Garesce

Garesce (Garessio in italian) l'è in cumüne ed 2932 person-ne (nümeri du 2019) ch'u s'tröva in pruvéncia ed Cuni, in s'ii cunfén cun a Ligüria.

 Geugrafia 
Garesce u s'tröva int'l'ota valada du fiüme Tane, inta pruvéncia ed Cuni, in Piemonte. U teritóriu du cumüne l'è a cavalu tra u teritóriu da Ligüria e cuu padan, intu cö de Orpe Ligüri. E muntagne ciü' impurtanti du paize i sôn: u Bricu ed Mindén (1879 m), cun ina cruje ota ciü' ed 20 metri, l'Anturótu (2144 m), u Galé (1708 m) e u Berlén (1789 m). 

Pöi u i è a Cóla du Quasu (1131 m) ch'a pórta versu a Val Bòrmida (Carisan), a Cóla ed S.Bernordu (957 m), ch'a sepora a valada ed Tane da cula du Neva, e a Cóla ed Cazótu (1381 m), ch'a pórta versu Pamparau.

E frasiui
E frasiui ed Garesce i sôn: Capé, Cerjöra (cun e burgoi Geja, Cruje, Riò e Barache), Duersci, E Vóte,Garesce 2000, Mindén, Mursöccu, Cianbernordu, Ciangranôn, Trapa, Urtiè, Valdinfernu, Vasurda e Burguratu. U centru ed Garesce, invece, l'è divizu in tre burgoi: U Pônte, U Puzö' e U Burgu.

I cunfén
U cumüne u cunfén-na cun Bardnei (SV) e Carisan (SV) a ešt, cun Cašteveiu ed Róca Barbena (SV) e Erli (SV) a süd-ešt, Neijén (SV) a süd, Urmea a óvešt, Pamparau e Roburent a nord-óvešt, Prióra e Viura a nord-ešt.

 Štoria 
U paleuliticu e u periudu ruman
I primi insediamenti intu teritóriu ed Garesce i sôn štoi intu paleuliticu, quande cheich grüpu d'ómi l'ha cumensau a štò inte gróte ch'u i era inta zóna, cume per ejempiu cule du Gray e ed Valdinfernu, grasie a in ambiente natürò favurevule aa casa inti bóšchi e aa pöšca in Tane. 

Dópu su periudu, ina prima štrutüra d'in vilage l'è fórsci štò cumensò dai Ligüri "Bagienni" cume "castelliere", a mônte d'l'antica Ceive ed San Cuštansu. Cun a cunquišta da Ligüria da pòrte di Ruman, Garesce l'è štau culegau au duminiu du "Municipium" d'Arbenga. Du periudu ruman i sôn ascì e lapidi ed Trapa e Mindén, ch'i servivi per ariurdose di mórti, inseme a cheich tômba. 

Intu štesu periudu l'è štau faciu u pônte ed Ciangranôn. Paröggiu Garesce l'era dventau in póštu impurtante ed cumerciu land'i s'incuntrovi e vie ed cumünicasiôn tra u Piemônte e a Ligüria.

U Mediuevu
Ina vóta che l'Imperu Ruman l'è finiu intu 476, u teritóriu cumünò l'è reštau culegau cun a rivera per u cumerciu e a pulitica. 

Infati u nóme latén "Garexium" l'è štau per a prima vóta regištrau versu u VII seculu: u paize l'era in pusedimentu du Cunventu ed San Pé ed Tuirán, inta Vale Varatela, cum'u s' capisce da ina cópia di docümenti ed l'epuca, šcricia pöi turna intu XIV seculu.

E du burgoi ciü' antiche i sôn, zgôndu i docümenti, cule ed Cerjöra e da Purenca, a prima inta Vale Neva, a zgônda coštruía daturnu a ina prima furtificasiôn insima a ina cóšta ed muntagna suvre a Tane.
E invajui
Intu periudu ch'u vegne dópu, a valada a s'tröva deštacò daa rivera e, cume l'otru reštu du Basu Piemonte, a patisce de növe invajui di borbari, cume cule di Longobardi, a cumensò dau 568. Dau IX seculu int'l'ota Valada ed Tane i sôn rivoi de bande ed Saraceni, sute au duminiu di Franchi, e i lasci diversci söggni in s'uu  teritoriu, cume a ture ed Borchi, suvre aa frasiôn cun l'ištesu nóme, au cunfén cun u cumüne d'Urmea.

U jvilüpu
Cun a növa divijiôn du teritóriu du 951, u teritóriu urmeašcu e garescén u turna sute a l'influensa da Ligüria e u pasa sute au duminiu di Arduén. A partì da l'anu mile, intu paize u s'vughe in fórte jvilüpu d'l'architetüra, cují i vegni facie diverse geje e ascì di cunventi, cume a Certuza ed Cazótu, ai cunfén cun Pamparau.

L'è impurtante ascì u 1064, quande u centru du paize u vegne uficialmente numinau int'in atu püblicu. U nóme latén u vegne da "garrigus", terèn nen cultivau e dau sufisu -exium, ch'u vö dì in póštu ed pasage.

U burgu ed Garesce l'è štau pöi indicau, u šmia, intu 1183 int'l'atu ed fundasiôn da Certuza, ma per avei in centru ben jvilüpau u ventrà špetò u XII seculu, cun a fundasiôn du burgu du Pônte, daturnu aa veia ceive ed San Zuane. 

Zgôndu a tradisiôn du paize peró, cula ed San Cuštansu au Puzö' a srè štò a geja ciü' veia, anche se a burgò l'è documentò sulu intu 1269.

L'ingresu intu Marchesau ed Seva
Dópu diverse vicende, a cumünitui ed Garesce a cumensa a avei di rapórti cun cula ed Seva, tantu che versu u 1276 u marcheize Giorgio II u Nanu u cuncede i štatüti cumünoi, che aura i sôn intu cujidetu "Libre da Chen-na",in cangiu di ajüti militoi doi daa pupulasiôn inti agni pasoi.

U paize u rešta sempre in pôntu d'incôntru fundamentò per u cumerciu, tantu che zà dau 1216 l'era štau firmau in acórdu tra i aminištratù ed Cijàn, i marcheiji ed Sücarè e i šgnuri ed Garesce, che pöi l'è štau rinuvau dai pudeštoi cumandoi dai marcheiji ed Seva intu 1288 e intu 1350.

A lù u s'deve ascì a furtificasiôn du burgu ed Cerjöra, guvernau da ina vinten-na ed cunscié versu u 1390, cun a coštrusiôn d'ina ture d'avištamentu, lande aura u i è u campanén da geja, e d'ina furma ed centüra ed miragne.

Sute ai növi šgnuri u vegne ingrandiu ascì u cašté suvre au Burgu, cuštruíu versu u XII seculu, che pöi u dventa ün-na de ciü'  impurtanti rescidense di marcheiji.

Dau Quatsentu-Sinsèntu peró i vegni infeudoi i Špinóla ed Genuva, ch'i sôn per i rapórti tra Garesce e a Repüblica, tantu da ese mensiunoi in diversci docümenti štórici cume aminištratù ed Seva, Bagnašcu e Garesce.

U paize u dventa ina pórta per i cumerci versu i pórti da Ligüria ed Punente e, grasie ae tensciui menu fórti tra i šgnuri du póštu, u i è ascì in növu periudu de jvilüpu d'l'architetüra, duüiu ascì a l'influensa di Savóia.

L'ópera ed difeiza a cuntinua ascí int' su periudu, tantu che ai abitanti a vegne rinuvò ina franchigia particulò intu 1456, ch' a permötova l'ezensiôn daa manutensiôn di terapien ed cunfén ch' i prutegi u centru du paize; infati a pòrte ciü' antica de miragne l' è inta zóna nord du centru.

Sulu intu 1480 a štrutüra a cumensa a ese cumpleta, mentre che e pórte da sitoi i sran facie sulu int' in zgôndu  mumentu (a pórta nord-ovest "Porta Rose" l'è štò facia au prensipiu du Sinsentu)Inta štrutüa muderna, cu'a pitüa a frešcu da Madonna du Rusàriu e i han segnau a štrutüra tipica du paize int' l'etoi muderna, pöi mudificò cun a dištrüsiôn d' ina pòrte da cénta da pòrte di marcheiji ed Santa Cruje intu 1634.

L'etoi muderna 
Per tütu su seculu u i è l' ešpansiôn du teritóriu föra du centru, cóza ch'a fa cumensò de rüze cun i paize daturnu e cun i marcheiji Del Carretto da rama ed Savôn-na, tantu che i šcôntri cun a cumünitoi ed Viura i han purtau a cheich prucesu a nuvembre du 1435.

Intu 1555 u teritóriu du paize l' è štau divizu in 13 zóne, cun diverse burgoi: u Burgu, u Pônte e u Puzö', ciü' e frasiui ed Mursöccu, Cerjöra, Purenca e Ciangranôn, za inseríe inti štatüti  e, per a prima vóta, ascí u Bricu, a Rlöcca (che aura a fa pòrte du Burgu), u Burgöttu, Burguratu e Föra du Burgu.

I növi insediamenti i dimuštri che a pupulasiôn a cuntinua a cörsce a Garesce, a partì dau XV-XVI seculu, e per cunseguensa u s' riva aa dišcüsiôn in s' aa rendita du feudu, che per ciü' da metoi a vegne incasò dai marcheiji, e per u reštu da l' aminištrasiôn du cumüne.

Versu a fén du Sinsentu, pöi, u i è de dišcüsiui ins' l' üzu de paštüre da pòrte di abitanti dópu a növa faze d'ešpansiôn de pruprietoi ed Garesce. Cum l' è šcriciu inti ati du 1571, infati, l'ešpansiôn du Cumüne a štova purtandu ascí au dijbóšcamentu de zóne ed cunfén per fò póštu a de növe cultivasiui.

I feudatori genuveiji i cunteštovi a divijiôn di terèn e de paštüre ch'i interesovi ascí e zóne ed Mindén e da valada ed Cazótu. Tütu lulí l'ha purtau aa fén du duminiu di Spinola e u cumandu l'è pasau inte man da famía türineize di Biandrate Aldobrandini da l' anu 1616 e di Dal Pozzo (a partí dau 1648).

Int'su növu periudu a Garesce u i è štau in növu jvilüpu ecunómicu, grasie au rinövu di acórdi cun a Ligüria: i sôn štoi mantgnüi i rapórti de šcangiu cun Arbenga (i garescén i han utgnüu l'ezensiôn dai pedagi  per entrò inta sitoi dau 1608), ma i frequentovi ascí i mercoi d'Arasce e d'Inea.

Ciü' prublematici i eri i acórdi cun Bardnei, Sücarè e a Ceive, ed lande u ventova pasò per andò versu i paize da Rivera. Ai aminištratù l'era cunteštau u diritu ed fose pagò de tase per u pasage de mercansie e paröggiu u i era de növe prutešte.

E rüze i s' sôn calmoi sulu intu  '700, dópu ina lônga serie ed cuncesiui ed teritóriu da pòrte di šgnuri e cheich acórdu cun e cumünitoi vjén-ne, cume cula d'Erli, ch'a cunfinova  cun e burgoi ed Cerjöra. Cun Erli i sôn štoi turna bütoi in dišcüsiôn i acórdi du 1437 per i cunfén tra i dui paize, per via de prutešte ed cui ed Cerjöra intu 1753; prutešte pöi rizólte cun ina "ricugnisiôn" intu 1765.
L'etoi cuntempuranea
A cumensò dau 1741, sute ai Savoia, Garesce l'è diventau a sede d'ön di mandamenti da pruvéncia ed Munduíu, ma pöštu i sôn rivoi i surdoi franseiji.

Intu 1794 u i è štau in primu pasage di surdoi ed Napuleôn, ch'i han purtau dištrüsion e mórte, mentre che l'ecunomia da sitoi l'è finia in ruvén-na. In òtru fatu impurtante l'è l'atacu in saa cóla ed S.Bernordu, purtau avanti dau generò Roguet, atacu culegau aa bataia da Löa du 1795.

I diji ascí che Napuleôn in persôn-na l'age dau u nome aa frasiôn ed Valdinfernu, che prima l'era Vale Umbruza, per via ed chech' turbiera ch'l'era štò višta brüjò inta zóna, zgôndu òtre idee peró u nóme u vegne invece dau tempu förgiu, ch'u rendova dificile a vita di cuntadén da frasiôn.

Sute aa duminasiôn franseize Garesce l'è pasau dau dipartimentu da Val Tane, fén-na au 1814-15, quand'l'è pasau sute au Regnu ed Sardegna.

Intu 1817 Garesce u entra turna a fò pòrte da pruvéncia ed Munduíu, fén-na au 1859, quande u entra int'cula ed Cuni. Intu 1861 u entra intu Regnu d'Italia e u riceve növ'agni dópu u titulu ed sitoi dau Re Vitóriu Emanuele II, ch'u ricunusce ascí u štema cumünò.

Dau 1837 au 1881 i Savóia i tegni u Cašté ed Cazótu cume rejidensa d'ištoi e i dovri i bóšchi daturnu cume rizerva ed casa. Cun e du guere mundioi intu  '900 tanci garescén i han cumbatüu per difende a patria. Impurtanti i sôn štoi e asiui di partigian, a cumensò da l'öciu de stembre du 1943, špecialmente inta valada ed Cazótu.

I sôn tanci i partigiân ed Garesce cun midaie d' óru e d' argentu, mentre a sitoi štesa l'è štò midaia ed brônzu per a lóta ed liberasiôn. Ciü' ed 1000 alpini, invece, i sôn partí intu 1942 daa štasiôn ed Garesce per a campagna ed Rüscia e edmà 47 i sôn turnoi. Dópu a guera Garesce u entra intu 1946 inta Repüblica Italian-na, sempre sute aa pruvéncia ed Cuni.

 Abitanti 
 Evulusiôn demugrafica 

 Minurànse furešte  
Zgôndu l'ISTAT, ai 31 dejembre du 2017, a Garesce u i'è 272 abitanti furešté.

 Pošti d'interese 

Cuštrüsiui religiuze
Per quantu u riguorda a religiôn Garesce u fa pòrte da dióceji ed Munduíu, a l'internu ed l'Üniôn Paštürò ed l'ota Vale ed Tane.

E paróchie intu teritóriu cumünò i sôn ônze: Santa Maria Asônta per u Burgu, Santa Caterina per u Pônte, Sant'Antóniu da Paduva per u Puzö', San Pé (Cerjöra), San Nicóla (Mursöccu), San Pé (Vasurda), San Ludovicu (Valdinfernu), Beata Vergine du Bôn Cunscíu (Mindén), Beata Vergine Maria (Capé), Madóna da Vijitasiôn (Duersci) e San Bartulumé e Lurensu (Trapa).
Paróchia du Pônte
 A geja da paróchia ed Santa Caterina: a paróchia l'è štò ištituia intu 1507, grasie a ina bula du Papa. A cóštrüsiôn l'è štò finía intu 1741, au póštu da veia paróchia, ch'a s'truvova ben ciü' dapè a Tane e l'era per lulí inundò suvente daa pien-na.

Dizegnò da l'architetu Francesco Gallo ed Munduíu, l'è štò facia cun l'agiütu di garescén tra u 1723 e u 1740, cun ina pianta a cruje greca e ina sula navó centró.

A l'ešternu l'è fudrò ed mui e dednoi aa faciada u i è u risö' du sagrau du 1825. U campanén (du 1786) l'è štau faciu da l'architetu Giacinto Morari.

L'Uratóriu ed San Rócu, au Ponte, l'è dedicau au santu patrôn du paize. L'ha ina pianta a cruje greca e a l'internu l'ha ina serie ed pitüre ed valù. L'è lí che tüci i agni u s'fa a muštra di prezepi.
Paróchia du Puzö'
A geja paruchiò ed Sant'Antóniu ed Padova, ch' l' è inta burgò du Puzö', l'è štò cuštruía tra u 1651 e u 1668. Indrenta l'ha ina sula lòrga navada e l'ha in atò ed mormu, ricu e impunente.

Ins'aa dricia ed l'atò u i è ina grosa sacreštía e ins'aa sništra u i è a zóna du campanén. I atoi lateroi i sôn dedicoi au Sacru Cö', aa Madóna da Centüra e a Sant'Antóniu. Tüci i han ina štatua. Sute a l'órganu, ins'aa dricia, u i è u batišteru ed mormu, cuštruiu dópu che au 10 de djembre du 1843 l'era štau lvau l'atò da Cruje, za mutu ben rvinau.

Sempre inta štesa pòrte u i è ina nichia cun a Madóna Imaculò, sištemò cume in atò, dedicau au muvimentu de Fie ed Maria (cuštituíe intu 1868). Pöi u i è ancù l'atò ed San Giuzepe, cu da SS. Trinitoi e l'atò de Anime.

Impurtante l'è u ciclu ed afrešchi du 1888 du pitù ed Salüsu Giovanni Borgna, che,  per e persôn-ne ch'i sôn inta pitüra, l'ova duvrau cume mudeli i abitanti du póštu. U i è pöi ancù, int'l'abside, e pitüre du "Trionfu ed Sant' Antóniu", da "Nativitoi" e in facia, a "Depujisiôn".
Paróchia du Burgu
A geja paruchiò ed Maria Vergine Asônta: a s' tröva au Burgu, de d' là du rian ed San Móru. A deriva da in veiu cunventu di Dumenican, fundau aa fén du quatsentu. A cuštrusiôn l'è cumensò intu 1717, ma a geja l' è štò cunsacrò ed ma intu 1728. L'è štò campò zü' dai Franseiji intu 1802 dópu avei mandau via i Dumenican e avei gavau i aredi sacri indrenta e pöi l' è štò catò dau Cumüne intu 1862 e pöi ricunsacrò intu 1878.
miniatura|A geja ed Santa Maria Extra Moenia e e Culógne Savuneiji ed Garesce
 Geja ed Santa Maria Extra Moenia: l' è a geja ciü' veia du burgu medievò ed Garesce, infati u prensipiu da só cuštrüsiôn l' è int' l' anu mile (grasie au travaiu di froi certuzén da Vale ed Cazótu). Ascí a prima cuštrüsiôn du primu campanén u šmia ch' a sege ed su periudu lì. A geja indrenta l' ha tre navoi e l'ha ancù in bè purtôn góticu. L' è  štò rištrutürò diverse vóte, l'è štò dijvöiò ed diverse cóze  dai Franseiji e pöi l'è štò rgalò ae Culonie Savuneiji in seguitu.


 Uratóriu ed San Zuane Batišta: a geja, da Cunfraternita ed San Zuane, l'è štò cuštrüía a cumensò daa zgônda metoi du 1500 e finía intu 1593, inta zóna du  "Bricu". U s'pö' rivò aa geja cun ina impunente šcarinò (ch' a pòrte daa ciasa dednoi aa geja), in pó cun d'l'erba, in pó ed mormu. Indrenta l' ha sulu ina navò e u štergnu l'è legermente in salita, decurau da 18 lünötte, facie inta zgônda metoi du 1600. U i è diverse štatue indrenta, facie int'l' Öciusentu da l' artišta genuveize Picasso.

 Ecunumia 
Fabriche e agricultüra
L'ecunumia l'è bazò ins'l'agricultüra, l'alevamentu e e fabriche. L'è impurtante a produsiôn de caštagne söcche, peró in pó menu chej int' i agni pasoi.

L'è famuza l'oiva San Bernordu in Ligüria e in Piemônte, ma ascì int'u reštu d'l'Italia. Da agni per u paize l'è fundamentò a produsiôn ed meijén-ne, grasie a a fabrica Lepetit, driverta int'u 1898, che au prensipiu l'era a Süza (Türén) e a fòva tintüre e incióštru. U i è ascì de pòre eóliche per l'energia eletrica ins' a a cóla ed San Bernordu.
Turijmu
Per u turijmu Garesce l'è da sempre in poštu cunuscjüu, cun vijitatù da a Rivera, da Arbenga e da Genuva. Versu u 1930 i sôn štoi driverte e Culógne Savuneiji, da Dioceji ed Savôn-na, ma da diversci agni i sôn sroi. Ins'a a cóla ed "Garesce 2000" u i è e pište da sci a partì dau 1970. U teritóriu du Cumüne l'è traversau da l'Ota Via de muntagne da Ligüria (AV), lande u s'pö' andò a pé o in bici (mountain bike) in s'e e muntagne ch'i sôn inturnu au  paize.

 Cultüra 
Dialöttu garescén

U dialöttu ed Garesce l'è du tipu ligure-alpén (štesa famía d'l'urmeašcu e du brigašcu) cun paróle ch'i vegni špecialmente dau dialöttu d'Arbenga e dai dialötti piemunteiji.

Per lulì l'è cunsciderau in dialöttu ed pasage. L'è particulò u dialöttu int'e Vóte e a Cerjöra, de d'là daa cóla ed San Bernordu, versu a Rivera, ch'u šmia de ciü' a cu d'Erli, ch'l'è du tipu ed cu d'Arbenga. Versu Urtiè u módu ed parlò u s'avjén-na sempre ed ciü' au garescén, anche se l'ha de manere ed dì ed Bardnei e Carisan in val Bormida.

Per sarvò e tradisiui e u parlò du póštu, int'u 2020 l'è štau püblicau dau Romano Nicolino, dau Piero Camelia e dau Rodolfo Pelagatti u disiunoriu italian-garescén e garescén-italian.

Manera de šcrive u dialöttu garescén

Au mumentu u n'ezište nen ina manera (o grafìa) uficiò. I vegni duvroi ed sólitu cula du Nicolino (che lé u dóvra int'e puejíe ch'l'a šcriciu), ch'l'è ascì l'ištesa du disiunoriu, o cula du Sergio Aschero, ch'i han cheiche pcióta diferensa rišpetu ae otre.(I vegni duvroi a y en soštitusiôn da ü e u n'è a š o a"r evanescente")

 U mangiò 
E ricete di nosci veii i son a pulenta "saracena", facia cun patate e furmentén e chindía cun u sügu ed panna, póri e burei, a pulenta ed ciji, ch'a s'ciama ascì  "panisa" e pöi a fugasa,du tipu ed cula da Ligüria e i frisciöi ed mei.

Per i dusci e pašte ed meria, facie cun a farén-na ed meria e u büru, e meringhe e i  "garessini", pašte söcche cun cacau, sücre, nisöre e giancu d'övu,che u cumüne u prutége cume prudótu d'urigine cuntrulò, "De.Co.", faci zgôndu ina veia riceta dai paštisé du paize. U i è ascì i garescén gianchi, cun e mandure e l'amé.

Int'l'utunu u s'mangia e caštagne rištie, ch'i  s'ciami ascí  "furioi" ,e i burei, ch'i vegni dai bošchi da zóna.

 Fešte e fére 
 U Murtóriu ed Garesce : raprezentasiôn religiuza da Pasciôn du Crištu, ch'a s'tegne  au venerdí santu. Zgôndu ina tradisiôn ed seculi u s'fa ógni quatr'agni o ógni sencu e l'è cürau daa cunfraternita di Batü' Porvi, ch'l'ha sede inta geja ed San Zuane.

Féra ed San Ròcu:A  dedicò au santu patrôn, a s'fa tüci i agni au sözze d'aguštu, cun u mercau tradisiunò e a Mössa.

Paliu de Burgoi: l'è ina manifeštasiôn ch'a s'fa dau 2012, lande i se šfidi e cuntroi du Burgu, du Pônte, du Puzö' inseme a Vasurda, e otre frasiui, Prióra e a Ciuötta. A partí dau 2022 u Burgu u fa šquadra cun Vasurda e Prióra l'è inseme aa Ciuötta. In ciü' aura u i è ascì Bagnašcu e du cuntroi d'Urmea. A gòra a s'fa in diverse pröve, cume, per ejempiu, a cursa cun i carötti e u zövu du cilíu. 

Sagra da pulenta saracena: l'è dedicò a ün di prudóti tipici ed Garesce e de zóne daturnu, preparau cun furmentén, patate, pecurén e cun ina bagna ed pana, póri e burei. A s'fa tüci i agni aa fén d'aguštu.

Aministrasiôn

 Gemelàgi 


 Cumünicasiôn 
 E Štroi 
U cumüne ed Garesce l'è traversau daa štrò štatò SS28 da cóla ed Nòva, ch'a culéga a sitoi aa frasiôn ed Trapa versu süd-ovest e a Urmea, per andò pöi versu Imperia, e a nord cun Prióra, versu Séva. Ascì a štrò pruvinciò SP582 a pórta versu a Ligüria e a traversa a valada du Neva fén-na a Arbenga.

Garesce l'è culegau ascì cun Carisan e a Val Bórmida cun a štrò pruvinciò SP213 (SP47 per a pruvéncia ed Savôn-na). A frasiôn ed Capé l'è traversò daa pruvinciò SP178, ch'a culega cun u cumüne ed Pamparau.

 A Feruvia 

Garesce l'è traversau daa Feruvia Seva-Urmea, dicia ascì "feruvia ed Tane". A linea a culega u paize dau 1890 cun i oci cumüni da valada, ma au prensipiu a duova andò fén-na in Ligüria, versu Imperia ó Arbenga. L'è štò srò dau 2012 au 2016, ma aura l'è duvrò per i treni di turišti, infati a Garesce u i è ina štasiôn int'a zóna du Pônte e in'otra a Trapa.

 Nòte 
Nòte au testu

Nòte bibliugrafiche

 Otri prugètti 

Categorîa:Comûni da provinsa de Cuneo