Çelle

Çelle (Çélle in zeneize, Celle Ligure in italian) u l'è 'n cumüne de 5.171 abitanti ch'u se tröva int'a pruvincia de Sann-a. A l'é a patria d'u Pappa Sisto IV, Françesco della Rovere.

 Geugrafia 

 Stoja 
I çelaschi nu gh'an in riccu patrimòniu storicu da vantä, perchè a stoja ciü antiga d'u paize a se cunfunde cun quella d'u rèstu da Ligüria. A cunträ de Sanda, insce-i bricchi deré a-u paize d'ancö, saieiva steta fundä da di rumen che scapavan da-i Longobardi. 

Doppu ese intróu int'a marca aleramica, u paize u vegne pruprietè d'i marcheixi de Boscu e Punzun. Int'u 1389 a devegne liberu cumüne int'a pudestaria de Väze. Doppu che Dria Döia u fa déruä Sann-a e u sö centru insc'ou briccu d'u Priamàr, Çelle intra int'u stattu Zeneze, unde a resta scinn-a che a mêxima Zena è tacä a-u dücóu de Savoia e a-u Regnu de Sardegna. Ancö 'stu paize chi, negóu da-u çimento e da-i troppi abitanti, u recalca u destìn da Ligüria, privóu da sö natüa e cultüa.

 Abitanti 
 Evuluçiùn demugrafica 

 Minuranse furèste 
Segundu l'ISTAT, a-i 31 dixenbre 2017, a Çelle ghe sun 191 rexidenti furèsti.

 Persunn-e lighè cun Çelle 
 Pappa Sisto IV (Çelle, 1414 - Rumma, 1484), puntefice
 Giuseppe Olmo (Çelle, 1911 - Milan, 1992), ciclista e inprenditù
 Carlo Russo (Sann-a, 1920 - Sann-a, 2007), politicu
 Giovanni Russo (Sann-a, 1932), politicu

 Löghi de 'nteresse 
 Architetüe religiuse 

 Gexa paruchiäle de San Michê Arcàngiou e u sö âtóiu
 Gexa de Nostra Scignùa d'a Cunsulaçiùn
 Gexa paruchiäle de Nostra Scignùa Sùnta, int'a fraçiùn de Cian de Çelle
 Gexa paruchiäle de San Zorzu, int'a fraçiùn de Sanda, e u sö âtóiu dedicòu a San Tumäxu

 Architetüe militäri 
 A Ture Bregàlla
 A Ture d'i Bacci
 A Ture "Camilla"
 A Ture "de Babele"

 Ecunumia 
miniatura|250x250px|Di ouvivéi insce-i colli de Çelle.
L'ativitè storica d'u paize a l'êa u cummersu cu-a Provensa pe mä, u trasportu d'e mercansìe a-u zovu e int'u Piemonte (ascì u minérale de fèru da l'îzua d'Elba vèrsu e feree de Sascello, vìa a muattea di Ferrè ch'a-u dì d'ancheu a l'è devegnua in senciu senté), poca agricultûa e a pesca. 

Doppu a costruçiùn d'e stradde int'u seculu XIX, l'ativitè prinçipäle a l'ê a cultivaçiùn de l'ouvivu. A destruçiùn d'u paizaggiu cu'u çimento d'i anni '60 e '70, ch'a cuntinua d'ancö, a levóu a-u paize a sö ciü grande ricchessa, u turismu de lüsso. 'Sta deciziùn chi de trasformâ Çelle inte'n durmitoriu pe-i pendolari de Zena e de Sann-a, pigiä da-u cumüne inti anni setanta, se tradüe inte na cazüa d'u 52% d'u turismu int'u periudu tra i anni '70 e i anni '90. Restan di bagnanti che végnan a duménega da Zena e d'i milaneizi che han catóu de cè inti anni pasè.

 Cultüa 
A litteatüa storica in vernaculu a l'è asè ricca inti anni a cavallu tra a fin d'u XIX e l'inprinçippiu d'u secolo XX. Ripurtemmu chi - int'a grafìa uriginäle - Meodinn-a (inspirà da 'na puexìa d'u Goethe) de Domenego Silvio Volta, l'autù da Commédia Çelasca ascì, poema épico in d'e quartìne, dedicóu a-e sö gente e a-u sö paize natìo.  

Int’a mudernitè a gh’è na canzun dedicòu a Çèlle  d’o çitadin çelascu Alfredo Spina.

 Dialettu 

 Manifestaçiuìn 

 Fèste e fêe 
O santu patrùn de Çelle u l'è San Michê Arcàngiou ch'u se festeza a-i 29 setenbre cu'a processiôn d'e Cazasse cu'e casce che se treuvan inte l'âtóiu omonimu, vixìn a-a paruchiäle.

 Cumunicaçiuìn 
 Stradde 
Çelle a se tröva insc'ä Stradda Statäle n° 1 Aurelia ch'a culega cun D'Ätu a punente e cun Väze a levante. A se pö razzunze ascì da l'autustradda A10, sciurtindu a-u sö casellu.

 Fêruvia 
A Çelle a gh'è na staçiùn fêruviaria insc'ä liĝn̂a Zena-Vintimiggia.

 Aministraçiùn 
 Scìndichi de Çelle 
miniatura|250x250px|U palassiu d'u Cumüne

 Binelaggi 
Çelle a l'è binellä cun:


 Notte 

 Bibliugrafìa 







 Ätri prugètti