Campugexa

Campugexa (Campochiesa in italiàn) a l'è ina frasiùn du cumün ligü(r)e d'Arbenga, de 1.239 abitanti, inta pruvinsa de Savuna.

 Geugrafìa 
Campugexa a se tröva inta zôna ciü a levante da ciâna d'Arbenga, cumme u sucedde pe'e âtre frasiùi ingàune legermènte in culìna, tantu da truvâse a 28 mêtri in sciu livellu du mâ. A l'è spartìa in dife(r)ènti regiùi, quarchedüna de ste chi in sci cunfìn cun Sàlia e Leca.

 San Zorzu 
Üna de lucalitài ciü impurtanti ch'e furman Campugexa a l'è quella de San Zorzu, custruìa aturnu a l'antìga gêxa ch'a porta u numme du santu, risalènte au periudu fra l'VII e u X seculu.

San Zorzu a l'è sêde de 'na parocchia destacâ da quella du sentru de Campugexa, ma e due e cundividdan in ünicu semité(r)iu, ch'u se tröva inte sta lucalitài chi.

 Murteu 
Antìgu grüppu de cà ch'u se tröva a setentriùn de l'abitàu mudernu de Campugexa, u se ghe riva da 'na stradda sterâ ch'u l'è a pruseguimèntu da stradda prinsipâle du burgu. Ancöi de l'abitàu i restan pôchi edifissi derucài, asemme a 'na gexetta dedicâ a San Bastiàn, risalènte au Sinquesèntu, restrutü(r)â du 2010 e cunsacrâ turna du 2016.

 Sto(r)ia 
E primme testimunianse de l'insediamèntu inta zôna du burgu d'ancöi de Campugexa e sun da riscuntrà intu XII seculu, quande di gruppi de Cavalie(r)i Templa(r)i i se stabiliscian chi doppu avé cuntribuìu asemme aa gente du pòstu aa cunquista de Gerüxalèmme, dü(r)ante e cruxàe.

U pòstu u vegne sernüu pe'a sò pusisiùn fra a culìna e a ciâna ingàuna, stabilenduse chi pe' sfrütà u terén cultivabile. Aturnu dunca ai òrti, sulu dòppu culegài sutta au pusedimèntu de 'n apôxitu munastê se furman di âtri edifissi, cu'u svilüppu de quellu ch'u vegne(r)à ciamàu Campus Ecclesiae. 

Sta zôna chi a vegghe inti seculi tütta 'na sé(r)ie de avenimènti ch'i a portan a estende e campàgne, cumme pa(r)eggiu u sücedde au burgu, tantu ch'u mantegne in'identitài dife(r)ènte dau restu da ciâna arbenganese, armenu fina du 1929, quande u l'ìntra a fà parte du cumün d'Arbenga, pasandu da munisìppiu a frasiùn.

 Abitanti 
 Evulusiùn demugrafica 

 Pòsti de interesse 
 Architetü(r)e religiuse 
A livellu religiusu a frasiùn a fa parte da diocexi de Arbenga-Impe(r)ia, tütte e strutü(r)e religiùse intu sò terito(r)iu e fan parte de due paròcchie distinte, a primma dedicâ ai santi Fabiàn e Sebastìàn, pe'u sentru de Campugexa e a segunda dedicâ a San Zorzu, ch'a cröve San Zorzu, ciü e regiùi da Carenda e di Furtìn.

Paròcchia de Campugexa

 Gêxa paruchiâle di Santi Fabiàn e Bastiàn, inta ciassa, custruìa intu seculu XVII e inse(r)ìa fra l'u(r)atò(r)iu e a canònica. Daa faciâ a cabanna, marcâ da finte culònne e cun intu mezzu 'na grossa lünetta semireunda. Nasciüa in sustitusiùn da veggia gêxa paruchiâle, ancöi u(r)atò(r)iu, i travai i sun cumensài intu 1657 e i sun terminài intu 1665, ànnu da sò benedisiùn. A ünica navâ, a cunserva l'atâ ch'u l'é(r)a stètu du Santua(r)iu de Puntelungu.
 U(r)atò(r)iu de San Giuvanni u Batìsta, ben ciü antìgu de l'udierna gêxa da paròcchia, ai inissi u l'é(r)a dedicàu ai Santi Fabian e Sebastian. A primma sò atestasiùn a remunta au 1476. Inisialmènte au de sutta da gêxa de San Zorzu, u l'utegne u titulu de parocchia a partì dau 1616. Vista a necesitài de edificâ ina gêxa ciü grande u se trasfurma in u(r)atò(r)iu, cun l'intitulasiùn d'aù.
 Capelétta de San Bastiàn, inta lucalitài de Murteu, a vegne fâ versu a fìn du seculu XV, inisialmènte au de sutta da gêxa de San Zorzu. Se tratava du sèntru religiusu de Murteu, ben ciü antìga a zà atestâ aturnu au 1225. Caütta in disüsu a seguitu de l'abandùn da burgâ, avegnüu a partì dau seculu XVI e ancù danegiâ a seguitu du teramòttu du 1887, a l'è stèta recüpe(r)â a partì dau 2009 e turna duvèrta au cültu dau 2016.

Paròcchia de San Zorzu

 Gêxa veja de San Zorzu, a l'è a stò(r)ica paruchiâle da lucalitài, de antichìscima edificasiùn, pà che a remunte ai seculi VI e VII. Au prinsippiu da sò sto(r)ia priuràu au de sutta di benedetìn da Gainâ(r)a, du seculu XVII a l'a visciüu 'na fase de declìn, vista a scumparsa da ciü parte di vilaggi ch'i l'é(r)an sutta au sò cuntròllu. Vegnüa sutta aa parocchia de Campugexa, a l'è stèta trasfurmâ in gêxa semite(r)iâle. A strutü(r)a cumme a veghemmu ancöi a l'è de stìle rumanicu, a l'internu a cunserva di pregiài cîcli de afreschi, rizalenti au Quattrusèntu e au Sinquesèntu, fra tütti, quelli ispirài aa Divina Cumédia.
 Gêxa növa de San Zorzu, a l'è a paruchiâle da lucalitài, averta a partì dai ànni 1960 pe' tütelà a cunservasiùn de quella veggia, a se tröva vixìn ae opere paruchiali, ti(r)àe sciü ascì ste lì intu mèximu periudu. Intu 1964 defèti San Zorzu a l'è turna vegnüa paròcchia, sepa(r)â da Campugexa pe' vuluntài du véscu Gilberto Baroni e pe' l'ucaxùn u l'è stètu benedìu u növu edifissiu, in stìle mudèrnu.

 Architetü(r)e sivìli 
 Veggia cà cumünâle, custruìa inti prìmmi ànni du Növesèntu, a se tröva là dund'e gh'e(r)an e ruvine da cà da cungrega, caütta in disüsu aa metài du Seisèntu. In u(r)igine l'edifissiu u l'é(r)a de cianta retangulâre, cun numma in cian e tantu de 'na lòggia picìna in sciu frunte. U l'ha de lungu rapresentàu u cö da vitta sivìle du paise, avanti ch'u vegnisse ina frasiùn d'Arbenga, du 1933 u l'è stètu cunvertìu cumme palàssiu de scö(r)e e issàu de 'n ciàn, ancù dòppu l'è vegnüu 'n ufissiu pustâle. In scia faciâ u se tröva ascì u munumèntu ai caütti da Primma guèra mundiâle, inaugu(r)àu du 1921 aa presènsa du scindicu Santino Durante e scurpìu da l'artista arbenganese Antonio Maragliano.

 Fèste e fe(r)e 
 Festival de San Zorzu: festival da cansùn in lengua ligü(r)e, u se tegne intu teâtru Don Pelle de San Zorzu o inti spàssi esterni da parocchia, vusciüu e urganizàu a partì dau 2002 daa Cunsürta Lìgü(r)e cun l'ubietìvu de svilupà e fà cunusce e tradisiùi regiunâli.
 Sagra du Michettin: a se tegne aa fìn de lüju inta lucalitài de San Zorzu, dedicâ au pan frìtu, dìtu ascì "michetìn", a l'è ina fèsta dunde se ponen güstà i prudòtti du pòstu, cun ascì ina zona espuxitìva abasta grossa inti spassi da paròcchia.

 Âtre frasiui d'Arbenga 
 Leca (Arbenga)
 Lüxignan
 Bastia (Arbenga)
 Sàlia
 San Fé

 Nòtte 
Nòtte au tèstu

Nòtte bibliugrafiche

 Âtri prugètti  

Categorîa:Frasiùi d'Arbenga