Ventemiglia

Ventemiglia (Ventimiglia in italian) l'è ina çità e cumün ligüre de 22.917 abitanti int'a pruvinsa de Imperia.

 Geugrafia 
 Sestéi 
Ina vota i Sestéi i era numà int'e zone storiche d'a çità ma int'i ani çincanta pe mantegne a tradisiùn gan spartì tütta a çità cui nomi dei Sestéi antighi.

A çità l'è spartìa a sta manéira: u Sesté d'a Marina, duve gh'eira ina vota l'ünica zona d'u çentru storicu cu'u ma' liberu; u sesté d'a Ciassa, che l'è u sesté d'u çentru storicu e che piglia u nome da a Ciassa d'a Geixa Granda e ragrüpa ascaixi tütu u çentru storico e ascaixi e frasiùe de A Murtura, Bevera, E Grimaude, E Turre, Laite, San Lurensu, Seglia, U Carvu e Varase. 

L'è u sesté ciü populà d'a çità; u sesté d'u Cuventu, che piglia u nome da u veciu cuventu d'i frai de Sant'Agustin che l'eira dopo d'u Röia e ancura ancöi gh'è a geixa de Sant'Agustin; u sesté d'u Campu, che ancöi, dapöi dei ani çincànta, l'è d'a fin de Via Roma fin'a fuxe d'u Nervia, int'a zona de Nervia, ma ina vota l'eira â çità auta, d'a fin de Corso Garibaldi fin â Geixa de San Miché; u sesté de l'Auriveu, che u parte d'a Ciassa du Rexenté, duve cunfina cu'u sesté d'u Cuventu, e va fin â Nervia, ae Logge, currispundente d'u ma' d'a zona de çità de Porta de Pruvença, e in çità cunfina cu'u Cuventu d'a ciassa du comün fin au confin c'u Campu; e infin gh'è u sesté d'u Burgu, che l'è u sesté che ina vota l'eira ciamàu Lagu, e u parte d'e scalinàe pe' muntà â çità auta, fin in zü a Porta Marina, a punente confina, pe' tüta a riva du Röia de çità, cu'u sesté d'u Cuventu, ma a partir da San Segundu in sciü fin'a E Porre e U Trücu l'è tütu d'u sesté Burgu.

 Frasiùe 
E frasiùe de Ventemiglia sun (divise a partì d'a Laite a Nervia):
 Cunfin cu'a França: A Seàussa, E Grimaude, Laite, A Murtura.
 Frasiùe de muntagna (Val Röia e Bevera): Bevera, E Porre, E Turre, San Lurensu, Seglia, U Carvu, U Trücu, Varase.
 Çentru storicu (queste nu e sun frasiùe ma sempliçi divisiùe): Burgu, Çità Auta, Marina.
 Çità muderna (cume pe' u çentru storicu): San Segundu, Çentru (tütu u çentru çitadin, cu'u comün e i palaxi ciü impurtanti), Longumà (d'a riva destra d'a fuxe d'u Röia), Nervia (d'a fin de Via Roma fin a fuxe d'u Nervia cu tüta a çità che gh'è drente e u burgu veciu de Nervia, prima de Campurussu).

 Storia 

 Abitanti 

 Posti de interesse 

 Architetüre religiuse 
Parocchia d'a catedrale

 Catedrale d'a Sunta, dita a "Geixa Granda"
 Batisteru de San Gian Batista, derè d'a catedrale
 Geixa de San Miché, insc'a Ciassa d'a Culeta
 Geixa de San Benardu, a setentriùn d'u paise
 Geixa de San Giüsepe, aa Marina
 Uratoriu de San Gian Batista e Santa Ciaira, ditu d'i Gianchi
 Uratoriu de San Segundu de l'Urasiùn e Morte, ditu d'i Negri

Parocchia de San Vustì

 Geixa de Sant'Vustì, int'u sesté d'u Cuventu

Parocchia de San Nicola da Tulentìn

 Geixa de San Nicola da Tulentìn, int'u sesté de l'Auriveu

Parocchia de San Segundu
 Geixa de San Segundu, int'u sesté de l'Auriveu

Parocchia de Cristu Re

 Geixa de Cristu Re, insce l'Aurelia

Parocchia de Ruverìn
 Geixa d'a Natività de Maria, int'a frasiùn
 Geixa de Sant'Antoniu, insc'u stradùn
 Santuariu d'a Madona d'e Vertü, a munte d'a frasiùn
 Capela d'a Madona d'u Luretu, a munte d'u stradùn

Parocchia de Bevera
 Geixa de San Gian Batista, int'u paise
 Uratoriu de San Giuani Deculàu, int'u paise
 Geixa de San Giacumu, int'a frasiùn de Varase

Parocchia d'e Grimaude
 Geixa d'i Angeri Cüstodi, int'u paise

Parocchia d'a Murtura

 Geixa de San Mauru, int'u paise

Parocchia d'a Murtura Survana
 Geixa d'a Natività de Maria, dita aiscì santuariu d'a Madona de l'Aria

Parocchia de Laite

 Geixa de San Bartumé, int'a frasiùn

Parocchia de San Lurensu
 Geixa d'a Madona de Lourdes e de San Lurensu, int'u paise de San Lurensu

Parocchia d'a Vilatela
 Geixa de Santa Teresa d'Avila, int'u paise

Parocchia de San Pancrasiu
 Geixa de San Pancrasiu, int'a frasiùn cu'u meiximu nume
 Geixa de Sant'Antoniu, int'a frasiùn cu'u meiximu nume
 Capela de Santa Reparà, au Carvu

Parocchia d'e Turre

 Geixa d'a Madona d'i Durui e de San Luigi, ae Turre sutàne
 Uratoriu de San Luigi, ae Turre sutàne

Parocchia de Bevera
 Geixa de San Gian Batista, int'u paise
 Uratoriu de San Giuani Deculàu
 Geixa de San Giacumu, a Varase

Parocchia d'u Trücu

 Geixa di Santi Peiru e Paulu, int'u paise
 Geixa de Sant'Antoniu, a meridiùn d'u paise
 Geixa de San Lurensu, ai Verandi
 Geixa de Sant'Ignasiu, ai Verandi

 Architetüre civili 

 Architetüre militari 

 Natüra 

 Ecunumia 

 Cultüra 
Ventemiglia, prima ciamà Albion Intemelium, çità-capitale d'i Ligüri Intemeli, ga maisci resti Ruman, da i scavi d'a çità antiga ae Ville de Laite. Dapöi ga u çentru storicu ciü grande d'a Ligüria, dopu chelu de Zena, e ascaixi tüte e frasiùe storiche gan çentri medievài maisce ben sarvài, surtù int'a Val Bevera, coi burghi de Bevera, U Carvu e E Turre.

 Parlà ventemigliusu 

 Manifestasiùe 
Tüti l'ani, int'u mésu de zügnu, se urganiza a "Bataglia de Sciüre", üna d'è manifestasiun ciü impurtanti d'a çità.

 Feste e fèire 
A festa de San Segundu l'è u 26 de avustu, l'è a festa d'u patron de Ventemiglia desgüglià inta Geixa Granda de Ventemiglia (au matin). Int'u dopusdernà, gh'è a Processiun, unde ün grüpu de balestrei d'a Cumpagnia d'i Ventemigliusi porta l'Arbustu de San Segundu fin â Geixa Granda pe' riturnà dapöi â Geixa de San Segundu int'a sou ripa.

 Aministrasiùn 

 Vie de cumünicasiùn 
 Strade 

 Feruvie 

A çità a l'è servîa da 'na stasiun sciüa linia Zena-Ventemiglia e inscia Cuni-Ventemiglia.

 Note 
Note au testu

Note bibliugrafiche

 Autri prugeti  

 Ligami de föra