Lengoa istriòta

{{Léngoa
|nómme = Istriòto
|stâti = 
|regioîn = Ìstria
|persónn-e = ~1.300
|dæta = 2007
|persónn-eL1 = 400
|dætaL1 = 2007
|persónn-eL2 = 900
|dætaL2 = 2007
|fam1 = Léngoe indoeuropee
|fam2 = Itàliche
|fam3 = Romànse
|fam4 = Òcidentâli
|fam5 = Italo-dalmate
|fam6 = Dalmate
|fam7 = Istriòto
|dia1 = Valéize
|dia2 = Rovignéize
|dia3 = Bunbaro
|dia4 = Scisanéize
|dia5 = Fazanéize
|dia6 = Gallezanéize
|mappa = Istrioti.jpg
|didascalia = Difuxón de lIstrioto.
|estræto = Dòuti i omi naso lèibari e cunpagni in dignità e diriti. Luri i uò la razon e la cusiensa e i uò da cunpurtase òun invierso l'altro cun spèirito da fradelansa. (Rovignéize)
}}
L'Istriòto (istrioto), ciamòu léngoa istroromànsa ascì, o l'é 'na léngoa romànsa do grùppo italo-dàlmata, parlâ inte l'Ìstria. O l'é parlòu da ciù ò mêno 1.300 persónn-e (de quæ 400 cómme prìmma léngoa); ségondo l'UNESCO a l'é a 16ª léngoa tra quélle "estremaménte a réizego" in Eoröpa.

O l'é 'na léngoa romànsa outòctona de l'Ìstria de sótta, diferénte da-o dialétto istrovéneto (istriàn ò véneto d'Ìstria) e da l'istrorumêno (léngoa romànsa de levànte ch'a fa pàrte do grùppo lengoìstico rumêno). O l'é parlòu, squæxi sôlo che cómme segónda léngoa ò cómme léngoa de famìggia, da 400-900 persónn-e inte l'Ìstria de sótta, e ancón da pöche migiæ de pròfughi e ézuli istrién spantegæ in Itàlia, tra i quæ se ségnalan pe 'n çèrto gràddo de conpatéssa e conservaçión a comunitæ de Trièste, quélle de Gorìçia e Grado, quélla de Turìn e-e comunitæ de Fertilia e Maristella into Comùn de Alghero in Sardégna, e into móndo.

 Stöia 
L'istriòto, segóndo o Matteo Bartoli e d'âtri lengoìsti, o l'à e sò réixe stòriche inta decixón de l'Aogùsto d'insediâ i veterâni do sò ezèrcito vitoiôzo into teritöio de Pöla (Pietas Julia Pola, Pollentia Herculanea), ch'o l'andâva da-o Canâ de Leme (Limes) scìnn-a l'Arsa. Sti legionâi chi, che ne vegnîvan pe-o ciù da l'Abrùsso e da-a Póggia, se són mescciæ co-i Illiri (ò véneto-illìrichi, i Histri'') outòctoni de l'Istria e do vixìn Quarnêro, e àn dæto òrìgine a-o pòpolo e a-a coltûa istriòta de l'Ìstria de sótta.

 Variànte 
A-a giornâ d'ancheu inta léngoa istriòta gh'é ste sêi variànte chi:
 Valéize, parlâ a Valle
 Rovignéize, parlâ a Rovigno
 Bunbaro, parlâ a Dignano
 Scisanéize, parlâ a Sissano
 Fazanéize, parlâ a Fasano
 Gallezanéize, parlâ a Gallesano 

 Gramàtica 
 Vèrbi Êse (Ièsi)'''
+IndicatîvoPrezénteInperfèttoFutûro sénplice25px Zenéize23px Istriòto25px Zenéize23px Istriòto25px Zenéize23px Istriòtomi sonmeî i sonmi êameî i giromi saiômeî i varièti t'æteî ti sonti t'êiteî ti giriti ti saiæteî ti varièlê o/a l'éloû el xilê o /a l'êaloû el giralê o /a saiâloû el varuòniâtri semmonoi i semoniâtri éimono i giarjéminiâtri saiêmonùi i varèmoviâtri séivui i sìviâtri êivu i giariviviâtri saiéivùi i varì(de)lô son/enluri i xilô êanluri i giralô saiánlùri i varuò

+CongiontîvoPrezénteInperfètto25px Zenéize23px Istriòto25px Zenéize23px Istriòtoche mi seggeca meî i seîoche mi foîseca meî i fùsiche ti ti seggica teî ti seîîche ti ti foîscica teî ti fùsiche lê o seggeca loû el seîoche lê o foîseca loû el fùsoche niâtri segemmoca nùi i sièmoche niâtri foîscimoca nùi i fùsimoche viâtri segéica vùi i seîîche viâtri foîscica vùi i fùsiche lô séggianca lùri i seîoche lô foîsanca lùri i fùso

+CondiçionâlePrezénte25px Zenéize23px Istriòtomi saiéivameî i saraviti ti saiêsciteî ti saravilê o saiéivaloû el saravoniâtri saiêscimonùi i sarièmoviâtri saiêscivùi i sarìssilô saiéivanlùri i saravo

 Nòtte 

 Âtri progètti 

 Ligàmmi de fêua 



Istriöto
Categorîa:Croàçia
Categorîa:Slovénia