E doue bessoune

E doue bessoune (E due binele) a l'è ina cumpusisiùn puetica scrita dau Rebuffel Pons in figùn, inta va(r)ietè de Munsu e Escragnolles.  

 Sto(r)ia 
Stu cumpunimèntu lì u l'è stètu scritu dau Rebuffel Pons, in cuntadìn cu'a pasciùn pe'a puesìa. Intu detaju, E doue bessoune a l'è stèta scrita sciü dumanda de di mèmbri da Société des lettres, sciences et arts des Alpes-Maritimes ch'i l'axevan lezüu l'âtru travàiu du Pons, u puema liricu La Siagne, che in sce dexe canti u ghe n'ha dùi in figùn. Alantu(r)a i l'axevan ciamàu a l'autù quarche növa strôfa da pübbricà in sci anâli da sucietè, tantu pe' l'interèsse pe'a lenguistica lucâle che pe'a "sto(r)ia idrulògica d'ün di sciti ciü süpèrbi de Arpi Ma(r)ittime".

Stu scritu, ch'u manca inti stüddi du Paul Roux in sciu figùn scicumme ch'u nu u cunusceva, u g'ha inta prefasiùn de infurmasiùi biugrafiche in sce l'autû, u(r)igina(r)iu du casâ derucàu de Figueriet, intu cumün d'Escragnolles, dund'u staxeva ancù, int'ina bastide isulâ, pe' dedicâse a travajà a tèra.

 Tèstu 
miniatura|A vivagna du Garbou, dunde l'ègua a sciorte d'intu teren pe' dà imprinsippiu a ina ramma da Siagna
E doue bessoune, cuscì cumme l'âtru scritu du Pons, a l'è dedicâ au sciümme Siagna, ch'u nasce intu terito(r)iu du cumün d'Escragnolles e, segundu u cumpunimèntu, u tröva d'u(r)igine inte due vivagne ch'e vegnen persunifichèi dae binele Lerida e Bellariba, ch'e dan u numme aa puesìa. Ste lì e sun dite e fìe di Sourçadour e da Roca dou Garbou, dui sciti dund'e se trövan e vivagne du sciümme, e inte strôfe de dòppu a l'è cuntâ a bü(r)a ch'a ghe munta au passaggiu d'in tèmpu(r)âle e de l'ègua ch'a vegne turna ciôma aa sò fìn. A l'ürtimu, l'autû u cunta de l'impurtansa du sciümme pe'e gènte d'alantu(r)a, cu'i sò üsi, e de növe custrusiùi, punti e ciüse, ch'u se gh'é(r)a frabicàu de quelli tèmpi.

Sta puesìa a l'è stèta pübbricâ inti anâli cumme scrita da l'autû, in "orthographe figone originale", e a l'é(r)a stèta pensâ pe' müxica, da rènde in sce l'a(r)ia de C'était un capitaine o de Partant pour la Syrie, in ìnnu di tèmpi du Segundu Impe(r)u.

Pe'a lengua duve(r)â, cumme pe' La Siagne u gh'è in sèrtu interèsse ch'u ne vegne daa buna lunghessa du tèstu, ma, tantu dau puntu de vista lete(r)a(r)iu che pe'a quantitè de infruènse gallurumanse, de ciü che inta Parabula du fiö larghé tradüta in moussencou du 1807, a nu l'è ch'a gh'agge gua(r)i de va(r)û. De ciü, u muntà de infurènse u pu(r)ea vegnìne tantu da in'evulusiùn du parlâ inte stu sènsu, ch'u rivava vèrsu a fìn da sò vitta, che inti prublemi truvèi da l'autû pe' passà daa scritü(r)a in pruvensâle, ch'u duveva cunusce ciütòstu bèn, a quella inta va(r)ietè lìgü(r)e du pòstu. U puesìa, in duzze strôfe de öttu vèrsi, missi in rimma alternâ, a l'è dunca cuscì scrita:

E doue bessouneChu l'air: L'era un Capitaniou Partimou en SyriaLerida, que sè bellaMe vostra roba brun!Coumma ra chour nouvella,Aggradai en cad'un.Cregne pa ra vieillessaEn nachendou toujour;Gardai vostra jouinessaChu vostra pesantour.IIRigourai per valleraEt n'avè jamai fin.Vostra sœur a primeraVa traçaou rou camin.Vignichi enai ou mondoPer ou pouer secouir,Et souta ou veseu roundouSe vignian à prouvir.III.L'avechi en essa epoquaI Sourçadour per par,E peuy a jouve RocaDou ber Garbou per mar.L'ainea a nouman BellaribaA voui ve dichen Lerida;Coumma sovengi arribaA jouve coummanda.IVVostra sœr toujour gentaNon se facha jamai,Fa meme ra countentaCandou ra tourmentai:Candou ven un ourageouQue ve mette en furourGraffignai soun coursageouE scangeai de courour.VQuoique segui terriblaPer tutou demoulir,Vostra sœur ensensiblaSemeilla pa souffrir.E l'astai ou l'uvernouPer tutou remassarE m'un brudou d'enfernouVourrè tutou empourtar.VIVostra sœur ve resista,Mè, sensa l'escoutar,Gue levarei a vistaSè se lachasse far:Dechiarai soa parura,Estraçai son faoudir,Arranquai soa verduraPresta à ra far mourir.VIIMè l'ouragan se calma,Ou Ciel 'è mai seren;Vostra furour desarmaE ou senou ve reven.Vostra sœur se rassura,D'esse feura danger,E pensa soa blessuraPer garir me leser.VIIIQuittai a roba jeaounaPer pillar l'argenta,Vostra sœur que sangounaL'à ra soa empourtaE carque ra NaturaVegne per à vestirD'una espessa verduaPer a pouer far garir.IXQuandou sè mai tranquillaSè chena de bountai,À ri campi, à ra villaServi l'humanitai;Gue dai grati vostra aiga,E vostre truche aichi.Cada vegin ne chaigaE ri restaourai couchi.XVostra sœur da re legneE fourniche ou giber;Cad'una sensa rè cregneSe va servir parer;N'ou gu'è ricou ni paourouQue segue preferaou,E, coumma n'è pa carou,Cad'un pilla a soun graou.XIDespeuy que ou moundou exista,N'avè vistou passar!Quoique fouchi requistaVe vignian à trouvar,E coumma una nourriçaDagei totou rounter.L'eri a benfaitriçaDe tutou rou quarter.XIIAvour peuy mi ve treuvouQue v'an mai decouraouD'un pouriou couler neuvouQue semeilla daouraou.Sè tute doue tan belleQu'ente l'antiquitai,V'an rendue immourtellePer vostra eternitai.E due bineleSciü l'a(r)ia: U l'é(r)a in Capitanuo Partimmu in Si(r)iaLerida, ch'e sèi bèllaCu'a vostra rôba brüna!Cumme a sciu(r)a nuella,E piaxi a ciaschedün.E nu gh'èi pu(r)a pe'a veggè(r)aNascèndu tütti i dì;E cunsèrvi a vostra zuentüIn scia vostra pesantessa.IIE ruggi zü pe'a rivaE e n'èi mai de fìn.Vostra sö a primma [fìa]A v'ha traciàu u camìn.E sèi vegnüa avanti au munduPe' pu(r)elu sucûre,E sutta au zuncu riùnduE vegnivan a furnise.IIIE l'èi avüu inte quella epucaI Sourçadour pe' pa(r)e,E pöi a zùena RoccaDu bèl Garbu pe' ma(r)e.A primma fìa i a ciamman BellaribaA Vui i ve dixen Lerida;Cumme de spessu a rivaA zùena a cumanda.IVVostra sö tütti i dì asenâA nu se raggia mai,A fà pa(r)eggiu a cuntèntaQuande Vui e a turmentèi:Quand'u vegne in tempu(r)âleCh'u ve mette in fu(r)ûE granfignèi u sò cursettuE e scangèi de cu(r)û.VScibèn ch'e seggi teribilePe' [vu(r)é] tüttu demulì,Vostra sö, insensibileA nu pà sufrì.E de stè [cumme] d'invèrnuPe' tüttu spasà [vìa]Cu'in canéu d'infèrnuE vu(r)èi tüttu purtà vìa.VIVostra sö a ve rexisteMa, sènsa dâghe amèntu,E ghe leve(r)èi a vistaS'a se lascesse fà:E scarpentèi i sò caveli,E strasèi u sò scusâ,E sccianchèi a sò verdü(r)aPrunta a fâla mu(r)ìVIIMa l'u(r)agàn u se carma,U sê u l'è mai se(r)én;U vostru fu(r)û u se carmaE u giüdissiu u ve revègne.Vostra sö a se segü(r)a,D'êsse fö(r)a de pe(r)ìgu,E a pènsa ae sò fe(r)ìePe' gua(r)ì cu'u tèmpu.VIIIE lascièi a rôba gianaPe' pià l'argentâ,Vostra sö ch'a sanguinaA l'ha a sarvàu a sò,E besögna che a Natü(r)aA vegne a vestîlaD'ina spessa verdü(r)aPe' pu(r)ela fà gua(r)ì.IXQuand'e sèi ciü tranquillaE sèi pina de buntè,Ai campi, aa villaE sèrvi l'ümanitè;E ghe dèi de badda a vostra èguaE e vostre trüte ascìÒgni vexìn u n'inèiguaE e i ristu(r)èi cuscì.XVostra sö a dà e legneE a furnisce e bestie sarvègheCiaschedün sènsa da lagnâseU se ne và a servì pa(r)eggiu;Nu gh'è riccu ni pove(r)uCh'u segge prefe(r)ìuE, scicumme ch'u nu l'è ca(r)uCiaschedün u pìa a sò güstu.XIDa quande u mundu u l'existe,E n'èi vistu passà!Scibèn ch'e fussi debuleE ve sun vegnüi a truvà,E cumme ina baliaE daxevi tüttu vu(r)entè.E l'é(r)i a benefatriceDe tüttu u quartê.XIIAu(r)a pöi mi e ve trövuCh'e v'han ancù ciü decu(r)àuD'ina bèlla culana növaCh'a semeja a l'indu(r)àu.E sèi tütte due tantu bèlleCumme inte l'antighitè,E v'han rese imurtâliPe'a vostra Eternitè.

 Nòtte 

 Bibliugrafìa 



 Ligammi de fö(r)a 



Categorîa:Conponiménti in lìgure