Tàgia (cumüna)

Tàgia (ascì Tàggia, Taggia in italiàn) a l'è ina cumǜna de 13.849 abitànti ch'a se tröva int'a pruvincia de Imperia (dati agiurnài au 2025).

 Geugrafìa 
A cumüna a cumprende u teritòju de dui diferenti paìsi, chélu de Tàgia, ch'u ghe dà u nome, e chélu de Àrma, càxu che int'a pruvinza u se tröva numa intu capulögu, furmàu da Ineja e U Pòrtu. 

Cumplescivamente u cunta 'na süperfìcie de 31,36 chilometri quadri, estesa surveciü int'u bassìn de l'Argentìna, tantu inta zòna de chélu valùn, quantu di sò afluènti, cume l'Oxentìna, ch'u se ghe zunta in lucalitài San Zorżu.

Tàgia
Sentru abitàu a tréi chilòmetri daa maìna, u l'è u nücleu ciü antìgu di dui, sciü a bunda de drìta da giaira Argentìna. U sò nucleu uriginàiu, l'antìga Tabia medievàle, u l'è staitu tiàu sciü inturnu au priuràu benedetìn da Nostra Scignùa du Canéu.

Àrma
Edificàu lòngu a còsta, pìja u nome daa grotta ciamà Arma da Nunzià, ai cunfìn cun a cumüna de San Remu, scituà au de sùta du prumontòju cun u stézzu nòme. Svilüpàu ciü ressentemente, u cröve chéla parte finàle da ciàna furmà daa giaira de Tàgia, ciü in autra parte culucà inta zona li de daré, i cuscì diti Casteleti. A sti chi a se zunze pöi a pàrte növa, lòngu a stràda de culegamentu cun Tàgia.

Cunfìn
Tàgia a cunfìna a nòrd cun Baücu, Seriana (versu punente) e U Dusséu (versu punente), Preabrüna, U Castelâ e A Rìva a levante e San Remu a punente.

 Stòia 

 Pòsti de interesse 

 Ecunumia 

 Cultǜa 
U dialetu de Tagia
A Tagia a se parla ina variante da lénga lìgüre, de tranżiziùn tra u Lìgüre de punente e chélu de sentru-punente.

Pe sarvà stu dialetu chi u l'è staitu pübricàu in glusariu etimulogicu ascì, du 2019, cüràu da Costante Lanteri e Silvio Balestra.

De seguitu a tabèlla da grafìa da éli adutà.
+Grafìa Lanteri-BalestraLétereSòi
IPA/AFINòteAaBbCk/ʧDdEe/ɛe serà/ e avèrtaFfGg/dʒHmǜtaIiJijsón du franzéise "famille"LlMmNɱ/n/ŋOo/ɔo serà/o avèrtaÖøsón de eu franzesePpQkRrSegnà numa se vibrante, càżże quandu intervucalicaSs/zRara, de suvente aa fin o ai inizzi de paròle, atrimenti sempre impüa S-Cʃ+ʧsón da paròla "s-ciüma"TtUuÜysón da "u" françéizeVvXʒsón do françéize "jardin"Zssón de l'italiàn "sempre"Żzsón da "s" de l'italian "rosa"

 Fèste e fée 

 Vìe de cumünicaziùn 
 Tàgia a l'è servìa da 'na Staziun feruviària sciü a Feruvìa Zena-Vintimija.

 Autri prugèti 

 Nòtte 

Tàgia