Növe

Növe (Neuve in piemuntaize e secundu a grafìa in zenaize, Neuve-en-Ligurie in françaize, Novi Ligure in italiàn) l'è 'n cumüne italiàn ch'u gh'à 27.184 abitanti inta Pruvéincia 'd Lisandria, in Piemónte, u tersu cumüne per nümeru di abitanti. 

 Geugrafìa 
Növe l'è 'na sitò a mêza strò fra Zena e Lisandria, inta región stórica d'Untrazùvu, che 'na votta l'êa "Òta Ligüria" e incö l'è "Bòssu Piemónte".

 Storia 
Inte cursu da storia Növe a gh'à saimpre avüu n'inpurtansa stratégica. L'êa a sitò pü a nord da Repüblica 'd Zena féin ai 1815, quande a Repüblica zenaize l'è stata cancelò e missa intu Regnu 'd Sardegna. Dopu a l'è stata pruvéincia per cuntu só, fazando pòrte da División id Zena, féin ai 1859, quand'e guvernu piemuntaize l'à creà a Pruvéincia 'd Lisandria.

 Pòsti d'interèsse 
miniatura|300x300px|center|Panuròma 'd Növe intu 1900
A Növe u gh'é e Museo dei Campionissimi, ch'u l'é 'n muséu da storia da biciclètta dedicà ai dui famuzi ciclisti 'd Növe e dinturni: Custànte Girardengo e Faustu Coppi. Pö u gh'è anche a piasa da Culegiòta, e a sta piasa chi Angiolino Bellocchio u gh'à dedicà 'na puesìa ncu u tìtulu A piasa e i só palasci.

 Ecunumìa 
A Növe u gh'é a famuza fabrica id ciculòta "Pernigotti", mentre a fabrica 'd ciculòta e di ciaplete "Novi" a s' tröva süptu fö 'd Növe int'e cumüne 'd Seravòle.

 Cultüa 
A Növe u's pòrla incù u nuvàize, in dialettu du zenàize. A cüzéin-a asì l'è principalmainte lìgüre. U gh'è dui impurtanti istitüti cultüròli a Növe: u Centro Studi in Novitate e a Società Storica del Novese. U gh'è anche di puezìe in dialettu 'd Növe, prezainpiu  Dialètu 'd Növe (puezìa) e A muròle scrite da Angelo Daglio e A piasa e i só palasci scrita da Angiolino Bellocchio. U dialettu 'd Növe l'è stó standardizó da-u Natale Magenta intu so disiunòriu Vocabolario del dialetto di Novi LigureVocabolario del dialetto di Novi Ligure, Natale Magenta, püblicó da-a Società storica del novese, Novi ligure, 1984. Chi u s'pö sentì a vuze dei Magenta.

 Manifestasión-i 

 Feste e fêe 

 Cumünicasión-i 

 Culegamainti esterni 
 Centro Studi in Novitate

 Società Storica del Novese

 Nóte 

 Òtri prugetti