Albania

L'Albanîa (Shqipëria in albanéize, prononçiòu ), conosciûa ofiçialménte cómme Repùbrica de Albanîa (Republika e Shqipërisë in albanéize, prononçiòu ), a l'é 'n pàize de l'Eoröpa sùd-òrientâle.

 Giögrafîa 
L'Albanîa a l'é afaciâ, a ponénte, in sciô Mâ Mediterànio e, in particolâ, in sciô Mâ Iònio e in sce l'Adriàtico. A confìnn-a co-o Montenéigro a nòrd-òvest, co-o Kosovo a nòrd-èst, co-a Maçedònia do Nòrd a levànte e co-a Grêcia a sùd. A sò capitâle, e çitæ ciù grànde da naçión ascì, a l'é Tirana, segoîa da Duràsso, Valónn-a, Elbasan, Kamëz e Shkodër.

A naçión a l'é asæ variàbile da-o pónto de vìsta climàtico, geològico, idrològico e morfològico, scibén che a sò àrea a l'é de sôlo 28.748 km2. I sò paizàggi són asæ despægi fra de lô, anàndo da-e cadénn-e di mónti de Àrpi Albanéixi, do Korab, do Skanderbeg, do Pìndo e di Ceràoni scìnn-a-e câde còste in scî mâ Adriàtico e Iònio.

 Stöia 
O teritöio albanéize, co-o pasâ di sécoli, o l'é stæto òcupòu da numerôze civiltæ cómme i Illìri, i Trâchi, i Grêghi, i Români, i Bizantìn, i Véneti e i Òtomoén. I albanéixi àn creòu 'n prìmmo stâto indipendénte, o Prinçipâto de Arbër, into sécolo XII. Tra i sécoli XIII e XIV se són formæ i doî stâti do Régno de Albanîa e do Prinçipâto de Albanîa. Prìmma da conquìsta òtomànn-a into sécolo XV, pe tànto ténpo a rexisténsa albanéize goidâ da-o Skanderbeg baténdo i invasoî ciù vòtte e goagnàndo l'amiraçión de l'Eoröpa intrêga. L'Albanîa a l'é dónca restâ pe squæxi çìnque sécoli sótt'a-o contròllo di tùrchi, perîodo into quæ numerôxi albanéixi, dîti Arnaut, àn servîo l'inpêro cómme ofiçiæ de âto gràddo, spécce in Egìtto e inti Balcâni Meridionâli. Tra i sécoli XVIII e XIX 'n grànde svilùppo colturâle, largaménte atriboîo a-i albanéixi ch'avéivan incomensòu a métte insémme e sò fòrse spiritoâli e inteletoâli, o l'à portòu a-o coscì dîto Rinasciménto Albanéize.

Depoî a batòsta di òtomoén inte goære balcàniche, o modèrno stâto naçionâle de l'Albanîa o l'à diciaròu a sò indipendénsa into 1912. Into sécolo XX o régno albanéize o l'é stæto invâzo da l'Itàlia, sótt'a-a quæ a l'é stæta costitoîa a coscì dîta "Grànde Albanîa", finîa co-o creaçión de 'n protetorâto in càppo a-a Germanîa nazìsta. Depoî a Segónda Goæra Mondiâle, l'Enver Hoxha o l'à creòu a Repùbrica Popolâre Socialìsta de Albanîa, modelâ in sciâ bâze da dotrìnn-a polìtica de l'Hoxhaìsmo. Co-a chéita di regìmmi comunìsti inte l'ànno 1991 a mæxima sòrte a l'é tocâ a quéllo albanéize ascì, co-a creaçión da modèrna Repùbrica de Albanîa.

 Economîa e polìtica 
L'Albanîa a l'é repùbrica parlamentâre, costituçionâle e unitâia e 'n pàize in vîa de svilùppo co-în'economîa a rédito médio-âto, incentrâ in sciô setô di servìççi e da manifatûa ascì. A l'à atraversòu 'n procèsso de tranxiçión aprêuvo a-a chéita do regìmme comunìsta into 1990, pasàndo da 'n'economîa pianificâ a unn-a de mercòu. A naçión a garantìsce l'ascisténsa sanitâia universâle e l'educaçión primâia e secondâia de bàdda a tùtti i sò çitadìn.

L'Albanîa a l'é 'n ménbro de Naçioìn Unîe, da Bànca Mondiâle, do Conséggio d'Eoröpa, de l'UNESCO, da NATO, da WTO, de l'OSCE e de l'OIC. A partî da-o 2014 a l'é 'n pàize candidòu a l'intrâ inte l'Unión Eoropêa ascì. A l'é un di ménbri fondatoî da Comunitæ de l'Energîa, da BSEC e de l'Unión pe-o Mediterànio.

 Pòsti de interèsse 

 Nòtte 

 Bibliografîa 



 Âtri progètti  

 Colegaménti esterni