Greta Thunberg

Greta Eleonora Thunberg Ernman, conosciûa senplicemente comme Greta Thunberg (IPA: ); nasciûa a Stoccòlma a-i 3 de zenâ do 2003, a l'é 'n ativìsta svedeize po-u svilùppo sostenìbile e contra o cangiaménto do clìmma in sciâ tæra. 

 Biografìa 
A l'é avoxâ pe-e seu manifestaçioìn davanti a-o Riksdag (parlamento) de Stoccòlma, in Svéçia, co-o slògan Skolstrejk för klimatet (Sciòpero da schêua po-u clìmma).
A-i 4 de dixénbre do 2018 a Grêta a l’à parlòu di cangiaménti do clìmma a-o vèrtice de Naçioìn Unîe ch’o s’é tegnûo a Katowice in Polònia. A Grêta a l’à spiegòu coscì a gravitæ do problêma:

«Quéllo che sperémmo d’òtegnî da sta conferénsa chi l’é de capî che sémmo davànti a ’na minàccia existençiâle. Quésta a l’é a crîxi ciù grâve che l’umanitæ a l’àgge mâi avûo. Niâtri dovémmo prìmma de tùtto pigiâne coscénsa e fâ quarcösa o ciù fîto poscìbile pe fermâ e gràmme emiscioìn che fàn mâ e çercâ de sarvâ quéllo che poémmo.»
A-i 15 de màrso do 2019 gh'é stæto 'n sciòpero mondiâle pò-u futûro do pianêta, a-o quæ à parteçipòu ’n mùggio de studénti inte 1700 çitæ de ciù de 100 pàixi do móndo (sôlo in Itàlia i studénti són stæti ciù de ’n miliône). A Grêta Thunberg a l’é intervegnûa inta manifestaçión òrganizâ a Stocólma, e a l’à aregordòu cómme ségge necesâio che-i polìtichi se dàgan da fâ e stàgan a sentî e amoniçioìn di scensiâti in sciâ scitoaçión do clìmma.
Inte l’agósto do 2019, a Greta Thunberg a l’à navegòu inte l'Òcéano Atlàntico, da Plymouth, in Inghiltæra (into Régno Unîo), scinn’a-a New York, inti Stâti Unîi. Pe no inquinâ l’âia, a l’à renonçiòu a l’aéreo e a l’à dêuviòu ’n pànfilo da regàtta de 60 pê dotòu de panélli solâri e de turbìnn-e sotomarìnn-e. 

E dónca o viâgio o l’é stæto reclamizòu cómme ’na traversàdda tranzatlàntica sénsa emiscioìn de carbònio. O viâgio o l’é duòu 15 giórni, da-i 14 a-i 28 d’agósto do 2019. O pànfilo, co-o nómme Malìçia II, o l’é stæto mìsso a dispoxiçión e goidòu da-o tedésco Boris Hermann, agiutòu da-o compàgno (co-skipper) o Pierre Casiraghi.  

A-o sò arîvo inta bâia de New York o Malìçia II o l’é stæto riçevûo da 17 bàrchi a véia de Naçioìn Unîe pò-u svilùppo sostegnìbile do nòstro pianêta. Intànto ch’a staiâ inte Amériche, a Thunberg a parteçipiâ a-o Summit de Naçioìn Unîe, ch’o se tegniâ a New York in sce l’açión pò-u clìmma, e a-a Conferénsa COP 25 in scî cangiaménti climàtichi ch’a se tegniâ a Santiago do Cile.

Greta Thunberg a l'é stæta elètta da l'aotorévole revìsta americànn-a Time quæ persónn-a de l'ànno 2019 It's about Time: Greta Thunberg sets record as the youngest ever "Time Person of the Year" (guinnessworldrecords.com). e coscì a l'é conpàrsa in sciâ covertìnn-a de l'ùrtimo nùmero do Time into 2019. 

A Greta a divénta coscì a persónn-a ciù zóvena chò-u Time o l'à mâi çernûo cómme "personàggio de l'ànno". 
Inti mæximi giórni a Greta a l'é intervegnûa co-in sò discórso inta conferénsa in sciô clìmma COP25unclimatesummit.org de Naçioìn Unîe ch'a s'é tegnûa a Madrìd into dexénbre do 2019, arivàndo dòppo 'n viâgio transoceànico in barca e ûn in trêno.

A-o 1° de zùgno do 2025 a Greta a l'é partîa da-a Sicilia co-in grùppo d'ativisti in sciâ barca a véia "Madleen" con l'intençion de pasâ o blòcco israeliàn e portâ 'n agiùtto scimbòlico a-e gente de Gaza. A-i 9 de zùgno quella barca a l'é stæta arestâ da-o  governo de Israelehttps://taz.de/Palaestina-Hilfsschiff-vor-Gaza-gestoppt/!6093348/ e dapeu a Thunberg a l'é stæta mandâ via da quello pàize a-i 10 do matìn do 2025 insemme a âtri ativisti, faxendo ritorno inta Sveçiahttps://www.deutschlandfunk.de/greta-thunberg-aus-israel-ausgewiesen-andere-aktivisten-des-schiffes-madleen-in-haft-100.html.

 Nòtte 

 Âtri progètti 

Categorîa:Biografìe
Categorîa:Sveçia