Maçedònia do Nòrd

miniatura|Càrta fìxica da Maçedònia
A Maçedònia do Nòrd (sôlo Maçedònia prìmma do frevâ 2019, in zenéize Macedònia do Nòrd ascì, Северна Македонија in maçédone, trasliteròu in Severna Makedonija, prononçiòu In albanéize, léngoa ofiçiâ ascì in çèrte circostànse, a l'é ciamâ Maqedonia e Veriut, prononçiòu ), conosciûa ofiçialménte cómme Repùbrica da Maçedònia do Nòrd (Република Северна Македонија in maçédone, trasliteròu in Republika Severna Makedonija, prononçiòu In albanéize, léngoa ofiçiâ ascì in çèrte circostànse, a l'é ciamâ Republika e Maqedonisë së Veriut, prononçiòu ), a l'é 'n pàize de l'Eoröpa sùd-òrientâle sénsa sbócco in sciô mâ.

 Giögrafîa 
A Maçedònia do Nòrd a confìnn-a co-o Kosovo a nòrd-òvest, co-a Sèrbia a nòrd, co-a Bulgarîa a levànte, co-a Grêcia a sùd e con l'Albanîa a ponénte. O teritöio da naçión o conprénde o tèrso setentrionâle da ciù grànde región giögràfica da Maçedònia. Ciù ò mêno 'n quàrto di 1,83 milioìn de persónn-e da popolaçión maçédone a sta inta sò capitâle Skopje, çitæ ciù grànde da naçión ascì.

 Stöia 
A stöia da región a l'incoménsa co-o Régno de Peònia, 'na naçión trâco-illìrica. A-a fìn do sécolo VI prìmma de Crìsto, l'àrea a l'é stæta conquistâ da l'inpêro persiàn di Acheménidi, pe pöi pasâ into Régno de Maçedònia into sécolo IV prìmma de Crìsto. L'inpêro romàn o l'à conquistòu a región into sécolo II prìmma de Crìsto, a quæ da quéllo moménto a l'é stæta inclûza inta ciù grànde provìnsa da Maçedònia. A zöna a l'à dónca fæto pàrte de l'inpêro bizantìn, scibén ch'a l'é de spésso stæta atacâ e sachezâ da popolaçioìn slâve a partî da-o sécolo VI. Depoî i vàrri sécoli de contéize tra bùlgari, bizantìn e sèrbi, a l'é pasâ in mòddo stàbile sótt'a-o domìnio de l'inpêro òtomàn, o quæ o n'à conservòu o contròllo da-o sécolo XIV a-o sécolo XX. Aprêuvo a-e goære balcàniche, tra o 1912 e o 1913, l'àrea a l'é stæta conquistâ da-o Régno de Sèrbia.

Inti ànni da Prìmma Goæra Mondiâle o teritöio o l'à subîo l'òcupaçión da Bulgarîa ma a-a sò fìn o l'é ritornòu sótt'a-o contròllo sèrbo cómme pàrte do nêuvo Régno de Iogoslàvia. Inta Segónda Goæra Mondiâle l'àrea a l'é stæta conquistâ tórna da-i bùlgari ma, into 1945, a Maçedònia a l'é diventâ unn-a de naçioìn costitoénti da Repùbrica Socialìsta Federâle de Iogoslàvia, inta quæ a l'é restâ scìnn-a-a sò secesción pacìfica into 1991. O nêuvo stâto o l'é dónca intròu inte Naçioìn Unîe inte l'avrî do 1993 ma, aprêuvo a 'na ratèlla co-a Grêcia in sce l'ûzo do nómme "Maçedònia" a l'é stæta amìssa sótt'a-a descriçión provizöia de "ecs Repùbrica Iogoslâva de Maçedònia" (former Yugoslav Republic of Macedonia, in brêve FYROM). Into zùgno do 2018 a questión co-a Grêcia a l'é stæta risòlta co-în acòrdio segóndo o quæ a naçión a cangiâva o pròpio nómme in quéllo de "Repùbrica da Maçedònia do Nòrd", cangiaménto òperòu into frevâ do 2019.
 Abitanti 

 Pòsti de interesse 

 Economîa e polìtica 
A Maçedònia do Nòrd a l'é 'na repùbrica parlamentâre, costituçionâle e unitâia, ménbro de l'ONU, da NATO, do Conséggio d'Eoröpa, da Bànca Mondiâle, de l'OSCE, do CEFTA, da BSEC e da WTO. A partî da-o 2005 a l'é 'n pàize candidòu a l'intrâ inte l'Unión Eoropêa ascì.

A Maçedònia do Nòrd a l'é 'n pàize a rédito médio-âto ch'o l'à atraversòu de grénde trasformaçioìn econòmiche depoî a sò indipendénsa, svilupàndo 'n'economîa de mercòu. A Maçedònia do Nòrd a l'é 'n pàize in vîa de svilùppo, a l'82° pòsto inta clasìfica globâle de l'Ìndice de Svilùppo Umâno, ch'o garantìsce ascisténsa sociâle, ascisténsa sanitâia universâle e educaçión primâia e secondâia de bàdda a tùtti i sò çitadìn.

A ciù pàrte di sò abitànti són d'etnîa maçedòne, pàrte di coscì dîti slâvi meridionâli. I albanéixi són a ciù inportànte minorànsa naçionâle, pægia a ciù ò mêno o 25% da popolaçión, segoîa da quélli di Tùrchi, di Sìngai, di Bosniàcchi, di Aromêni e de pöche âtre génte.

 Nòtte 

 Bibliografîa 




 Âtri progètti  

 Colegaménti estèrni