Paciugo e Paciuga

O Paciûgo e a Paciûga son dôe figûe ligæ a ûnn-a de ciù antîghe legénde zenéixi co-in reciàmmo a-a religión.

E stâtue do Paciûgo e da Paciûga se pêuan atreuvâ inte 'na capeléta do Santuâio de Sànta Màia e San Michê Arcangelo a Cônâ, a Cornigén.

 A stöia do Paciûgo e da Paciûga 
O Paciûgo e a Paciûga són doî spozoéi vestîi co-i tìpichi costùmmi zenéixi do XVIII sécolo. O Paciûgo o l'é 'n mainâ de Prè. A Paciûga a l'é 'na dònna bónn-a e divöta, in particolâ a-a Madònna de Cônâ. Inte 'n viâgio in mâ o Paciûgo o vêgne inprexonòu da-i Tùrchi e condûto in Algerîa donde o ghe résta pe dôze ànni.

A sò mogê a pensâva sôlo a lê e tùtti i sàbbi a l'andâva a-o Santuâio da Madònna de Cônâ e pe lê o pregâva con fervô, de mòddo che o mâio o fésse ritórno a câza. Ma a génte, ch'a-a vedéiva sciortî tùtti i sàbbi, a comensâva a pensâ mâ e dónca a inandiâ di ciæti.

In giórno, a-a chéita, o Paciûgo o l'ariêsce a scapâ e a ritornâ a Zêna. O giórno do sò ritórno o l'êa pròprio sàbbo, dónca a sò mogê a l'êa andæta a-o Santuâio de Cônâ e a no gh'êa in câza. Quànde o Paciûgo o l'arîva e o no atrêuva a sò mogê, o domànda informaçioìn a-i vêxin, çercàndo de no fâse riconósce. Ma 'na vegêtta, ch'a l'àiva acapîo che quéllo o l'êa o Paciûgo e ch'a l'êa stæta de lóngo giöza di doî spozoéi, o ghe rispónde che tùtti i sàbbi, co-a scûza d'andâ a Côna, a Paciûga a l'andâva a incontrâse co-in òmmo.

Coscì o mainâ, pigiòu da 'na gràn giöxîa o s'avîa vèrso Cônâ. Quànde o l'arîva a-a meitæ da stràdda o l'incóntra a sò mogê che quànde o l'amîa o riconósce sùbito e o l'abrâsa. A Paciûga, dòppo avéi ciànto de feliçitæ, a ringràçia a Madònna ch'a l'àiva dæto inportànça a-e sò òraçioìn. Coscì, pe ringraçiâla ancón mêgio, a saiéiva andæta tórna a-o Santuâio co-o Paciûgo o sàbbo dòppo. 

O Paciûgo in ògni mòddo o l'êa ancón giözo e coscì, o giórno dòppo, o propónn-e a-a sò mogê d'andâ a fâ 'na gîta in bàrca a Cornigén e quànde êan lontàn da-a mænn-a o Paciûgo o domànda a-a sò mogê de spiegaçioìn in sciô prezónto tradiménto. A Paciûga, ch'a no pensâva che o sò mâio o ghe domandésse 'na cösa coscì, a résta 'n momento in silénçio e o mâio, fêua de sæximo, pensàndo che o silénçio o fîse o ségno da sò córpa o ghe dâ 'na cotelâ e a càcia in mâ. 

Dòppo sto gèsto o Paciûgo o vôga vèrso a rîva e o lêva da bàrca a Sàn Pê d’Ænn-a, ma o dispiâxéi pe quéllo ch'o l'àiva fæto pöco prìmma o prinçìpia a persegoitâlo, coscì, destrûto, o vâ vèrso o Santuâio de Conâ pe domandâ perdón a-a Madònna.

Quànde o l'ìntra inta gêxa o no pêu crédde a-i sò éuggi, a Paciûga a l'êa lîe, inzenogiâ in fàccia a l'artâ ch'a l'êa aprêuvo a pregâ.

O Paciûgo o l'acapîsce che a Madònna a l'àiva fæto 'n miâcoo, perché a sàiva che a Paciûga a l'êa stæta de lóngo fedêle a-o Paciûgo. 

Coscì o Paciûgo o l'abrâsa a Paciûga con tùtto o sò amô e da lê o l'achéugge o perdón.

 A Capeléta into Santuâio de Cônâ 
Inte 'na capeléta do Santuâio de Cônâ se pêuan atreuvâ e doê stâtue do Paciûgo e da Paciûga con di zenogiatöi davànti, coscì da puéi pregâ pigiàndo cómme ezénpio a devoçión ch'a legénda a valorîza.

Inte unn-a de træ miâge da capeléta gh'é 'n panéllo dónde gh'é 'na poêxia in zenéize do Poæ Piér Loîgi Persòglio O Pacciûgo co-a Pacciûga in t’a gëxa de Cönâ (in grafîa ofiçiâ: O Paciûgo co-a Paciûga inta gêxa de Cônâ). A pubricaçión a l'é do 1887, stanpâ inta stanpàia Marchese e Camponara a-a Certôza. O Loîgi Persòglio o l'é stæto 'n gezoîta, giornalìsta, stòrico locâle, autô de comédie satìriche e zenéixi.

 O tésto 

O Pacciûgo co-a Pacciûga in t’a gëxa de Cönâ

Inta mæxima miâgia gh'é pöi 'n'âtro conponiménto in léngoa itàliann-a da Batistìnn-a Rambèlli.

 Inta coltûa 
O Paciûgo e a Pacciûga són pàrte da tradiçión pe-e màschere de carlevâ de Zêna.
Paciûgo o l'é o nómme de 'n gelâto mescciòu (arichîo con bescheutto) ch'o se màngia de spésso inta rivêa ligure.
In zenéize se dîxe fâ 'n paciûgo, che vêu dî fâ 'n pastìsso ò fâ 'n inpòtto.

 Âtri progètti 

 Colegaménti estèrni 
 Aprofondiménto, in scê vegiazena.it.
 Aprofondiménto/2, in scê coronata.it.
 Filmìn ch'o cónta a stöia do Paciûgo e da Paciûga, in scê YouTube.
 Cansón do Pê Paròdi e do Pòulo Bonfanti, in scê YouTube.

Categorîa:Conponiménti in lìgure
Categorîa:Tradiçioìn da Ligùria