Gender

Gender is de reeks aon sociaol, psychologische, cultureel en gedraagsaspecte die weure gelink aon 't zien vaan 'ne maan (of 'ne jong), 'n vrouw (of e meidske) of 'ne daarde gender. Allewel gender dèks euverein kump mèt e biologisch geslech, kin 'n transgender persoen ziech identificere mèt 'ne gender dee aanders is es 't geslech wat gegeve weurt bij geboorte. Allewijl weurt 't versjèl tösse gender en geslech gemaak op basis vaan 't versjèl tösse maotsjappelijke en psychologische beteikenisse aon d'n eine kant (beveurbeeld: "dit is wat weurt verwach vaan 'ne maan" of "dit zörg d'r veur tot iech miech good veul es 'n vrouw") versus biologische kenmerke aon d'n aandere kant (beveurbeeld: "dit zien de fysieke eigesjappe vaan 'ne manneleke hoond"). 

De meiste culture gebruke binair genders: lui weure daomèt ingedeild in mannelek of vrouwelek. Lui die dao neet oonder valle weure allewijl dèks non-binair geneump. Indo-Europese taole zien zelfs gooddeils gebaseerd op manneleke en vrouweleke wäörd, en soms ouch oonzijege wäörd, wat de perceptie vaan twie genders allein meh versterk. In 't Limbörgs weurt "'ne" es lidwoord veur manneleke wäörd gebruuk en "'n" veur vrouweleke. Binne die taole gief 't meh 'n paar oetzunderinge, die in de loup vaan d'n tied genders in grammatica höbbe laote valle, wie 't Ingels. Boete de Indo-Europese taole gief 't mie veurbeelde, wie 't Törks.

Sommege maotsjappije make gebruuk vaan 'ne daarde gender, wie de hijra's in Zuid-Azië en de twie-geiste-persoene in Noord-Amerika. De meiste sociologe zien 't d'r euver eins tot gender 'ne centraole rol speult in 't organisere vaan maotsjappije; dit kin gaon euver sociaol constructe (beveurbeeld bepaolde gender-rolle) of (oonbewöste) gender-expressies (bev. menere vaan praote die sneller weure euvergenomme door d'n eine gendergróp).

Categorie:Minsjweitesjappe