Viefde iew

veerde iew - viefde iew - zèsde iew
De viefde iew vaan de christeleke jaortèlling leep vaan 401 tot en mèt 500. Me rekent dees iew gemeinelek tot de late aajdheid. Dit waor de iew boe-in 't Wes-Romeins Riek opheel te bestoon door golf nao golf vaan Germaonse invalle, die samehónge mèt de Groete Volksverhuizinge. Oetindelek kristalliseerde de Germaonse stamme ziech oet tot good geregelde, christeleke keuninkrieke. 't Oos-Romeins Riek, ouch bekind es Byzantijns Riek, bleef bestoon, iers oonder de Theodosiërs, daan oonder de Leonide. In Perzië heersde wie veurheer de Sassanide, in India bereikde 't Guptariek ziene groetsten umvaank. China waor verzeild geraak in 'nen tied vaan groete chaos die de ganse iew neet mie oetsjeide. In Midde-Amerika bleujde de stad Teotihuacan en versjèllende Maya-stadsstaote.

Groete gebäörtenisse
 407: De Sueve, Vandaole en de Alaone ('n Iraons volk) steke de Rijn euver en valle Gallië binne.
 410: Plundering vaan Roeme door de Visigote. Nao touwzègkinge en oonderhandlinge slete ze ziech es boondgenoete bij de Romeine aon.
 410: De Romeine verlaote Brittannië definitief. Ze waore hun presentie dao toch al aon 't aofbouwe.
 415: Oonder Chandragupta II bereik 't Guptariek ziene groetsten umvaank. 't Besleit noe groete deile vaan 't Indiaas subcontinent.
 418: De Visigote kriege, in naovolging vaan de Fraanke, es foederati gebeed in 't Romeins Riek touwgeweze, en wel in de Garonnevallei.
 420: Keizer Jin Gongdi weurt aofgezat; in Zuid-China indeg de Oosteleke Jindynastie um plaots te make veur de Liu Songdynastie.
 425: Plundering vaan Roeme door de Vandaole. Vaan dees gebäörtenis is (iewe later) 't woord 'vandalisme' aofgeleid.
 435: De Vandaole vestige e keuninkriek in Noord-Afrika.
 439: Oonder keizer Beidei Taiwu, stiechter vaan de Noordeleke Weidynastie, weurt Noord-China vereineg.
 441: De Hunne oonder Attila valle 't Oos-Romeins Riek in.
 ca. 441: De Sakse valle Brittannië binne; begin Angelsaksischen tied.
 451: De Hunne weure verslage in de Slaag op de Katalaunische Velder. De Germaonse boondgenoete die de Romeine daobij helpe kriege ummer mie mach.
 454: De coalitie tösse de Hunne en hun Germaonse boondgenoete brik aof; in d'n oonderlinge slaag bij Nedao winne de Germaonse voorste en verlaote de Hunne Wes-Europa.
 476: De Germaonse generaol Odoaker zèt de keend-keizer Romulus Augustulus aof. Heimèt indeg definitief 't Wes-Romeins Riek.
 479: Generaol Xiao Daocheng begeit 'n staotsgreep die de Oosteleke Jindynastie tot 'n ind bringk. Heer nump de naom Gaodi aon en stiech de Zuieleke Qidynastie.
 486: De Frankische keuning Clovis versleit de Romeinse veldhier Syagrius, dee in Noord-Gallië 't lèste Wes-Romeins domein boete Italië heel. Heimèt liet me 't Frankisch Riek beginne.
 493: Nao d'n doed vaan Odoaker kump Theodorik I aon de mach; heer vesteg 't Ostrogotisch Riek in Italië.
 496: Clovis wint de slaag bij Tolbiac vaan de Alemanne. 

Religie
 409: 'n Edik weurt oetgebrach tege touwkomsveurspèlling. Hei-oet kin me opmake tot 't heidedom in 't Romeins Riek nog leefde.
 431: Concilie vaan Efeze
 451: Concilie vaan Chalcedon
 496: Nao de slaag bij Tolbiac (zuug bove) bekiert Clovis ziech tot 't christendom; heer dwingk zien oonderdaone 'tzelfde te doen.

Wetensjap
 425-50: De Inscriptie vaan Bergakker weurt gemaak en achtergelaote in de Betuwe. Ze bevat de ajdste zin in 't Aajdnederfrankisch.

Persoene
Voorste
 Alaric
 Attila
 Bahram V
 Chandragupta II
 Clovis
 Kumaragupta I
 Leo de Groete
 Odoaker
 Theodorik I
 Theodosius II
 Zeno

Gelierde
 Aryabhata
 Augustinus vaan Hippo
 Hieronymus
 Hypatia

Jaore
 Jaore 400 401  402  403  404  405  406  407  408  409  410 Jaore 410 411  412  413  414  415  416  417  418  419  420 Jaore 420 421  422  423  424  425  426  427  428  429  430 Jaore 430 431  432  433  434  435  436  437  438  439  440 Jaore 440 441  442  443  444  445  446  447  448  449  450 Jaore 450 451  452  453  454  455  456  457  458  459  460 Jaore 460 461  462  463  464  465  466  467  468  469  470 Jaore 470 471  472  473  474  475  476  477  478  479  480 Jaore 480 481  482  483  484  485  486  487  488  489  490 Jaore 490 491  492  493  494  495  496  497  498  499  500

*