Stoum

Stoum is 'n aggregaasjetoestandj van water. Döks wuuertj de naam "stoum" gegaove ane nevel van water: klein zichbaar druupkes wie baoven e kille. Echte waterdamp is ónzichbaar.

Wen de stoum ónzichbaar is, meh waal miniscuul waterdruupkes bevatj, hètj 't "nate stoum". Deze stoum is óngesjik veur 'n aandrieve van 'n stoumturbien, mer is waal good veur 't aandrieve van e stoummesjien.

Veur 't aandrieve van 'n stoumturbien broek me euververhitsdje stoum. Euverhitsdje stoum is stoum dae extra is naoverwurmp en wovan de miniscuul waterdruupkes ouch zeen verdamp. Dit percès kan neet beuren ónger 'n atmosferische drök, wie baoven 'ne fluitkaetel hingk. In 'ne stoumkaetel, wo de drök hoger is, en daomit ouch de temperatuur vanne stoum, kan euververhitsdje stoum óntstaon.

De zichbare stoum óntsteit door kóndensaasje van stoum wen de kaaj lóch baove de fluitkaetel kump. Daodoor kump de temperatuur vanne stoum ónger 't dawpuntj en begintj t'r te kóndensere. Hiedoor wuuertj de stoum zichbaar. Wen 't gaas óngere kaetel hoger wuuertj gezatj wuuertj minder stoum zichbaar, ómdet de waterdamp den heiter, en dus baoven 't dawpuntj, blief dore grótter wieväölheid aan wurmdje die wuuertj toegeveug.

Saorte sjtoum
D'r zeen drie saorte sjtoum: nate, verzadigdje en euververhitte sjtoum. 

Nate sjtoum
Nate sjtoum is sjtoum wo klein waterdröppelkes in zjweve. Door dees dröppelkes is 't saortelik gewich gesjtege. Es nate sjtoum verhitj weurdj, den zólle 't eers dees dröppelkes water verdampe. Biej voldoende verwerming weurdj de sjtoum den dreug verzadigdj.

Verzadigdje sjtoum
Verzadigdje sjtoum is sjtoum dae condenseertj biej verleging van temperatuur (kiek dauwpuntj). Hiejbiej bevatj de loch de maximaal massa aan sjtoum. Deze sjtoum is ongesjik veur 't aandrieve van ein sjtoumturbine, mer volduitj prima veur 't aandrieve van ein sjtoummesjien of veur de overdrach van wermte. D'r weurdj den waal gebroek gemaaktj van verzadigdje sjtoum dae biej hogere drök is gegenereerdj.

Euververhitte sjtoum
Om euververhitte sjtoum te make mot d'r extra wermte aan'ne sjtoum waere toegevoegdj. In eine fluitkaetel kan det neet omdet dao allein 't water weurdj verwermdj. De ontsjnappendje sjtoum blieftj op 't dauwpuntj. In eine sjtoumkaetel gebeurtj 'tzelfdje, mer de geproduceerdje sjtoum kan vervolges door eine euververhitter (OVO) waere geleidj. De verzadigdje sjtoum sjtijgtj in temperatuur en weurdj dan euververhitte sjtoum genumpdj. Biej verlees aan wermte zal deze sjtoum aafkeule zonger det d'r minuscuul klein waterdröppelkes ontsjtaon die de rotors van ein sjtoumturbine zoewe kinne besjadige. In modern sjtoumkaetels waerdj mit temperature toet ongeveer 560 grade Celcius gewerktj. Theoretisch zoewe hoger temperature ouch kinne mer den waere de te gebroeke materiale zo duur det 't economisch gein zinmeer haetj om det toe te passe.

Sjtoumtemperatuur
Wiej bekindj is haetj water drie aggregatietoesjtenj, vas (ies), vloeisjtof (water) en gaas (sjtoum). Es water zich in'ne gaasfase bevindj is 't eine oetsjtaekendj medium veur 't transportere van wermte. daorom weurdj sjtoum zo döks toegepas om mesjiener aan te drieve. Veur 't gaasvormig make van water zeen neet altied hoog temperature neudig, dink mer ins aan'ne was die men 's winters op'pe draod duitj dreuge ouch al vruustj 't boete. Al doertj 't lang, 't water verdwientj dus mot 't verdamptj zeen. Dus zowaal sjtoum van 560 oCelcius es sjtoum van 1 oCelcius besjtuitj. Biej eine normale lochdrök van 1013 mbar zal water aevel altied biej 100 oCelcius kaoke, en op die temperatuur blieve toetdet al 't water is verdamptj, de den ontsjtaone damp is verzadigdje sjtoum. D'r is ein puntj te vinje 't zogenaamdje kritisch puntj dao geitj water in eine keer euver nao euververhitte sjtoum. Det puntj ligktj biej 225,65 bar en 374,15 oCelcius. op det puntj, de top van'ne parabool in 't plaetje is 't saortelik volume van 't water geliek aan det va'ne sjtoum namelik 0,0032 m3/kg. Dao is dus gein versjil meer te zeen t"osse de heel sjnel bewaegendje watermolecule en'ne sjtoum. 't Gebied onger de parabool weurdj 't coëxistentie gebied genumpdj, in det gebied besjtuitj water en sjtoum gezamelik door elkaar gemix.
 Begrippe en eigensjappe van sjtoum 

Naam
 Sjtoum
Meer name
 Kiek in 't diagram rechs
Chemische formule
 H2O
Dichtheid biej 100 °C en 1,01325 bar of 1013 mbar
 0,598 kg/m3
specifieke wermte cp 
 2,08 kJ/kgK
geleidbaarheid wermte 
 0,0248 W/(m·K)
Tripelpuntj
 273,160 K is geliek aan 0,01 °C 
 0,00612 bar
Kritisch puntj
 374,150 °C
 221,20 bar

Toepassinge
Aandrieving
Sjtoum kan veur väöl doeleinde waere gebroektj. In sjtoum-zugermesjiener en in sjtoumturbines weurdj sjtoum gebroektj om drök en wermte in mechanische energie om te zitte. Biej de allereerste sjtoum-zugermesjiener waerdje de zuger in bewaeging gebrach door sjtoum in'ne cilinder te laote condensere, wodoor ongerdrök ontsjtong. Later zugermesjiener werkdje mit sjtoum op euverdrök. Biej sjtoumturbines weurdj sjtoum langs turbinesjoepe geblaoze. Daobiej is euververhitte sjtoum neudig. 

Verwerming
Sjtoum kan ouch veur verwermingdoeleinde waere gebroektj. Hiejveur weurdj verzadigdje sjtoum gebroektj omdet deze in vergelieking mit euververhitte sjtoum ein väöl hoger wermte-euverdrachscoëfficiënt haetj en omdet de condensatiewermte väöl hoger is es de saortelijke wermte van sjtoum. Dees vorm van wermtetransport weurdj biejveurbeeldj gebroektj biej 't kaoke van greunte, es de greunte mit weinig water op 't vuur weurdj gezatj: sjtoum condenseert op 't zich baove de vloeisjtof bevinjendje produc, wodoor efficiënt wermte weurdj euvergedrage.

Anger methodes om wermte oet te wissele zeen tracing of wermtewisselaers.

Es eine liter water toet sjtoum verwermdj weurtj weurtj d'r ongeveer 1600 keer zo groot. Dus es 1600 liter sjtoum condenseertj nao water vindj d'r ein volumeverkleining van 1600 keer plaats. Mit dees methode weurtj in'ne procesindustrie döks vacuüm gemaaktj. Ouch biej sjtoumturbines weurtj in'ne condensor dae onger de letste trappe van'ne turbine hingtj van dit fenomeen gebroek gemaaktj, de letste trappe van zo'n turbine wirke mit sjtoum van bienao absoluut vacuüm, en sjtoum van 25 grade Celcius.
Door sjtoum door eine ejecteur te laote sjtruime kan ein vloeisjtof opgezaoge waere door 't grote drökversjil.

Categorie:Natuurkónde
Categorie:Energie
Categorie:Hydrologie