Bundesliga (Duutsjlandj)

De Bundesliga is de hoogste divisie in 't Duitse betaald foetbal. Ziej is ingeveurd nao 'n besjloet van de Duitse foetbalbóndj op 28 juli 1962 in Dortmund - vanaaf 't sezoen 1963/64.

In de Bundesliga naeme achteen ploge 't taenge elkaar op in toes- en oetwedsjtrieje. De kampioen naemt automaties deil aan de UEFA Champions League, 't hoogs haolbare foetbaltoernooi van Europa. De twee leegstgeplaatste ploge degradere automaties nao de 2. Bundesliga, sins 1974 de tweede hoogste divisie van Duitslandj. De op twee nao letste klub sjpeelt degradasiewedsjtrieje taenge de nummer drie van de 2. Bundesliga.

De Bundesliga waas in eerste insjtansie allein de foetbalkómpetisie van 't veurmalige Wes-Duitslandj, mer waerde vanaaf 1991/1992 - nao de Duitse hereiniging mit Oos-Duitslandj en 't westelikke deil - de hoofkómpetisie van 't nuje Duitslandj.

De meist suksesvólle ploog is FC Bayern München mit 27 landjstitels, en taeves ouch de regerend landjskampioen. Nao Bayern München zin Borussia Mönchengladbach en Borussia Dortmund de suksesvólste klubs mit beide vief landjstitels (let waal: hiejbiej waere neet de landjskampioensjappe van veur de inveuring van de Bundesliga mitgeraekend).

 Bundesliga 

 Veurgengers 
De hoogste klasse in Duitslandj waerde pas sins 1963 in ein reeks gesjpeeld. Duitslandj waas daodoor same mit Noorwege detzelfde jaor ein van de letste lenj ter werreld wo 't foetbal nag regionaal versjpreid waas. Rondj 1890 waerde de eerste foetbalbunj opgerich. In 1902-1903 waerde 't eerste Duitse kampioensjap gesjpeeld. Es ein klub kampioen waerde, sjtootte dees door nao de eindrunj van zien regio, diej georganiseerd waerde door de euverkoepelende foetbalbunj (Noord-Duitslandj, Wes-Duitslandj, Midde-Duitslandj, Zuid-Duitslandj, Zuidoos-Duitslandj, Berlien-Brandeburg of 't Baltiese gebied). Duitslandj waas in dae tied ein väöl groter landj den 't huidige Duitslandj. De kampioene en later ouch vizekampioene nome 't taengenein op in de Duitse eindrunj. Door 't feit det d'r zoväöl regionale kómpetisies wore, höbbe ontelbare Duitse foetbalklubs diej noe in de legere klassen sjpele ein zeer rieke gesjieddenis van eersteklassefoetbal. De klubs diej zich noe in Pole en Ruslandj beveinde zin nao 1945 oet de Duitse kómpetisie verzjwoende.

Toet 1920 heitte de hoogste klasse de Bezirksliga, daonao waerde 't de Kreisliga. Hiejin besjtónge den telkes de regionale óngerverdeilinge. Begin jaore dertig kwaam 't toet ein rel in Noord-Duitslandj toen ein aantal klubs oet Hamburg zich aafsjeurde om ein eige kómpetisie op te richte omdet d'r te väöl óngerverdeilinge wore. Het sezoen d'rnao waerde inkele kómpetisies samegevoog.

In 1933 kwoom de NSDAP aan de mach. Ziej verbooj arbeidersklubs, wodoor ein aantal klubs op moste sjeije. De Kreisliga waerde aafgesjaf es hoogste klasse en in häör plaats kwoom de Gauliga. Hiejin besjtónge zesteen regionale reekse. Det liekt nag väöl, mer toch wore dit d'r al väöl minder den eers. De regionale foetbalbunj waerde opgehaeve en d'r kwome ouch gèn eindrunj meer wovan de kampioen zich veur de Duitse eindrunj plaatste. De zesteen kampioene van de Gauliga plaatste zich veur de eindrunj, dae noe ouch nimmer in baekervorm gesjpeeld waerde, mer in groepsfases. De winnaars van de veer groepe plaatste zich veur de halve finales.

Aan 't eind van de jaore dertig en tiedes de Tweede Wereldoorlog waerde de Gauliga's nag verder óngerverdeild zodet de klubs zich neet te väöl moste verplaatse. Sins 1938 waerde Oostenriek, det vanaaf toen biej Duitslandj heurde, de Gauliga Ostmark. Rapid Wien sjlaagde d'r zelfs in om Duits kampioen te waere.

Nao de oorlog waerde de Gauliga aafgesjaf. Oos-Pruuse, Danzig, Pommere en Silizië kwoome in Poolse en Russiese henj. Oostenriek waerde weer ónaafhankelik en Elzas-Lotharinge ging weer nao Frankriek. Het resterende deil van 't vreugere Duitse Riek waerde opgesjplitst in veer bezittingszones. Het Russiese gebied waerde later de DDR en dao waerde de DDR-Oberliga opgerich. De angere drie zones waerde samegevoog en det waerde de Bóndjsrepubliek. Ouch Berlien waerde in oos en wes opgedeild.

De Oberliga waerde de nuje hoogste klasse mit vief regionale reekse: Nord, Süd, West, Südwest en Berlin. D'r plaatste zich ach klubs veur de eindrunj diej in ein groepsfase gesjpeeld waerde en wovan de groepswinnaars taenge elkaar sjpeelde.

 Bundesliga 
In 1962 óntsjtónge de planne om ein nasjonale kómpetisie in te veure. Op 28 juli 1962 besjlaot de Duitse foetbalbóndj (Deutscher Fußball-Bund, DFB) vanaaf 't sezoen 1963/64 mit dees opzat te sjtarte. Van de 16 sjtartende ploge kwoome d'r vief oet de Oberliga West en Süd, drie oet Oberliga Nord en twee oet Oberliga Südwest. Hertha BSC Berlin waas de enige klub oet Oberliga Berlin. Dees klub kreegs waeges te hoge lone aan de sjpelers veur 't sezoen 1964/65 gein lizensie en mos in de Regionalliga sjpele. Karlsruher SC en Schalke 04 moste oorsjprónkelik degradere. Dit ging door bezjwaore van de klubs neet door. D'r waerde besjlaote om de kómpetisie oet te breije nao 't huidige aantal van 18 ploge. Om ouch ein ploog oet Berlien in de Bundesliga te höbbe waerde Tasmania 1900 Berlin gepromoveerd. Dees klub degradeerde, ondanks 'n euverwinning op de eerste sjpeeldaag, es de sjlechs presenterende klub diej ootj in de Bundesliga sjpeelde.

De Bundesliga besjtóng in de eerste twee sezoene oet 16 ploge. Vanaaf sezoen 1965/66 waerde 26 sezoene achterein mit 18 ploge gesjpeeld. In 1991 waerde nao de Duitse hereiniging de Oos-Duitse foetbalbóndj (Deutsche Fußball-Verband, DFV) toegevoegd aan de DFB. In 't sezoen 1991/92 kwoome FC Hansa Rostock en Dynamo Dresden euver van de DDR-Oberliga, hiejdoor waerde in det sezoen mit 20 ploge gesjpeeld, mer dit waas sjlechs veur 1 sezoen. Vanaaf 1992/93 toet noe waert weer mit 18 ploge gesjpeeld.

 Eerste klubs Bundesliga 

 Oberliga Nord: Eintracht Braunschweig, Werder Bremen, Hamburger SV
 Oberliga West: Borussia Dortmund, 1. FC Köln, Meidericher SV (heden: MSV Duisburg), Preußen Münster, FC Schalke 04
 Oberliga Südwest: 1. FC Kaiserslautern, 1. FC Saarbrücken
 Oberliga Süd: Eintracht Frankfurt, Karlsruher SC, 1. FC Nürnberg, TSV 1860 München, VfB Stuttgart
 Oberliga Berlin: Hertha BSC Berlin

 Landjskampioene 
SezoenKampioenSezoenKampioen1963/19641. FC Köln1991/1992VfB Stuttgart1964/1965Werder Bremen1992/1993Werder Bremen1965/1966TSV 1860 München1993/1994FC Bayern München1966/1967Eintracht Braunschweig1994/1995Borussia Dortmund1967/19681. FC Nürnberg1995/1996Borussia Dortmund1968/1969FC Bayern München1996/1997FC Bayern München1969/1970Borussia Mönchengladbach1997/19981. FC Kaiserslautern1970/1971Borussia Mönchengladbach1998/1999FC Bayern München1971/1972FC Bayern München1999/2000FC Bayern München1972/1973FC Bayern München2000/2001FC Bayern München1973/1974FC Bayern München2001/2002Borussia Dortmund1974/1975Borussia Mönchengladbach2002/2003FC Bayern München1975/1976Borussia Mönchengladbach2003/2004Werder Bremen1976/1977Borussia Mönchengladbach2004/2005FC Bayern München1977/19781. FC Köln2005/2006FC Bayern München1978/1979Hamburger SV2006/2007VfB Stuttgart1979/1980FC Bayern München2007/2008FC Bayern München1980/1981FC Bayern München2008/2009VfL Wolfsburg1981/1982Hamburger SV2009/2010FC Bayern München1982/1983Hamburger SV2010/2011Borussia Dortmund1983/1984VfB Stuttgart2011/2012Borussia Dortmund1984/1985FC Bayern München2012/2013FC Bayern München1985/1986FC Bayern München2013/2014FC Bayern München1986/1987FC Bayern München2014/2015FC Bayern München1987/1988Werder Bremen2015/2016FC Bayern München1988/1989FC Bayern München2016/2017FC Bayern München1989/1990FC Bayern München2017/2018FC Bayern München1990/19911. FC Kaiserslautern

 Kampioensjappe per klub 

 De klubs diej vetgedruk zin sjpele in 't sezoen 2018/19 in de Bundesliga

ClubStadTitelsSeizoenenFC Bayern MünchenMünchen271969, 1972, 1973, 1974,
1980, 1981, 1985, 1986,

1987, 1989, 1990, 1994,

1997, 1999, 2000, 2001,

2003, 2005, 2006, 2008,

2010, 2013, 2014, 2015,

2016, 2017, 2018Borussia DortmundDortmund51995, 1996, 2002, 2011,
2012Borussia MönchengladbachMönchengladbach51970, 1971, 1975, 1976,
1977Werder BremenBremen41965, 1988, 1993, 2004Hamburger SVHamburg31979, 1982, 1983VfB StuttgartStuttgart31984, 1992, 20071. FC KaiserslauternKaiserslautern21991, 19981. FC KölnKeulen21964, 1978Eintracht BraunschweigBraunschweig11967TSV 1860 MünchenMünchen119661. FC NürnbergNeurenberg11968VfL WolfsburgWolfsburg12009

 Topskoorders Bundesliga (1963-2018) 

 Per sezoen 
SeizoenSpelerClub(s)Aantal1963/1964Uwe SeelerHamburger SV301964/1965Rudolf BrunnenmeierTSV 1860 München241965/1966Lothar EmmerichBorussia Dortmund311966/1967Lothar Emmerich
Gerd MüllerBorussia Dortmund
FC Bayern München281967/1968Johannes Löhr1. FC Köln271968/1969Gerd MüllerFC Bayern München301969/1970Gerd MüllerFC Bayern München381970/1971Lothar KobluhnRot-Weiß Oberhausen241971/1972Gerd MüllerFC Bayern München401972/1973Gerd MüllerFC Bayern München361973/1974Jupp Heynckes
Gerd MüllerBorussia Mönchengladbach
FC Bayern München301974/1975Jupp HeynckesBorussia Mönchengladbach271975/1976Klaus FischerSchalke 04291976/1977Dieter Müller1. FC Köln341977/1978Dieter Müller
Gerd Müller1. FC Köln
FC Bayern München241978/1979Klaus AllofsFortuna Düsseldorf221979/1980Karl-Heinz RummeniggeFC Bayern München261980/1981Karl-Heinz RummeniggeFC Bayern München291981/1982Horst HrubeschHamburger SV271982/1983Rudi VöllerWerder Bremen231983/1984Karl-Heinz RummeniggeFC Bayern München261984/1985Klaus Allofs1. FC Köln261985/1986Stefan KuntzVfL Bochum221986/1987Uwe RahnBorussia Mönchengladbach241987/1988Jürgen KlinsmannVfB Stuttgart191988/1989Thomas Allofs
Roland Wohlfarth1. FC Köln
FC Bayern München171989/1990Jørn AndersenEintracht Frankfurt181990/1991Roland WohlfarthFC Bayern München211991/1992Fritz WalterVfB Stuttgart221992/1993Ulf Kirsten
Anthony YeboahBayer 04 Leverkusen
Eintracht Frankfurt201993/1994Stefan Kuntz
Anthony Yeboah1. FC Kaiserslautern
Eintracht Frankfurt181994/1995Mario Basler
Heiko HerrlichWerder Bremen
Borussia Mönchengladbach201995/1996Fredi BobicVfB Stuttgart171996/1997Ulf KirstenBayer 04 Leverkusen221997/1998Ulf KirstenBayer 04 Leverkusen221998/1999Michael PreetzHertha BSC Berlin231999/2000Martin MaxTSV 1860 München192000/2001Sergej Barbarez
Ebbe SandHamburger SV
Schalke 04222001/2002Márcio Amoroso
Martin MaxBorussia Dortmund
TSV 1860 München182002/2003Thomas Christiansen
Giovane ÉlberVfL Bochum
FC Bayern München212003/2004Aílton Gonçalves da SilvaWerder Bremen282004/2005Marek Mintál1. FC Nürnberg242005/2006Miroslav KloseWerder Bremen252006/2007Theofanis GekasVfL Bochum202007/2008Luca ToniFC Bayern München242008/2009GrafiteVfL Wolfsburg282009/2010Edin DžekoVfL Wolfsburg222010/2011Mario GómezFC Bayern München282011/2012Klaas-Jan HuntelaarSchalke 04292012/2013Stefan KießlingBayer 04 Leverkusen252013/2014Robert LewandowskiBorussia Dortmund202014/2015Alexander MeierEintracht Frankfurt192015/2016Robert LewandowskiFC Bayern München302016/2017Pierre-Emerick AubameyangBorussia Dortmund312017/2018Robert LewandowskiFC Bayern München29

 Beste topskoorders aller-tieje 
SjpelerPeriodeAantal goleGerd Müller1965-1979365Klaus Fischer1968-1988268Jupp Heynckes1965-1978220Manfred Burgsmüller1969-1990213Ulf Kirsten1990-2003182Stefan Kuntz1983-1999179Klaus Allofs1975-1993177Dieter Müller1973-1986177Claudio Pizarro1999-noe167Hennes Löhr1964-1977166

 Rekaors Bundesliga 

 Eewige ranglies Bundesliga 

 vetgedrukte ploge sjpele in 't sezoen 2018/19 in de Bundesliga

Club/56Periode (1963-2019)Hamburger SV551963-2018Werder Bremen551963-1980, 1981-....Bayern München541965-....VfB Stuttgart531963-1975, 1977-2016, 2017-....Borussia Dortmund521963-1972, 1976-....FC Schalke 04511963-1981, 1982-1983, 1984-1988, 1991-....Borussia Mönchengladbach511965-1999, 2001-2007, 2008-....Eintracht Frankfurt501963-1996, 1998-2001, 2003-2004, 2005-2011, 2012-....1. FC Köln471963-1998, 2000-2002, 2003-2004, 2005-2006, 2008-2012, 2014-20181. FC Kaiserslautern441963-1996, 1997-2006, 2010-2012Bayer 04 Leverkusen401979-....Hertha BSC Berlin361963-1965, 1968-1980, 1982-1983, 1990-1991, 1997-2010, 2011-2012, 2013-....VfL Bochum341971-1993, 1994-1995, 1996-1999, 2000-2001, 2002-2005, 2006-20101. FC Nürnberg331963-1969, 1978-1979, 1980-1984, 1985-1994, 1998-1999, 2001-2003, 2004-2008, 2009-2014, 2018-....Hannover 96301964-1974, 1975-1976, 1985-1986, 1987-1989, 2002-2016, 2017-....MSV Duisburg281963-1982, 1991-1992, 1993-1995, 1996-2000, 2005-2006, 2007-2008Karlsruher SC241963-1968, 1975-1977, 1980-1985, 1987-1998, 2007-2009Fortuna Düsseldorf241966-1967, 1971-1987, 1989-1992, 1995-1997, 2012-2013, 2018-....VfL Wolfsburg221997-....Eintracht Braunschweig211963-1973, 1974-1980, 1981-1985, 2013-2014TSV 1860 München201963-1970, 1977-1978, 1979-1981, 1994-2004SC Freiburg191993-1997, 1998-2002, 2003-2005, 2008-2015, 2016-....DSC Arminia Bielefeld171970-1972, 1978-1979, 1980-1985, 1996-1998, 1999-2000, 2002-2003, 2004-2009KFC Uerdingen 05 *141975-1976, 1979-1981, 1983-1991, 1992-1993, 1994-19961. FSV Mainz 05132004-2007, 2009-....Hansa Rostock121991-1992, 1995-2005, 2007-2008TSG 1899 Hoffenheim112008-....FC Augsburg82011-....FC St. Pauli81977-1978, 1988-1991, 1995-1997, 2001-2002, 2010-11Offenbacher FC Kickers71968-1969, 1970-1971, 1972-1976, 1983-1984SV Waldhof Mannheim71983-1990Rot-Weiß Essen71966-1967, 1969-1971, 1973-1977Energie Cottbus62000-2003, 2006-20091. FC Saarbrücken51963-1964, 1976-1978, 1985-1986, 1992-1993SV Darmstadt 9841978-1979, 1981-1982, 2015-2017Rot-Weiß Oberhausen41969-1973Dynamo Dresden41991-1995SG Wattenscheid 0941990-1994Alemannia Aachen41967-1970, 2006-2007RB Leipzig32016-....Wuppertaler SV Borussia31972-1975Borussia Neunkirchen31964-1966, 1967-1968FC Homburg31986-1988, 1989-1990FC Ingolstadt 0422015-2017Stuttgarter Kickers21988-1989, 1991-1992Tennis Borussia Berlin21974-1975, 1976-1977SpVgg Unterhaching21999-2001SC Paderborn 0712014-2015SpVgg Greuther Fürth12012-2013VfB Leipzig11993-1994Fortuna Köln11973-1974SC Preußen 06 Münster11963-1964SSV Ulm 184611999-2000SpVgg Blau-Weiß 1890 Berlin11986-1987SC Tasmania 1900 Berlin11965-1966
* KFC Uerdingen 05: 13 seizoenen als Bayer Uerdingen

 Meist gesjpeelde wedstrieje 
SjpelerPeriodeAantal goleKarl-Heinz Körbel1972-1991602Manfred Kaltz1971-1991581Oliver Kahn1988-2008557Klaus Fichtel1965-1988552Mirko Votava1976-1996546Klaus Fischer1968-1988535Eike Immel1978-1995534Willi Neuberger1966-1983520Michael Lameck1972-1988518Uli Stein1978-1997512

 Angere rekaors 

 Sjnelste gool: Kevin Volland, maakte op 22 augustus 2015 nao persies nege sekonde 1-0 veur Hoffenheim, toes taenge Bayern München.
 Meiste eigedoelpunte: 6, Manfred Kaltz van Hamburger SV.
 Aajste sjpeler: Klaus Fichtel van Werder Bremen (43 jaar).
 Meiste roje kaarte (toet aan noe) : Jens Nowotny (8), Stefan Effenberg & Torsten Kracht (beide 7).
 Meiste gole door penalties: Manfred Kaltz (53 raak óm 7 gemis).
 Meist gepasseerde kieper: 829 taengedoelpunte, Eike Immel (534 wedsjtrieje).
 Vaakst de ‘nul’ gehaje: 173 keer, Oliver Reck (471 wedsjtrieje).
 Meiste kampioensjappe gewonne es sjpeler: 8 keer Mehmet Scholl & Oliver Kahn.
 Meiste kampioensjappe gewonne es traener: 8 keer, Udo Lattek.
 Meiste wedsjtrieje gewonne es traener: 820 keer, Otto Rehhagel, gevolg door Erich Ribbeck met 569 keer.
 Sjlechste ploog: SC Tasmania 1900 Berlin (sezoen 1965/66) mit de volgende negatieve rekoars:
 Letste (51e) plek in de eewige Bundesliga-lies.
 Sjlechste sezoen: Minste gole geskoord (15), meist gepasseerd (108), minste puntje (8), minste gewonne wedsjtrieje (2), meiste verlaore wedstjrieje (28), meiste wedsjrieje verlaore op eige gróndj (12)
 Verlaor 82,3% van de gesjpeelde Bundesliga-wedsjtrieje
 Enige Bundesliga-ploog det neet op vraemde gróndj wis te winne.
 Langste reeks zónger euverwinning (31 wedsjtrieje)
 Langste reeks verleze op eige gróndj (8, geliek mit Hansa Rostock in 2004/2005)
 Meist verlaore wedsjtrieje achter mekaar (10, geliek mit Arminia Bielefeld in 1999/2000, de fans sjreefde achteraaf "Tasmania Bielefeld")
 Grootste verlees op eige gróndj (0:9 taenge Meidericher SV)
 Leegste opkóms veur ein Bundesliga-wedsjtried (824, de eerste Bundesliga wedsjtried trók 81.500 bezeukers)

Categorie:Sjport in Duutsjland
Categorie:Voetbal in Europa