Magma

Magma is 't vleujbaar gesteinte det zich in of ónger 'ne vólkaan bevindj. 't Kan hel waere in versjillige vörm en daobie dike (geng), sills (platte intrusies), batholiete en laccoliete vörme. Ouch kan 't tót de oppervlakdje reike; den neump me 't lava. Wen magma hel wuèrtj, wuèrtj 't magmatisch gesteinte of stollingsgesteinte geneump. 't Waord "magma" zaet nieks euver de samestèlling van 't gesmóltje matterjaal. Pas wen 't magma aafkeultj, wuèrtj 't hel en vörmp 't e gesteinte; den kan me dao 'n klassifikaasje aangaeve op gróndj vanne mineraalkómposiesje.

De meiste magmasaorte höbben 'n temperatuur van 700 °C tót 1300 °C, meh carbonatitische magma kan tót aan 600 °C vleujbaart zeen; comatiïtische magma kan temperature van 1600 °C bereike.

Magma wuèrtj meistes in subductiezaons, kóntinentaal rifvalleije, mid-oceanische bergkittinge en hotspots gevónje, wodet 't wuèrtj gevörmp door 't smultje vanne aerdmantjel, inkel kilomaeters ónger de aerdoppervlakdje.

Magma is e silicaat mit 35% tót 70% SiO2 en de res is oxide van alleminium, natrium, kalium, calcium, magnesium en iezer. Wie hoager 't silicagehaldje, wie visceuzer 't magma. Wen water zich oplos in magma verlièg de viscositeit zich.

*