Serie A

De Serie A (vóloet Lega Calcio Seria A TIM) is de hoogste aafdeiling in 't Italiaanse betaald foetbal. Toet noe toe wis ein rekaoraantal van 28 keer ein klub oet de Serie A de finale van de UEFA Champions League (de hoogste trofee binne 't Europese internasjonale klubfoetbal) te bereike, wo-in d'r twelfmaol waerde gewonne. Anno 2010 sjteit de kómpetisie gerangsjikt op de veerde plaats van de UEFA-ranglies veur Europese kómpetisies, gebaseerd op de prestasies van Italiaanse klubs in de Champions League en de Europa League.

 Euverzich van klubs in 't sezoen 2018/19 
KlubSjtadSjtadionInjklassering 2017/18Atalanta BergamoBergamoStadio Atleti Azzurri d'Italia7e plaatsBologna FC 1909BolognaStadio Renato Dall'Ara15e plaatsCagliari CalcioCagliariStadio Sant'Elia16e plaatsChievo VeronaVeronaStadio Marc'Antonio Bentegodi13e plaatsEmpoli FCEmpoliStadio Carlo Castellani1e plaats 
(gepromoveerd uit de Serie B)FiorentinaFlorenceStadio Artemio Franchi8e plaatsFrosinone CalcioFrosinoneStadio Benito Stirpe3e plaats 
(gepromoveerd via de Serie B play-offs)Genoa CFCGenuaStadio Luigi Ferraris12e plaatsInternazionaleMilaanStadio Giuseppe Meazza4e plaatsJuventusTurijnJuventus Stadium1e plaatsLazioRomeStadio Olimpio5e plaatsAC MilanMilaanSan Siro6e plaatsSSC NapoliNapelsStadio San Paolo2e plaatsParma Calcio 1913ParmaStadio Ennio Tardini2e plaats 
(gepromoveerd uit de Serie B)AS RomaRomeStadio Olimpico3e plaatsUC SampdoriaGenuaStadio Luigi Ferraris10e plaatsUS SassuoloSassuoloMapei Stadium11e plaatsSPALFerraraStadio Paolo Mazza17e plaatsTorino FCTurijnStadio Olimpico Grande Torino9e plaatsUdineseUdineStadio Friuli14e plaats

 Ranglies 
Biejgewerk toet en mit 6 februari 2019
Pos.KlubGsPnt1.Juventus22602.SSC Napoli22513.Internazionale22404.AC Milan22365.Atalanta Bergamo22356.AS Roma22357.Lazio22358.UC Sampdoria22339.Fiorentina223110.Torino FC223111.US Sassuolo223012.Parma Calcio 1913222913.Genoa CFC222414.SPAL222215.Cagliari Calcio222116.Udinese221917.Empoli FC221818.Bologna FC 1909221719.Frosinone Calcio221320.Chievo Verona229

 De trofee 
De winnaar krieg 't rech om 't volgende sezoen de scudetto (sjildje), mit de Italiaanse vlag, op 't sjirt te drage. Inkele klubs höbbe 't gebroek aangenomme om per teental kampioensjappe 'n golje sjter aan heur logo toe te voge. Daorom höbbe AC Milan en Internazionale allebei 1 sjter veur 18 scudetti en Juventus 3 sjterre veur 34 sjildjes.

 Gesjieddenis 
De Serie A besjteit sins 't sezoen 1929-1930. Dit waas 't eerste sezoen mit ein inkele nasjonale perfesjonele hoofkómpetisie. Hiejveur waas d'r de Prima Categoria, diej mit regionale groepe en injrundjes wèrkte. Allein in de sezoene 1943/44 en 1944/45 waerde de kómpetisie vanwaege de oorlog sjtilgelag en waerde d'r verder gefoetbald in regionale kómpetisies. In sezoen 1948/49 waerde de scudetto toegekend aan Torino FC nao 'n vleegtuugramp vlak veur 't inj van de kómpetisie, wobiej 't ganse team van Torino ómkwaam. D'r sjpele 20 teams in de Serie A, diej ein kómplete kómpetisie sjpele. Aan 't inj van 't sezoen degredere de drie leegst geklasseerde ploge. De degradanten waere vervange door de nummers 1, 2 en de winnaar van de play-offs van de Serie B.

Heel opvallend is ouch de geografiese verdeiling van klubs in de Serie A. Toet veur kort sjpeelde d'r bienao gein klubs oet de Mezzogiorno (óngeveer de zuudelikke helf van 't landj) in de Serie A. Allewiel, sins inkele jaore, is de verdeiling echter baeter euver 't landj verdeild: oet de zuudelikke helf van het landj doon noe de volgende klubs good mit: Napoli, Palermo, Cagliari, Messina, Catania (gepromoveerd) en Reggina.

Mit einige regelmaot waere teams fajjiet verklaord, omdet ziej häör zake neet op orde höbbe. De heropgerichte klub, diej den ónger de aje naam wiejer geit, mot 't volgende sezoen vanaaf de hoogste amateurdivisie (Serie D) beginne. Sins 't sezoen 2005-2006 is d'r 'n nuje wet ingeveurd ("Lodo Petrucci") wodoor klubs mit ein belangrieke gesjieddenis diej in de letste vief jaor neet van dees regel gebroek gemaak höbbe, de meugelikheid kriege om vanaaf de eerste legere divisie (Serie B) te sjpele. Veur aanvang van 't sezoen 2005/06 waerde de net gepromoveerde klubs Torino FC en Perugia Calcio neet toet de Serie A toegelaote vanwaege diej hiejbaove besjpraoke finansjele probleme.

In 2006 waas 't grootste sjandaal oet de gesjieddenis van de Serie A. Het waerde duudelik det d'r 'n gans systeem besjtong, wobiej 't aansjtelle van sjeidsrechters waere gemanipuleerd door versjillende veurzitters van klubs. Sjpil in dit verbandj waas de Turijnse klub Juventus, diej door dit sjandaal häör titels oet 2005 en 2006 verlaore haet.

Es gevolg van dit sjandaal zin d'r taege veer klubs degradasiesjtraove geëis. De oetsjpraok kwoom d'r op 14 juli en waas milder den de eis, mer nag altied zjwaor. Juventus, Lazio Roma en AC Fiorentina degradeerde nao de Serie B. De eis waas echter det Juventus waerde truukgezat nao de Serie C. AC Milan bleef waal nag in de Serie A. De bepaolde sjtraof door dit sjandaal waas det Juventus häör letste 2 landjstitels kwiet waas en det 't mos sjtarte mit ein achtersjtandj van 30 puntje in de Serie B. Ouch moch Juventus det sezoen neet deilnumme aan de Champions League. Fiorentina begos mit 12 puntje achtersjtandj aan de kómpetisie in de Serie B en moch neet deilnumme aan 't Europees foetbal. Ouch Lazio Roma ontkwoom neet aan degradasie, mos mit 7 puntje achtersjtandj beginne en moch ouch gein Europees foetbal sjpele. Veur AC Milan begos 't sezoen in de Serie A mit 'n achtersjtandj van 15 puntje en gein deilname aan 't Europese foetbal.

Naodet de ploge in beroep ware gegaon, waerde de sjtraof verminderd. De oetsjpraok van de Italiaanse bondj woor det AC Milan toch Europees te laote sjpele, wodoor ze in de veurrunj van de Champions League kwome, en det ziej mit ein achtersjtandj van 8 puntje begoste in de Serie A. Door 't beroep mochte ouch Fiorentina en Lazio in de Serie A blieve, mit respektievelik 19 en 11 sjtraofpuntje. Juventus mos in de Serie B blieve, mer hoofde mit sjlechs 17 sjtraofpuntje te beginne aan 't sezoen. Angere ploge diej naodeen besjuldigd waerde wore Reggina (waat 15 sjtraofpuntje krege in de Serie A) en Arezzo (diej mit 6 puntje minder aan de Serie B begónne).

 Euverzich van de sezoene 
SeizoenKampioenTopscorer(s)2017/18JuventusMauro Icardi (Internazionale, 29) 
Ciro Immobile (SS Lazio, 29) 2016/17JuventusEdin Džeko (Roma, 29)2015/16JuventusGonzalo Higuaín (Napoli, 36)2014/15JuventusLuca Toni (Hellas Verona, 22) 
Mauro Icardi (Internazionale, 22)2013/14JuventusCiro Immobile (Torino, 22)2012/13JuventusEdinson Cavani (Napoli, 23)2011/12JuventusZlatan Ibrahimović (AC Milan, 28)2010/11AC MilanAntonio Di Natale (Udinese, 28)2009/10InternazionaleAntonio Di Natale (Udinese, 29)2008/09InternazionaleZlatan Ibrahimović (Internazionale, 25)2007/08InternazionaleAlessandro Del Piero (Juventus, 21)2006/07InternazionaleFrancesco Totti (AS Roma, 26)2005/06InternazionaleLuca Toni (Fiorentina, 31)2004/05JuventusCristiano Lucarelli (Livorno, 24)2003/04AC MilanAndrij Sjevtsjenko (AC Milan, 24)2002/03JuventusChristian Vieri (Internazionale, 24)2001/02JuventusDavid Trezeguet (Juventus, 24)
Dario Hübner (Piacenza, 24)2000/01AS RomaHernán Crespo (SS Lazio, 26)1999/00SS LazioAndrij Sjevtsjenko (AC Milan, 24)1998/99AC MilanMárcio Amoroso (Udinese, 22)1997/98JuventusOliver Bierhoff (Udinese, 27)1996/97JuventusFilippo Inzaghi (Atalanta Bergamo, 24)1995/96AC MilanGiuseppe Signori (SS Lazio, 24)
Igor Protti (Bari, 24)1994/95JuventusGabriel Batistuta (Fiorentina, 26)1993/94AC MilanGiuseppe Signori (SS Lazio, 23)1992/93AC MilanGiuseppe Signori (SS Lazio, 26)1991/92AC MilanMarco van Basten (AC Milan, 25)1990/91SampdoriaGianluca Vialli (Sampdoria, 17)1989/90NapoliMarco van Basten (AC Milan, 19)1988/89InternazionaleAldo Serena (Internazionale, 22)1987/88AC MilanDiego Maradona (Napoli, 15)1986/87SSC NapoliPietro Paolo Virdis (AC Milan, 17)1985/86JuventusRoberto Pruzzo (AS Roma, 19)1984/85Hellas VeronaMichel Platini (Juventus, 18)1983/84JuventusMichel Platini (Juventus, 20)1982/83AS RomaMichel Platini (Juventus, 16)1981/82JuventusRoberto Pruzzo (AS Roma, 15)1980/81JuventusRoberto Pruzzo (AS Roma, 18)1979/80InternazionaleRoberto Bettega (Juventus, 16)1978/79AC MilanBruno Giordano (SS Lazio, 19)1977/78JuventusPaolo Rossi (Vicenza, 24)1976/77JuventusFrancesco Graziani (Torino, 21)1975/76TorinoPaolini Pulici (Torino, 21)1974/75JuventusPaolini Pulici (Torino, 18)1973/74SS LazioGiorgio Chinaglia (SS Lazio, 24)1972/73JuventusPaolini Pulici (Torino, 17)
Gianni Rivera (AC Milan, 17)
Giuseppe Savoldi (Bologna, 17)1971/72JuventusRoberto Boninsegna (Internazionale, 22)1970/71InternazionaleRoberto Boninsegna (Internazionale, 24)1969/70CagliariLuigi Riva (Cagliari, 21)1968/69FiorentinaLuigi Riva (Cagliari, 20)1967/68AC MilanPierino Prati (AC Milan, 15)1966/67JuventusLuigi Riva (Cagliari, 18)1965/66InternazionaleLuís Vinício (Vicenza, 25)1964/65InternazionaleSandro Mazzola (Internazionale, 17)
Alberto Orlando (Fiorentina, 17)1963/64BolognaHarald Nielsen (Bologna, 21)1962/63InternazionalePedro Manfredini (AS Roma, 19)
Harald Nielsen (Bologna, 19)1961/62AC MilanJosé Altafini (AC Milan, 22)1960/61JuventusSergio Brighenti (Sampdoria, 27)1959/60JuventusOmar Sívori (Juventus, 27)1958/59AC MilanAntonio Angelillo (Internazionale, 33)1957/58JuventusJohn Charles (Juventus, 28)1956/57AC MilanDino da Costa (AS Roma, 22)1955/56FiorentinaGino Pivatelli (AC Milan, 29)1954/55AC MilanGunnar Nordahl (AC Milan, 27)1953/54InternazionaleGunnar Nordahl (AC Milan, 23)1952/53InternazionaleGunnar Nordahl (AC Milan, 26)1951/52JuventusJohn Hansen (Juventus, 30)1950/51AC MilanGunnar Nordahl (AC Milan, 34)1949/50JuventusGunnar Nordahl (AC Milan, 35)1948/49AC TorinoIstván Nyers (Internazionale, 26)1947/48AC TorinoGiampiero Boniperti (Juventus, 27)1946/47AC TorinoValentino Mazzola (AC Torino, 29)1945/46AC TorinoEusebio Castigliano (AC Torino, 13)1944/45gein kómpetisie i.v.m. Tweede Wereldoorlog1943/441942/43AC TorinoSilvio Piola (SS Lazio, 21)1941/42AS RomaAldo Boffi (AC Milan, 22)1940/41BolognaEttore Puricelli (Bologna, 22)1939/40Ambrosiana-InterAldo Boffi (AC Milan, 24)1938/39BolognaAldo Boffi (AC Milan, 19)
Ettore Puricelli (Bologna, 19)1937/38Ambrosiana-InterGiuseppe Meazza (Ambrosiana-Inter, 20)1936/37BolognaSilvio Piola (SS Lazio, 21)1935/36BolognaGiuseppe Meazza (Ambrosiana-Inter, 25)1934/35JuventusEnrique Guaita (AS Roma, 28)1933/34JuventusFelice Borel (Juventus, 31)1932/33JuventusFelice Borel (Juventus, 29)1931/32JuventusPedro Petrone (Fiorentina, 25)
Angelo Schiavio (Bologna, 25)1930/31JuventusRodolfo Volk (AS Roma, 29)1929/30Ambrosiana-InterGiuseppe Meazza (Ambrosiana-Inter, 31)1928/29BolognaTot en met het seizoen 1928/29 werd er geen topscorerslijst bijgehouden1927/28AC Torino1926/27AC Torino (achteraaf neet offisjeel toegekind)1925/26Juventus1924/25Bologna1923/24Genoa1922/23Genoa1921/22Pro Vercelli (C.C.I), Novese (F.I.G.C)1920/21Pro Vercelli1919/20Internazionale1916 - 1919gein kómpetisie1915Genoa1914Casale1913Pro Vercelli1912Pro Vercelli1911Pro Vercelli1910Internazionale1909Pro Vercelli1908Pro Vercelli1907Milan Football & Cricket Club1906Milan Football & Cricket Club1905Juventus1904Genoa1903Genoa1902Genoa1901Milan Football & Cricket Club1900Genoa1899Genoa1898Genoa CAC1897gein kómpetisie1896Udine (neet offisjeel)

 Landjskampioene (1898-2018) 

 Opmerking: de kampioen van 1944 is neet inbegrepe; dit oorlogskampioensjap, det door Spezia Calcio gewónne is, waerde pas in 2002 offisjeel erkend.

ClubTitelsClubTitelsJuventus34Fiorentina2Internazionale18Lazio2AC Milan18Napoli2Genoa9Cagliari1Torino7Sampdoria Genua1Bologna FC 19097Hellas Verona1Pro Vercelli7Casale1AS Roma3Novese1

 Aantal sezoene in de Serie A 

 De klubs diej vetgedruk zin sjpele in 't sezoen 2018/19 in de Serie A.

Club/87Periode (1929-2019)Internazionale871929-....Juventus861929-2006, 2007-....AS Roma861929-1951, 1952-....AC Milan851929-1980, 1981-1982, 1983-....Fiorentina811931-1938, 1939-1993, 1994-2002, 2004-....SS Lazio761929-1961, 1963-1967, 1969-1971, 1972-1980, 1983-1985, 1988-....Torino751929-1959, 1960-1989, 1990-1996, 1999-2000, 2001-2003, 2006-2009, 2012-....Napoli731929-1942, 1946-1948, 1950-1961, 1962-1963, 1965-1998, 2000-2001, 2007-....Bologna721929-1982, 1988-1991, 1996-2005, 2008-2014, 2015-....Sampdoria621946-1966, 1967-1977, 1982-1999, 2003-2011, 2012-....Atalanta Bergamo581937-1938, 1940-1958, 1959-1969, 1971-1973, 1977-1979, 1984-1987, 1988-1994, 1995-1998, 2000-2003, 2004-2005, 2006-2010, 2011-....Genoa521929-1934, 1935-1951, 1953-1960, 1962-1965, 1973-1974, 1976-1978, 1981-1984, 1989-1995, 2007-....Udinese461950-1955, 1956-1962, 1979-1987, 1989-1990, 1992-1994, 1995-....Cagliari391964-1976, 1979-1983, 1990-1997, 1998-2000, 2004-2015, 2016-....Vicenza301942-1948, 1955-1975, 1977-1979, 1995-1999, 2000-2001Bari301931-1933, 1935-1941, 1942-1950, 1958-1961, 1963-1964, 1969-1970, 1985-1986, 1989-1992, 1994-1996, 1997-2001, 2009-2011Palermo291932-1936, 1948-1954, 1956-1957, 1959-1960, 1961-1963, 1968-1970, 1972-1973, 2004-2013, 2014-2017Hellas Verona281957-1958, 1968-1974, 1975-1979, 1982-1990, 1991-1992, 1996-1997, 1999-2002, 2013-2016, 2017-2018Triestina261929-1957, 1958-1959Parma251990-2008, 2009-2015, 2018-....Brescia221929-1932, 1933-1936, 1946-1947, 1965-1968, 1969-1970, 1980-1981, 1986-1987, 1992-1993, 1994-1995, 1997-1998, 2000-2005, 2010-2011Spal Ferrara181951-1964, 1965-1968, 2017-....Livorno181929-1931, 1933-1935, 1937-1939, 1940-1949, 2004-2008, 2009-2010, 2013-2014Chievo Verona172001-2007, 2008-....Catania171954-1955, 1960-1966, 1970-1971, 1983-1984, 2006-2014Ascoli161974-1976, 1978-1985, 1986-1990, 1991-1992, 2005-2007Padova161929-1930, 1932-1934, 1935-1937, 1948-1952, 1955-1962, 1994-1996Lecce151985-1986, 1988-1991, 1993-1994, 1997-1998, 1999-2002, 2003-2006, 2008-2009, 2010-2012Cesena131973-1977, 1981-1983, 1987-1991, 2010-2012, 2014-2015Novara131936-1937, 1938-1941, 1948-1956, 2011-2012Modena131929-1932, 1938-1940, 1941-1942, 1946-1949, 1962-1964, 2002-2004Alessandria131929-1937, 1946-1948, 1957-1960Perugia131975-1981, 1996-1997, 1998-2004Como131949-1953, 1975-1976, 1980-1982, 1984-1989, 2002-2003Empoli131986-1988, 1997-1999, 2002-2004, 2005-2008, 2014-2017, 2018-....Venezia121939-1947, 1949-1950, 1961-1963, 1966-1967, 1998-2000, 2001-2002Pro Patria Calcio121929-1933, 1947-1953, 1954-1956Foggia111964-1967, 1970-1971, 1973-1974, 1976-1978, 1991-1995Avellino101978-1988Reggina91999-2001, 2002-2009Siena92003-2010, 2011-2013Piacenza81993-1994, 1995-2000, 2001-2003Lucchese81936-1939, 1947-1952Cremonese71929-1930, 1984-1985, 1989-1990, 1991-1992, 1993-1996Catanzaro71971-1972, 1976-1977, 1978-1983Mantova71961-1965, 1966-1968, 1971-1972Pisa71968-1969, 1982-1984, 1985-1986, 1987-1989, 1990-1991Varese71964-1966, 1967-1969, 1970-1972, 1974-1975Pescara71977-1978, 1979-1980, 1987-1989, 1992-1993, 2012-2013, 2016-2017Pro Vercelli61929-1935Sassuolo62013-....Messina51963-1965, 2004-2007AC Liguria51937-1939, 1940-1943Casale41930-1934Sampierdarenese31934-1937Reggiana31993-1995, 1996-1997Lecco31960-1962, 1966-1967Legnano31930-1931, 1951-1952, 1953-1954Frosinone22015-2016, 2018-....Crotone22016-2018Ternana21972-1973, 1974-1975Salernitana21947-1948, 1998-1999Ancona21992-1993, 2003-2004Benevento12017-2018Carpi12015-2016Treviso12005-2006Pistoiese11980-1981

Categorie:Sjport in Italië
Categorie:Voetbal in Europa