Flakkees

't Flakkees is 't Ziews dialek vaan 't veurmaoleg eiland Overflakkee, in de Zuid-Hollandse gemeinte Goeree-Overflakkee.

Oontstoon en wijer indeiling
In vergelieking mèt Goeree is Flakkee e stök joonger. Nao 'n aontal euverstruiminge bestoont 't gebeed in de late middeliewe oet wieneg mie es zandplaote. Wie me die weer begós in te dieke, oontstoont dao 'ne koinè vaan dialekte oet de umgeving. 't Flakkees heet daorum väöl minder typische kinmerke die 't Goerees teikene, meh vertuint mie 'n euvergaankspositie tösse de dialekte oet de umgeving. De inpoldering vaan gans 't eiland doort diverse iewe; me meint evels wel tot de mieste koloniste in de nui polders oet de al bestaonde Flakkeese dörper kaome. 't Lèste dörp, Stellendam, is gebouwd op 't land tösse Goeree en Flakkee; taolkundeg evels vèlt 't zoonder mie oonder 't Flakkees.

Me kin binnen 't Flakkees 'n oos-wesversjèl hure. In Middelharnis/Sommelsdijk, Dirksland, Nieuwe-Tonge, Stellendam, Melissant, Herkingen, Battenoord en Stad aan 't Haringvliet weurt oongeveer 'tzelfde dialek gesproke, 't Wes-Flakkees. Dees dörper besloon de bulk vaan 't eiland. In 't oostelek deil vaan 't eiland vèlt ouch versjèl te hure. Ooltgensplaat en Den Bommel valle oonder 't Oos-Flakkees, Achthuizen evels heet, door zien ligking kortbij Noord-Braobant weer 'n aander dialek, wat dujelek door 't Braobants is beïnvleujd. In Oude-Tonge sprik vaanajds 't prottestants deil vaan de bevolking Oos-Flakkees, 't katheliek deil Braobants-Flakkees.

Kinmerke
Klaanklier
De Middelnederlandse ae klink algemein wie ; de achterklinkers in wäörd wie goa, sloa, stoa die 't Goerees teikene koume hei neet veur. Goereenere bespotte Flakkeeërs mèt 't zinneke Gae je weg, of bluuf je stae?Lo van Driel, Taal in stad en land - Zeeuws. Sdu Uitgevers, D'n Haag, 2004: p. 33

De korte a klink ouch veur 'n -l wie in 't Standaardnederlands: me zeet op Flakkee valle, en neet vaolle of volle wie op Goeree en op väöl plaotse in Zieland te hure vèlt.Dr. Ha.C.M. Ghijsen (red.), Woordenboek der Zeeuwse dialecten. Van Velzen, Krabbendijke, ¹⁰1998: kaart V

De oersprunkeleke o in e woord wie jonk blijf 'n o; in Middelharnis/Sommelsdijk en in Stellendam weurt ze evels bij sommege wäörd wel geslote tot oe.Ghijsen ¹⁰1998: kaart XI

Wie dat normaal is in de noordeleke dialekte, kint 't Flakkees twie soorte sjerplang oo. Veur 'n -t weurt dit 'ne centrerenden diftong mèt naoslaag, op aander plaotse is 't 'nen ope monoftong. Me kint daorum groôt en boam.Ghijsen ¹⁰1998: kaarte IX en X In Achthuizen klink d'n twieklaank in groôt weer aanders, naomelek wie 'ne vallenden diftong grwot 'groet'. Dit kump wijer allein in Colijnsplaat (op Noord-Beveland) veur.Gijsen ¹⁰1998: kaart IX

In 't Ziews weurt (of woort tot veur kort) algemein versjèl gemaak tösse de lang en korte ie en lang en korte oe. De lang variante waore in 't Middelnederlands centrerende diftonge en zien dat in 't Ziews soms nog. De korte variante zien oontstande oet einklaanke. Zoe hèlt me schie:te(n) 'sjete' en schiete(n) 'sjiete' oeterein. In Achthuizen en Ooltgensplaat weurt dat versjèl evels neet mie gemaak, al kaom in eder geval de lang ie: veur d'n oorlog nog veur.Ghijsen ¹⁰1998: kaart 8 en 12

Euver 't algemein höbben 't Goerees en 't Flakkees d'n Ingweoonse variant of. De binnelandse vörm af kump in 't Braobants-Flakkees evels ouch veur.

Op Overflakkee vèlt zjus wie op Goeree de h- neet oet: me kint hei huus boe 't in Zieland ummer ’uus is.Ghijsen ¹⁰1998: p. ix Oetzundering is evels 't Braobants-Flakkees: in Achthuizen en oonder 't katheliek deil vaan Oude-Tonge verdwijnt deze klaank weer wel, wie dat in 't Wes-Braobants ouch zoe is.

Ouch de -r- veur 'n -s blijf, zjus wie in 't Goerees, stoon, dewijl die in Zieland (gemeinelek) ewegvèlt: worst 'weurs' tegeneuver wost(e).Gijsen ¹⁰1998: kaart XV

Grammair
De grammair vaan 't Flakkees versjèlt neet wezelek vaan de aander Ziewse dialekte. 't Gief get hollandismes, wie 't dooreinhole vaan kenne en kunne.Ghijsen ¹⁰1998: pp. 420, 508 't Voltoejd deilwoord weurt mèt ge- gemaak, neet mèt e- wie op Goeree. 't Ziews taolgebeed is dao sterk verdeild in.

In 't Oosflakkees geit d'n infinitief ummer oet op -e; 't 'Fries' systeem vaan twie infintieve, wat in 't Ziews vrij algemein is, kump dao neet veur. Bij athematische werkwáörd indeg d'n infinitief daan ummer op -n: gaen, doen tegeneuver westeleke gae, doeë.Ghijsen ¹⁰1998: p. x

Op oostelek Flakkee oontbrik ouch de -n in miervoudsvörm.Ghijsen ¹⁰1998: p. ix

Vocabulair
't Flakkees vocabulair is get noordeleker es dat vaan de aander Ziewse dialekte. Me huurt hei beveurbeeld 't erfwoord veer gebruke, boe me in Zieland algemein 't Frans lienwoord plume gebruuk.Gijsen ¹⁰1998: p. 1036

Dialekbehaajd
Allewel tot 't dialekgebruuk achteroet geit, zeker bij de joongere, kin me 't euveral nog algemein hure. Flakkee kint gein groete immigratie vaan boetenaof.

Cultivatie
't Flakkees is neet dèks op sjrif gestèld. Oet 't interbellum (zoonder jaortal) stamp 't beukske Flakkeesche Schetsen vaan J. Kleeuwens, e paar korte verhaole euver 't boereleve in e Flakkees dörp.J. Kleeuwens, Flakkeesche schetsen. Libel-serie nr. 35. Bosch & Keuning, Baarn, z.j.

Rifferenties

Externe link
 De parabel vaan de Verlore Zoon in 't dialek vaan Nieuwe-Tonge

Categorie:Goeree-Overflakkee
Categorie:Tale in Zuud-Hollandj
Categorie:Ziews