Schouwen-Duivelands

Schouwen-Duivelands is 't Ziews dialek vaan 't eiland Schouwen-Duiveland in de provincie Zieland.

Wijer indeiling
Schouwen en Duiveland waore vreuger twie versjèllende eilen. Subtiel versjèlle tösse de twie gief 't nog ummer. Wijer wiek ouch 't dialek vaan de stad Zierikzee merkbaar aof vaan de aander dialekte, zij 't laank neet zoeväöl wie de stadsdialekte vaan Middelburg, Vlissinge of zelfs Goes. Tot slot steit ouch 't vèssersdörp Bruinisse op ziech, neet zoezier in klaank of grammatica meh wel in woordesjat.

Kinmerke
't Schouwen-Duivelands is e vrij modaol Ziews dialek. Alle belaankrieke kinmerke vaan 't Ziews weure gedeild, en zelf heet 't gein groete innovaties of archaïsmes die 't aanders make. Sommege vaan die versjèlle betreffe evels wel dèks veurkoumende wäörd en valle daodoor toch op.

Klaanklier
't Wäördsje of 'aof' weurt op gans 't eiland gebruuk. Allein in Zierikzee kump daoneve ouch nog af veur.Dr. Ha.C.M. Ghijsen (red.), Woordenboek der Zeeuwse dialecten. Van Velzen, Krabbendijke, ¹⁰1998: kaart IV D'n ierste vörm is 'n Ingweoons relik en daodoor binne 't Ziews 'nen indicator vaan wieväöl invlood e dialek vaan boetenaof heet gehad.

't Wäördsje en verandert nao in.Lo van Driel, Taal in stad en land - Zeeuws. Sdu Uitgevers, D'n Haag, 2004: p. 33 Hei zit gein consequente klaankwèt achter; umtot dit woord hiel väöl veurkump, vèlt 't evels wel op. Dit kump trouwens algemein veur in 't noorde vaan 't taolgebeed.Ghijsen ¹⁰1998: p. 372

De transformatie vaan de korte a in 'ne lange, gerunde achterklinker ao is algemein op gans 't eiland: vaolle 'valle'.Ghijsen ¹⁰1998: kaart V

Wie dat normaal is in de noordeleke dialekte, kint 't Schouwen-Duivelands twie soorte sjerplang oo. Veur 'n -t weurt dit 'ne centrerenden diftong mèt naoslaag, op aander plaotse is 't 'nen ope monoftong. Me kint daorum groôt en boam.Ghijsen ¹⁰1998: kaarte IX en X

De zachlang oo oondergeit in de noordeleke dialekte, ouch in 't Schouwen-Duivelands, minder dèks spontaon palatalisatie. Daorum zeet me hei zomer in plaots vaan Walchers zeumer of Zuid-Bevelands zummer.De Zeêuwse Taelsite - Tael-info

De korte -o- in e woord wie jo(e)nk weurt op Schouwen bekaans noets geslote ('t is opgegeve veur Noordwelle). Op Duiveland kump dat evels wel veur.Ghijsen ¹⁰1998: kaart XI

In 't Ziews, mèt oetzundering vaan Goeree-Overflakkee, vèlt de -r- veur 'n -s algemein oet (kes 'keers'). In 't stadsplat vaan Zierikzee gebäört dit evels neet consequent.Ghijsen ¹⁰1998: kaart XV

Grammair
't Voltoejd deilwoord weurt in 't gemein mèt ge- gevörmp (en neet mèt e-).

Vocabulair
't Schouwen-Duivelands heet wie alle Ziewse dialekte zien eige vocabulair. E bekind dialekwoord is strao, 'n Schouwse traditie boebij me mèt Ziewse peerd e stök de zie in löp.

Dialekbehaajd
't Dialekbehaajd versjèlt per plaots. In Zierikzee sprik al laanger 'n aonzienelek deil vaan de bevolking Algemein Nederlands. In e dörp wie Bruinisse weurt 't Ziews evels nog alum gebruuk. In de jaore negenteg waor toen zelfs nog mie es 90% vaan de joongere Ziewstaoleg. 't Aontal joongere wat mèt 't Ziews opgreujt is sindsdeen evels euveral sterk verminderd; me maag aonnumme tot dat ouch veur dit dörp gelt.

Dialekcultivatie
't Schouwen-Duivelands weurt mer beperk op sjrif gebruuk. Henk Blom, oet 't weste vaan Schouwen, sjrijf oonder de naom Endrik columns veur 't hoes-aon-hoesblaad Ons Eiland, die ouch gebundeld woorte oetgegeve.Endrik. Schouwse stikjes. Boekhandel De Vries, Zierikzee, z.j. Ieder gaof heer ouch 'ne verhaolebundel oet. 't Biebelbook Ruth versjeen in 2004 in 't 'Noord-Ziews'; hei-aon hadde zoewel vertaolers vaan Schouwen-Duiveland es vaan Tholen en Noord-Beveland mètgewèrk.Diverse oteurs, ’k Za je dát vertelle... De biebel in ’t Zeeuws. Ruth, Jona, Marcus. De Koperen Tuin, Goes, 2004

In 2016 brach Peter Slager, bassis en tekssjriever vaan de Ziewse (meh Nederlandstaolege) band Bløf, 'n soloplaat oet in 't Schouwen-Duivelands mèt de naom Slik.Streektaalzang.nl - Peter Slager

Rifferenties

Extern links
 De parabel vaan de Verlore Zoon in 't dialek vaan Renesse

Categorie:Ziews
Categorie:Tale in Zielandj
Categorie:Schouwen-Duiveland