Nui Testamint

't Nui Testamint, aofekort 't NT, is 'n verzaomeling vaan 27 gesjrifte oet 't vreug Christendom op 't Aajdgrieks, wat Zjezus Christus verkondeg es de Messias en Zoon vaan God dee is gekomme um Israël en de wereld te redde vaan de oondergaank. 't Nui Testamint is de twiede haaf vaan de Biebel, 't heileg book vaan 't Christendom. 't Ierste haaf vaan de Biebel, 't Aajd Testamint, kump groetdeils euverheer mèt 't heileg book vaan 't Joededom: de Thora. 't Nui Testamint is dus 't momint boe 't Christendom ziech aofsjeid vaan 't Joededom. Toch verwieze de nuitestamintische gesjrifte dèks nao 't Aajd Testamint. Alle riechtinge vaan 't Christendom gebruke de Biebel, mèt bei Testaminte, es basis vaan 't geluif en 't woord vaan God.

D'n term "Testamint" is aofgeleid vaan 't Latien testamentum, wat op 't Hebreeuws "בְּרִית" (berît) geneump, "διαθήκη" (diathēkē) op 't Aajdgrieks en ouchwel "boond" op 't Limbörgs. In plaots vaan 't "Nui Testamint" weurt daomèt ouch soms op 't Duits gesproke vaan "den Schriften des Neuen Bundes" ofwel de Gesjrifte vaan 't Nui Verboond.

Me verdeilt 't Nui Testamint in veer deile:
 De Evangelië (lètterlek 'gooj kemissies'): veer biografieë vaan Zjezeke, boe-in zien jäög, zien lier, zien werke (de woondere die heer zouw höbbe verriech), zienen doed, zien Wederopstanding en hiemelvaort weure vertèld.
 De Historie: allein 't book Handelinge. De apostele stiechten 't christendom en verspreie 't Woord door groete deile vaan 't Romeins Riek.
 De Epistele vaan Paulus: Breve, touwgesjreve aon Paulus, die antwoord geve op kwesties boe geluivege mèt zaote. Ze zien geneump nao de gemeinte of de persoen die 't antwoord zouw höbbe verlangk en gekrege.
 De Kathelieke Epistele. 'Katheliek' weurt in dezen tied nog in de lètterleke beteikenis 'algemein' gebruuk. De epistele zien neet veur ein bepaolde gemeinte, meh veur alle christene.
 De Apocalyptische literatuur: Allein 't book Revelatie. 'Apocalyps' beteikent lètterlek 'oet de deuk doon', 'oonthölle'; dit sleit op de veurspeulinge die Johannes in 't book krijg. Veural bekind is de literatuur euver 't Ind vaan de Tije (eschatologie) mèt de veurspeuling tot Zjezeke op d'n Daag des Oerdeils trökkump op Eerd.

 Limbörgse naom  Griekse naom  Opmerkinge Evangelië Matteüs  Τὸ κατὰ Ματθαῖον εὐαγγέλιον To kata Matthaīon euangelion   Marcus  Τὸ κατὰ Μᾶρκον εὐαγγέλιον To kata Mārkon euangelion  Lucas  Τὸ κατὰ Λουκᾶν εὐαγγέλιον To kata Loukān euangelion  Johannes  Τὸ κατὰ Ἰωάννην εὐαγγέλιον To kata Iōannēn euangelion  Historie Handelinge  Πράξεις τῶν Ἀποστόλων Prakseis tōn apostolōn  Grieksen titel beteikent voloet 'Handelinge vaan de apostele'. Epistele vaan Paulus Romeine  Πρὸς Ῥωμαίους Pros Rhōmaious  1 Korinthiërs  Πρὸς Κορινθίους Αʹ Pros Korinthious I  2 Korinthiërs  Πρὸς Κορινθίους Βʹ Pros Korinthious II  Galate  Πρὸς Γαλάτας Pros Galatas  Efeziërs  Πρὸς Ἐφεσίους Pros Ephesious   Filippenze  Πρὸς Φιλιππησίους Pros Philippēsious  Kolossenze  Προς Κολοσσαεῖς Pros Kolossaeis  1 Thessalonicenze  Πρὸς Θεσσαλονικεῖς Αʹ Pros Thessalonikeis I  2 Thessalonicenze  Πρὸς Θεσσαλονικεῖς Βʹ Pros Thessalonikeis II  1 Timotheüs  Πρὸς Τιμόθεον Αʹ Pros Timotheon I  2 Timotheüs  Πρὸς Τιμόθεον Βʹ Pros Timotheon II  Titus  Πρὸς Τίτον Pros Titon  Filemon  Πρὸς Φιλήμονα Pros Philēmona  Aander epistele Hebreeërs  Πρὸς Ἡβραίους Pros Hebraious  Jakobus  Ἰάκωβος Iakōbos  Epistel vaan, neet aon Jakobus. Gelt veur alle naovolgende. 1 Petrus  Πέτρου Αʹ Petrou I  2 Petrus  Πέτρου Βʹ Petrou II  1 Johannes  Ἰωάννη Αʹ Iōannē I  2 Johannes  Ἰωάννη Βʹ Iōannē II  3 Johannes  Ἰωάννη Γʹ Iōannē III  Judas  Ἰούδα Iouda  Touwgesjreve aon Judas, dener vaan Zjezeke, neet dezelfde wie Judas Iskariot. Daorum ouch neet te verwarre mèt 't Evangelie nao Judas (zuug oonder). Apocalyptische beuk Revelatie  Ἀποκάλυψη του Ιωάννη Apokalupsē tou Iōannē  In 't Nederlands Openbaring.

Apocriefe bij 't Nui Testamint
Dees apocriefe beuk hure neet bij 't Nui Testamint: ze weure neet door de roems-kathelieke of prottestantse kèrke erkind. Sommege vaan dees beuk zien neet bewoerd gebleve en allein bekind oet verwiezinge door Kèrkvaajers, aandere zien gedeiltelek euvergelieverd, dèks es versjendeleerde papyrus. De rei tot dees beuk zoe slech bekind zien, is tot ze al vreug door Hiëronymus en Augustinus zien verworpe. De beuk waore in gebruuk bij aander christeleke struiminge es de orthodoxe. De in de beuk gepropageerde theologie versjèlt soms hendeg vaan wat me in conventioneel christendom gewoen is. Dit gelt veural veur de gesjrifte vaan 't gnosticisme. Umtot dees gróp in Egypte bezunder actief waor (en ouch umtot in 't druug Egyptisch klimaot vergete papyri neet zoe gaw vergoon), zien väöl vaan dees gesjrifte in 't Koptisch euvergelieverd.

Oonder de apocriefe bij 't Nui Testamint zien:
 Handelinge vaan Petrus
 Handelinge vaan Paulus
 Handelinge vaan Johannes
 Handelinge vaan Thomas
 Handelinge vaan Andreas
 Evangelie nao Thomas
 Evangelie vaan de Hebreeërs
 Evangelie vaan de Ebioniete
 Evangelie vaan de Nazareners
 Evangelie vaan de Egyptenere
 Evangelie vaan de Naäsene
 Evangelie nao Petrus
 Revelatie vaan Petrus
 Verkundeging van Petrus
 Evangelie nao Judas
 Evangelie nao Maria Magdalena
 Epistel vaan Barnabas