Kempe (streik)

De Kempe is 'n landstreik in 't naordoeëste van 't Bels en in 't zuudoeëste van de Nederlandse provincie Naord-Braobant. De naom is aafkómstig van 't Latiense Campina, wat "äöpe veld" beteikent. De boejem is zanderig, groeëtedeils leech heuvelechtig en is bedek mit graove dènne, loufbuim, venne, hei en alde moerasse. Tot 1860 waas 't landschap vreej divers, en domineerde hei en moeras, mer tot in d'n twintigsten ieëw woorte dènne aangeplant, waovan 't holt gebroek woort veur de koele in de Mienstreik in zuudoeëstelik Limburg en op 't Kempes Plateau.

Ligging
't Kempeland wuurt opgedeild in de Limburgse Kempe, in Bels Limburg, de Naorder- en de Zuderkempe in Antwerpe en de Braobantse Kempe in de provincie Naord-Braobant. De Vlaamse Kempe ligke veur 'n groeët deil in die provincies. 'n Klein stök leejt ouk in Vlaoms-Braobant. Echte grenze en definities van wat me es de Kempe maog beschouwe, gaef 't neet, mer meistal vurme de reveer de Schelde in 't weste en de Maasvallei in 't oeëste de grenze van de Kempe. Sóms valle de provinciegrenze same mit de aafbakening van de streik. Zudelik geit de streik euver in 't Hageland en de Haspengouw. Staej es Hasselt, Aarschot en Diest zeen twiefelgevalle en wure dök beej bei streike ingedeild.

In 't naorde, in Nederland, velt 't gróndgebeed van de Kempe same mit de zandgrónde van 't zuudoeëste van Naord-Brabant, ónder de lien Tilburg-Eindhove. Ouk 'n klein stök van Nederlands Limburg, get t'n weste van Wieërt wuurt tot de Kempe geraekend.

Geschiedenis
De Kempe veel van de twelfden ieëw veur Christus wies 406/407 ónder Romeinsen hieërschappie. In de tied van Julius Caesar woorte de Kempe aangeduud mit Toxandrië. Dees streik woort oersprunkelik bewoeënd door de Eburone, mer nao 'nen opstand, waobeej de Eburone oetgereujd woorte, vestigde zich de Germaanse Toxandriërs heej, wat de alde naom van 't gebeed verklaart. In 358 vestigde zich heej de Salische Franke es Laeti, militaire kriegsgevangene die veur 'n wederdeens land toebedeild krege van de Romeine. De Romeinsen invlood is nog ummer merkbaar aan archeologische vóndste, zoeëwie 'ne muntschat dae woort gevónde naeve de waeg tösse Casteren en Hapert. In Hoogeloon woorte reste van 'n Romeinse villa oet de twieëden ieëw nao Christus óntdek en in Veldhove woorte reste van 'n Romeinse wachtore en 'n terracottabeeldje van de Romeinse godin Diana óntdek.

In de middelieëwe vónde de ieërste óntginninge van moerasse en hei plaats, mer pès vanaaf de twelfden ieëw vestigde groeëte kloeësters zich in platse wie Tongerlo, Postel en Averbode. De weuste róndóm staej in de Kempe woorte gebroek veur de schaopeteelt en 't plagge van hei. De Kempische wol woort gebroek es gróndstof veur de lake-industrie. Vanoét de stad Herentals woorte de lakes oetgeveurd nao 't boeteland. De lakehal in die stad herinnert nog aan die vreugere economische bedrievigheid. 

De lake-industrie kaom in de zestieënden ieëw t'n val. Nao d'n Tachentigjäörige Aorlog woorte de naordelike en de zudelike Kempe vaneinander gescheie door de staotsgrens. Veural 't mercantilisme van Frankriek waas naodeilig veur de lake-export. 

De ieëwe d'r nao hadde de Kempe gein belangrieke economische bedrievigheid mier en tot d'n Ieërste Waereldaorlog blieëf de streik dunbevólk. Pès in de neugetieënden ieëw begós heej de Industriële Revolutie. Turnhout woort 'n industriestedsje, wao de pepeernieverheid, steinbekkerieje en de sjemische en farmaceutische industrie belangriek woorte veur de economie. In 't naorde van de Belsje Kempe kaom de Iezere Rien te ligge. Heejnaeve kaom metaalverwèrkende industrie. 't Gaof zinkfabrieke in de platse Balen, Lommel, Overpelt en Rotem. Nao 1900 woorte ouk de Kempische steinkaolmiene in Bels Limburg geäöpend. Ouk óntstónde nieje kèrne, wie Geel, Genk en Beringe. 

Allewiel is de streik populair ónder toeriste. De meis pittoreske dörper in Naord-Braobant zeen Oirschot, Bergeijk, Eersel en Hilvarenbeek. In de Antwerpse en de Limburgse Kempe ligge nog schoeëne stökke hei. De ómgaeving van Kasterlee, in 2008 verkaoze 't schoeënste dörp van Vlaondere, Lommel, mit de groeëte zandvlaktes, en Mol zeen beejzónder in trèk beej toeriste.

Keltuur
De vreuge Kempische laefgeweuntes en dialekte zeen dök ónderwirp gewaes van weiteschappelik ónderzeuk. De Kempische bevólking laefde nog tot deep in d'n twintigsten ieëw in ermooj. Vuul typische Kempese laoggaevelhäöf zeen nog bewoerd geblaeve en zeen allewiel hoezer of nog te bezichtige. Vuul Kempisch agrarisch en keltureel irfgood is bewoerd geblaeve in 't provinciaal domein van Bokrijk, 'n äöpelóchmuseum in de gemeinte Genk. Ouk in Eindhove steit saer 2012 'n historisch äöpelóchmuseum, ingerich es 'n archeologisch park. Saer de sloeting van 't alde museum "Kempenland", zeen de könsstökke van könstenaars óet de regio óndergebrach in 't niej äöpelóchmuseum. 
Naeve de boere in de agrarisch gedomineerde Kempe gaof 't ouk teute, handelare oét de Kempe die handelsreize óndernaome in Wes-Europa, tot zèlfs in Denemarke en Frankriek aan toe. 

Wiejer is 't gebeed riek aan verhaole en sages, wie de bokkeriejers, Kabouterkeuning Kyrië en de gloeiige, dwaallichskes en geiste  beuve moerasse, die verschene beuve moerasse en heidevelder.

Platse
Provincie Antwerpe
Naorderkempe:
 Arendonk
 Baarle-Hertog
 Beerse
 Brasschaat
 Brecht
 Essen
 Hoogstraten
 Kalmthout
 Kapellen
 Kasterlee
 Lille
 Loenhout
 Malle
 Merksplas
 Oud-Turnhout
 Poppel
 Ravels
 Retie
 Rijkevorsel
 Schilde
 Schoten
 Turnhout
 Vosselaar
 Wijnegem
 Wuustwezel
 Zandhoven
 ZoerselZuderkempe:
 Balen
 Berlaar
 Bonheiden
 Dessel
 Duffel
 Geel
 Grobbendonk
 Heist-op-den-Berg
 Herentals
 Herenthout
 Herselt
 Hulshout
 Itegem
 Laakdal
 Lier
 Meerhout
 Nijlen
 Olen
 Onze-Lieve-Vrouw-Waver
 Putte
 Ramsel
 Ranst
 Vorselaar
 Westerlo
 WiekevorstNaorder- en Zuderkempe:
 Mol

Provincie Bels Limburg
 As
 Beringe
 Bilze*
 Bocholt
 Bree
 Dilse-Stokkem*
 Genk*
 Hôle*
 Ham
 Haëmet-Achel Hasselt*
 Hechtel-Eksel
 Heusden-Zolder
 Houthalen-Helchteren
 Lanaken*
 Leopolsbörch
 Lommel
 Lummen
 Mezeik* Maasmechele*
 Meeuwen-Gruitrode
 Neerpelt
 Opglabbeek
 Overpelt
 Peer
 Tessenderlo
 Zonhoven
 Zutendaal* = gedeiltelik

Provincie Vlaoms-Braobant
 Averbode
 Baal
 Begijnendijk
 Deurne
 Keerbergen
 Molenstede 
 Tremelo
 Werchter Boortmeerbeek
 Haacht
 Hever
 Hofstade
 Muizen
 Rijmenam
 Wespelaar

De platse Aarschot, Betekom, Diest, Langdorp, Rotselaar, Testelt en Zichem ligke op de euvergang tösse de zuderkempe en 't zudeliker gelaege Hageland.

Provincie Naord-Braobant
 -  Aalst
 Alphen
 Baarschot
 Bergeijk
 Best
 Biest-Houtakker
 Bladel
 Borkel en Schaft
 Buul
 Casteren
 Dalem
 Diessen
 Dommelen
 Duizel
 Eersel
 Eindhove
 Esbeek
 Gastel
 Geldrop
 Gerwen Goirle
 Haghorst
 Hapert
 Heeze
 Hilvarenbeek
 Hooge en Lage Mierde
 Hoogeloon
 Hulsel
 Knegsel
 Leende
 Luyksgestel
 Maarheeze
 Meerveldhoven
 Oost- West- en Middelbeers
 Moergestel
 Netersel Nuenen
 Oerle
 Oirschot
 Oisterwijk
 Reusel
 Riethoven
 Soerendonk
 Spoordonk
 Steensel
 Sterksel
 Valkeswaerd
 Veldhoven
 Vessem
 Waalre
 Weebosch
 Westerhoven
 Wintelre
 Zeelst

Externe links

Categorie:Landsjappe in Nederlandj
Categorie:Landsjappe in Vlaondere
Categorie:Landsjappe in Belsj Limburg
Categorie:Naord-Braobent
Categorie:Provincie Antwerpe