1969

1966 - 1967 - 1968 - 1969 - 1970 - 1971 - 1972 
1969 (MCMLXIX) waor e gewoen jaor wat op 'ne goonsdag begós op de Gregoriaanse kalender.

 Gebäörtenisse 

 1 jannewarie - De btw (Belasting euver Toegevoogde Waerde) wirt geïntroduceerd. In 1968 woort hiejveur al ein wèt aangenómme. De btw besjleit 2 waerdes, ein "hoag" (12%) en ein "leëg" (4%) tarief. Die tarieve sjtaon neet vas en kènne van tied tot tied aangepas waere.
 16 jannewarie - De sjtudent Jan Palach sjtuk zichzelf in brandj op 't Wenceslasplein in Praag oet protes taenge de trukgedrèjde hervorminge van de Praagse Lente. Hae euverliejt drie daag later aan zien verwónjinge.
 18 jannewarie - Astronome van de universiteit van Arizona óntdèkke veur 't eësj eine pulsar.
 9 fibberwarie – de eësjte tesvluch van eine Boeing 747-100 wirt gehawwe.
 2 miert - De eësjte vluch (29 minute) van de Concorde.
 25 miert t/m 31 miert - Zeve daag lank hawwe John Lennon en Yoko Ono eine "love-in" in 't Amsterdam Hilton Hotel.
 26 miert de Kernenergiecentrale Dodewaard wirt in gebruuk genómme door keuningin Juliana.
 18 april - Guido Reybrouck wint de veerde editie van de Amstel Gold Race.
 27 april - De Franse zègke "non" taenge de veursjtèlle van president De Gaulle óm de gróndjwèt te verangere. De Gaulle treujt aaf en Senaatsveurzitter Alain Poher wirt waornummend president.
2 mei - 't Reusechtig passagierssjeep Queen Elizabeth 2 wirt te water gelaote.
 23 mei - De Lauwerszeë wirt aafgesjlaote en hèt vanaaf noe Lauwersmeër.
 30 mei - Op Curaçao vundj d'r eine groate arbeidersopsjtand plaatsj.
 31 mei - Äöpening van de Kennedytunnel in Antwerpe.
 19 juni - 't Nederlandse pensioenfónds PGGM wirt opgerich. 't Is mètein ein van de groatste fóndse van Europa.
 3 juli - Muzikant Brian Jones (Rolling Stones) euverliejt op 27- jaorige laeftied. Jones wirt gevónje in 't zjwömbad van zien eige hoes. De exacte doadsaorzaak is nog sjteeds ónbekènd.
 14 juli - Begin van de zösdaagse Voetbalaorlog tösje El Salvador en Honduras.
 20 juli - De Belzje fitserenner Eddy Merckx wint de Runj van Frankriek.
 21 juli - Astronaut Neil Armstrong zèt es eësjte miensj voot op de maon, mèt Edwin Aldrin in zien kielzog. Ruumdevaartuug: Apollo 11. Veer daag later lanje ze weer veilig op aarde.
 25 juli - President Nixon kondig ein "vietnamisering" aan van de aorlog. 't Amerikaanse leger zal Vietnam verlaote.
 10 augustus - Harm Ottenbros wirt in Zolder waereldkampioen fitserenne.
 15 augustus - De eësjte daag van 't legendarische driedaagse Woodstockfestival in Bethel, New York, mèt in totaal ruum 400.000 bezeukersj en optraejes van 24 bands.

 1 september - Keuning Idris van Libië wirt biej ein verblief in 't boetelandj aafgezat door kolonel Ghadaffi.
 11 oktober - Äöpening van 't Rosa Spierhoes, ein verzörgingshoes veur bejaorde kunstenaers in Laren.

zónger datum
 In 't dörp Groot-Ammers, Alblasserwaard, wirt 't ooievaarsdörp Het Liesveld gevestigd. Van hiejoet zal de ooievaar opnuuj es breujvogel in Nederlandj waere geïntroduceerd.
 Massale fraude biej de volkssjtömming op Nuuj-Guinea.
 Grensconflict tösje de Sovjet-Unie en China.
 Heite herfs in Noord-Italië: massaal sjtakinge veur hoager loane en baeter arbeidsómsjtendigheje.
 Oprichting KITLV-vertaengewoordiging in Jakarta.
 TV-debuut van 't póppeduo Bert en Ernie.

Nobelprieze
 Natuurkunde: Murray Gell-Mann "um zine bijdraoge en oontdèkkinge umtrint de classificatie vaan elementair deilkes en hun interacties."
 Sjemie: Derek Barton en Odd Hassel "um hun bijdraoge aon de oontwikkeling vaan 't concep vaan bevesteging en zien touwpassing in de sjemie."
 Geneeskunde: Max Delbrück, Alfred Hershey en Salvador Luria "um hun oontdèkkinge umtrint 't kopieermechanisme en de genetische structuur vaan virusse."
 Literatuur: Samuel Beckett "um zie sjrieve wat, in nui roman- en buunvörm, ziech verluf mèt de zinloesheid vaan de moderne mins."
 Vrei: Internationaol Arbeidsorganisatie (ILO)
 Economie: Ragnar Frisch en Jan Tinbergen "veur 't oontwikkele en touwpasse vaan dynamische modelle veur de analyse vaan economische percesse."

Maan vaan 't Jaor
De gemiddelden Amerikaan (de zwijgende mierderheid)

 Gebore 
 3 jannewarie - Michael Schumacher, Duutsje autocoureur
 10 jannewarie - Robert Maaskant, Nederlandse voetballer en voetbaltrainer
 14 jannewarie - Jason Bateman, Amerikaansen acteur
 14 jannewarie - Dave Grohl, Amerikaanse muzikant (o.a. Foo Fighters en Nirvana)
 15 jannewarie - Rob van Dijk, Nederlandse voetbalkeeper
 17 jannewarie - Lukas Moodysson, Zweedse filmrezjisseur
 17 jannewarie - DJ Tiësto, artiestenaam van Tijs Verwest, Nederlandse DJ
 21 jannewarie - Halbe Zijlstra, Nederlandse politicus
 23 jannewarie - Stefano Zanini, Italiaanse fitserenner
 26 jannewarie - Maarten den Bakker, Nederlandse fitserenner
 27 jannewarie - Jeroen Piket, Nederlandse sjaker
 4 fibberwarie - Guusje Nederhorst, Nederlandse actrice (gesjtorve 2004)
 9 fibberwarie - Pavel Tonkov, Russische fitserenner
 10 fibberwarie - Jan Kees de Jager, Nederlandse politicus (CDA)
 11 fibberwarie - Jennifer Aniston, Amerikaanse actrice
 11 fibberwarie - Jeroen Grueter, Nederlandse sjportcommentator
 14 fibberwarie - Maaike Widdershoven, Nederlandse zangeres, actrice en musicalsjter
 18 fibberwarie - Michiel van Hulten, Nederlandse politicus
 22 fibberwarie - Hans Klok, Nederlandse illusionist
 22 fibberwarie - Marc Wilmots, Belzje voetballer
 15 miert - Marc Lammers, Nederlandse hockeycoach
 15 miert - Carla Zijlstra, Nederlandse sjaatsster
 23 miert - Youri Mulder, Nederlandse televisiecommentator en voetballer
 28 miert - Ivan Gotti, Italiaanse fitserenner
 28 miert - Earnest Stewart, Nederlands-Amerikaanse voetballer
 4 april - Dennis de Nooijer, Nederlandse voetballer
 4 april - Gérard de Nooijer, Nederlandse voetballer
 6 april - Joël Smets, Belzje motorcrosser, meërvoudig Belsj kampioen
 8 april - Nicky Nicole es Nicholas Carter, Nederlands-Amerikaanse travestiet
 13 april - Margrethe Vestager, Deense politica
 17 april - Eeke van Nes, Nederlandse roejster
 20 april - Jan van Halst, Nederlandse voetballer en voetbalcommentator
 24 april - Ruud de Wild, Nederlandse diskjockey
 25 april - Martin Koolhoven, Nederlandse filmmaeker
 25 april - Renée Zellweger, Amerikaanse actrice
 10 mei - Dennis Bergkamp, Nederlandse voetballer
 22 mei - Kim Holland, Nederlands model en actrice
 25 mei - Patrick Jonker, Australische fitserenner
 6 juni - Jeroen Snel, Nederlandse televisiepresentator
 9 juni - Dione de Graaff, Nederlandse televisiepresentatrice
 14 juni - Steffi Graf, Duutsje tennisster
 15 juni - Oliver Kahn, Duutsje voetbalkeeper
 20 juni - José Luis Calva Zepeda, Mexicaanse sjriever en verdachte van 
 25 juni - Natasha Gerson, Nederlandse sjriefster en scenariste
 26 juni - Carlo Boszhard, Nederlandse televisiepresentator
 29 juni - Daniël Boissevain, Nederlandse acteur
 7 juli - Selma van Dijk, Nederlandse televisiepresentatrice
 9 juli - Volkert van der Graaf, Nederlandse milieuactivist en maordenaer van Pim Fortuyn
 17 juli - Karin Brienesse, Nederlandse zjwömster
 17 juli - Jaan Kirsipuu, Estse fitserenner
 4 augustus - Michiel Mol, Nederlandse zakeman en veurmalig directeur van Spyker F1
 21 augustus - Marlies Verhelst, Nederlandse sjriefster
 22 augustus - Bruno Tobback, Belzje politicus
 24 augustus - Jans Koerts, Nederlandse fitserenner
 26 augustus - Melissa McCarthy, Amerikaanse actrice en comédienne
 19 september - Candy Dulfer, Nederlandse saxofoniste
 17 september - Keith Flint, Britsen danser en zenger (gestorve 2019)
 20 september - Richard Witschge, Nederlandse voetballer
 26 september - Marit van Eupen, Nederlandse roejster
 11 oktober - Prins Constantijn, derde zoon van Keuningin Beatrix en Prins Claus
 11 oktober - Michiel Schapers, Nederlandse tennisser en -bóndjscoach
 16 oktober - Roy Hargrove, Amerikaanse jazztrompöttis (gestorve 2018)
 16 oktober - Danny Hesp, Nederlandse voetballer
 22 oktober - Helmut Lotti, Belzje zenger
 27 oktober - Anita van Eijk, vrouw van Prins Pieter-Christiaan
 27 oktober - Liu Wei, Chinese taofeltennisster
 28 oktober - Des'Ray, Nederlandse zangeres (o.a. 2 Brothers On The 4th Floor)
 30 oktober - Ronald van Raak, Nederlandse politicus (SP)
 3 november - Niels van Steenis, Nederlandse roejer en olympisch kampioen
 13 november - Ayaan Hirsi Ali, Somalisch-Nederlandse politica (VVD)
 17 november - Jean-Michel Saive, Belzje taofeltennisser
 19 november - Richard Virenque, Franse fitserenner
 29 november - Pierre van Hooijdonk, Nederlandse voetballer
 30 november - Trina Gulliver, Èngelsje dartster
 22 december - Dagmar Hase, Duutsje zjwömster en olympisch kampioene (1992)
 28 december - Linus Torvalds, Finse programmeur van Linux en ein van de kopsjtökke van de vrieje-softwarebewaeging
 29 december - Jurgen van den Goorbergh, Nederlandse motorcoureur

 Gesjtorve 
 9 jannewarie - Jacques van Egmond (60), Nederlandse fitserenner
 19 jannewarie - Jan Palach (20), Tsjechische sjtudent en politiek activist
 31 jannewarie - Meher Baba (74), Indiase goeroe van Iraanse aafkóms
 25 fibberwarie - Jan Zajíc (18), Tsjechische sjtudent en politiek activist
 28 miert - Dwight D. Eisenhower (78), opperbevelhöbber ónger de WOII en 34ste president van de Verenigde Sjtate
 5 april - Hendrik Wiegersma (77), Nederlandse arts en kunstenaer
 29 april - Julius Katchen (42), Amerikaanse pianist
 14 mei - Raymond Louviot (60), Franse fitserenner en ploogleijer
 23 mei - Peter Alma (83), Nederlandse beeldend kunstenaer
 1 juni - Ivar Ballangrud (65), Noorse sjaatser en olympisch kampioen
 3 juli - Brian Jones (27), Èngelsje gitarist (The Rolling Stones)
 24 juli - Witold Gombrowicz (64), Poolse sjriever
 6 augustus - Theodor Adorno (65), Duutsje socioloog, filosoof, musicoloog en componist
 15 augustus - Stijn Streuvels (97), Vlaamse sjriever
 27 augustus - Ivy Compton-Burnett (85), Èngelsje sjriefster
 31 augustus - Rocky Marciano (45), Amerikaanse bókser
 22 september - Adolfo López Mateos (60), president van Mexico (1958-1964)
 30 september - Frederic Bartlett (82), Èngelsje psycholoog
 3 oktober - Skip James (67), Amerikaanse bluesmuzikant
 12 oktober - Sonja Henie (57), Noorse kunssjaatsster en olympisch kampioene
 21 oktober - Jack Kerouac (47), Amerikaanse sjriever
 18 november - Joseph P. Kennedy (81), Amerikaanse politicus en patriarch van de Kennedy-femielie
 21 november - Edward Mutesa II (45), Oegandese president
 1 december - Robert David Simons (84), Surinaamse jurist, publicist en dichter
 19 december - Joseph Slepian (78), Amerikaanse elektrotechnicus
 20 december - Ilse Steppat (52), Duutsje actrice

 Meziek 
Album toptieën:
Abbey Road - The Beatles
Ekseption - Ekseption
Aha Toon - Toon Hermans
Op Klompen - James Last
Back In Town - Melanie
Met Blijdschap Geven Wij Kennis - Diverse Artiesten
Colour Us Gold - The Cats
Feliciano 10 To 23 - José Feliciano
The Best Of The Bee Gees (2) - The Bee Gees
Eight Miles High - The Golden Earring

De volgende plate ware Top 3-hits in de Veronica Top 40: 
 Andy Williams - Battle Hymn Of The Republic 
 Aphrodite's Child - I Want To Live 
 Barry Ryan – Eloise 
 Bee Gees - Don't Forget To Remember, First Of May, I Started A Joke en Tomorrow Tomorrow 
 Dave Dee, Dozy, Beaky, Mick & Tich - Don Juan 
 Desmond Dekker & The Aces - The Israëlites 
 Donovan – Atlantis 
 Edwin Hawkins Singers - Oh Happy Day 
 Ekseption - Air en The Fifth 
 Fleetwood Mac - Oh Well 
 Jane Birkin & Serge Gainsbourg - Je t'Aimé... Moi Non Plus 
 John Lennon & The Plastic Ono Band - Give Peace A Chance 
 Liesbeth List & Ramses Shaffy - De Pastorale 
 Marty – Maanserenade 
 Mary Hopkin – Goodbye 
 Nina Simone - Ain't Got No, I Got Life 
 Percy Sledge - My Special Prayer 
 Procol Harum - A Salty Dog 
 Robin Gibb - Saved By The Bell 
 Scaffold - Lily The Pink 
 Shocking Blue - Mighty Joe en Venus 
 Simon & Garfunkel - The Boxer 
 Swinging Soul Machine - Spooky's Day Off 
 The Beatles - Get Back en The Ballad Of John & Yoko 
 The Cats - Marian, Scarlet Ribbons en Why 
 The Marbles - The Walls Fell Down 
 The Merrymen - Big Bamboo 
 The Shuffles - Cha La La I Need You 
 Tom & Dick - Bloody Mary 
 Tommy James & The Shondells - Crimson And Clover 
 Zager & Evans - In The Year 2525 
 Zen - Hair.

 Literaruur 
 Simon Vestdijk zien romans Vijf vadem diep en Het verboden bacchenaal waere gepubliceerd. 

 Film 
 Change of Habit mèt ónger angere Elvis Presley
 Charro mèt ónger angere Elvis Presley
 On Her Majesty's Secret Service mèt ónger angere George Lazenby
 Trouble with Girls, The mèt ónger angere Elvis Presley

 Externe link (video) 
 Polygoon jaoreuverzich 1969 (Nederlandj) (.wmv)

Categorie:Twintigste iew