Waorheid

Waorheid is e begrip det min of mieë synoniem is aan echheid, geljigheid en juusheid. 't Adjectief "waor" wuuertj oppe ieëste plaats toegesjreven aan euvertuginge, oetspraoken en theorieje. In dit verbandj kan me 't contrastere mit emes dae mit opzatj ónwaorheid sprèk en dus luug. Waorheid kan aevel ouch waere toegesjreven aan 'n laeveshajing, ethiek of politiek systeem. Waat waorheid próntj mèntj is óngerwirp van discussie, die wied inne gesjiechte trögkgeitj. De vraog nao de aerd van waorheid is wichtig ómdet de miens verkuus te geluiven in det det waor is en spontaan neet in staot liek te zeen te weite waat waor is en waat neet. Dit uutj zich beveurbeildj in 't gegaeve det luuj taengegestèldje meininge kónne verdeidige wovan bie bei wuuertj gezag det die "waor" zeen.

Waorheje kónnen 'n bepirkdje geljigheid höbbe, aafhenkelik van 't rifferensiekader: de oetspraak "1 en 1 is 2" is geljig veur getalen oet 't decimaal stèlsel, meh neet veur binair getale. Oppe zelvendje meneer kan 'n waorheid persoeansaafhenkelik zeen: de oetspraak "vis is lekker" geldj veur d'n eine waal, meh veuren angere neet. De oetspraak: "persoean A hèltj van vis" hèltj dao raekening mit.

Taengeneuver relativisme of contextualisme det stèltj det waorheid aafhenkelik is vanne kónteks, bestaon ouch universalistische opvattinge womit beveurbeildj kan waere gestraef nao 'n "euverkoepelendje waorheid" die in alle ómstenjigheje geldj en die ougesjienlik taengestriejige waorheje (of axioma's) op 'n hoeager niveau mitein van bringe.

Categorie:Logica
Categorie:Filosofie