Hamburg

Hamburg (Duits: Freie und Hansestadt Hamburg, Nedersaksisch: Hamborg) is 'n stad, stadsstaot (Bundesland) en metropool in Duitsland. 't Is ók de op ein nao groëtste stad van 't land, nao Berlien. Hamburg is ók de belangriëkste havestad van 't land. De sjtad ligt aan de Elbe. Hamburg naemt gen dieël aan van 'n dielstaat, mar vurmt d'r zelf eine. In Hamburg woeëne 1.775.333 minse, in de veursjtede woeëne nog 's 750.000 minse.

Have 
De have van Hamburg is de groeëtste ziehave van Duitsland. 't Zwaortepunt laet oppe containereuverslaag. Hamburg is in det opzich de twieëde Europese have en de negende op wereldschaol. Het haveareaal telt 7399 hectaar (waovan 6480 hectaar in gebroek is), heejvan is 4331 hectaar landoppervlak. Dor steeds groeëter weerende schepe dreigt verlees van euverslag aan andere haves. Um dit te kieëre zoeij 'n oetdeeping vaan de Elbe noedzaakelik zien.

Demografie
Op 31 augustus 2006 had Hamburg 1.750.194 inwoners. Daorvan had 14,2% neet de Duitse nationaaliteit (veural Turken, ex-Joegoslaven en Polen). De bevolkingsprognose is det Hamburg op 31 december 2020 1.813.900 inwoëners zoeij hebbe. Dit is neet 't hoeëgste aantal oeijt, waant in 1964 had Hamburg al ein bevolkingsaantal van 1.857.431.

Religie
42,3% van de Hamburgse bevolking is religieus en 57,7% haet gen religie (bron: Statistik der EKD, stand december 2004). Vaan de religieuze bevolking is het groeëtste deil protestants; 10,3% is katholiek. Ók zien d'r groeëte gemeinschappe vaan moslims en hindoes.

Taol
Tot ver in de 19e iew waas 't Nederduits de umgangstaal van de Hamburgers. Dees plats werd langzamerhand verdronge door 't Hoegduits, det al vanaaf de 16e iew de schriftaal waas. 't Hamburgs wuurt echter nog steeds gespraoken, en haet vuul kenmirken oet 't Nederduits. Dor de koms van immigrante in de jaoren '60 is de taol ók beïnvloed, veural dor 't Portugees, Turks, Russisch en 't Pools.

Kuns en cultuur
Musea
Hamburger Kunsthalle
Museum für Kunst und Gewerbe
Museum für Völkerkunde Hamburg
Afghanisches Museum Hamburg
Ernst-Barlach-Haus Hamburg in Jenischpark
Bucerius Kunst Forum
Freie Akademie der Künste in Hamburg
Kunstverein in Hamburg
Deichtorhallen
Internationales Haus der Photographie Hamburg in den Deichtorhallen
Puppenmuseum Falkenstein

Verkier en vervoer
Spoorwaege
't Belangriekste staation vaan de stad is Hamburg Hauptbahnhof. Angere staations zien Hamburg-Altona, Hamburg-Bergedorf, Hamburg Dammtor, Hamburg-Eidelstedt, Hamburg-Harburg, Hamburg-Harburg Rathaus, Hamburg Hasselbrook, Hamburg Sternschanze en Hamburg-Wandsbek.

Voetbal
Voetbalclubs: FC St. Pauli, Hamburger SV

Volksleed
Stadt Hamburg an der Elbe Auen is al sins 1828 't volksleed vaan Hamburg.

Gebaore
 Heinrich Hermann Freyta (15 april 1759), orgelbouwer in Groninge
 Heinrich Barth (16 februari 1821), ondekkingsrieziger
 Felix Mendelssohn-Bartholdy (3 februari 1809-1847), componis
 Johannes Brahms (7 mei 1833-1897), componis, dirigent en pianis
 Siegfried Bing (1838-1905), Franse kunshandelaer van Duutsj-Joodse aafkomst
 Heinrich Hertz (22 februari 1857), natuurkundige
 Peter Behrens (14 april 1868-1940), architek
 Wilhelm Lamszus (13 juli 1881), schriever
 James Franck (26 augustus 1882), Duutsj/Amerikaans natuurkundige en Nobelprieswinner
 Friedrich Ahlers-Hestermann (17 juli 1883-1973), kunstschilder en lithograaf
 Gustav Ludwig Hertz(22 juli 1887-1975), natuurkundige en Nobelprieswinner
 Walther von Seydlitz(22 augustus 1888-1976), generaol
 Carl von Ossietzky (3 oktober 1889-1938), journalis en Nobelprieswinner
 Brigitte Mira (1910-2005), actrice
 Gerhard Stöck (28 juli 1911-1985), sjpeerwerper
 Arno Schmidt (18 januari 1914-1979), schriever
 Helmut Schmidt (23 december 1918), bonskanselier van Wes-Duutsjland
 Henk van Stipriaan (28 juni 1924-1989), Nederlands journalis en presentator
 Thijs Chanowski (18 juni 1930), Nederlands televiesieproducent
 Karl Lagerfeld (10 september 1933), modeontwerper, fotograaf
 Uwe Seeler (5 november 1936), voetballor
 Wolf Biermann (15 november 1936), dichter en zanger
 Peter Pohl (5 december 1940), Zweeds schriever
 Evelyn Hamann (6 augustus 1942-2007), actrice en comédienne
 Rolf Danneberg (1 maart 1953), discuswerper
 Angela Merkel (17 juli 1954), bonskanselier van Duitsland
 Andreas Willscher (4 november 1955), componis en organis
 Oliver Hirschbiegel (1957), filmregisseur
 Andreas Brehme (9 november 1960), voetballor
 Stefan Effenberg (2 augustus 1968), voetballor
 Anastasía Kelesídou (28 november 1972), Grieks discuswerpster
 Fatih Akın (1973), filmregisseur, acteur en producent van Turkse aafkóms
 Otto Addo (9 juni 1975), Ghanees voetballor
 Samy Deluxe (19 december 1977), Duutsje rapper
 Tommy Haas (3 april 1978), tennissor
 Patrick Owomoyela (5 november 1979), voetballor
 Ivan Klasnić (29 januari 1980), Kroatisch voetballor
 Martin Harnik (10 juni 1987), Oësterieks voetballor

Paartnerstede
Sint-Petersburg, Rusland, sins 1953
Marseille, Frankrijk, sins 1958
Shanghai, Sjina, sins 1986
Dresden, Duitsland, sins 1987
Osaka, Japan, sins 1989
León, Nicaragua, sins 1989
Praag, Tsjechië, sins 1990
Chicago, Vereinegde State van Amerika, sins 1994