Voorburg

Voorburg of Veurburg is 'n plaots in de Nederlandse provincie Zuid-Holland, gemeinte Leidschendam-Voorburg. 't Deit deens es veurstad vaan D'n Haag, boe 't gans aon is vasgegreujd. Voorburg, al in de prehistorie bewoend en in de Romeinsen tied 'n plaots vaan beteikenis, waor tot 2002 'n zelfstandege gemeinte.

Historie
Voorburg ligk op 'n aw duinerij en is al sinds 2700 v.Chr. bewoend. Voondste oet de broonstied en iezertied zien hei gedoon. Bij 't begin vaan de Romeinse euverheersing woende hei de Germaanse stam vaan de Cananefate. De strategische beteikenis vaan de locatie greujde sterk in d'n iersten iew nao Christus, wie in 47 de Romeinse veldhier Corbulo hei de Corbulograch deeg grave, um de Maos en de Rijn te verbinde. (E deil vaan de grach leef dinkelek wijer in de Vliet die door 't gebeed kump.) De Romeine stiechde op dees locatie 'n stad, die nao 't bezeuk vaan keizer Hadrianus in 121 Forum Hadriani woort geneump. 't Waor dus 'n merretplaots (forum = merret). Ouch waor 't de hoofplaots vaan de Cananefate, wie bliek oet de latere naom Municipium Aelium Cananefatium. De naom Forum (Hadriani) bleef evels in gebruuk en laog aon de basis veur 't ierste deil vaan d'n huiege naom. Forum Hadriani waor neet groet, meh had 'n stadsmoer en 'n steideleke bevolking die dinkelek oet geromaniseerde Cananefate bestoont. De stad woort roond 270 verlaote; rewiene zien nog iewelaank ziechbaar gewees.

De plaots duuk in de vreug middeliewe weer op es Foreburg in 'n geujerlies vaan de Utrechse kèrk oet d'n achsten of negenden iew. Later woort 't 'n amb, behurend aon de femilies Van Wassenaar en De Linge. Tösse 1615 en 1828 vervölde de stad Delft de rol vaan ambshier. In d'n tied vaan de Rippubliek kaome in Voorburg väöl boeteplaotse te ligke, aongelag in opdrach vaan rieke Hagenere die hei kaome woene. De welvaart vaan deen tied gaof Voorburg 'n aonzeenlek veurkoume, allewel tot 't gein stadsrechte had.

De groete greuj kaom vaanaof 't ind vaan de negentienden iew. De gemeinte D'n Haag drong in deen tied versjèllende kiere bij hoeger euverhede op 'n annexatie aon, boe-op Voorburg besloot daan zelf mer arbeierswieke aon te lègke - 'nen opzat dee lökde, al annexeerde de groete naobergemeinte wel 't landgood Binckhorst. Door 't volbouwe vaan zoeget gans 't groondgebeed woort Voorburg ein vaan de diechsbevolkde gemeintes; oetindelek had ze mie es 6000 inwoeners per verkaante kilometer. In oongeveer dezelfden tied veranderde ouch Rijwijk en Leidschendam in Haagse veurstei.

Op 1 jannewarie 2002 fuseerde Voorburg mèt Leidschendam tot de nui gemeinte Leidschendam-Voorburg. De veurgestèlde naom Vlietstede heet 't neet gehaold. Voorburg woort de hoofplaots vaan de nui fusiegemeinte.

Historische inwoenertalle
 Jaor  Aontal  Greuj 1795  1.634Volkstèlling 1795 - Holland  -- 1830  1.955Volkstèlling 1830  +19,6% 1840  2.307Volkstèlling 1840 - Zuid-Holland  +18,0% 1849  2.569Volkstèlling 1849 - Zuid-Holland  +11,4% 1859  2.424Volkstèlling 1859  -5,6% 1869  2.651Volkstèlling 1869  +9,4% 1879  2.772Volkstèlling 1879 - Zuid-Holland  +4,6% 1889  3.260Volkstèlling 1889 - Zuid-Holland  +17,6% 1899  4.126Volkstèlling 1899 - Zuid-Holland  +26,6% 1909  4.881Volkstèlling 1909 - Diechheid vaan de bevolking  +18,3% Jaor  Aontal  Greuj 1920  7.452Volkstèlling 1920  +52,7% 1930  19.214Volkstèlling 1930  +157,8% 1947  35.547Volkstèlling 1947  +85,0% 1956  39.183Woeningtèlling 1956  +10,2% 1960  44.118Volkstèlling 1960  +12,6% 1971  43.635Volkstèlling 1971  -1,1% 1981  43.883  +0,6% 1991  39.813  -9,3% 2001  38.217  -4,0%
Opmerkinge
 In 1907 annexeerde de gemeinte D'n Haag e stökske Voorburgs gebeed.
 Bij de volkstèlling vaan 1971 zien de inwoenertalle op ganse vieftalle aofgerund.
 De ciefers veur 1981 en 1991 gelle veur 1 jannewarie, die veur 2001 zien gemete op 31 december vaan dat jaor (de lèsten daag tot de gemeinte bestoont).

Rillatief oontwikkeling vaan 1795 tot 2001
(logaritmische sjaol; x1795=100)

Aonzien
Voorburg kint in totaol 76 rieksmonuminte.Rieksmonuminte in Voorburg Oonder de aw beziensweerdege gebouwe zien oonder mie de gotische Aw Kèrk, de neogotische Martinuskèrk oet 1893, 't raodhoes Swaensteyn in de Hollandse renaissance (foto), diverse boetehoezer en e paar veurmaolege boerderije. Bij sommege boetehoezer is de groond oonbebouwd gebleve; dit zien allewijl de stadsparke vaan Voorburg.

't Centrum vaan Voorburg is sinds 1971 besjermp stadsgeziech.Besjermde stads- en dörpsgeziechter in Nederland

Insignes
De gemeinte Voorburg droog e vrij e sumpel sjèld, wat ziech zoe leet umsjrieve:

Vaan zèlver (wit), belaoje mèt 'n börg vaan keel (roed).

Dit waope had 't amb Voorburg al in 't ancien regime; 't kump veur in 't achtienden-iews manuscrip Beelaerts van Blokland. 't Is e sprekend waope, meh ouch 'n verwiezing nao de Romeinse versterking die hei oets stoont. Op 24 juli 1816 bevestegde d'n Hoege Raod vaan Adel de gemeinte Voorburg in 't gebruuk devaan.Heraldrywiki - Voorburg De börg vaan keel kump ouch trök in 't waope vaan de fusiegemeinte Leidschendam-Voorburg.Heraldrywiki - Leidschendam-Voorburg

De lèste jaore droog de gemeinte ouch e wit veendel mèt dao-op de börg oet 't waope gestileerd geteikend.

Gebore in Voorburg
 Guillaume Groen van Prinsterer, politicus en historicus (1801)
 Lambertus Hendricus Perquin, preester en opriechter KRO (1865)
 Hans Bruggeman, Twiede Kamerlid veur de PSP (1927)
 Pieter Winsemius, bedriefskundege en politicus (1942)
 Joost Belinfante, Nederlandse popmusicus (Doe Maar) (1946)
 Hans Vermeulen, zenger vaan Sandy Coast (1947)
 Connie Breukhoven, zengeres, beter bekind es Vanessa (1951)
 Peter Blangé, volleyballer (1964)
 Maarten van der Linden, roejer (1969)
 Marnix ten Kortenaar, sjaatser (1970)
 Robert Jensen, prizzentator (1973)
 Eljero Elia, voetballer (1987)
 Sanne van Kerkhof, shorttrackster (1987)
 Jordy van Loon, volkszenger (1993)

Bronne
Dit artikel is gebaseerd op, meh neet vertaold oet, 't corresponderend Nederlandstaoleg artikel, en wel in dees versie.

Rifferenties

Categorie:Leidschendam-Voorburg
Categorie:Versjteidelikde dörper in Zuud-Hollandj
Categorie:Gewaeze gemeintes in Zuud-Hollandj