Pierre Cuypers

Pierre Cuypers (16 mei 1827 – 3 mieërt 1921), voloet Petrus Josephus Hubertus Cuypers, waas 'ne Remuunjsen architek en restaurateur. Hae genuutj groeate bekindjheid óm zien óntwerpe van väöl tieëntalle kirke en tal van anger geboewe, gooddeils in Nederlandj. Euverbekindj is ónger angere de centraal staasje van Amsterdam en 't Rieksmuseum. In de ouge van väöl luuj gultj d'r es 'ne belangrieke sjakel in de modern Nederlandse architectuur.

 Gesjiechte 
Cuypers grujdjen op in Remuunj es negendje en jóngste kindj van de sjiljer Joannes Hubertus Cuypers (1769 – 1858). Nao de groeate sjoeal ging d'r nao 't Stedelijk College. Tösse 1844 en 1849 genootj d'r de architectuursopleiïng ane Kunsacademie van Antwerpe. Dao lieërdje d'r ónger angere van veurluipers in de neogotiek Frans-Andries Durlet (1816 – 1867), Ferdinand Berckmans (1803 – 1854) en Frans Stoop (1815 – 1861), de stiel die kènmirkendj zów waere veur Cuypers. Hae behaoldje de Prix d'Excellence en waerdje fieëstelik ónthaoldj in zien gebäörtestad.

 Loupbaan en laevesloup 
In 1850 maakdje Cuypers 'n studiereis door 't Pruse Rienlandj. D'n Dóm van Kölle waas in daen tied nag in aanboew. Hae lieërdje dao väöl euver de Kölse neogotiek. Nao zienen trökkóms trouwdje d'r mit de Antwerpse Rosalia vanne Vin, mit waem d'r twieë dochters zów kriege. Det zelvendj jaor nag kreeg d'r de opdrach óm de Munsterkirk in de Remuunjse binnestad obbernuuts in te richte.

Neet lang daonao, in 1851, waerdje d'r beneump toet stadsarchitek van Remuunj. In 1852 richdje d'r mit fabrikant François Stoltzenberg (1805 – 1875) en beeldjhouwer Eduard François Georges (1817 – 1895) ateliers veur gewiedje beeldjhouwkónde op. In 't jaor drop startdje de boew van nuuj werkplaatse en woonhoeze van de femieljes Cuypers en Stoltzenberg, wo-in allewiel 't Stedelik Museum óngergebrach is.

Medio 1855 stórf zien jóngdochter aan tuberculose. Later in det bewöste jaor verloor d'r ouch zien vrouw aan dees krenkdje, wodoor hae mit zien anger dochter achterbleef.
In 1859 hertrouwdje d'r mit Antoinette Thijm, mit waem d'r 3 dochters en 2 zeuns zów kriege.

 Twieëdje periode (vanaaf 1870) 
Vanaaf dezen tied zeen verangeringe mirkbaar in de stiel van Cuypers. Waas ieëre d'n invlood van middelieëwse Franse gotiek euverheersendj, vanaaf dit moment noom d'r mieër Hollandse elemente euver. 'Nen eclytische stiel wobie d'r neogotiek vermingdje mit invlode oete Renaissance.

In 't naojaor van 1873 waerdje Cuypers Dómboewmeister van Mainz en boewkóndig adviseur vanne buusjop. In de dao-op volgendje jaore haet d'r de kirk vergroeat en gerestaureerdj, toetdet d'r in 1877 'n puntj achter dees functie zów zitte.

In 1894 goof d'r ziene zoon de leiïng euver 't architectekentoear in Amsterdam. Haezelf zów vanaaf daen tied veur 't grótste deil actief zeen in Valkeberg en ómgaeving.

 Euverlieje 
Cuypers bleef toet op hieël hoeage laeftied actief in 't architektevak, eigentlik bekans toet aan zienen doead. In 1921 stórf d'r op de respectabele laeftied van 93 jaor. Hae is biegeplaats in 't graafmonument oppen Aje Kirkhaof bie Kepel in 't Zandj. In 1930 is d'r 'n standjbeeldj van Cuypers geplaats bie de Munsterkirk.

 Femielje van architekte 
Ónger zien väöle lieërlinge wore Cuypers' zoon Joseph (Jos) (1861 – 1949) en naef Eduard (Ed) Cuypers (1859 – 1927). Ouch zie zeen bekindje architekte gewore. Pierre Cuypers sr. deentj neet doorein gehaoldj te waere mit ziene kleinzoon Pierre Cuypers jr. (1891 – 1982), dae aevenèns in zien (groeat)vaders vootstep zów traeje, wie ouch zien anger kleinkindj Theo Taen (1889 – 1970).

 Bekindje geboewe 
'Ne greep oet de väölheid aan geboewe die Cuypers (her)óntworpen haet.
 Boewperiode Boewwerk Plaats Opmirkinge1846  Jachslot Kestieël MofertJachslot: nao alle waarsjienlikheid 'n óntwerp van Cuypers.  Mofert  Gerestaureerdj (2005 – 2006)1850  OLV Munsterkirk  Remuunj  Restauratie koear1850  Pastorie  Vinraoj1853  Jachhoes Graterhaof  De Boekoel  Oetbreiïng1854  Landjhoes Aerwinkel  Postert1857  Stadhoes  Staeveswaert1857 – 1858  Sint-Martinuskirk  Wiek (Mestreech)  Nuujboew1858  Jezuïetekirk  Numwaege  Restauratie1858 – 1859  Sint-Getrudiskirk  Jaobaek1858 – 1861  Sint-Lambertuskirk  Hale1859 – 1861  Sint-Laurentiuskirk  Alkmaar1859  Pastorie  Zwame1860 – 1861  Slevrouw van de Ónbevlekdje Óntvangenis  Pej1860 – 1863  Poshaorekirk (OLV Ónbevlek Óntvange)  Amsterdam 1860 – 1865  Sint-Michaëlkirk  Toear  Restauratie1861 – 1867  Sint-Catharinakirk  Indjhaove1865 – 1867  OLV Gebäörtekirk  G'n Oea  Decoratie1866 – 1889  OLV Munsterkirk  Remuunj  Groeate restauratie1867  Sint-Antonius van Paduakirk  Brussel1869 – 1871  Sint-Vituskirk  Blauwhuis (gem. Súdwest Fryslân)1869 – 1873  Jekoeabes de Mieërderekirk  Bóches1870 – 1890  Sint-Servaasbasiliek  Mestreech  Restauratie1871 – 1899  Sint-Willibrorduskirk boete de Vèste  Amsterdam  Aafgebraoke (1966 – 1970)1872 – 1873  Sint-Landricuskirk  Ech  Oetbreiïng, restauratie1872 – 1877  Dóm Sint-Martin  Mainz (Pruses)  Oetbreiïng, restauratie1872 – 1880  Vóndelkirk  Amsterdam  Oetgebrendj in 20261873 – 1875  Sint-Urbanuskirk  Bovenkerk (gem. Amstelveen)  Aafgebrendj in 2018, herboewd tot 20231873  Sint-Pieëterskirk  Frederikshald (Noorwaege)1875 – 1878  Sint-Jekoeabeskirk  D'n Haag1876 – 1881  Sint-Lambertuskirk  Maer1876 – 1885  Rieksmuseum  Amsterdam1878  RK Kloeaster Mariënburg  Bussum1879 – 1880  Karmelitessekloeaster  Ech1880  Villa Alpha  Valkeberg1880 – 1883  Basiliek van de H.H. Wiro, Plechelmus en Otgerus  Berg (Roerdale)  Restauratie1880,   1899  Sint-Janskirk  De Nuujstad  Restauratie, sacristie1881 – 1889  Centraal Staasje  Amsterdam1882 – 1884  Sint-Bonifatiuskirk  Leeuwarden1884  Sint-Vituskirk  Bussum  Mit biedrages van Jos Cuypers1884 – 1893  Sint-Dominicuskirk  Amsterdam1885  Sint-Benedictusabdie van Achel  Achel (Belsj)1885 – 1887  Sint-Joeazefkathedraal  Groninge  Mit biedrages van Jos Cuypers1885 – 1891  H. Amelbergakirk  Zöstere  Groeate restauratie1891 – 1892  Sint-Vituskirk  Hilversum  Nuujboew; mit biedrages van Jos Cuypers1891,   1904  H.H. Sint-Nicolaas en Barbarakirk  Valkeberg  Veurportaal, oetbreiïng1892  Kurhoes Hoes t'r Geul  Valkeberg1892 – 1912  Kestieël de Haar  Haarzuilens (gem. Utrech)  Neogotische herbouw1893  Toegankspaortgeboew Kestieël Borghare  Hare1904  Sint-Remigiuskirk  Klumme1905  Sint-Dionysiuskirk  Nieswiller  Oetbreïing, restauratie1906 – 1908  Minnebreurskirk  Remuunj  Restauratie1913  Romeinse catacombe  Valkeberg1913 – 1915  OLV Ónbevlek Óntvange  Vindele 1916  Aopelochtheater  Valkeberg1916 – 1918  Sint-Dionysiuskirk  Assel  Oetbreïing, restauratie

 Fotogalerie 

 Weiteswaerdighede 
 Euver 't laeve van Cuypers is 'ne musical gemaak, Pierre Cuypers de Musical. In 2008 waas deze in 't Remuunjse Theaterhotel de Oranjerie te zeen. Hae is gesjreve dore stadsdichter van Remuunj, Hans van Bergen. De meziek is van de Nutse Hub Boesten en de regie waas in henj van André van Hest oet Tilburg.
 Sieër 2008 siertj 't portret van Cuypers de motorwage van e gelieknamig treinstèl van Veolia Transport.

 Bibliografie 
 Van Leeuwen, A.J.C. 1995, De maakbaarheid van 't verli-jje. P.J.H. Cuypers es restauratiearchitek
 Van Leeuwen, A.J.C. 2007, Pierre Cuypers architek (1827-1921) 
 Berens, H. 2007, P.J.H. Cuypers (1827-1921). 't Kómplieëte werk 

 Betrach ouch 
 Neogotiek
 Lies van architekte

 Extern links 
Cuypershoes
Cuypersroermond.nl

 Brónne 
 Cuypers - Gemeente Roermond
 Cuypersbulletin, jaorgank 12, nómmer 4, december 2007

Categorie:Limburgse architekte
Categorie:Persoene oet Nederland
Categorie:Luuj gebaore in de neugeteenden iew
Categorie:Luuj gesjtorve in d'n twintigsten iew
Categorie:Remunj