El Salvador

El Salvador (officieel República de El Salvador, lètterlek 'Republiek vaan d'n Heiland') is e land in Midde-Amerika, aon de Stèl Oceaon, grenzend aon (mèt de klok mèt) Guatemala en Honduras. 't Land is kleiner es Nederland en 't Belsj en 't kleinste land op gans 't Amerikaans vasteland. Sinds 't ind vaan de börgeroorlog heet de economie vaan 't land ziech vrij good oontwikkeld.

Bestuurleke indeiling
El Salvador is verdeild in 14 departeminte, die weer wijer zien verdeild in 262 gemeintes (municipios). De 14 departeminte zien:

Plaetje:El Salvador departments numbered.png Ahuachapán
 Cabañas
 Chalatenango
 Cuscatlán
 La Libertad
 La Paz
 La Unión<li> Morazán
<li> San Miguel
<li> San Salvador
<li> San Vicente
<li> Santa Ana
<li> Sonsonate
<li> Usulután

Fysische geografie
Wie bove gezag is Costa Rica 't kleinste land vaan de Amerika's, eilandnaties oetgezunderd. 't Is oongeveer zoe groet wie Wales en twiedaarde vaan 't Belsj. 't Heet es eineg land in Midde-Amerika gein Caribische kös. 't Ligk tösse 13 en 15°NB, en tösse 87 en 91°WL. 't Land is bergechteg, mèt 'n aontal völkaone; d'n hoegste berg is Cerro El Pital op de grens mèt Honduras; heer mit 2730 meter. In 't land ligke versjèllende mere vaan völkanischen oersprunk. Echte kratermere zien 't Ilopangomeer en 't Coatepequemeer; ouch 't Güijameer maag neet oonvermeld blieve. Door 't land struime versjèllende klein revere; allein de groetste, de Lempa, is bevaarbaar. In de lempa zien versjèllende damme gelag, boedoor stouwmere zien oontstande, wie Embalse Cerrón Grande, 't groetste meer vaan 't land. Veur de kös ligke get eilen, zoewie 't heineve stoond Meanguera.

Klimaot
El Salvador heet e tropisch klimaot mèt oongeveer dezelfde temperature gans 't jaor, meh mèt oetgesproke druug- en regeseizoene. Dat lèste löp vaan mei tot oktober en weurt plaotselek invierno ('winter') geneump. 't Druugseizoen, mèt hel passaotwinde, neump me verrano ('zomer'). De temperature ligke aon de kös hoeg in de 20 graod, in de hoofstad roond 23 graod en in de berg boe de gemiddeldes soms mer 12 graod zien; de nachtemperatuur kin dao tot kort bove 't vreerpunt zakke. Orkane koume meistens vaan de Stèl Oceaon, meh orkaan Mitch oet 1998 waor 'n belaankrieke oetzundering.

Levende natuur
Wie aander tropische len is ouch El Salvador relatief riek aon soorte. Dao-oonder zien veer vaan de ach wereldwied veurkoumende soorte ziesjèldpadde, 500 veugel, 800 zievèsse, 1000 kapelle, 400 orchideeë en 800 buim. Sinds 1997 gief 't e Ministerie vaan Milieu en Natuurleke Hölpbrónne, wat ouch veur de biodiversiteit moot zörgdrage.

Cultuur en demografie
Etnische gróppe
86 tot 90% vaan de bevolking identificeert zien eige es mesties. Dat kinne, boete dudeleke mingelinge vaan Indiaons en Europees blood, ouch ingebörgerde Europeaone zien, of Indiaone die gein Amerindische taol spreke. Vaan de aander 10% neump ziech 9 ppt. blaank en 1 ppt. Indiaons.

Taole
De officieel taol, 't Spaons, weurt door bekans de ganse bevolkingEthnologue report for El Salvador gesproke in 't plaotselek Midde-Amerikaans dialek, hei ouch wel bekind es Caliche. Indiaonetaole weure nog door relatief klein gemeinsjappe gesproke. De groetste is 't Lenca;Ethnologue report for language code: len door immigratie oet Guatemala huurt me in 't land ouch Q'eqchi',Ethnologue reoprt for language code: kek wat neet inheims is.Ethnologue - Taolkaart vaan El Salvador 't Pipil, ing verwant aon 't Nahuatl, woort hei vreuger väöl gesproke; volges Ethnologue is 't zoe good wie oetgestorve,ethnologue report for language code: ppl volges aandere heet 't evels nog wel 'n aonzeenlek aontal sprekers.http://www.elsalvador.com/mwedh/nota/nota_completa.asp?idCat=6482&idArt=3957733 't Cacaopera is zelfs al gans verdwene.

Religie
In 2008 waor nog 52,6% vaan de Salvadorane katholiek; wie in de res vaan Latiens Amerika höbbe ouch hei protestantse kèrke väöl terrein gewonne. 27,9% zouw in 2008 protestants zien, veural pinkstergemeintes. Mier es 11% volg gaaroet gein religie.

Historie
El Salvador laog aajdtieds in de periferieë vaan 't Maya- en 't Aztekeriek. In 1522 landde admiraol Andrés Niño es ierste Spanjool op Salvadoraanse groond; de inheimse bevolking waor toen al oetgedund door 'n pokke-epidemie. In de jaore die volgde zouwe de Spaonse vereuverere 't land oonder controle bringe. In 1821 kaom 't land, same mèt de res vaan Midde-Amerika, oonder bewind vaan 't pas oonaofhenkelek Mexico; neet laank daonao (1823) woort de Federaol Republiek vaan Midde-Amerika opgeriech. El Salvador verleet in 1841, es lèste staot, dees unie. 't Zouw väöl later, vaan 1896 tot 1898, nog same mèt Honduras en Nicaragua de Groete Republiek vaan Midde-Amerika vörme. In de loup vaan de negentienden iew woort de koffieteelt belaankrieker. In e groet deil vaan de negentienden en twintegsten iew waor 't e land vaan groete politieke instabiliteit, mèt dèks militair dictators. In 1980 braok hei 'ne börgeroorlog oet tösse de regering en 'n coalitie vaan versjèllende linkse gróppe. Allewel tot de regering woort gesteund door de VS, behaolde gein vaan de partije 'n euverwinning. In 1992 indegde d'n oorlog mèt 'n akkaord, wat oonder mie veurzaog in e herstructurering vaan 't leger en amnestie veur de guerrillero's. Mèt Mauricio Funes woort in 2009 veur 't iers sinds d'n oorlog 'ne linkse politicus president.

Bronne
Dit artikel is gooddeils gebaseerd op, meh neet vertaold oet, 't corresponderend Ingelstaoleg artikel, en wel in dees versie.

Vootnote