Baevaart

'n Baevaart of pelgrimstoch ies 'ne toch, dae individueel of in 'ne groep weurt óndernómme nao 'n pelgrimsoord. In väöl godsdeenste besjteit de gedachte, dat 'ne god of heilige aan bepaalde plaatse 'n heiliging of zegening haet verbónge. Zoa gebeurt dat o.m. door Katholieke, Anglicane of Moslims, die nao 'n heiligdóm of cultusplek loupe um te baeje, te biechte of boete te doon. Sóms ouch um 'n guns te vraoge. 
 Christendom 
In 't christendom vingk de baevaart ziene oarsjprónk in de aandach veur 't leve van Jezus, dat luuj deeg trèkke nao de heilige plaatse van geboorte, leve, lieje en sjterve in Palestina. Ouch de graver van de apostele zint geleefde pelgrimsoorde. Väöl Mariabaevaartsplaatse sjteune op historische en legendarische gebeurtenisse.
 Mieddelièwe 
In de Mieddelièwe waore pelgrimstochte populair en officieel. De kèrk sjteunde de tochte nao o.m. Jeruzalem, Roame en Santiago de Compostella, deils ouch es boetevaart.

 Doel 
Baevaarte weure gehoute um boete te doon of um 'n bepaalde guns te vraoge.
Dao zint baevaarte veur allerlei krenkdes: tege kanker, kaelpien, bèdplasse, kinkhoos. Veur 'n gooj ougs. In de keus van 'ne bepaalde petroanheilige kump de opvatting tot uting um analoog aan gegeves oet 't leve of martelaarsjap van de heilige, deze te vraoge veur 'n guns. Zoa ies de heilige Briej (Norbik) petroan van 't viè en de heilige Rosa (Sub) tege roas, de heilige Blasius (Keer) tege kaelkrenkdes, Gerlachus (Sint-Gerlach) tege vièkrenkdes en 't heilig Blood tege blojinge. In de pelgrimskèrke bevinge ziech dèks de relikwieë van de (petroan)heilige.
 Attribute 
't Baevaartsvaeneke mèt aafbeelding ies 'n aandinke of souvenir ter herinnering aan 't bezeuk aan 'n baevaartsoord. 
'n Baevaartskeerts weurt dèks mètgenómme um thoes te gebruke.  
Pelgrims op weeg nao Santiago de Compostella drage 'n Sint-Jaokobssjelp.
In de beeldende kunste is d'r pungel 't attribuut van 'ne pelgrim.

 Bekènde baevaartsplaatse 
 Lourdes in Zuud-Frankriek. Hie weure Maria en Bernadette verièrd en veur genezing gebaejd.
 Fatima in Portugal. Verièring van Maria
 Santiago de Compostella. Hie weurt de apostel Jaokob de Mièrdere verièrd.
 Roame in Italië
 Jeruzalem in Israël,pelgrimsoord veur Jezus
 Sainte-Maries-de-la-Mer, pelgrimsoord van Maria, Sarahh en van de Roma (Siguinersj)
 Lisieux (Frankriek), Theresia
 Paries, Maria van de miraculeuze medalje
 Taizé (Frankriek)
 Vezelay,(Frankriek) (Maria Magdalena)
 La-Sainte-Baume en St. Maximin (Frankriek) (Maria Magdalena)
 Paray-le-Monial (Frankriek) Margaretha Maria Alacoque
 Kevelaer in Duutsjland, pelgrimsoord van Maria.
 Beauraing, provincie Name, pelgrimsoord van Maria, moder mèt 't gouwe hart

 In en rónd de Euregio 
 Belsj 
 Banneux, provincie Luuk, pelgrimsoord van Maria.
 A g'n Eèkske (Moresnet-Chapelle, gemeinte Plombières, provincie Luuk), baevaartsoord van Madonna van Moresent
 Heppeneert, gemeinte Mezeik, Slevevrouw van Rös
 Hasselt (Belsj Limburg), Virga Jesse en pater Valentius
 Lommel (Mariapark Lommel-Febrik), Belsj Limburg, Maria van Lourdes
 Sjerpenheuvel in Vlaams-Brabant, pelgrimsoord van Maria
 Visé, provincie Luuk, baevaartkapel Slevevrouw Lorette
 Zoutleeuw (Vlaams-Brabant), Maria van de Osseweg

 Nederland 
 Broensem (Brunssum), Zuud Limburg, Heilig sacrament
 Gulpe, Zuud Limburg, Maria keuningin
 Heële (Heerlen), Zuud Limburg, Petrus Jozef Savelberg
 Hozelt (Holset), Zuud Limburg, Genoveva
 Mestreech, pelgrimsoord van Servaos en Maria sjter van de ziè
 Munstergelaen, Nederlands Limburg, Karel Houben
 Norbik, Nederlands Limburg, seent Briej
 Offere (Afferden), Noord-Limburg, Slevevrouw moder van sjmarte
 Remunj (Roermond), Nederlands Limburg, Maria van 't zand
 Sint-Gerlach in Zuud Limburg, pelgrimsoord van Gerlachus
 Tiendere (Tienray), Noord-Limburg, Os Lief Vrouwke van Lourdes
 Toear (Thorn), Nederlands Limburg, Maria ónder de ling
 Wiek (Mestreech), Zwarte Christus
 Wittem in Zuud Limburg, pelgrimsoord van Gerardus
 Zittert (Sittard), Zuud Limburg, Maria van 't heilig hart
 Zjweikese (Sweikhuizen), Zuud Limburg, Odiliadevotie