David Lynch

David Keith Lynch (Missoula, 20 januari 1946 -15 januari 2025) waor 'nen Amerikaanse filmregisseur. 

Heer is bekind es e boegbeeld vaan d'n Amerikaanse surrealistische cinema. Lynch maak veural thrillers boe in heer seks, geweldaodigheid en zwarte humor combineert mèt stilistische sjoenegheid en 'n poging tot technische perfectie. In bijnao al zien films vervörmp heer alledaogse dinger oet de Amerikaanse cultuur tot sjieke surrealistische objecte. 

Neve 't regissere vaan films hèlt Lynch ziech bezig mèt versjèllende aander activiteite. Heer waor kunssjèlder, stripteikeneer, meubelontwerper, hoeglieraar op de University of Fine Arts en ambassadeur vaan transcendente meditatie.

Ind 2018, begin 2019 gaof 't 'n tentoenstèlling in 't Bonnefantemuseum in Mestreech van zien beeldend werk (David Lynch: Someone is in my House).

Levensloup
Lynch wouw aonvenkelek kunssjèlder weure. Heer volgde versjèllende kunsacademies, tot heer zienen drej voont op de Pennsylvania Academy of Fine Arts boe heer mèt film góng wèrke. Lynch maakte veer films mèt subsidie vaan 't American Film Institute. Nao versjèllende tentoenstèllinge in galerije verhuisde heer nao Los Angeles boe heer aon 't AFI Center for Advanced Film Studies studeerde. Heer begós aon zien ierste groeter project (Eraserhead), mèt in de hoofrol Jack Nance. Eraserhead woort voltoeid in 1976.  

Lynch heet wel 's nao Eraserhead verweze es "My Philadelphia Story". Heer bedoelde daomèt tot alle gevierleke en angsaonjaogende dinger die heer tegekaom dewijl heer in Philadephia woende en studeerde dao in weure weerspiegeld. Heer zag dao euver: "Dat geveul heet depe spore in miech achtergelaote. En toen 't weer droet kaom, is 't Eraserhead gewore".

Zien films speule ziech miestal aof in 't Amerika vaan de plattelandstej (Twin Peaks, Blue Velvet) of de oetgestrekheid vaan Los Angeles (Lost Highway, Mulholland Drive) en d'n doonkere oonderboek hei vaan. 't Geluid nump bij 't maken vaan zien films 'n zjus zoe belangrieke positie in es 't beeld. Veur 'n groet deil wèrk Angelo Badalamenti aon de soundtracks vaan zien films, mer ouch Lynch zelf componeert meziek en geluidseffecte. Lynch waor 'ne regisseur vaan wee de beeldtaol en de dialoge herkinbaar zien.

In de jaore tachtig adoreerde Lynch Ronald Reagan. Heer zaot aon bij e diner mèt de Reagans op 't Witte Hoes. Jaore later verdedigde heer Nancy Reagan toen iemes 'n aofkäörende opmerking euver häör maakde.

Lynch waor de pap vaan filmregisseur Jennifer Lynch.

Filmografie es regisseur (speulfilms)
Eraserhead (1977)
The Elephant Man (1980)
Dune (1984)
Blue Velvet (1986)
Wild at Heart (1990)
Twin Peaks: Fire Walk With Me (1992)
Lost Highway (1997)
The Straight Story (1999)
Mulholland Drive (2001)
Inland Empire (2006)

Filmografie es regisseur (kortfilms en aandere projecte)
Six Figures Getting Sick (1966)
The Alphabet (1968) 
The Grandmother (1970) 
The Amputee (1974) 
Les Français Vus Par (tv-serie, 1988)
 Aflevering: The Cowboy And The Frenchman
Twin Peaks (tv-serie) (1990-1991)
 Hij regisseerde 6 afleveringen.
Industrial Symphony No. 1: The Dream of the Broken Hearted (1990)
On the Air (tv-serie) (1992)
 Aflevering: #1.1
Hotel Room (tv-serie) (1993)
 Afleveringen: Blackout, Tricks
Lumière et Compagnie (1995)
 Segment: Premonition Following An Evil Deed
Darkened Room (2002) 
Rabbits (2002)
Dumbland (2002)
Boat (2007)
Chacun Son Cinéma Ou Ce Petit Coup Au Coeur Quand La Lumière S'Éteint Et Que Le Film Commence (2007)
 Segment: Absurda
 Twin Peaks (seizoen 3) (2017)

De korte films zien gebundeld oetgebrach es The Short Films Of David Lynch en Dynamic:1 - The Best Of DavidLynch.com.

Filmografie es acteur
The Amputee (1974)
Zelly and Me (1988) es Willie, op wee Isabella Rossellini's personage verleef is
Twin Peaks (1990) es Gordon Cole, de baas vaan agent Cooper
Twin Peaks: Fire Walk with Me (1992) FBI Regional Bureau Chief Gordon Cole
Nadja (1994) korte scène es receptionist vaan 't liekehoes
Twin Peaks (2017) obbenuits es Gordon Cole, de baas vaan agent Cooper

Bibliografie
Lynch on Lynch, interviews mèt David Lynch, bewèrk door Chris Rodley. Faber & Faber Ltd., Londen, 1997, ISBN 0571195482)

Externe links
David Lynch Homepage

Categorie:Acteurs
Categorie:Regisseure
Categorie:Sjèlders
Categorie:Sjtripteikenaere
Categorie:Laevende luuj
Categorie:Luuj gebaore in d'n twintigsten iew
Categorie:Persoene oet Vereinigde Sjtaote