Bèngelder

Bèngelder (Nederlands: Bingelrade) is 'n dörpke in de gemeinte Baekdale. 
Ouwer benaminge zint: Bijgenrooth, Bengerade. 't Weurdsje root of rade wies nao óntgonne of gerooid gebeed. Tot 1982 waor 't ein eige gemeinte. In 2021 wone d'r 810 luuj. 't Dörp liek tege de Duutsje grens aan.

De buurtsjappe 
 Kwabik (Quabeek)
 G'n Veel (Viel) en
 Raat (Raath) 
huère ouch bie Bèngelder.

Gesjiedenis
In 1263 weurt Bèngelder in de archieve geneump. In 1381 huèrt 't mèt 't Land van Valkeberg tot de Leng van Euvermaas. In 1661 bie de herindeiling in 't Partagetractaat blief Bèngelder Sjpaans gebeed. In 1796 weurt 't ein eige gemeinte.
In de buurtsjap Kwabik bevinge ziech 't oud gemeintehoes en de sjoal.

Historische inwoenertalle

De Bèngelder bevolking is significant minder hel gegreujd es die vaan gans Limbörg. Tot 1909 gaof 't zelfs geregeld 'n aofnaome vaan 't aontal inwoeners. Allein tösse 1909 en 1920 heet de gemeinte 'nen ech sterke greuj gekind.

 Jaor  Aontal  Greuj (gans Limbörg) 1830  428Volkstèlling 1830  -- 1840  418Volkstèlling 1840 - Limbörg  -2,3% (+5,6%) 1849  420Volkstèlling 1849 - Hertogdóm Limbörg: gemeintesgewijs indeiling vaan de provincie  +0,5% (+4,3%) 1859  427Volkstèlling 1859 - Plaotseleke indeiling  +1,7% (+4,4%) 1869  413Volkstèlling 1869 - Feiteleke of getèlde bevolking in eder gemeinte vaan 't riek  -0,3% (+4,5%) 1879  412Volkstèlling 1879 - Limbörg: plaotseleke indeiling  -0,2% (+7,0%) 1889  397Volkstèlling 1889 - Limbörg  -3,6% (+6,8%) 1899  374Volkstèlling 1899 - Limbörg  -5,8% (+10,2%) Jaor  Aontal  Greuj (gans Limbörg) 1909  377Volkstèlling 1909 - Plaotseleke indeiling  +0,8% (+17,8%) 1920  506Volkstèlling 1920 - Plaotseleke indeiling  +34,2% (+32,6%) 1930  555Volkstèlling 1930 - Plaotseleke indeiling  +9,7% (+25,1%) 1947  638Volkstèlling 1947 - Plaotseleke indeiling  +15,0% (+24,2%) 1956  692Woeningtèlling 1956 - Veurnaomste gegeves per gemeinte  +8,5% (+27,3%) 1960  737  +6,5% (+7,4%) 1971  785Volkstèlling 1971 - Plaotseleke indeiling  +13% (+13,9%)
Opmerking
 In de volkstèlling vaan 1971 zien inwoenertalle op ganse vieftalle aofgeroond. Gelèt op 't klein aontal inwoeners vaan Bèngelder is daorum 't greujciefer veur 1971 neet exakter gegeve es in ganse percinte. De oetkoms mèt ei ciefer achter de komma is 13,4%.

Rillatief oontwikkeling vaan 1830 tot 1971
(v1830=100)

Greun: Gemeinte Bèngelder
Blauw: Provincie Limbörg

Waope
Op 9 mei 1889 kraog de gemeinte Bèngelder vaan d'n Hoege Raod vaan Adel e waope touwgekind:

Gedeild: rechs (veur de beziener links) in keel (roed) e dobbel slangekruus vaan zèlver (wit) mèt e hartsjèld vaan 'tzelfde, mèt drei keuk vaan keel, gezat 2-1; links in lazuur (blauw) d'n H. Lambertus in bisjopskleid vaan zèlver, de kop gedèk mèt 'ne mieter vaan zèlver en umgeve door 'ne nimbus vaan goud, geziech en han vaan natuurleke kleur, hawwend in de linkerhand 'ne staaf vaan sabel (zwart) mèt 'n kromming vaan zèlver, en 'n lans vaan sabel mèt punt vaan zèlver.

't Rechterwaope is vaan de femilie Huyn, linie Awstroa: dees femilie kraog in 1557 de hierlekheid Bèngelder in han en liefde häör in 't nui graofsjap Awstroa-Gelaen in. Lambertus is de petroenheilege vaan 't dörp.

Bezeenswaerdig
 De kèrk op de kèrkberg, gewiejd aan de Heilige Lambertus, ies in 1935 beboewd op de plaats van de vreuger parochiekèrk nao óntwerp van Jan Ernest Schoenmaker. De sjtiel ies Neogotisch en Art Deco. De boew ies van gaele baksjtein. Neve de hoofbeuk liegke aan weerszie drie kapelle. De 18e ièwse zie-altaore zint bewaard gebleve.
 Op 'n krusing van waeg sjteit 'n veerkentig mergele gebuuwke mèt 'ne sjpietse tore, gedèk mèt leie. In de moere bevinge ziech haufmaonvörmige vènstereupeninge. 't Betref hie 'n pöthuuske oet de 19e ièw.
 Kesjtièl Raath ies in 1686 geboewd. In 1804 ies, nao 'ne brand, 't hièrehoes gans nuuj opgetrokke ónder leiding van architect Duckers oet Luuk. 't Hièrehoes ies van baksjtein mèt 'n mansardekap van leie.

Evenemente
 Kèrmes op 'ne zóndig in november

Rifferenties

Bengelder
Bengelder