2009

2006 - 2007 - 2008 - 2009 - 2010 - 2011 - 2012

2009 (MMIX) waor e gewoen jaor wat begós op 'nen doonderdag op de Gregoriaanse kalender.

 Gebäörtenisse 
jannewarie
 1 - Slowakije veurt d'n euro in, dee de Slowaakse kroon of koruna vervingk.
 3 - 't Ierste blok vaan de blockchain vaan de Bitcoin weurt gevörmp.
 3 - Nao weke vaan bombardeminte begint 't Israëlisch leger 'ne groondoorlog tegen Hamas in de Gazastroek.
 15 - Vlöch 1549 vaan US Airways maak 'n gelökde noedlanding in de Hudson.
 21 - Paus Benedictus XVI luf de excommunicatie vaan veer ultraconservatief bisjoppe op.
 23 - Kim De Gelder stik in 'n kindercrèche bij Sint-Gillis-bij-Dendermonde twie kinder en 'ne volwassene doed.
 26 - Premier Geir Haarde vaan Iesland treujt aof in verband mèt de baankecrisis.

fibberwarie
 1 - Jóhanna Sigurðardóttir weurt de nui premier vaan Iesland. Ze is 't ierste eupelek lesbisch regeringshoof.
 10 - De Postbank verdwijnt gans es merk en geit op in de ING Bank.
 25 - Vlöch 1951 vaan Turkish Airlines maak 'n noedlanding op Schiphol. Nege inzittende koume daobij um.
 26 - Milan Milutinović, de vreugere president vaan Servië, weurt door de Joegoslaviëtribbenaol aongeklaog veur oorlogsmisdaode in de Kosovo-oorlog.

miert
 2 - President João Bernardo Vieira vaan Guinee-Bissau weurt vermaord.
 4 - 't Internationaol Straofhoof veerdeg 'n arrestatiebeveel tege de Soedanese president Omar al-Bashir oet. Heer weurt verdach vaan oorlogsmisdaode in Darfur.
 7 - De Kepler-ruimtetelescoop weurt gelanceerd.
 11 - Op 'n sjaol in Winnenden (Duitsland) sjut 'nen ex-lierling 16 lui doed, inclusief ziechzelf.
 17 - Nao 'ne maond vaan oonras in Antananarivo weurt Marc Ravalomanana aofgezat es president vaan Madagaskar.
 19 - Josef Fritzl weurt um 't jaorelaank opslete en misbruke vaan zien dochter tot 'n leveslang gevaangenisstraof veroerdeild.

april
 5 - Noord-Korea lanceert 'n rakèt, boenao de Veilegheidsraod vaan de Vereinegde Naties in spoodzitting biejeinkump.
 6 - In Midde-Italië vint 'nen eerdsjok plaots vaan 6,3 op de Memint-Magnitudesjaol, mèt 't epicentrum bij L'Aquila. Zoeget 300 lui koume um, de materieel sjaoj is enorm.
 19 - AZ weurt veur d'n twiede kier kampioen voetbal vaan Nederland.
 30 - Keuninginnedaag in Apeldoorn weurt opgesjrik door 'ne mislökden aonslaag op de Keuninkleke Femilie. Allein d'n aonslaagpleger, Karst Tates, kump um.

mei
 9 - De bevolking vaan Curaçao keus in e rifferendum in mierderheid veur de status vaan land in 't keuninkriek.
 18 - Mèt de totaol euvergaaf vaan de Tamiltiegers indeg de börgeroorlog in Sri Lanka.

juni
 1 - Vlöch 447 vaan Air France, op weeg vaan Rio de Janeiro nao Paries, stort neer in de Atlantische Oceaon. Alle 228 inzittende koume um.
 11 - D'n influenzastam H1N1, ouch bekind es de verkesgriep, greujt oet tot 'n wereldwij pandemie.
 13 - Nao de umstrejje herverkezing vaan Mahmoud Ahmadinejad es president breke in Iran massaol proteste oet, de groetste sinds de revolutie vaan 1979.
 18 - De NASA lanceert de Lunar Reconnaissance Orbiter.
 21 - Greunland verkrijg 'n oetgebreider vörm vaan otonomie.
 28 - President Manuel Zelaya vaan Honduras weurt door 't leger aofgezat.
 29 - Paus Benedictus XVI publiceert zien encycliek Caritas in veritate.
 30 - Vlöch 626 vaan Yemenia stort bij Moroni (Comore) in zie. 152 vaan de 153 inzittende koume um.

juli
 5 - Bij etnische relle tösse Oeigoere en Han-Chineze in Ürümqi koume zoe'n 150 lui um.
 15 - Vlöch 7908 vaan Caspian Airlines stort neer bij Qazvin (Iran). Alle 168 inzittende koume um.
 16 - 't Parlemint vaan Iesland stump veur touwtrejjing tot de EU.
 22 - De laankste zonsverduustering vaan d'n iew (maximaol 6 menute en 38,8 seconde) vint plaats. Ze is te zien in deile vaan Azië en bove d'n Indischen Oceaon.
 26 - De islamistische terreurgróp Boko Haram begint 'nen opstand in Noord-Nigeria.

augustus
 7 - Tyfoon Morakot raak Taiwan, en zörg dao veur 673 doeje. Veural de euverstruiminge make väöl sjaoj.
 14 - De regering vaan 't Vereineg Keuninkriek sjort de otonomie vaan de Turks- en Caicoseilen op nao groete corruptiesjendaole.
 20 - In Kleine-Briegel weurt 'n recordtemperatuur vaan 38,2 °C gemete.

september
 6 - De HSL-Zuid weurt officieel opegedoon.
 28 - 't Guinees leger sjut 157 lui doed die demonstreerde tege de coup vaan veureg jaor.
 29 - Bij 'nen eerdsjok in Amerikaans Samoa koume zoe'n 150 lui um.
 30 - 'nen Eerdsjok vaan 7,6 op de Memint-Magnitudesjaol raak Sumatra (Indonesië). Zeker 1.115 lui vinde d'n doed.

oktober
 1 - De oontdèkking vaan Ardipithecus ramidus, d'n ajdste bekinde minsechtege, weurt bekindgemaak.
 2 - In e twiede rifferendum käört de Ierse bevolking 't Verdraag vaan Lissabon esnog good.
 2 - 't IOC wijs de Olympische Speule vaan 2016 touw aon Rio de Janeiro.
 3 - De Nederlandse Josje Huisman wint de finaal vaan K2 zoekt K3 en weurt tot de Vlaomse popgróp K3 touwgelaote.
 4 - Giorgos Papandreou weurt premier vaan Griekeland.
 11 - Pater Damiaan weurt heileg verklaord.
 19 - DSB Bank geit failliet.
 25 - Bij twie zelfmaordaonsleeg in Baghdad koume 155 lui um en rake 'rs zeker 721 gewoond.

november
 3 - Tsjechië teikent es lèste EU-lidstaot 't Verdraag vaan Lissabon.
 19 - De Belsj Herman Van Rompuy weurt aongeweze tot ierste president vaan d'n Europese Raod. Heer zal dees positie vaanaof 1 december goon bekleie.
 23 - Zeker 53 lui weure oontveurd en vermaord in de Filipijnse provincie Maguindanao.
 29 - Rwanda slut ziech aon bij 't Geimenebès vaan Naties.

december
 1 - 't Verdraag vaan Lissabon treujt in wèrking.
 8 - Bij 'n serie aonvalle in Baghdad koume zeker 127 lui um en raken 'rs nog zeker 448 gewoond.
 13 - D'n Thalys nump 't HSL-trajek vaan Schiphol nao Brussel in gebruuk.
 16 - Astronome oontdèkke GJ 1214 b, de ierste exoplaneet, boe water op meugelek is.

Nobelprieze
 Natuurkunde:
 Charles K. Kao "um baonbrekende prestaties umtrint de voortplanting vaan leech in vezele veur optische communicatie."
 Willard Boyle en George E. Smith "um de oetvinding vaan e beeldvörmend haafgeleiercircuit - de CCD-sensor."
 Sjemie: Venkatraman Ramakrishnan, Thomas A. Steitz en Ada E. Yonath "um [hun] studies nao de structuur en functie vaan 't ribosoom."
 Geneeskunde: Elizabeth Blackburn, Carol Greider en Jack Szostak "um hun oontdèkking vaan wie chromosome weure besjermp door telomere en 't enzym telomerase."
 Literatuur: Herta Müller "die, mèt de concentratie vaan poëzie en de direkheid vaan proza, 't landsjap vaan de oontheimde sjèldert."
 Vrei: Barack Obama "um zien boetegewoen inspanninge um de internationaol diplomatie en samewèrking tösse de volker te versterke."
 Economie:
 Elinor Ostrom "um häör analyse vaan economische regulering, in 't bezunder de meint."
 Oliver E. Williamson "um zien analyse vaan economische regulering, in 't bezunder de grenze vaan de firma."

Persoen vaan 't Jaor
Ben Bernanke

 Gebaore 
 13 april - Isabel Christina Guillermo, dochter vaan Bernardo Guillermo en Eva Prinz-Valdes, kleindochter vaan Christina vaan de Nederlen.
 5 juli - Eliane Sophia Carolina van Vollenhoven, dochter vaan Prins Floris en Aimée Söhngen.

 Gesjtorve 
 14 jannewarie - Ricardo Montalbán (88 jaor), 'ne Mexicaanse acteur
 30 jannewarie - Ingemar Johansson (76 jaor), 'ne Zweedse bokser
 5 fibberwarie - Frederiek Nolf (21 jaor), 'ne Belsje wielrenner
 2 meert - Bernardo Vieira (69 jaor), de president vaan Guinee-Bissau
 26 meert - Jef Diederen (89 jaor), 'ne Limburgse kunsteneer
 23 juni - Ed McMahon (86 jaor), 'ne Amerikaanse TV-Persoenelekheid
 25 juni - Michael Jackson (50 jaor), 'ne Amerikaanse zanger en de King of Pop
 1 juli - Karl Malden (97 jaor), 'ne Amerikaanse aktäör
 5 juli - Godofredo Reyes (90 jaor), 'ne Filipijnse politicus en sjriever
 6 juli - Robert McNamara (93 jaor), 'ne Amerikaanse politicus
 18 juli - Henry Allingham (113 jaor), 'ne Ingelse Oerlogsveteraon en aajdste maan op eerd
 18 augustus - Kim Dae-jung (83 jaor), de Zuud-Koreaanse president
 25 augustus - Edward Kennedy (77 jaor), 'ne Amerikaanse politicus en broor vaan John F. Kennedy
 11 september - Gertrude Baines (115 jaor), 'n Amerikaanse en de aajdste vrouw op eerd
 11 september - Yoshito Usui (51 jaor), 'ne Japanse mangateikeneer
 14 september - Patrick Swayze (57 jaor), 'ne Amerikaanse aktäör

 Jubilea 
 3 jannewarie - Alaska is noe al 50 jaor staot vaan de VS
 8 september - De betrèkkinge tösse New York City en Nederland bestaon 400 jaor

 Media 
 Muziek 
E paar succesvolle albums oet 't jaor 2009.
 Lady GaGa - The Fame

 Films 
E paar succesvolle films oet 't jaor 2009.
 Avatar
 District 9
 Fantastic Mr. Fox
 Gran Tarino
 The Hangover
 Ice Age 3: Dawn of the Dinosaurs
 Inglourious Basterds
 L' Instinct de Mort
 Kynodontas (Dogtooth)
 Män Som Hatar Kvinnor
 Public Enemies
 Slumdog Millionaire
 Up
 Watchmen


Categorie:Einentwintigste iew