Keer

Keer (Nederlands: Cadier en Keer) is e dörp in de gemeinte Èèsjde-Mergraote op e plateau in Zuud-Limburg. De naam Cadier en Keer, zoe es 't dörp ouch waal geneump weurt, geit truuk nao ein en dezelfde oeërsjpróng: Cadier is de Waalse versie van de dialeknaam Keer. In de 13e ièw sjreef 't ziech "Cadirs" en "Cadir". De naam kuump van 't Latiense "Calidarium", wat beej de Romeine 'n plaatsj veur werm bade waor. 
De dörpssjtraot vörmde vreuger 'n gemeintegrens. Keer (noordelik) behuurde tot Hièr (Heer) en Cadier (zudelik) tot Huëgem in de hierlikheid Dalem (Daelhem). In 1828 zint de deile bie-eingevoog. In 1982 weurt de gemeinte Cadier en Keer opgeheve en geit dan op in de gemeinte Mergraote. In 2011 góng die gemeinte weer op in Èèsjde-Mergraote. 't Dörp tèlt op 1-1-2010 3.633 inwoenersj.

Waope
160px|thumb|Waope vaan de hierlekheid Cadier/Welsj Keer, verliend in 1819, laank ouch door de gemeinte gedrage.

De gemeinte Cadier en Keer es zoedaoneg kraog pas op 21 december 1964 vaan d'n Hoege Raod vaan Adel e waope touwbedeild, wat ziech zoe liet umsjrieve:

E veld vaan sinopel (greun) belaoje mèt 'ne losstoonde berg vaan zèlver (wit) en ingeboge gekap vaan goud (geel) en keel (roed), 't goud belaoje mèt 'n Antoniuskrök vaan lazuur (blauw), 't keel mèt 'ne gouwe sleutel, paolsgewijs (verticaol) gezat mèt de baard nao bove en rechs (veur de beziener links) gedrejd.

Cadier allein had al ieder e waope, naomelek de zèlvere berg op e veld vaan sinopel. Dit waope is in eder geval bekind oet d'n achtienden iew, es 't op e zegel vaan de sjepebaank versjijnt. 't Is 'n sprekende verbeelding vaan 't kestiel Blankenberg. Op 15 september krijg de hierlekheid (neet de gemeinte) Cadier dit waope touwbedeild. De gemeinte Cadier, en nao 1828 de nui gemeinte Keer, veurde dit waope wel. Toch oontstoont de wuns veur e nui waope, wat rech deeg aon de historie vaan de ganse gemeinte. Vaan de aander stiechtende hierlekhede, Mestreechs Keer en d'n Antoniusbaank, waore evels gaar gein eige waopes bekind. Daorum besloot me de symbole vaan hun bezitters mèt te numme. Veur Keer kaom de sleutel vaan 't Sintervaoskepittel, veur d'n Antoniusbaank 't krökkruus (taukruus) vaan Antonius.Heraldrywiki - Cadier en Keer

Historische inwoenertalle
De gemeinte Keer heet 't groetste deil vaan zie bestoon 'ne gezonne greuj gekind. Vaanaof 1960 zuut me 'n sterke suburbanisatie: Keer góng achter Amie en Hier aon es veurstad vaan Mestreech.
 Jaor  Aontal  Greuj (gans Limbörg) 1830  568Volkstèlling 1830  -- 1840  618Volkstèlling 1840 - Limbörg  +8,8% (+5,6%) 1849  619Volkstèlling 1849 - Hertogdóm Limbörg: gemeintesgewijs indeiling vaan de provincie  +0,2% (+4,3%) 1859  574Volkstèlling 1859 - Plaotseleke indeiling  -7,3% (+4,4%) 1869  652Volkstèlling 1869 - Feiteleke of getèlde bevolking in eder gemeinte vaan 't riek  +13,6% (+4,5%) 1879  679Volkstèlling 1879 - Limbörg: plaotseleke indeiling  +4,1% (+7,0%) 1889  699Volkstèlling 1889 - Limbörg  +2,9% (+6,8%) 1899  804Volkstèlling 1899 - Limbörg  +15,0% (+10.2%) Jaor  Aontal  Greuj (gans Limbörg) 1909  828Volkstèlling 1909 - Plaotseleke indeiling  +3,0% (+17,8%) 1920  970Volkstèlling 1920 - Plaotseleke indeiling  +17,1% (+32,6%) 1930  1.102Volkstèlling 1930 - Plaotseleke indeiling  +13,6% (+25,1%) 1947  1.329Volkstèlling 1947 - Plaotseleke indeiling  +20,6% (+24,2%) 1956  1.565Woeningtèlling 1956 - Veurnaomste gegeves per gemeinte  +17,8% (+27,3%) 1960  1.657Volkstèlling 1960 - Bevolking vaan gemeintes en oonderdeile vaan gemeintes  +5,9% (+7,4%) 1971  3.040Volkstèlling 1971 - Plaotseleke indeiling  +83,5% (+13,9%)

Opmerkinge
 Op 1 juli 1970 naom de gemeinte Keer e stök groondgebeed vaan de toen opgelufde gemeinte Hier euver. Op deze groond woende toen 388 lui.
 De getalle veur 1971 zien aofgeroond op ganse vieftalle. 't Greujciefer zouw daorum neet gans kinne kloppe.

Rillatief oontwikkeling vaan 1830 tot 1971
(v1830=100)

Greun: Gemeinte Keer
Blauw: Provincie Limbörg

Bekiekenswaerd

 De modern Katholieke kèrk van de Heilige Kruusverheffing is gebówd in 1957 op de plaatsj van 'n ouwer kèrk, oevan de toeën, van breuk- en mèlgersjtein, bewaard is geblieëve. Dae sjtamp oet de 12e of 13e ièw. De ganse kèrk is van baksjtein.
 De Meusenhof oet de 18e iew, mèt voluutgevel en sjpeklaoge, liek aan de kèrksjtraot (Väörsjtraot). De hoeëf haet 2 róndbaoginvaarpoeërte.
 Kesjtièl Blankenberg oet 1370. 't Complex is verboewd in de 19e ièw en umvingk ouch 'ne veerkentige-hoeëf. Vanaaf 2000 fungeert 't es zörgcentrum. 
 De Heilige Blasiuskapel waor veur 1992 'n (electriciteits)sjakelhuiske.
 Vuurmalig gemeintehoes en sjoeël: 't Keerhoes, van mèlger.
 Diverse ouw boerderije aan de dörpssjtraot.
 't Wiengood "Backerbösj".
 Kloeëster van de soeurs de la Misericorde, oet 1900. Daonieëve liek in 't kloeësterpark 'ne kruuswieëg mèt 14 zèskentige, mèlger kapelkes mèt aafbeeldinge van de lijengswieëg van Jezus, oet 1895.

Dörpsvereiniginge
 Historische kring Cadier en Keer 
 Vereniging tot Natuurbehoud Cadier en Keer. 
 Carnavalsvereiniging de Klenderaire
 Fanfare Sint Blasius
 VV Keer (vootbalverein)
 Handboagsjutterie Amecitia

Gebore
 Alois Lemmerling, gebore in 1919, sjriever euver volkscultuur en natuur
 Jean Bessems, gebore in 1945, biljarter

Extern linke

 Historische kring Cadier en Keer
 Vereniging tot Natuurbehoud Cadier en Keer

Referenties

Categorie:Èèsjde-Mergraote
Categorie:Dörper in Nederlands Limburg
Categorie:Gewaeze gemeintes in Nederlands Limburg