Stadsrechte

't Historisch begrip stadsrechte verwijs nao 't rech, tot in vreugeren Europesen tied door 'ne laandhier aon 'n stad touwgekind woort en beteikende tot de plaots zich zelfstandiger gedrage kós: de nui stad moch walmör bouwe veur häör eige defensie, ze kraog mèrretrech en dèks ouch 't rech um tol te luffe - alles privilezjes die wijer inkel 'ne landshier (graof, hertog, bisjop daan wel lieger edele) touwkaome. Stadsrechte beteikende daomèt 'n groete maote vaan oonaofhenkelekheid veur de börgerij.

Ouch nao de val vaan 't ancien regime bleve väöl jurisdicties oondersjeid make tösse stei en plattelandsgemeintes. In Nederland verdween dat versjèl mèt de nuie Groondwèt vaan 1848 en de Gemeintewèt oet 1851 ('n organieke wèt die logisch oet de Groondwèt volgde en alle soorte gemeintes geliekstèlde umtot hun börgers dat ouch waore). Op 't Belsj kint me 't stadsrech nog wel; in dat land heet deze status evels allein nog symbolische beteikenis. Me sprik dao liever vaan stadstitel. Stadstitele zien in dit land in de recinte historie nog oetgereik, soms obbenuits (es bevesteging wienie de stad/gemeinte teväöre bij 'n fusie waor betrokke).

Amsterdam: ca. 1300
Antwerpe: 12e iew
Aoke: Romeinsen tied
Arnhem: 1233
Berringe: 1239
Bilze: 1386
Den Bosch: 1185
Bree (Belsj Limburg): 1386
Brugge: 1127
Brussel: 10e iew
Dilse-Stokkem: 1244 (Stokkem allein); 1987
Dordrech: 1220
Eindhove: 1232
Eupe: 1808
Gènk: 1999
Gennep: 1371
Gent: 1127
Groninge: 1405
D'n Haag: 1806
Haarlem: 1245
Haëmet-Achel: 14en iew (Haëmet allein); 1985
Haole: 1206
Hasselt: 12en iew
Herk: 1386
Kampen: 1248
Leuve: 1161
Leeuwarden: 1435
Loeën: ca. 1200
Lommel: 1990
Luik: 12en iew
Mestreech: 1204
Mezeik: 1244
Middelburg: 1217
Mofert: 1263
Nimwege: 2en iew
Peer: 1985
Remunj: ca. 1230
Rotterdam: 1340
Sintruin: 11en iew
Tóngere: Romeinsen tied; 1825
Utrech: ca. 1120
Valkeberg: 1452
Wèrm (Borgworm, Waremme): 1985
Wezet: 1825
Wieërt: 1414
Zittert: 1243
Zwolle: 1230

Categorie:Historie van Europa
Categorie:Politiek