Venlo

Venlo (in andere dialekte ouk Vindele, Vennel of Vinlo) is 'n stad en gemeinte in Noord-Limburg en is kièkend nao 't aantal inwoeëners de twieëde gemeinte van Nederlands Limburg. Op 1 januari 2004 had ze 92.094 inwoeëners; in 2010 loog det aantal, nao de toeveuging van de gemeinte Árse en Velde, rónd de 100.000.

't Venloos dialek huurt aafhankel van ein van de dominante linguïstische theorieë nog net tot 't Limburgs (vanwaege de sleiptoeën) en volges 'n andere theorie net neet mie tot 't Limburg mer 't Kleverlands (vanwaege de ik-ich linie); 't dialek van Tegele is vuul zujeliker van aard.

Dörper en gehuchte
De gemeinte Venlo besteit sinds 2010 oet de kèrne (dörper en gehuchte): 

 Venlo (stad)
Árse (Arcen)
Bliërik (Blerick)
Houbliërik of Holt-Bliërik (Hout-Blerick)
Belvend (Belfeld)
D'n Bokent (Boekend)
Lóm (Lomm)
Sjteil (Steyl)
Tegele (Tegelen)
Velde (Velden) 
't Ven 

Naoberschappe:
 De Hasselderhei (Hasselderheide)
 Schandele (Schandelo)
 Brandemolen
 Bong
 Genuue (gedeiltelik)
 Hanik
 Hasselt
 De Krosselt
 Lingsfort
 Venlo
 Vilgert
 De Voort
 't Vorst

Wièke:
 Venlo-Centrum, Ald stad
 De Maagdenberg, wiek (veurmalige kern)
 Vogelhut 
 Hagerhaof 
 Genueë
 Sinselveld 
 Greunveld
 Op de Hei 
 Maasveld 
 Maaswaerd 
 Klingerberg 
 Vastenaovendkamp
 Underste en Bäöveste Meule 
 Meuleveld

Stadsgezich
De stad leet aan de Maas, die de grens vörmp tösse Venlo en Bliërick. Allebei de plaatse hebbe vuul historische gebouwe, waovan aevels door gevechte in de Twieëde Waereldoorlog vuul verlaore is gegaon. Toch is d'r nog vuul euver. Venlo haet nog 't bekinde stadhoés oét 1597 nao d'n oorlog gerestaureerd.  

Venlo haet ouk 't moeije Romerhoés det nao d'n oorlog volledig is gerestaureerd in d'n alde stiél.

De belangriëkste kerk is de Sint-Martinuskerk, ein hallekerk in gotische stiél. In d'n oorlog is ze groëtendeils verwoes, maar toch weer hersteld. De Sint-Joriskerk oët 1718 is allewiels hervormp.

In de umgaeving ligge nog inkele netuurgebiede, wie de Groeëte Heide, "'t Zwarte Water" (De Venkoele), 't Bookenderbós en de Bäöveste Meule. Venlo is in 2002 tot "greunste stad van Nederland" en in 2003 tot "greunste stad van Europa" oétgerope.

Historie
Venlo môt al veur de Romeinsen tiëd ontstaon zien as "Venloë", taegeneuver 't al aldere Blierick (Blariacum) aan de Maas. De stad loog achter 'n eiland (de Wierd) aan d'n oëskant van de Maas en haw daodoor 'n netuurlike have. Nao zoën 600 jaore, tösse 300 en 900 nao Christus, woort Venlo veur 't iers geneump. De stad bleujde aan 't ind van de Middeliëwe op as handelsstad; veur d'n handel woorte de Maas en d'n heerwaeg gebroek. Stadsrechte kraog de plaats in 1343 van Hertog Reinoud van Gelder d'n twiëde. In 1481 trooj Venlo toe tót de Hanze. In de Spaansen tiëd kwaam Venlo tot verval. Nao de Tachtigjäörigen Oorlog kwaam 't neet onder Hollands gezag, tót 1715, wie ze door de Utrechse Vrede twieë jaor iërder aan de Nederlande woort toegeweze. Tösse 1830 en 1839, in de jaore van d'n Belgischen opstand, loog de stad op Bèls gróndgebied. In 1940, kort nao d'n Duutsen inval, woort Blierick geannexeerd. In 1944 woort ze veur ein paor maond beej Pruses gevoog. Door 'n verschrikkelik bombardement door de geallieerde, woort de halve binnestad verwoes en vele zikker 300 doëje. Vuuel minse kwaame daobeej um. In 2001 woorte de gemeinte Belvend en Tegele beej Venlo geveug en in 2010 volgde Árse en Velde.

Vastelaovend
Vastelaovend in Venlo is ein groets fiës. Idder jaor vinse 't gros van de Venlonaere in de binnenstad fiëstend. De Boerebroelof wuurt, op vastelaovesdinsdaag, groeëts gevierd. Venlo wuurt neet veur niks 't stedje van lol en plezeer geneump. Vastelaovend in Venlo wuurt in de straote opgeluùsterd door zate hermeniekes die in Venlo Joekskapel waere geneump.

Vereiniginge
VVV-Venlo
V.V.V.'03
VHC
 CV. Jocus
CV. De Poerker
CV. De Wortelepin
CV. De Worteleschrabbers
VV. De Kiëtbreurs v. Venlo
HCC Noord-Limburg
 Kolder- en dialekgroep De Geraniejums 
 CV. de moeraskwaakers

Bekinde Venlonaere
 Jeanne Alsters-van der Hor, dialekschriefster en dichteres
 Frans Boermans, leedjesschriever
 Armand Bouten, kunsschilder (1893-1965)
 Sef Moonen (geb. 1906), kunsschilder
 Willem Nolens, politicus
 Fons Ploemen (geb. 1949), kunsschilder
 Harr Scheffer (geb. 1937), kunsschilder
 Boris Titulaer, zenger
 Chriet Titulaer, oetvinder en futuris
 Ferry de Regt, vootballer
 Eric Toebosch (geb. 1949), kunsschilder
 Geert Wilders, politicus
 Alphons Winters, (geb. 1906) kunsschilder
 Vital Wolter, 'ne howlandse  zenger oet 't Ven
 Frans Wolters, politicus

Gebore in Tegele
 André van den Heuvel, filmster
 Chantal Janzen, musicalster en presentatrice
 Huub Stapel, filmster en presentator
 Frans Pollux, muzikant en schriever

Externe link
 Website van de gemeinte Venlo
 Venlo in Site, Kiëke in de straote, klik op de foto's um de volgende te zeeën.
 Allemaol links oét de regio Venlo
 Jocus

Categorie:Gemeintes in Nederlands Limburg
*
Categorie:Sjtaej in Nederlands Limburg