Bor

Bor (Nederlands: Born) is 'n plaatsj in Nederlands Limburg in de gemeinte Zittert-Gelaen. Bor is veural bekènd vanwège de NedCar-fabriek, de groatste producent van auto's in Nederland. Bies 2001 waor Bor 'n zelfsjtendige gemeinte. Dees gemeinte besjtóng tot 1982 oet de dörpe Bor, Buchte en Houtem. In 1982 woort Bor samegevoog mèt de gemeintes Opbeech-Papehaove en Beech. 

Bor ligk aan 't Julianakanaal, woa-in zich bie 't dörp 'n sjloes bevink. 

In Bor ligk de rewien van 't Kesjteël Bor. Dit kesjteël is in 1930 aafgebrend. Róndjóm de kesjteëlrewien haet me 'n derepark ingerich. Saer ènnige jaore weurt de rewien gebruuk es decor veur opelóchtoneelveursjtèllinge. De neogotische kirk van Bor is gewiejd aan Sint Martinus. In de kirk bevundj zich 'n beeld van de heilige Barbara dat gemaak is door Jan van Steffeswert.

D'r besjteit ouch 'n Ripuarisch-(Duutsj)taoleg dörp mèt de naam Born, zuug hieveur Born (Belsj).

Waope

Op 31 juli 1896 woort Bor door d'n Hoege Raod vaan Adel e waope touwgekind, wat ziech zoe liet umsjrieve:

Gedeild: Rechs (veur de beziener links) in goud (geel) 'nen umgewende liew vaan sabel (zwart), getongk en genageld vaan keel (roed); links (veur de beziener rechs) vaan lazuur (blauw) mèt 'nen dobbelstartege liew vaan goud, gekroend vaan 'tzelfde, getongk en genageld vaan keel; euver alles heer e hartsjèld vaan goud mèt 'ne gekanteelden torie vaan keel, verluuch vaan 't veld (met vinstere boedoor de kleur vaan 't veld, dus goud, te zien is).

Al in de vieftienden iew had Bor e zegel mèt e geliekaardeg waope. De twie liewe zien 't waope vaan 't hertogdóm Gelder, boe Bor in laog, d'n torie stèlt de plaots zelf veur. In 't oersprunkelek zegel klomme de liewe tege d'n torie op; bij de aonvraog vaan 't waope gaof de Hoeg Raod evels de veurkäör aon e hartsjèld.

Historische inwoenertalle
 Jaor  Aontal  Greuj (gans Limbörg) 1830  1.317Volkstèlling 1830  -- 1840  1.426Volkstèlling 1840 - Limbörg  +8,3% (+5,6%) 1849  1.535Volkstèlling 1849 - Hertogdóm Limbörg: gemeintesgewijs indeiling vaan de provincie  +7,6% (+4,3%) 1859  1.606Volkstèlling 1859 - Plaotseleke indeiling  +4,6% (+4,4%) 1869  1.549Volkstèlling 1869 - Feiteleke of getèlde bevolking in eder gemeinte vaan 't riek  -3,5% (+4,5%) 1879  1.620Volkstèlling 1879 - Limbörg: plaotseleke indeiling  +4,6% (+7,0%) 1889  1.664Volkstèlling 1889 - Limbörg  +2,7% (+6,8%) 1899  1.670Volkstèlling 1899 - Limbörg  +0,4% (+10,2%) Jaor  Aontal  Greuj (gans Limbörg) 1909  1.853Volkstèlling 1909 - Plaotseleke indeiling  +11,0% (+17,8%) 1920  2.150Volkstèlling 1920 - Plaotseleke indeiling  +16,0% (+32,6%) 1930  2.553Volkstèlling 1930 - Plaotseleke indeiling  +18,7% (+25,1%) 1947  3.578Volkstèlling 1947 - Plaotseleke indeiling  +40,1% (+24,2%) 1956  4.007Woeningtèlling 1956 - Veurnaomste gegeves per gemeinte  +12,0% (+27,3%) 1960  4.324Volkstèlling 1960 - Bevolking vaan gemeintes en oonderdeile vaan gemeintes  +7,9% (+7,4%) 1971  5.855Volkstèlling 1971 - Plaotseleke indeiling  +35,4% (+13,9%)

Opmerkinge
 Alle getalle gelle veur de aw gemeinte Bor, dus veur de (gooddeilse) touwveuging vaan Beeg en Opbeech en Papenhaove. Wel umvatde dees gemeinte neve 't dörp Bor al de kerne Houtem, Buchte, De Graathei, Hitsberg, Mesjtreechterbaan en e klei deil vaan Illekaove (wat allewijl gans in de gemeinte Ech-Zöstere ligk). Ter vergelieking: 't dörp Bor allein had in 1971 2.765 inwoeners.
 In de volkstèlling vaan 1971 zien de inwoenertalle op ganse vieftalle aofgeroond.

Rillatief oontwikkeling vaan 1830 tot 1971
(v1830=100)

Greun: Gemeinte Bor
Blauw: Provincie Limbörg

Vereiniginge
Böshuuske Ontsjpannings Vereiniging, winnaersj LVK 2005
Harmonie l’Union Born
Hengelsportvereniging “De Gaard”
IVN Natuureducatie - afdeling Born, Land van Swentibold
Jong Nederland Born
Sjötterie Sint Martinus Born
T.W.C. de Vedettekes 
Vastelaovesvereiniging De Bessemebènjers
Vocal Group Feeling Young
VV Born

Rifferenties

Categorie:Zittert-Gelaen
Categorie:Dörper in Nederlands Limburg