Broensem

Broensem (sjpelling volges Veldeke) of Broenssem (sjpelling volges de gemeinte, Hollands: Brunssum) is e hiel sterk versteidelek dörp en 'n gemeinte in Zuidoos-Limburg, boe-in op 1 januari 2006 29.641 lui woende. 't Oppervlak is 17,30 km². De gemeinte is deil vaan de agglomeratie Heerle-Kèrkraoj (Parksjtad Limburg). 

De veurmalige sjtaatsmien Emma, de weuninge rónd de veurmalige sjtaatsmien Hendrik, ´n sjtök miensjpoor en de broenkoolgroeve Brunahilde II, noe vieverpark, zint saer 22 januari 2009 besjermp dörpsgezich. Ouch de mienkolonieë in 't dörp Langeberg en de wieke de Egge, Haansberg, Huizerveld, Roeëzegaard en Sjuttersjveld were dan officieel besjermp dörpsgezich.

 Kerne van de gemeinte 
Dörper:
 Rómpe (Rumpen) 
 Langeberg
 Treëbik (Treebeek)

 Buurtsjappe, gehuchte en wieke 
Buurtsjappe, gehuchte en wieke
 Amstenraderveld
 Bexdelle
 Bouwberg
 de Egge  
 Emma
 Op d'n Haan
 Haansberg
 Hemelder
 Häöfke
 Op g'n Hoes
 Hofpoel
 Kirkeveld
 De Kleikoele
 De Kling
 Klingbemde Klingelsberg
 Kruusberg
 Lemmender
 Merkelbekerdal
 Oelove
 Achter de Pöt
 Huizerveld en Roeëzegaard
 Rumpener Beënde
 Sjuttersjveld
 De Sjtreëk
 De Sjtruuk
 Op de Vaard 
 Op de Vos
 Broensemer hei

Insignes
Broensem kraog op 9 mei 1889 vaan d'n Hoege Raod vaan Adel e waope touwbedeild, wat ziech zoe liet umsjrieve:

Gedeild: rechs (veur de beziener links) in keel (roed) e dobbel slangekopkruus vaan zèlver (wit), belaoje mèt e hartsjèld vaan 'tzelfde mèt drei keuk vaan keel, gezat 2-1; links (veur de beziener rechs) in lazuur (blauw) 't beeld vaan paus Gregorius de Groete, gekleid in pontificaol ornaot, 't zèlvere [pallium bezat mèt kruiskes vaan sabel (zwart) en d'n tiara vaan zèlver mèt 'n kroenreip op de kop, boe-umheer 'ne nimbus vaan goud, en op de rechtersjouwer 'n douf mèt oetgespreide vleugele vaan zèlver, beek en pu vaan keel, 't geziech en de han vaan d'n heilege zien vaan natuurleke kleur.

't Dobbel slaangekruus, inclusief 't hartsjèld, is 't waope vaan 't geslach Huyn, vreuger graove vaan Awstroa, boe de hierlekheid Broensem in 1610 bij woort geveug. Gregorius is de petroenheilege vaan 't dörp.Heraldry of the World - Brunssum

't Veendel is vaan 't waope aofgeleid.

Historische inwoenertalle
Gein aander gemeinte is door de koms vaan de kojl zoe sterk gegreujd wie Broensem. De kolonies maakde tösse 1909 en 1920 zelfs tot de populatie bekaans verzevevoudegde.

 Jaor  Aontal  Greuj (gans Limbörg) 1830  1.007Volkstèlling 1830  -- 1840  1.014Volkstèlling 1840 - Limbörg  +0,7% (+5,6%) 1849  1.000Volkstèlling 1849 - Hertogdóm Limbörg: gemeintesgewijs indeiling vaan de provincie  -1,4% (+4,3%) 1859  966Volkstèlling 1859 - Plaotseleke indeiling  -3,4% (+4,4%) 1869  1.005Volkstèlling 1869 - Feiteleke of getèlde bevolking in eder gemeinte vaan 't riek  +4,0% (+4,5%) 1879  1.176Volkstèlling 1879 - Limbörg: plaotseleke indeiling  +17,0% (+7,0%) 1889  1.115Volkstèlling 1889 - Limbörg  -5,2% (+6,8%) 1899  1.202Volkstèlling 1899 - Limbörg  +7,8% (+10,2%) Jaor  Aontal  Greuj (gans Limbörg) 1909  1.446Volkstèlling 1909 - Plaotseleke indeiling  +20,3% (+17,8%) 1920  9.757Volkstèlling 1920 - Plaotseleke indeiling  +574,8% (+32,6%) 1930  16.036Volkstèlling 1930 - Plaotseleke indeiling  +64,4% (+25,1%) 1947  18.776Volkstèlling 1947 - Plaotseleke indeiling  +17,1% (+24,2%) 1956  23.154Woeningtèlling 1956 - Veurnaomste gegeves per gemeinte  +23,3% (+27,3%) 1960  24.378Volkstèlling 1960 - Bevolking vaan gemeintes en oonderdeile vaan gemeintes  +5,3% (+7,4%) 1971  25.935Volkstèlling 1971 - Plaotseleke indeiling  +6,4% (+13,9%)

Opmerking
 't Inwoenertal veur 1971 is op ganse vieftalle aofgeroond.

Rillatief oontwikkeling vaan 1830 bis 1971
(logaritmische sjaol; x1830=100)

Greun: Gemeinte Broensem
Blauw: Provincie Limbörg

Touwkoms
Per 2015 zalle de amteleke organisaties vaan Broensem fusere mèt die vaan Lankgraaf. De gemeintes doen dit veur koste te spare. De gemeintes goon evels neet fusere: ze hawwe allebei hun eige bestuur.Dagblad De Limburger - Brunssum ook akkoord met ambtelijke fusie

 Vereniginge 
 Toneelvereniging Een Aardigheid
 Hermenie Orkest Broenssem 1907
 Vasteloavens verien C.V. De Streupers oet 1954
 Drumfanfare Majoretten Peloton 'Parcifal' oet 1956

Rifferenties

 Externe link 
 Website vaan de gemeinte

*
Categorie:Gemeintes in Nederlands Limburg
Categorie:Versjteidelikde dörper in Nederlands Limburg