Travertin

Etymologie 

D'r naam Travertin is aafkomstèg van 't Italiaanse travertino, Latien lapis tiburtinus „Sjtèè oet Tibur“ (huuj: Tivoli). 
 Oontsjtoeë 
Travertin oontsjtèèt mètstens abiototisch, dat wilt zigke, zoonder de mètwirking va laevende waezes, es dör 't aafgaeve va kooldioxides 't water uvververzadigd wert mèt calciumcarbonaat, zoedat dit lètste neersjlèèt. De fotosynthese va alge of mosse in 't water kuusse evvel ooch dör hunne verbroek va kooldioxide bevorderend wirke vör de vörming va travertin.

De travertinterrasse in Pamukkale in Turkije (kiek de foto) tuuëne good wie travertin gevurmd wert. Dis site is besjermd es waelterfgood dör de UNESCO.

Travertin is 'ne witte bies doonkerbroene, in mindere of mieërde mate, poreuze kalksjtèè, vool mèt klèng holtes, die dik aafdrukke va blajer en tek haant. Die aafdrukke zeunt oontsjtande wie d'r travertin zich vurmde en doe die blajer en tek umsjlaoët. Wie in d'r loop van d'r tied dit organische materiaal vergong bleve de fossiele aafdrukke uvver. Gong 't vörmingsproces d'r nao wieër, da waoërte die holtes dèk wer opgevöld. Daodör oontsjtong 'ne vaste sjtèè dae good es boewmateriaal te gebroeke waor.

De zachte aafzèttinge neumt me ooch nog wal Kalktuf. Dis aower benaming haat te make mèt de geliekenis va travertin mèt tufsjtèè, dae zich evvel oet vulkanische lava gevurmd haat.

 Gebroek 

 Travertin va S'n Maeëte 
In S'n Maeëte vurmt zich op 'n väöl klènger sjaal in 'n bronnegebied travertin, dae evvel greungriezing va kleur is. D'r vör water oondördringbare Vaolzer Greunzaand, oeë dit bronwater op röst, bepaalt dis oetzoonderleke kleur.

 Veendplaatsje 
Travertin keumt övveraal op de waelt vör mae de veendplaatsje zeunt ieëder klèng. Vör de vörming va travertin zeunt ow kalksjtèè- of marmerlaoge nuëdèg. Travertin is mètstens 'ne jonge sjtèè dae zich vöral in 't Kwartair vörmde.
 Bekaande veendplaatsje 
 Italië
 in de buurt van Tivoli; va hie sjtamme de boewsjtèng van 't Kolosseum en d'r St. Pieëter in Rome
 Sicilië, Alcamo
 in Toscane
 Duutsjlaand
 Thüringen
 Baden-Württemberg
 Niedersachsen
 Beiere
 Oosteriek
 Fraankriek, in de Auvergne
 Kroatië, in Nationalpark Plitvicer Seen 
 Bulgarije, bie Russe 
 Turkije, bie Pamukkale
 Armenië, bie Abowjan
 China, in Jiuzhaigou 
 VS: Mammoth Hot Springs in 't Yellowstone-Nationalpark (Wyoming), Mono Lake

Categorie:Sjtein
Categorie:Karstversjiensele
Categorie:Waerelderfgood