Toponymie

Toponymie of plaatsjnaamkunde is 'ne tak van de taalkunde die plaatsjname (toponieme) probeert óp te sjpore en te verklaore. De toponymie hèlt zich behalve mèt d'r herkomst va plaatsjname ooch bezig mèt de verbreiding daorvan. De toponymie is 'n wetensjap die mèt name ten deenste sjtèèt van de archeologie en de historische geografie.

 Belzje taalkundige 
Belzje taalkundige wie d'r Fraanstalige Armand Boileau of Vlamsjtalige Maurits Gysseling tuënde in de jaore saestèg van d'r 20ste ieëw, wie dao de taalgrens vasgelach waoërt, aan dat toponieme respectievelek Germaanse of Romaanse wòrtels howwe. Ze veroorzaakte mèt hun bevindinge väöral väöl óphef in hön ège landsdeel en krege dientengevolge väöl publiciteet in gaans Belsj.Taalwisseling in de Zuid-Limburgse toponymie van de late prehistorie tot in de Karolingische tijdDe eigenlijke nederzettingsnamen

 Ömsjrieving van de studie 
Toponymie bestudeert plaatsjname óp 'n wetensjappeleke manier d.w.z. me gèèt daobie oet van de odste versie van d'r plaatsjnaam ömdat dae 't mèts 'dörzichtig' is. Dör 't besjtudere en verklaore va plaatsjname kriet me inzicht in:
historie
bodemgesteldheid
taal(-ontwikkeling)
activiteiten
plantegreuj
reliëf
geografie
ow beroepe
ow persoonsname
plaatsjeleke heilige of sjutspatroeëne
aard van nederzettinge op/van die plaatsj

Nederland en Belsj kaante 'n rieke traditie op 't gebied van de toponymie, mae oet de wetensjappeleke institute zeunt de toponymici in Nederland nu bekaans verdwene. In 't verlede waore ze o.m. wèrkzaam bie 't Meertens Instituut, dat model sjtóng vör Het Bureau van J.J. Voskuil.

 Onderdele 
De toponymie besjlèèt 'n aantal subcategorieë:
Toponiem of plaatsjnaam
Hydroniem of waterloopnaam
Hodoniem of sjtraotnaam
Oroniem of berg- of reliëfnaam

 Besjtanddele 
Keltische besjtanddele
Väöral in hydronieme.

Gallo-Romeinse besjtanddele
De toponieme die v'r överhaowe nao de Romeinse periode gaeve e beeld van de maatsjappeleke organisatie. De mètste plaatsjname zeunt elemaente oet legioen en bezèttinge.
 Castellum (fort): Kessel (?), Kassel, Kessel-Lo, Casteau
 Castra (legerplaatsj): Hoekaasjtert, Liekaasjtert, Kester, Kasterlee, Chastre, Kesteren
 Traiectum (översjtaeëkplaatsj): Mestreech, Utrecht
 Vicus (dörp, gehuch, wiek): Vitsje, Wiek (Mestreech), Opwijk, Noorderwijk, Oisterwijk, Oudwijk, Wijk bij Duurstede
 Villa (laandgood): Villa Hertra, Villa Furonis, Villariacum (Wilrijk) 
 Civitas (gemeensjap, hoofdplaatsj, sjtamplaatsj): sommige groeëte centra waore oonder de Romeinse administratie 'ne civitas gewaoëre, 'n hoofdplaatsj van 'n Romeinse provincie, bewónd dör 'ne bepaalde sjtam. Me kalde bevörbeeld van Lutetia civitas Parisiorum (Lutetia, de hoofdplaatsj van d'r sjtam der Parisii). De functie van hoofdplaatsj kreeg 'ne klemtoeën, ömdat die belangrieker waor, en zoe verdween d'r oorsjpronkeleke naam. Later sjlaeët 'Civitas Parisiorum' aaf töt Paris (Paries). Civitas Tongrorum, sjtamplaatsj van de Tungri mèt de hoofdplaatsj Atuatuca Tungrorum of Tongere.
 D'r oetgaaank -anum of -acum, wat 'bezit' of 'in bezit van' betekent. Dizze oetgaank wert hieël dèk gekoppeld an 'ne persoonsnaam, zowie Blariacum (Blerick), Viroviacum (Wervik, Verviers), Cambrisiacum (Kemzeke), Cortoriacum (Kortrijk) en Orola(u)num (Aarle).

Germaanse besjtanddele
Christeleke besjtanddele

 Toponymisten 
 D.P. Blok
 W. de Vries
 K.F. Gildemacher
 Maurits Gysseling
 Paul Kempeneers
 Rob Rentenaar
 Moritz Schönfeld
 Tjeerd Tichelaar

 Inventarisaties 
1993 Inventarisatie Norbikse plaatsj- en vaeldname dör Bep Mergelsberg in 'n oetgave van Heem & Groen.

 Referenties 

 Externe leenke 
Toponymische dictionaer Plaatsjname oet Nederland, Belsj, Luxemburg Noord-Fraankriek en West-Duutsjland van vör 1226
Nog 'ne toponymische dictionair on line
Categorie:Taalweitesjap
*