Mathematiek

Mathematik of wiskónde weurt vaak gedefinieerd as 't besjtudiere van patroeëne van sjtruktuur, verangering en roemte; minder formael kinne v'r zègke dat 't de sjtudie is van 'figure en getalle'. Mieë formalistisch is 't 't óngerzeuk nao aksiomatisch gedefinieerde absjtrakte sjtrukture mit behölp van logika en mathematische notatie; anger menere om mathematik te zeen waee besjreve in de filosofie van mathematik. Mathematik weurt vaak de "taal van 't universum" genumt.

Väöl wiskundige ongerwerpe zunt oorsjpronkelik probleme oet exacte weitensjappe zoeë-es natuurkónde en sjtarrekónde.

 Deilgebede 
'n Väöl gemak ongersjeid in de mathematik is dat tösje zuvere, of theoretische, en toegepaste mathematik. 'n Sjtrikte sjeiing tösje dees gebede is lestig aan te gaeve. De theoretische wiskunde weurt veróngersjtèld deilgebede as algebra, getaltheorie en topologie te omvatte, terwiel de toegepasde wiskunde besjteit oet ónger angere numerieke wiskunde, cryptografie en de sjtudie van differentiaalvergeliekinge.

'n Lies mit deilgebede van de mathematik, neet ongerverdeild in categorieë:

 Abstractie en Deductie
 Algebra
 Algoritmes
 Analyse
 Asymptote en Limiete
 Besjliskunde
 Booleaanse logica 
 Chaostheorie
 Codieringstheorie
 Combinatoriek: Combinatie - Permutatie - Variatie - Magische veerkante 
 Complexe getalle en Complexe functies
 Cryptografie
 Differentiaalmaetkónde
 Differentiaaltopologie
 Differentiaalraekening - Differentiaalvergeliekinge
 Discrete wiskunde
 Elementaire raekenkundige bewerkinge: optèlle, aaftrèkke, vermenigvuldige, machsverhöffe, etc. 
 Functies en Functieanalyse
 Speciale functies (bv. de Betafunctie)
 Functionaalanalyse
 Getaltheorie
 Goniometrie
 Grafetheorie
 Groepetheorie
 Integraalraekening
 Speciale integralen: Sinusintegraal - Cosinusintegraal - Exponentiële integraal - Fresnelintegraal
 Kansraekening en Maattheorie
 Lineaire algebra
 Logaritmen en exponentiële functies
 Logica
 Maetkónde, Analytische maetkónde en Neet-Euclidische maetkónde
 Numerieke mattemetik
 Ongeliekhede
 Pi
 Polynomen: Chebyshev - Hermite - Laguerre
 Priemgetalle en Priemfactore
 Reekse: Binomiaalreekse - Machtreekse - Taylorreekse - Maclaurin
 Roemdemaetkónde
 Richtingscoëfficiënt
 Rieë
 Sjpeltheorie
 Statistiek
 Talsjtèlsels
 Topologie
 Transformaties: Fourieranalyse - Laplacetransformatie - Z-transformatie
 Trigonometrie
 Vergeliekinge - Oplosse van vergeliekinge
 Verzamelingelier

 Belangrieke mathematici 
 Awdheid: Pythagoras en Plato, Euclides, Archimedes
 Europesche Middelieëwe: Boethius, Leonardo Fibonacci, Muhammad al-Khwarizmi
 Grondsjlaag: Georg Cantor, Richard Dedekind, Gottlob Frege, Giuseppe Peano, Bertrand Russell 
 Ontwikkeling van de infinitesimaalrekening: René Descartes, Pierre de Fermat, Isaac Newton, Gottfried Leibniz
 Statistiek: Blaise Pascal, Christiaan Huygens, Jakob Bernoulli, Abraham de Moivre, Thomas Bayes, Pierre Simon Laplace, Adolphe Quetelet, Simeon Poisson, Francis Galton, Karl Pearson
 Achtieënde ieëw: Jakob Bernoulli, Jean Le Rond d'Alembert, Leonhard Euler
 Neugetieënde ieëw: Carl Friedrich Gauss, Augustin Louis Cauchy, Niels Henrik Abel, Evariste Galois, Bernhard Riemann, Felix Klein, Karl Weierstrass
 Twintegste ieëw: Tom Apostol, Luitzen Brouwer, Pál Erdős, David Hilbert, Kurt Gödel, Don Knuth, John von Neumann, John Nash, Alan Turing, André Weil, Andrew Wiles

Categorie:Wiskónde