Doesburg

Doesburg (Nedersaksisch: Doesburg of Doezebarg) ies 'n sjtad en gemeinte in de Nederlandse provincie Gelderland. De gemeinte haet 'n oppervlakte van 12,96 km² (woavan 1,43 km² water) en 11.079 inweunersj (22 november 2024). Doesburg liek aan de monding van de Oude IJssel in de IJssel. 

Functies
Doesburg liek in e landboewgebeed. 't Sjtedsje zelf haet get industrie (metaal, boewmateriale). Bekènd ies Doesburg vanwege de mosterd dae hie geproduceerd weurt. 't Toerisme ies ouch belangriek; in de umgeving zint watersjportmeugelikhede. 

Historie
Doesburg kreeg in 1237 sjtadsrechte. 't Waor 'n belangrieke handelssjtad; in 1447 sjloot de sjtad ziech aan bie de Hanze. Vanaaf 't ing van de 15e ièw naom de welvaart in Doesburg aaf, ónder andere door 't verzande van de IJssel. Es vesting bleef 't waal nog van belang. Tösje 1701 en 1730 kreeg 't sjtedsje nuuj vestingwerke, óntworpe door Menno van Coehoorn. 

Bies 1923 waor Doesburg officieel 'n vestingsjtad, woadoor 't boete de vesting neet koes oetbreije. Nao de Twiède Waereldoorlog haet me 'n aantal nuujboewwieke rónd de ouw sjtad geboewd. 

Sjtadsbeeld en bezeenswaerdighede
Doesburg haet zien mieddelièws sjtraoteplan en 18e-ièwse verdedigingswerke behouwte. In de sjtad bevinge ziech väöl historische geboewe en monumente; saer 1974 ies de binnesjtad es besjermp sjtadsgeziech aangeweze. 't Baksjteine sjtadhoes ies laat-gotisch en dateert oet de 15e ièw. Daotegeneuver liek de 16e-ièwse Waag. De in laat-gotische sjtiel geboewde Martinikèrk mèt 94 maeter hoage tore ies in de Twiède Waereldoorlog deils verwoes en denao weer hersjtèld. Dees kèrk ies ouch bekènd um häör Walcker-örgel, wat mit 75 registers eint van de groatste in Nederland ies.

Taol

In Doesburg weurt (vaanajds) 'n euvergaanksdialek tössen 't Achterhooks en 't Liemers gesproke, mèt kinmerke vaan allebei. Veur de oppervlekkege luustereer vèlt veural de zaachte g op, zoewie de brouwende r, die me in alle IJsselstei (zoewie ouch in Arnhem en Nimwege) kin hure. 't Doesburgs weurt neet väöl mie gesproke; al in de jaore 1950 merkde me op tot 't veural de awwere waore die 't gebruukde.Reeks Nederlandse Dialectatlassen - XII. Gelderland en Zuid-Overijssel: Doesburg

Rifferenties

Externe link
Website van de gemeinte

Categorie:Sjtaej in Gelderlandj
Categorie:Gemeintes in Gelderlandj