Raod van Europa

D'r Raod van Europa, neet te verwarre mèt d'r Raod van de Europese Unie en d'r Europese Raod, is 'n internationaal organisatie va Europese sjtaote en haat es doele:
de groeëte polletieke èènhèèd tösje de lidsjtaote te bevordere;
't verzieëkere van de vraej d.m.v. samewèrking en 't veilig sjtèlle van de ideale en geesteleke en moreel waeërd, die 't erfdeel van de deelnömmers oetmake;
't bevordere van d'r sociale en economische vöroetgaank.

D'r Raod van Europa besjteet oet 47 Europese leng. Sommige leng haant d'r status van waarnömmer. D'r Raod van Europa zaeëtelt in Straatsburg en is op 5 mei 1949 opgerich mèt 't Verdraag van Londe.

Van 23 juni 2005 bies 22 januari 2008 waor René van der Linden d'r väörzitter van de Raodgaevende Vergadering van d'r Raod van Europa en de verdrage van d'r Raod zowwe, nao zien zègke, allèng mer 'n moreel waeërd ha.  L1-radio nuujs va 21 september 2007
D'r christendemocraat Van der Linden waoërt opgevolgd dör d'r Sjpaanse sociaal democraat Luis Maria de Puig.

D'r Raod van Europa mot neet verward waere mit de Europese Raod, 'n orgaan van de Europese Unie.

 Organe 

D'r Raod van Europa besjtèèt oet de volgende organe:
Comité van ministers, dat names d'r Raod handelt, överèènkomste sjluut en aanbevaelinge dèèt an de regeringe van de deelnömmende sjtaote;
De Raodgaevende vergadering of PACE, besjtaonde oet 140 dör de nationaal parlemaente beneumde vertegenwoordigers van de deelnömmende sjtaote, die driej maol per jaor biejèè kaome en kan gelde es belangriek Europees Forum, in zieëkere zin de Europese publieke opinie belichamend;
De gemengde commissie, die samegesjtèld op paritaire basis de activitète van 't Comitè en de Raodgaevende vergaderinge coördineert en vörbereidt;
't Europees Hof vör de rechte van d'r miensj en de Commissie vör de rechte van d'r miensj, ter besjerming van de rechte van 't individu, de persoonleke groondrechte en basisvriehede.
't Secretariaat-Generaal.
Commissie van Venetië, die op vraog van lidsjtaote oonderzeuk dèèt en advizeert bie verkiezingsproblematiek of minderhedewètgaeving. Zoe vroeg 't Belsj parlemaent advies bie 't invulle van 't concept minderhèèd in de Belsje wètgaeving in 't kader van 't getekende verdraag ter erkenning van nationaal minderhede. De advieze zeunt neet bindend mae werre mètstens opgevolgd.

 Verdrage 
't Aodste en belangriekste verdraag van de Raod van Europa is 't Europees Verdraag väor de Rechte van de Miens (EVRM) dat op 4 november 1950 in Rome getekend waoërt en op 3 september 1953 van krach waoërt. Tekening van dit verdrag is vörwaarde öm lid van d'r Raod te kinne waeëre.
't Kaderverdrag inzake de bescherming van nationale minderheden is op 1 februari 1995 dör de leden van d'r Raod van Europa vasgesjtèld. Doel van 't Verdrag is de juridische erkenning van nationale minderhede en 't besjerme van hun rechte. 
Och 't Europese handvest voor regionale talen en talen van minderheden, oeëbinne 't Limburgs es sjtrieëktaal erkaant waoërt, geldt es basis vör de nationaal wètgaeving in de leng die aangesjlaoëte zeunt bie d'r Raod en 't verdrag ratificeerde.

Lede
Doonker greun: tieën oprichtingslede
Lich greun: later toegevoegde lede
Gael: waarneumer bie de Parlementair Assemblee
Oranje: waarneumer bie d'r raod va ministers
Roeëj: officieel kandidate

De lede van d'r Raod van Europa op volgorde va datum va toetraejing zeunt:
Belsj, lid bie oprichting
Denemarken, lid bie oprichting (inbegrepen Greunland en Faeröer)
Frankriek, lid bie oprichting
Ierland, lid bie oprichting
Italië, lid bie oprichting
Luxemburg, lid bie oprichting
Nederland, lid bie oprichting
Noorwege, lid bie oprichting
Ingeland, lid bie oprichting
Zjwede, lid bie oprichting
Griekeland, 9 augustus 1949 (lidmaatsjap gesjorst 1967 - 1974)
Turkije, 9 augustus 1949
Iesland, 9 maart 1950
Duutsjland, 13 juli 1950
Oosteriek, 16 april 1956
Cyprus, 24 mei 1961
Zjwitserland, 6 mei 1963
Malta, 29 april 1965
Portugal, 22 september 1976
Sjpanje, 24 november 1977
Liechtensjtein, 23 november 1978
San Marino, 16 november 1988
Finland, 5 mei 1989
Hongarije, 6 november 1990
Pole, 29 november 1991
Bulgarije, 7 mei 1992
Esland, 14 mei 1993
Litouwe, 14 mei 1993
Slovenië, 14 mei 1993
Slowakije, 30 juni 1993
Tsjechië, 30 juni 1993
Roemenië, 7 oktober 1993
Andorra, 10 oktober 1994
Letland, 10 februari 1995
Albanië, 13 juli 1995
Moldavië, 13 juli 1995
Macedonië, 9 november 1995
Oekraïne, 9 november 1995
Rösland, 28 februari 1996
Kroatië, 6 november 1996
Georgië, 27 april 1999
Armenië, 25 januari 2001
Azerbeidzjan, 25 januari 2001
Bosnië en Hercegovina, 24 april 2002
Servië, 3 april 2003
Monaco, 5 oktober 2004
Montenegro, 11 mei 2007

Waarnemers:
Canada
Israël
Japan
Mexico
Vaticaansjtad
Verenigde Sjtaote

Geen lid:
Wit-Rösland, vanwege de miensjerechtensituatie, kandidaatlid saer 1 maart 1993.
Kazachstan, in 1999 deende 't laand bie de Parliamentary Assembly (PACE) 'n verzeuk in om waarnemer te werre. 't Officiële antwoord van PACE waor dat Kazachstan zelfs een verzeuk töt volwaardig lidmaatsjap maog indene, aa-gezieë 't deels in Europa liegkt, mae dat 't laand op dit moment gene ènkele status kan verkriege gelèt op de gebrekkig democratie en miensjerechtensituatie.

 Bron 
Nijhoffs Geschiedenislexicon Nederland en België, 1981.
 Referentie 

Externe leenk
 Website van d'r Raod van Europa

*