OKUKOLA EBIGIMUSA EBY’AMAZZI

OKUKOLA EBIGIMUSA EBY’AMAZZI [NATURAL LIQUID MANURE]
Emmereyonna nga mwotwalidde  Amatooke kasooli, enva n’ebirime ebirala, ebiggwa mu kiti ky’emmere eyensibo, ennima yaabyo ekoseddwa nnyo endwadde, ebiwuka, embeera y’ettakka, n’ebirala bingi nnyo.
Waliwo ebyazulibwa abakugu ebiyinza okuyamba mu kulongoosa ennima n’okuzza ensuku zaffe obuggya, ate era n’okuziyiza ebirime obutakosebwa nwdaddde. Muno nno mwe muli n’o wekolera ebigimusa eby]amazzi.
‘’’Engeri y’okukolamu ekigimusa kino’’’
‘’Bino wansi by’ebintu ebyetaagisa okukola’’
Obusa bw’ente, embuzi, obumunyu ne kalimbwe w’enkoko.
Ensawo (kutiya) engumu.,Ebikoola by’emiti oba omuddo nga birimu ekiriisa, n’okusobola okuvunda amangu.
Emiti emigumu egy’ebikondo nga bino by’ebiwanirira ensawo.
Tteeka ebimenyeddwa mu nsawo, bwe biba bisobola okuweza kilo 1 okutuuka ku kilo 50, obisibe ku muti waggulu nga mugumu okusobola okulengejjera mu ppipa ng’ensawo tetuddeemu.
Ffuna amazzi amayonjo ebidomola  kumi ogasse mu pippa mwotadde ensawo,. Oteekamu negakoma waggulu ,kuba gali gokka gaba n’obuka bungi nnyo.
Buli nnaku 3 olina okujja n’osukundamu ,oba n’onyenyamu,  mu nsawo okumala abbanga ery’ennaku 12 oba 14, amazzi gano agaba gakoze ekigimusa  gaggya kuba gatuuse okweyambisibwa ku birime byo. 
Ekigimusa kino eky’amazzi ky’ekikola nga [Rapid grow] , wabula kyo tokissa ku  bukoola, wabula okukifukirira ku bbali wansi w’ek irime okwetolola.  Omulundi gumu mu  buli nnaku musanvu okumala  ennaku 14 okutuuka ku ennaku 21 ng’obungi  bwoteeka ku birime nga emboga, bbiringanya, entula, ennyanya byandibadde gulamu 250 mu’nnaku musanvu ezisooka oba  gulamu 500 mu ‘nnaku kumi nannya ezisembayo.
N’omulimi atalina ppipa asobola okokozesa ekidomola oba ekintu ekirala kyonna omusobola okutabulirwa.
‘’ Eky’okwekkanya’’  buli lw’okunnganya eby’okuukozessa ekigimusa  kino kilo 1 oba olina okussaamu kilo 5 oba 4 ez’ebigimusa ne zzissibwamu amazzi lita 20.
‘’Eky’okwekkanya ekirala’’ Bw’omala okukunnganya ebyo byonna, n’ossaamu n’amazzi bikkako bireme kubunguka nga bituyanye,  ekiseera kyonna kyebimala mu ppipa, oba mu kidomola.
<ref: wwf/lvceep>

    Joyce Nanjobe Kawooya