Ekika ky'Enjaza

Ekika ky'Enjaza kyekimu ku bika ebingi mu Bwakabaka bwa Buganda mu naku z'obuliwo kati. Njaza kigambo kya Luganda ekitegeeza reedbuck mu lugereza. Ky'ekimu ku bika ebitaano binansaangwa mu Buganda nga Kintu tannajja.Abasinganibwa mu bika ebitaano boogerwako nga abasooka(Bannansangwa). Ebika ebirala ebitaano ebyasooka kwaliko Effumbe, Engeye, Olugave, ne Nnyonyi Nnyange. Baasibuka mu Bunyoro ne basenga e Kiwawu mu Busujju. Okuva awo, baasenguka ne basenga mu bitundu by’ekibira kya Mabira mu Kyaggwe (mu kiseera kino Disitulikiti y’e Mukono). 

 Ensibuko 
Kabaka Kintu bwe yatuuka mu Bwakabaka bwa Buganda, Ekika ky'Enjaza kyali kyamala dda okunywerera mu bujjuvu era nga batebenkedde e Kyaggwe. Entebe y’ekika Enkulu yali Kirugu, oluvannyuma yasengulwa okutwalibwa e Kkonko mu Kyaggwe (mu kiseera kino Disitulikiti y’e Mukono). Engeri  Kyaggwe gyeyali eriraanye Busoga, ab'Ekika ky'Enjaza baasindikibwa nga Bassekabaka ba Buganda ab'enjawulo okugenda ku mirimu egyali gibawereddwa. Masanso ow'e Naminya yabuzibwa Kabaka Kyabaggu okusenga e Butiki okumpi n'e Jinja okukola ng'omukiise wa Kabaka e Busoga. Buli eyasindikibwa Kabaka wa Buganda okugenda e Busoga n'abaali bagenda ng'okuva e Busoga okudda e Kampala baalina nga kusooka okuloopa wa Masanso omukiise wa Kabaka mu Busoga.M, Isaac. "Njaza History". www.obutaka.com. Retrieved 2024-02-20.

Olunaku lumu, Masanso yakyalira ekkooti ya Kabaka mu Buganda, Kabaka yamubuuza,"Waguma okusigala e Busoga?" ekitegeeza nti "Walina obuvumu okusigala e Busoga?" Masanso yawa Kabaka eky'okuddamu ekikakafu eri Kabaka ng'amugamba nti,"Naguma" ekitegeeza ,"Nnafuna obuvumu". Era okuva kw'olwo, ekitiibwa kya Masanso kyafuuka "Waguma". Abamu ku b'ekika ky’Enjaza baatwala obutaka mu Busoga emirundi egy’enjawulo. Busoga nayo yafuuka ogumu ku mukutu gwa Buganda . M, Isaac. "Njaza History". www.obutaka.com. Retrieved 2024-02-20.

 Emirimu gyebakola 
Omulimu gw'obulombolombo ogw'ab'Ekika ky'Enjaza gwali gwa kuyigga Kabaka enjovu ezaali mu Bibira bya Mabira kuba edda byalingamu enjovu nnyingi nnyo .

Okutambuza ebirabo bya Kabaka okuva e Busoga okutuuka mu Buganda nakyo kye kimu ku buvunaanyizibwa bwabwe.

Bano era baakola abawooza mu katale k’e Kigungu ng’eby'amaguzi ebisinga okuva mu masaza okutuuka mu Buvanjuba gyebyatukira okutuukira mu Buganda.

Era omu ku bali mu Kika ky'Enjaza eyali ayitibwa Kaggwa Ndikumulaga ye yali avunaanyizibwa ku kuzimba ennyanja ya Kabaka e Mengo. 

 Ebikwata ku Kika 
+ Ekika ObubakaClan (Ekika) NjazaTotem (Akabiro) Ngujulu Omukulu w'Ekika (Omutaka) . Kitanda Entebe y'Ekika (Obutaka) . Kkonko, KyaggweOmubala Ow'omugugu aliguta. 

 Laba ne 

 Obwakabaka bwa Buganda
 Ekika ky'Empindi
 Kabaka wa Buganda
 Ekika ky'Olugave
 Ekika ky'Empologoma
 Ekika ky'Envuma
 Ekika ky'Ente
 Ekika ky'Ekibe
 Ekika ky'Envubu

 Ebijuliziddwa