Ssemakookiro of Buganda

Semakookiro, era awandiikibwa nga Ssemakookiro, ng’amannya ge mu bujjuvu ye Semakookiro Wasajja Nabbunga, yali Kabaka w’Obwakabaka bwa Buganda, okuva mu 1797 okutuuka mu 1814. Yali Kabaka wa Buganda ow’amakumi abirimwomusanvu (27).

 Okulinnya kwe ku nnamulondo 
Yali mutabani wa Kabaka Kyabaggu Kabinuli, eyali Kabaka wa Buganda, eyafuga wakati wa 1750 ne 1780. Maama we yeeyali Nanteza, ow’ekkuminomusanvu ku bakyala ba kitaawe amakumi abiri. Yalinnya ku ntebe oluvannyuma lw’okufa kwa muganda we, Kabaka Jjunju Sendegeya, Semakookiro gwe yawangula n’amutta mu lutalo lw’e Kiwawu mu 1797. Yatandikawo ekibuga kye ekikulu e Kasangati. https://lg.wikipedia.org/wiki/Special:ContentTranslation?from=en&to=lg&page=Semakookiro+of+Buganda&revision=1294015673#:~:text=View-,Kaggwa%2C%20Apollo%3B%20Kalibala%2C%20Ernest%20B.%20(1934).%20The%20Customs%20of%20the%20Baganda.%20p.%C2%A039.,-This%20reference%20is

 Obulamu bwe obw'obufumbo 
Awandiikiddwako nti yawasa abakyala kkuminabataano (15): 

 Naabakyaala Nansikombi Ndwadd'ewazibwa, Kaddulubaale, muwala wa Luyombo, ow'ekika kya Nsenene (Enzige).
 Balambi muwala wa Sembuzi ow'ekika ky'e Ndiga
 Bawedde muwala wa Nakato, ow’ekika kya Mbogo
 Bwaayita muwala wa Jjumba, ow'ekika ky'e Nkima
 Guluma muwala wa Lusinga ow'ekika kya Ntalaganya
 Gwowoleza muwala wa Luzige ow'ekika ky'e Ndiga
 Jajjaw'abaana, muwala wa Serusa, ow'ekika kya Ndiga
 Naabakyaala Kikubula, Nassaza, muwala wa Luzige, ow'ekika ky'e Ndiga
 Nabisunsa muwala wa Mukusu ow'ekika ky'e Mpindi
 Namamata muwala wa Malunda ow'ekika ky'e Ndiga
 Seb'andabawa muwala wa Nkali ow'ekika ky'e Ngeye
 Naabakyaala Sirisa, Kabejja, muwala wa Sekiwedde, ow’ekika kya Mamba
 Sikyayinza muwala wa Jjumba ow'ekika kya Nkima
 Naabakyaala Namisango, Naabagereka, muwala wa Luyombo, ow'ekika kya Nsenene (Enzige).
 Naabakyaala Nasuzewabi muwala wa Bunnya ow'ekika ky'e Nsenene

 Ensonga 
Abaana ba Kabaka Semakookiro mwabaddemu bano:

 Omulangira  Kanaakulya Mukasa, eyasikira kitaawe nga Kabaka Kamaanya Kadduwamala, Kabaka wa Buganda, nga nnyina yali Ndwadd'ewazibwa
 Omumbejja Ndagire, nga nnyina yali Ndwadd'ewazibwa
 Omulangira Luyenje, nga nnyina yali Bawedde
 Omulangira Tebattagwaabwe, nga nnyina yali Bwayita
 Omulangira Nyiningabo. Yattibwa ayokebwa nga mulamu e Benga, lwa kujeemera kitaawe.
 Omulangira Kafunende. Yattibwa ayokebwa nga mulamu e Benga, lwa kujeemera kitaawe.
 Omulangira Kiyimba, nga nnyina yali Seb'andabawa
 Omulangira Kakirebwe, nga nnyina yali Sirisa
 Omulangira Kakungulu, nga nnyina yali Sikyayinza. Omulangira Kakungulu yazaala abalongo, abazaalibwa nga 1814 tannatuuka
 Omulangira Mutebi I, nga nnyina yali Gwowoleza. Yattibwa asuulibwa mu mazzi e Busoga lwa kujeemera kitaawe
 Omulangira Mutebi II, nga nnyina yali Jajjaw'abaana). Yavuganya n’okusikira muganda we mu 1814, kyokka n’awangulwa n’addukira e Bukoba, e Kyaggwe.
 Omulangira Zzimbe, nga nnyina yali Namamata
 Omumbejja Nakuyita, nga nnyina yali Balambi
 Omumbejja Nabisalo, nga nnyina yali Guluma
 Omumbejja Nagaddya, nga nnyina yali Nabisunsa
 Omumbejja Nabinaka

Yayongera okukula kw'emiti gy'eMituba ( Ficus natalensis ) n'okukola Embugo mu Buganda .

 Emyaka gye egyasembayo 
Kabaka Semakookiro yafiira mu kubonaabona, mu bukadde bwe mu Lubiri lwa Jjunju e Kasangati, mu ssaza ly'eKyaddondo. Yasooka kuziikibwa Kasangati. Mu 1869, ebisigalira bye byasimibwa ne biddamu okuziikibwa e Kisimbiri mu ssaza ly'eBusiro. 

 Ebigambo ebiva mu muntu 
"Naye yategeera emyaka gye nti mikulu era mizibu. Era yali ategedde abantu. Baali bali ba nkwe. Ebikolwa eby'okwegendereza bye yali akoze okukuuma entebe ye, byamusobozesa okubeera kabaka eyasooka mu kyasa ekisukka mu kimu okufa yekka nga tatemuddwa. Bwe kiba nga bakabaka ba Buganda ab'omu kyasa eky'ekkumi n'omwenda baalina obuyinza obw'ekibogwe obw'amaanyi nga ddala bwe baakola, ekitundu ku kitiibwa kiteekwa okuba." eweereddwa Semakokiro."

 MM Semakula Kiwanuka, Ebyafaayo bya Buganda, 1971 https://lg.wikipedia.org/wiki/Special:ContentTranslation?from=en&to=lg&page=Semakookiro+of+Buganda&revision=1294015673#:~:text=View-,Kiwanuka%2C%20MM%20Semakula%2C%20A%20History%20of%20Buganda%3A%20From%20the%20foundation%20of%20the%20Kingdom%20to%201900.%20London%3A%20Longman%2C%201971,-Issues

 Obusika nga bwe bwali 

 Laba ne 

 Kabaka wa Buganda

 Ebijuliziddwa 

 Ebijuliziddwa wabweru wa wikipedia 

 Olukalala lwa Bassekabaka ba Buganda