Kateregga owa Buganda

Kateregga Kamegere yali Kabaka ow'ekkuminabana mu Bwakabaka bwa Buganda wakati wa 1644 ne 1674. https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/who-are-buganda-s-longest-serving-kings--4322798 

 Okutuuzibwa ku ntebe y’obwakabaka 
Yali mutabani wa Kabaka Sekamaanya yekka ey'alamula wakati wa 1614 ne 1634. Maama we yali Nabakyaala Nabuuso nga ye yali Naabagareka era omukyala yekka kitaawe gwe yawasa . Yalinnya ku Nnamulondo oluvannyuma lw’okuseerera (okufa) kwa kitaawe omuto, kigambibwa mbu yamutta nga akozesa ebikolwa eby'obusamize mu mwaka gwa 1644.

Ku mulembe gwa Kimbugwe, Omulangira Kateregga yazala abalongo ab'obulenzi. Mu kukola emikolo gy'okumala abalongo mu maaso ga Kabaka, Kateregga yawerekerwaako omukyala omulala mu kifo kya Nnalongo, kubanga ono yali mulema. Okwebuuza kwa Kimbugwe olw'obutabaawo bwa Nnalongo kyanyiizza Kateregga n’ava ku mukolo nga mukaawu. Kateregga yalangirira olutalo eri Kabaka Kimbugwe, mwe yawambira Nnamulondo okuva ku kizibwe we. J. Roscoe, The Baganda, 1911, p.218.

 Obukulembeze bwe 
Yatandikawo Olubiri lwe ku lusozi Lugeye.

Kateregga amanyiddwa nnyo olw’empisa ze ez’obukambwe, n’okuyigganya kwe yakola ku b'ekika ky’Engo olw’okugamba nti balina akakwate ku bwakabaka. Abantu b’ekika kino beesanga basenguka, ne beegatta ku bika ebirala oba okutandikawo ebika eby’enjawulo okusobola okukweka obuzaale bwabwe. Kaggwa, Sir Apolo. Ebika kya Baganda (1912), reprinted Kampala, 1949, pp.62-65.

Ku ttaka lya Buganda, Kateregga yagattako Butambala ne Gomba ng’ayita mu kuwamba. Yassaawo abaami be mu bitundu bino nga bwe kiri mu Bukiikaddyo bw'e Singo. Kiwanuka, M. S. (1972). A History of Buganda from the Foundation of the Kingdom to 1900. pp. 69-70 Okulonda kwe okw'abaami b’obwakabaka mu buyinza okukulembera amasaza kyaraga enkola y'okuva ku bufuzi obutali butereevu obw’abakulu b’ebika n’abaami ab’obusika okudda ku bufuzi obw’obwakabaka.

 Obulamu bwe obw’obufumbo 
Yawasa abakyala mwenda (9) : Kaggwa, Apollo; Kalibala, Ernest B. (1934). The Customs of the Baganda. p. 27.

 Nakabugo muwala wa Mugema ow'ekika ky'e Nkima
 Nakamu muwala wa Kinyolo, ow’ekika ky’e Nkima
 Nakinyago muwala wa Naserenga ow'ekika kya Ffumbe
 Naalongo Kawenyera muganda wa Nakabugo, era muwala wa Mugema, ow'ekika ky'e Nkima
 Naluggwa muwala wa Lwoomwa ow'ekika ky'e Ndiga
 Namayumba muwala wa Mugema ow'ekika ky'e Nkima
 Namugayi muwala wa Mpinga ow’ekika ky’e Lugave
 Namutebi muwala wa Mbaja ow'ekika kya Mamba.
 Nanzigu muwala wa Sekayiba ow'ekika kya Mbogo.

Era yawasa abakyala 100 ab'ebbali n’abazaana abaweereza mu lubirir 200.

 Ensonga endala 
Yazaala abaana kkumi na bataano (15) :

 Omulangira Lumansi Kijojo, nga nnyina yali Nakabugo
 Omulangira Naluwembe, nga nnyina yali Nakamu
 Omulangira Kinyago, nga nnyina yali Nakinyago
 Omulangira Wasswa Sseninde, nga nnyina yali Naalongo Kawenyera. (Yazaalibwa nga 1644 tannatuuka ne muganda we Kato)
 Omulangira Kato Geserwa, nga nnyina yali Naalongo Kawenyera. (Yazaalibwa nga 1644 tannatuuka ne muganda we Waswa)
 Omulangira Senninde, nga nnyina yali Naluggwa
 Omulangira Gaweserwa, nga nnyina yali Naluggwa
 Omulangira Kawuuwa, nga nnyina yali Namayumba
 Omulangira Kawagga, nga nnyina yali Namugayi
 Omulangira Kazibwe Katakessu, nga nnyina yali Namugayi
 Kabaka Mutebi I, Kabaka wa Buganda okuva mu 1674 okutuuka mu 1680, nga nnyina yali Namutebi
 Kabaka Juuko Mulwaana, Kabaka wa Buganda, wakati wa 1680 ne 1690, nga nnyina yali Namutebi
 Kabaka Kayemba Kisiki, Kabaka wa Buganda, wakati wa 1690 ne 1704, nga nnyina yali Namutebi
 Omulangira Nzigu, nga nnyina yali Nanzigu
 Omumbejja Nazibanja, nga nnyina yali Naluggwa.

 Emyaka egy'oluvanyuma 
Yaseerera (yafa) olw’okubogyebwa engongola mu bitundu bye eby’ekyama mu 1674. Yaterekebwa (yaziikibwa) e Mitw’ebiri. Ensonda endala ez'esigika yateeka ekifo we yaziikibwa e Buteregga, Busiro. https://web.archive.org/web/20130615070042/http://www.buganda.com/kings.htm

 Engeri Bakabaka gye bazze beddiringana 

 Laba ne 

 Kabaka wa Buganda

 Ebijuliziddwa 

 Ebijuliziddwa w'abweru wa Wikipedia 

 Olukalala lwa Bassekabaka ba Buganda biterekeddwa