Аллагьдин 99 тӀвар

Аллагьдин 99 тӀвар ( аль-асма' аль-хьусна) — Кьуръандани Суннада кхьенвай Аллагьдин тӀварар. Абур вири 99 ава.

№ТӀварТӀвар араб чӀалалМанаБаянар1Аллагьу    Худа, Садаллагь, Гъуц, Первердигар  «Аллагь» тӀвар кьве агъзурни ругуд вишни кьуд къанни цӀеридра гьалтзва Кьуркьанда. И тӀвар мусурманри "аллагь"дайни "садаллагь"дай кьазва. Инсандални и тӀвар эцигайтӀа жеда, тек са шартӀ алаз — инсандин тӀвар ихьтин жуьредин хьана кӀанда «Абд-Аллагь» («Аллагьдин лукӀ»).2Ар-РахӀману  РикӀ хъуьтуьлди, Мергьяметлуди, Виридан азабар аквадайди  Сурайрин кьилер гьисабдиз къачун тавуртӀа «Ар-Рагьман» тӀвар яхцӀурни цӀуругудра гьалтзва Кьуркьанда, абурукай чӀехи пай «Мариям» лугьудай сурада. Инcанривай и тӀварцӀикай менфят къачуз жеда тек са чӀавуз — Аллагьдин тӀвар кьадай чӀавуз. Исламдин алимри лугьузва хьи «Ар-Рагьим» тӀварцӀи виче Аллагьдин рикӀхъуьтуьлвилеринни регьимлувилерин вири жуьреяр теснифзва, ахпа «Ар-Рагьман» тӀварцӀин мана динэгьлийриз жуван регьимлувал авун я, хъуьтуьл рикӀ къалурун я.3Ар-РахӀиму  РикӀ хъуьтуьлди, Регьимлуди  Вишни цӀикьудра гьалтзва Кьуркьанда. «Ар-Рагьман» тӀварцӀив гилигнаваз фад-фад гьалтзва. Гзафбуру фикирзва хьи «ар-РахӀман» гафуникай хкатнавайди я.4Ал-Малику  Шар, Пачагь  Шаррин шар, пачагьрин пачагь, вичин пад кьазвайбурун къайгъударвилелди килигиз кьиле акъвазнавай. ТӀварарин диб яз менфят къачуртӀа жеда, месела Абдулмалик (Шардин лукӀ). Ал-Бухаридинни Муслиман Сагьигьри Мегьамед пайгъамбардин (салаллагьу алейгьи ва салам) ихьтин гафар чав агакьарна: «Аль-Малик» тӀварцӀивай «ЧӀехи Шар тир Аллагь» гафарин мана виридалайни дуьздаказ ахъайиз жеда". И тӀвар Кьуркьанда пуд жуьреда гьалтзва: Аль-Малик (вадра гьалтзва), Аль-Маьлик (кьведра гьалтзва), Аль-Малык (садра гьалтзва). И тӀварарикай гьар садак вичин манадин «тав» ква — винел акъатзва, нин фарманар кьилиз акъудзвайди ятӀа, сагьиб вуж ятӀа, нивай масабуруз вири гьарам ийиз жедатӀа. Кьудкъанни цӀекӀуьд тӀвар гьисабдиз къачудайла и пуд гафунин арада авай манадин тафаватлувилер квахьзва, ахпа гьа и пуд гафуникай гьар сада вичин аятда вичин чка кьуна. Авайвал лагьайтӀа, и пуд гафунин гекъигунарни «Ар-Рагьман»ни «Ар-Рагьим» тӀварарин гекъигунар сад хьтин жезва.5Ал-Къуддусу  Паклуди, ПӀир тирди  ТӀварцӀин диб «Къуадуса» гаф я, и гафунин мана «михьи хьун, паклу хьун» я. Гзафбуру и тӀвар «Виридалайни Михьиди» яз жагъизва, вучиз лагьайтӀа Аллагь гунагьрихъай, нукьсанрихъайни инсандин рехнейрихъай ада я.6Ас-Саламу  РикӀ михьиди, Берекат гудайди, Ислягьвал гудайди  Аллагьди динэгьлияр вири хатавилерикай хуьзва. Вич ислягьвилин чешме яз ада дуьньядиз ислягьвални динэгьлийриз Женнет хуьн багъишзва.7Ал-Муъмину  Хуьдайди, Хатасузвал гудайди, Иман гудайди, Хуьнуьх заминда кьадайди, Иман тухудайди  «Аль-Муъмин» тӀварцӀиз кьве патахъай килигдайди я: са патахъай — Аллагь дегиш тежервилинни хуьнин чешме яз, муькуь патахъай — Аллагь инсандин рикӀе авай имандин чешме яз. Вири бедбахтвилерикай хуьдай иман Аллагьди инсанриз гайи виридалайни хъсан пишкеш я лагьай гафар я. И тӀвар «инанмиш хьун» гафуникай хкатнавайди я.8Ал-Мугьаймину  Хуьдайди, Тухудайди, Арха гудайди  И тӀвар Кьуркьанда ашкара садра кьазватӀани и тӀварцӀиз ухшар авай манаяр гзаф гьалтзва. «Аль-Мугаймин» гафуник са шумуд мана ква, ахпа ина и гаф ислягьвални хуьнуьх гузвайдан тӀвар яз кьатӀузвайди я. И гафунин гъуцвилин везифа динэгьлийрин тереф хуьдай Аллагьдикай рахун я. Мад са мана ква и тӀварцӀик: инсанри ийизвай хъсанни пис кӀвалахрикай Аллагьдиз хабар тирдакай рикӀел ахкьалдарун я.9Ал-ГӀазизу  Къудратлуди, Вири жедайди, Вири алакьдайди, Гъалиб тирди  Аллагьдилай къудратлуди садни авач. Аллагьдин къудратлувилиз гъидай делилар: инсанарни абуру ийидай кӀвалахар яратмишун, дуьз рекье авайбуруз куьмек гун, тӀебиатдин гьадисаяр туькӀуьрунни мсб.10Ал-Джаббару  Къудратлуди, МуьтӀуьгъдайди, Къагьриман тирди (гужуналди дуьзардайди), Вич кӀудиз тежедайди  Адетдалди и тӀварцӀин мана араб чӀала къудратлувилихъни жуваз муьтӀуьгъардай мумкинвилихъ гилигнавайди я. Садавайни Аллагь табий ийиз жедач. МуьтӀуьгъ авуна Аллагьдивай вири вичиз кӀани рекье тваз жеда. Муькуь мана «джаббарагь» гафунив алакъалу я, а гафунин таржума ихьтинди я: «агакь тежедайвал лап кьакьан я». Аниз килигна ихьтин нетижа хкудиз жеда — Аллагь виридалайни кьакьан чкадал акъвазнавайди я.11Ал-Мутакаббиру  Виридан винеллайди (дуьньяда авайбурув гекъигдайла)  Вичи вири туькӀуьрнавайбурулай чӀехи, екени артух я. Вичин сифетарни кьетӀенвилер вичи туькӀуьрнавайбурун сифетрилайни кьетӀенвилерилай хъсанни кьакьан я, вичи туькӀуьрнавайбурун сифетривайни кьетӀенвилеривай яргъани михьи я. Гьакъикъатдин чӀехивилин авай-авачир са сагьиб. Вичи туькӀуьрнавайбур са куьнайни, лап куьлуь-гъвечӀибурай кьазва абур вичив гекъигдайла, вучиз лагьайтӀа вичелай гъейри дамахдиз садни лайих туш. Вичин дамах ихьтин дибдал акъвазнава: садавни чан алайбур яратмишунардай иддя кьаз гугун тийизва, ахпа вичин фарманар, къуватарни къастар садавни инкариз гугун тийизва. Вичизни вичи туькӀуьрнавайбуруз кьама ялар аваз килигзвайбур ада вири телефзва. И тӀвар чир хьайи инсанди Аллагьди туькӀуьрнавайбуруз зулумкарвал ийизвач, абуруз кьама ялар аваз килигзвач, вучиз лагьайтӀа зулумкарвал — жебирни адалатсузвал я, ахпа кьама ялар хьун — жува жув чӀехи дережадал акъвазарун я, масабурукай алчах кьун я, абурун сесер атӀун я. Зулумкарвал Аллагьдин дуьз рекье авай лукӀарин сифетрикай сад туш. Чпин Гьакимдиз абур муьтӀуьгъни табий хьун абурун буржи я.12Ал-Халикъу  Алцумунардайди  Са затӀни, са мисални кими тушиз туькӀуьрдайди я, вичи туькӀуьрнавайбурузни гьар садаз вичин кьисмет дуьзардайди я. Вуч кӀандатӀани туькӀуьрдайди я, са куькайни. Вири устӀарарни абурун устӀарвилер туькӀуьрнавайди, абурун устӀарвилерин дережа. Вичи гьар са туькӀуьрнавайдав вичин хсуси уьлчме гуганвайди я, гьар садав вичин сифетар гуганвайди я.13Ал-Бариъу  Арадиз акъуддайди, ТуькӀуьрдайди, Эцигдайди  Вичин къудратлувилиз килигна дуьньяда авайбур вири туькӀуьрнавайди я. Вичи ахьтин кьисмет хьуй лагьана са куьникайни Ада вири туькӀуьрнавайди я. И крар авун патал адавай гуж кутун тавуртӀа жеда, алахъ тавуртӀа жеда. Вичи "гьакӀ хьуй" лагьайвалди вири "гьакӀ" жедайди я. И тӀвар чир хьайда саданни вилик метӀерал акъваздач тек са вичин ТуькӀуьрайдан вилик, тек са Адавай куьмек тӀаладба, вичин игьтияжвилерикай тек са Адаз хабарда.14Ал-Мусаввиру  КӀалубда твадайди, КӀалубар атӀудайди, Тегьер гудайди  Вичи туькӀуьрнавайбурун кӀалубар атӀузва, абурув чпин тегьерарни суьретар чӀугуна вугузва, ахпани Вичи вугузвай кӀалубарни суьретар саданни кӀалубривни суьретрив гекъиг тежедайбур я, тикрар тежедайбур я.15Ал-Гъаффару  Мергьяметлуди, РикӀ хъуьтуьлди, Гунагьар чуьнуьхдайди  Вичи туькӀуьрнавайбун гунагьрилай авай-авачир са гъил къачузвайди я (кьве дуьньядани), гунагьар чуьнуьхзвайди я. Вичин лукӀарин иервилер ашкара ийизвайди я, абурун кимивилерни нукьсанар чуьнуьхзвайди я. Ада лукӀарин кимивилерни нукьсанар и дуьньяда чуьнуьхиз къвезмай вахтара гунагькарривай кьисас вахчунин ва инад кьунин пад хуьзвач. Ада гьар инсандин къене айибар чуьнуьхна, чебни инсандин иер сифетдин кӀаникай чуьнуьхна, Ада Вичин тӀвар кьаз рикӀивай туба ийизвайбуруз ахьтин гаф гана хьи Вичи16Ал-Къагьгьару  Агъавалдайди, Пачагьвалдайди 17Ал-Вагьгьабу  Гудайди, Къекъверагвилердайбурузни кӀеве гьатнавайбуруз гудайди 18Ар-Раззакъу  Пай гудайди, Рузи гудайди 19Ал-ФаттахӀу  Ахъадайди, Гъавурдик кутадайди 20Ал-ГӀалиму  Вири чидайди, Виридакай хабар авайди 21Ал-Къабиду  ТӀимилардайди, Кьадар эцигдайди, Сергьят эцигдайди 22Ал-БаситӀу  Сан-гьисаб гзаф ийидайди, Кьадар пара ийидайди, Пайдайди 23Аль-Хафид  Агъуздайди, Кьил агъузвал ийиз тадайди 24Ар-Рафи  Виниздайди, Кьил винизвал ийиз тадайди 25Аль-Муизз  Къуватлу ийидайди, Гужлу ийидайди, ТӀвар акъуддайди, Винел акъуддайди 26Аль-Музилль  Зайифардайди, Ажузардайди, Къуьгъуьлардайди, Тахтунилай алуддайди 27Ас-Сами  вири хьидайди, вири ван къведайди 28Аль-Басир  вири аквадайди 29Аль-Хьакам  дуванбег, къарар акъуддайди 30Аль-Адль  гьахъ авайди, гьахъ гвайди, инсафлуди, адалатлуди 31Аль-ЛатӀиф  гъавурда акьадайди, гъавурда авайди, гъавурда акьуна рикӀе гьахьдайди 32Аль-Хабир  хабар авайди, кьил акъатдайди 33Аль-Хьалим  секинди, ласди, рикӀе хъел авачирди, милайимди, умунди 34Аль-Азим  гзаф гуьзелди, вичиз ухшар авачирди 35Аль-Гъафур  инсафдайди, гунагьрилай гъил къачудайди 36Аш-Шакур  къадир чидай, хъсанвал чидай 37Аль-Али  первердигар, виридан винеллайди 38Аль-Кабир  зурбади, чӀехиди, рикӀ чӀехиди 39Аль-Хьафиз  хуьдайди 40Аль-Мукьит  пад кьадайди, тереф хуьдайди, далу агалдиз жедайди, гъил кьадайди, куьмекдайди 41Аль-Хьасиб  бес тирди, садал вичел инанмиш хьун патал бес яз мад садни герек туширди 42Аль-Джалиль  зурбади, нукьсанрихъай михьи тирди 43Аль-Карим  гъил ахъади, жумартди, рикӀ дар туширди, рикӀ чӀехиди 44Ар-Ракьиб  къаравул, вири кӀвалахрал вил алайди 45Аль-Муджиб  тӀалабунинни минетдин ван къведайди, минетдин ван рикӀив агакьдайди 46Аль-Васи  виринавайди 47Аль-Хьаким  ариф тирди, акьуллуди, камаллуди 48Аль-Вадуд  кӀандайди, вичин лукӀарал рикӀ алайди 49Аль-Маджид  тарифлуди 50Аль-Баис  чан кухтвадайди, чан хкидайди 51Аш-Шагьид  шагьид, шагьидвалдайди 52Аль-Хьакькь  гьакъикъат 53Аль-Вакиль  умуд кутаз жедайди, эрк кутаз жедайди, ихтибарвал ийиз жедайди 54Аль-Кьави  виридалайни къуватлуди, кӀаник акат тийидайди 55Аль-Матин  кӀвачел кӀевиз акъваздайди, югъуриз тежедайди, куьмек такӀандайди 56Аль-Вали  дуст, чӀехи куьмекчи 57Аль-Хьамид  виридалайни тарифлуди, вири тарифриз лайихлуди 58Аль-Мухьси  гьисабдайди, гьисаб 59Аль-Мубди  халикь, туькӀуьрнавайди, цӀийикӀа эхцигдайди 60Аль-Муид  элкъуьр хъийидайди, садбур масадбурал элкъуьриз мадни муькуькӀа элкъуьр хъийидайди 61Аль-Мухьи  чан гъидайди, цицӀи ийидайди, чандал гъидайди 62Аль-Мумит  чан къакъуддайди, даим ахвариз твадайди 63Аль-Хьайй  чан алайди, я эвел я эхир авачирди 64Аль-Кьайюм  вичелай вири алакьдайди саданни куьмек герек тушиз, садалайни аслу туширди 65Аль-Ваджид  вири авайди, вири гвайди, вири квайди, вири жедайди, вири алакьдайди 66Аль-Маджид  шукур хьайиди, тарифлуди, тарифдин гафаризни крариз лайихлуди 67Аль-Вахьид  сад тирди, вичиз садни ухшарни барабар авачирди 68Ас-Самад  эбедиди, даимди, дегиш тежедайди 69Аль-Кьадир  къудратлудини камаллуди 70Аль-Мукьтадир  вири алакьдайди, вичин кӀвалахриз ухшар кӀвалахар авачирди, вичин кӀвалахрив гекъиг жедай кӀвалахар авачирди 71Аль-Мукьаддим  вилик акъуддайди, вилик тухудайди, виликдайди 72Аль-Муаххир  яргъаздайди, кьулухъдайди 73Аль-Авваль  эвеланди, садлагьайди, гатӀундайди 74Аль-Ахир  хиримжиди, кутягьдайди 75Аз-Загьир  ашкаради, вилиз акваз жедайди 76Аль-БатӀин  сирлуди, рикӀин сидкьидавайди 77Аль-Вали  хан, вири гъилик квайди, вичин рикӀин мурадар вири кьилиз акъудиз жедайди 78Аль-Мутаали  вирибурулай виниз акъуднавайди, шак алачирди 79Аль-Барр  хъсанвал ийидайди 80Ат-Тавваб  кьабулдайди, тубаяр кьабулдайди 81Аль-Мунтакьим  жаза гудайди 82Аль-Афув  багъишламишдайди, гунагьрилай гъил къачудайди 83Ар-Рауф  векъивал тийижирди, тубаяр кьабулиз гунагьрилай гъил къачудайди 84Маликуль-мульк  шарвалангдин шар 85Зуль-джаляли валь-икрам  ахъа гъил галайдини къене чӀехи рикӀ авайди 86Аль-МукьситӀ  адалатлуди, гьахъ авайди 87Аль-Джами  кӀватӀдайди, саддайди 88Аль-Гъани  вири девлетар авайди, авачир затӀ авачирди 89Аль-Мугъни  девлетарни берекат гудайди 90Аль-Мани  сергьятламишдайди, пис крарикай яргъазардайди 91Ад-Дарр  уцӀуьрдайди, телефдайди, тергдайди, барбатӀдайди 92Ан-Нафи  хийирлувал ийидайди, менфятлувал ийидайди, хийирлувал ийиз тадайди 93Ан-Нур  экв, экуь, эквдайди, дуьз рекье авайдаз эквдайди 94Аль-Гьади  тухудайди, рекье твадайди 95Аль-Бади  халикь, яратмишдайди, туькӀуьрдайди 96Аль-Бакьи  даимди, мидаимди 97Аль-Варис  варис, ирс гьалтдайди 98Ар-Рашид  дуьзди, акьуллуди, дуьз рекье твадайди 99Ас-Сабур  сабурдайди, эхдайди, иливдайди, кьарай авайди 

 ЭлячӀунар 
 Аллагьдин тӀварар
 Аллагьди Ктабрикай къачунвай тӀварар
 Аллагьдин тӀварар (шиитрин)

*