Дербент район

Дербент район () — Урусат Федерациядин Дагъустан республикада авай муниципалитетдин район.

Администрациядин юкь — Дербент шегьер я.

 География 
Район Дагъустан Республикадин кьиблединни-райгъэкъечӀдай пата, Каспи гьуьлуьн къерехдал ала. Дербент район Табасаран, Мегьарамдхуьруьн, СтӀал Сулейман, Къайтагъ ва Къайтагъ районрихъ галаз са сергьятра ава. Райондин райгъэкъечӀдай пад Каспи гьуьлуьн ятари кьунва.

Райондин чилерин майдан — 920 км² я.

 Тарих 
Дагревкоман 1921 йисан 22 июль тарихдин къарардалди, Къайтагъ-Табасаран округдин Агъа-Табасаран участокдин ва Куьре округдин Муьшкуьр участокдин чилерал Дербент район арадал гъанвай. ПВС ДАССР-дин къарардалди, район округдиз элкъуьрнай ва адан администрациядин юкь Дагъустандин ЦӀаяр посёлокдиз тухванай. 1953 йисуз район виликан составда гуьнгуьна кухтунай.

 Агьалияр 
Йисариз килигна Дербент райондин агьалийрин дегиш хьунин динамика (Дербент шегьер квачиз):

Йис200220112012201320142015Агьалияр86 49433. Численность постоянного населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2002 г.  99 65933. Численность постоянного населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2011 г. 100 17535. Численность постоянного населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2012 г. 100 89733. Численность постоянного населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2013 г. 101 61633. Численность постоянного населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2014 г.  102 01833. Численность постоянного населения Республики Дагестан по муниципальным образованиям на 1 января 2015 г. 

2002 йисан Вири Урусатдин агьалияр сиягьдиз къачунин нетижайрин малуматриз килигна, Дербент райондин миллетрин сиягьДагъустандин миллетрин состав. 2002:

ХалкьКьадар, касПай вири агьалидикай, %Перепись 2021 года. Дагстат. Том 5. Национальный состав населения Республики Дагестан по городским округам и муниципальным районамазербайжанар 49 669 49,53 %лезгияр 20 123 20,07 %табасаранар 13 145 13,11 %даргияр 10 389 10,36 %агъулар 2 858 2,85 %урусар 687 0,69 %къумукьар 504 0,5 %яхулар 321 0,32 %рутулар 352 0,24 %муькуьбур 392 0,45 %вири санлай 86 494 100,00 %

 Администрациядин паюнар 
Райондик 29 муниципалитетдин образование (хуьруьнсовет) акатзава, абурукай 27 хуьруьнсоветар ва 2 шегьервилин посёлокар яЗакон Республики Дагестан от 13.01.2005 № 6 «О статусе и границах муниципальных образований Республики Дагестан».

Дербент райондин хуьруьнсоветар ва абурук акатзавай хуьрер, (къалин шрифтдив администрациярин юкьвар къалурнава);

 «Агълаб» хуьруьнсовет — Агълаб
 «Араблинское» хуьруьнсовет — Араблинское
 «Берикей» хуьруьнсовет — Берикей
 «Билиж» хуьруьнсовет — Билиж)
 «Великент» хуьруьнсовет — Великент
 «Гежух» хуьруьнсовет — Гежух
 «Деличобан» хуьруьнсовет — Деличобан
 «Жалгъан» хуьруьнсовет — Жалгъан
 «Жемикент» хуьруьнсовет — Жемикент
 «Зидьян-Къазмайрин» хуьруьнсовет — Зидьян-Къазмаяр, Зидьян
 «Къеле» хуьруьнсовет — Къеле
 «ЛукӀар» хуьруьнсовет — ЛукӀар
 «Митаги» хуьруьнсовет — Митаги
 «Митаги-Къазмайрин» хуьруьнсовет — Митаги-Къазмаяр
 «Мугарты» хуьруьнсовет — Мугарты
 «Музаим» хуьруьнсовет — Музаим
 «Нюгди» хуьруьнсовет — Нюгди
 «Падар» хуьруьнсовет — Падар
 «Первомайский» хуьруьнсовет — Имени Мичурина, Рыбзавод-51, Андреевка, Юный Пахарь
 «Рубас» хуьруьнсовет — Рубас, Коммуна
 «Рукель» хуьруьнсовет — Рукель
 «Сабнова» хуьруьнсовет — Сабнова
 «Салик» хуьруьнсовет — Салик
 «Уллутеркеме» хуьруьнсовет — Уллутеркеме
 «Татляр» хуьруьнсовет — Татляр, Къарадагълы
 «Хазар» хуьруьнсовет — Хазар, Вавилово, Агъа Жалгъан, Дуьзлер
 «Чинар» хуьруьнсовет — Чинар, Бильгади

 Тарихдин метлеб авай чкаяр 
 Пак Григорисан клиса (Нюгди хуьр)

 Баянар 

 ЭлячӀунар 
 Дагъустан Республикадин президентдин сайтуна Дербент райондикай малуматар 
 Дербент райондин официал сайт

Категория:Дагъустандин районар
Категория:Лезги районар