Унцукул район

Унцукул район (, ) — Урусат Федерациядин Дагъустан республикада авай муниципалитетдин район.

Администрациядин юкь — Унцукул хуьр я.

 География 
Унцукул район Дагъустан Республикадин юкьван пата ала ва Буйнакск, Леваши, Гергебиль, Хунзах ва Гьумбет районрихъ са сергьятра ава. 

Чилерин майдан — 560 км².

 Тарих 
1935 йисуз Авар округдин Койсубули район терг авуна адан чилерал Унцукул район арадал гъанай. 

Дагъустандин маса районрив гекъигайла 2011 йисуз криминалдин жигьетдай Унцукул районда гьалар лап тӀарам тир. Шумуд са йис яз ана шариатдин «Жемият» группировкадин кьил тир Ибрагьим Гьажидадаева чкадин агьалидин арада къалабулух кутунай. 2009 йисуз райондин кьил Къазимбег Агьмедов яна кьинай, 2011 йисуз цӀийиз тайин хьанвай райондин кьил Магомедгаджи Тагировахъ кӀеви херер галукьнай, ва адан хва яна кьинай. Идалай гъейри, районда муькуь чиновникрал, бизнесменрал ва гьукуматдин махсус къуватра кӀвалахзавай ксарал къаст авунин алахъунарни къейд авунай . 2011 йисан августдин 9-риз Унцукул райондин Унцукул ва Гимры хуьрерин эгьлийрин арада яракьарлу гуьжет хьанай, нетижада 7 кас кьенай . Органрин малуматриз килигна, гуьжетдин кьил кутур кас бандадин кьил унцукулви Мегьамед Абдулмежидов тир .

 Агьалияр 
Йисариз килигна Унцукул райондин агьалийрин динамика:

Йис200220112012201320142015Агьалияр27 460 Этносостав населения Дагестана. 2002  29 641 Оценка численности постоянного населения на 1 января 29 733 Таблица 35. Оценка численности постоянного населения на 1 января 2012 г. 29 918 33. Численность постоянного населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2013 г. 30 029 33. Численность постоянного населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2014 г.  30 297 Численность постоянного населения Республики Дагестан по муниципальным образованиям на 1 января 2015 г. 

2010 йисан Вириурусатдин агьалияр сиягьдиз къачунин нетижайрин малуматриз килигна, Унцукул райондин миллетрин сиягь:ВПН том 3. Таблица 4. Население по национальности и владению русским языком по городским округам и муниципальным районам республики Дагестан. 

ХалкьКьадар, касПай %аварар 28 799 97 %даргияр 128 0,5 %яхулар 111 0,5 %масабур 509 2 %вири санал 29 547 100,00 %

 Администрациядин паюнар 

Райондик 12 муниципалитет ва 21 хуьр акатзава (къалин шрифтдив, са шумуд хуьрерин арадай администрациярин юкьвар къалурнава);Закон Республики Дагестан от 13.01.2005 № 6 «О статусе и границах муниципальных образований Республики Дагестан»

 Шамилкъала шегьервилин посёлок
 «Аракани» хуьруьнсовет — Аракани, Урчиаб, Таратул-Меэр
 «Ашильта» хуьруьнсовет — Ашильта
 «Балахани» хуьруьнсовет — Балахани, Моксох, Шулатута
 «Гимры» хуьруьнсовет — Гимры 
 «Ирганай» хуьруьнсовет — Ирганай 
 «Иштибури» хуьруьнсовет — Иштибури, Колоб, Инквалита
 «Кахабросо» хуьруьнсовет — Кахабросо, Бетли
 «Майданское» хуьруьнсовет — Майданское, Зирани
 «Унцукуль» хуьруьнсовет — Унцукуль, Хинтлимита  
 «Харачи» хуьруьнсовет — Харачи 
 «Цатаних» хуьруьнсовет — Цатаних

 Экономика 
Райондин экономика асул гьисабдалди хуьруьн майишатдал бинеламиш хьанва, районда 4 емишрин завод, 4 колхоз, 5 совхоз ва гъетерин консерваяр гьазурзавай завод кардик ква.

 ТӀвар-ван авай ксар
 Имам Гази-Мегьамед — 1829 йисуз Дагъустандин ва Чечнядин имам, диндин алим.
 Имам Шамил — суфийрин шейгь, сувавийрин женгинин кӀеретӀрин кьилехъан, 1834 йисуз Кеферпатан Къавкъаздин Имаматдин имам.
 Махач Дахадаев — машгьур революционер ва политикадин кӀвалахдар. Магьачкъала шегьер адан тӀварунихъ гала.

 Баянар 

 ЭлячӀунар 
 Сайт муниципалитета Республики Дагестан "Унцукульский район"
 Официальный сайт Презиидента Республики Дагестан: Унцукульский район 
 Образовательные учреждения района
 Унцукульский район: фотографии

*
Категория:Дагъустандин районар