Къайтагъ район

Къайтагъ район (, ) — Урусат Федерациядин Дагъустан республикада авай муниципалитетдин район.

Администрациядин юкь — Маджалис хуьр я.

 География 
Район Дагъустан Республикадин кьибле пата ала ва Къаякент, Табасаран, Дербент, Агъул, Сергокъала ва Дахада районрихъ галаз са сергьятра ава.

Райондин чилерин майдан — 678.24 км² я.

Тарих
ДагЦИК-ан 22.11.1928 тарихдин 4-й сессиядин къарардалди, виликан Къайтагъ-Табасаран округдин чилерал Къайтагъ район арадал гъанвай. 1963 йисуз райондин чилерик терг авунвай Дахада райондин чилер кутунвай. 1965 йисуз район виликан сергьятра гуьнгуьна хутунай.

 Агьалияр 
Йисариз килигна Къайтагъ райондин агьалийрин дегиш хьунин динамика:

Йис200220112012201320142015Агьалияр26 870 33. Численность постоянного населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2002 г.  31 615 33. Численность постоянного населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2011 г. 31 722 35. Численность постоянного населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2012 г. 32 003 33. Численность постоянного населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2013 г. 32 113 33. Численность постоянного населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2014 г.  32 372 33. Численность постоянного населения Республики Дагестан по муниципальным образованиям на 1 января 2015 г. 

Райондин агьалидин асул пай дарги халкьарин группадик акатзавай къайтагъар, тӀимил пайни къумукьар я.

2002 йисан Вири Урусатдин агьалияр сиягьдиз къачунин нетижайрин малуматриз килигна, Къайтагъ райондин миллетрин сиягь Дагъустандин миллетрин состав. 2002:

ХалкьКьадар, касПай вири агьалидикай, %къайтагъар 24 277 90,35 %къумукьар 2 390 8,89 %урусар 50 0,19 %табасаранар 41 0,15 %аварар 24 0,09 %азербайжанар 23 0,09 %муькуьбур 65 0,24 %вири санлай 26 870 100,00 %

 Администрациядин паюнар 
Райондик 16 муниципалитетдин образование (хуьруьнсоветар) акатзава Закон Республики Дагестан от 13.01.2005 № 6 «О статусе и границах муниципальных образований Республики Дагестан».

Къайтагъ райондин хуьруьнсоветар ва абурук акатзавай хуьрер, (къалин шрифтдив администрациярин юкьвар къалурнава);

 «Агьмедкент» хуьруьнсовет — Агьмедкент, Иричи, Сурхачи ва Чахдикна
 «Баршамай» хуьруьнсовет — Баршамай, Газия
 «Варсит» хуьруьнсовет — Варсит, Бажлук ва Сурхавкент)
 «Гулли» хуьруьнсовет — Гулли
 «Джавгат» хуьруьнсовет — Джавгат, Рука
 «Джибахни» хуьруьнсовет — Джибахни, Кулегу, Машаты ва Хадаги
 «Джинаби» хуьруьнсовет — Джинаби
 «Джирабачи» хуьруьнсовет — Джирабачи, Гульды, Лища, Дакниса ва Сургия
 «Карацан»  хуьруьнсовет — Карацан, Карталай
 «Кирки» хуьруьнсовет — Кирки, Турага ва Шиланша
 «Кирцик» хуьруьнсовет — Кирцик, Пиляки ва Шурагат
 «Маджалис» хуьруьнсовет — Маджалис, Хунгия ва Родниковый
 «Санчи» хуьруьнсовет — Санчи
 «Чумли» хуьруьнсовет — Чумли
 «Шиляги»  хуьруьнсовет — Шиляги, Джигия, Дуреги, Кулиджа, Адага ва Мижигли
 «Янгикент» хуьруьнсовет — Янгикент, Маллакент, ЦӀийи Барша ва Тумеллер

Абдашка, Биркли, Гурмиша, Цибарчи ва муькуь хуьрерин эгьлияр, чеченар депортация авурдалай кьулухъ 1944 йисуз Шурагат райондиз куьчарнай. Чеченриз элкъвена ватандиз хкведай ихтияр гайила кьулухъ, 1957 йисуз даргияр элкъвена чпин чилерал хтанвай амма и хуьрер цӀийи кьилелай туьхкӀуьр тавуна гадарнай.

Килигиз лайихвал авай чкаяр
Райондин чилерал аялриз ял ядай пуд лагеряр, 64 архитектурадин имарат, 44 тарихдин имарат, 26 харусенятдин ва культурадин имаратар ва 49 археологиядин имаратар ава. Район, тарарин къимет авай жуьреяр экъечӀзавай тамарив девлетлу я.

 Баянар 

 ЭлячӀунар 
 Дагъустан Республикадин президентдин сайтуна Къайтагъ райондикай малуматар 
 Къайтагъ райондин официал сайт 
 Къайтагъ райондин шикилар

Категория:Дагъустандин районар