Кьурагь район

Кьурагь район () — Урусат Федерациядин Дагъустан республикада авай муниципалитетдин район.

Администрациядин юкь — Кьурагь хуьр я.

 География 
Район Дагъустан Республикадин кьибле пата ала. Кьибле пата Ахцегь ва Мегьарамдхуьруьн районрихъ галаз, кефер пата Агъул ва Хив районрихъ галаз, рагъакӀидай пата Рутул ва рагъэкъечӀдай патани СтӀал Сулейман райондихъ галаз са сергьятра ава.

Райондин рельефдин чӀехи пай сувари кьунва. Райондин кьибле патайтӀуз Самур цӀиргъ яргъи хьанва, адан яргъивилихъди Мегьарамдхуьруьн, Ахцегь ва Рутул районрин Кьурагь райондихъ галаз сергьят физва.

Райондин чилерин майдан — 740 км² я.

Тарих

ДагЦИК-ан 4-й сессиядин 22.11.1928 тарихдин къарардалди, виликан Куьре округдин Агъул ва Кьурагь участокрин чкадал, Лак округдин Чирагъ хуьр ва Куьре округдин Хъутур-Куьре участокдин Вини-Макьар, Бурши-Макьар ва Агъа-Макьар хуьрерни кутунивди Кьурагь кантон арадал агъанвай. ВЦИК-ан 3.06.1929 тарихда кьабулай къарардалди, кантон райондиз элкъуьрнай.

ВЦИК-ан 1.09.1934 тарихдин къарардалди, Буркихан, Гоа, Дулдугъ, Курагъ, Рича, Тпиг ва Хутхул хуьруьнсоветар Кьурагь райондивай чара авуна Агъул район арадал гъанвай.

ПВС РСФСР-дин 1.02.1963 тарихдин къарардалди Кьурагь район терг авуна, адан чилер Кьасумхуьруьн райондик кутунай. ПВС РСФСР-дин 12.01.1965 тарихдин къарардалди район виликан сергьятра гуьнгуьна хутунай.

 Агьалияр 
Йисариз килигна Кьурагь райондин агьалийрин дегиш хьунин динамика:

Йис19391989200220112012201320142015Агьалияр15 508 Этносостав населения Дагестана. 2002 11 580  15 206  15 379 Оценка численности постоянного населения на 1 января 15 323 Таблица 35. Оценка численности постоянного населения на 1 января 2012 г. 15 299 33. Численность постоянного населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2013 г. 15 175 33. Численность постоянного населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2014 г.  15 139 33. Численность постоянного населения Республики Дагестан по муниципальным образованиям на 1 января 2015 г. 

Райондин агьалидин чӀехи пай лезгияр, тӀимил пайни агъулар я. Кьурагь районда вад агъул хуьр ава: Хвереж, Укуз, Усугъ, Квардал ва Хуьпуькь.

2002 йисан Вири Урусатдин агьалияр сиягьдиз къачунин нетижайрин малуматриз килигна, Кьурагь райондин миллетрин сиягь Дагъустандин миллетрин состав. 2002:

ХалкьКьадар, касПай вири агьалидикай, %лезгияр 14 992 91,6 %агъулар 1 100  7,12 %азербайжанар 124 0,82 %табасаранар 33 0,22 %аварар 20 0,13 %муькуьбур 16 0,11 %вири санлай 15 206 100,00 %

 Администрациядин паюнар 
Райондик 11 муниципалитетдин образование (хуьруьнсоветар) акатзава Закон Республики Дагестан от 13.01.2005 № 6 «О статусе и границах муниципальных образований Республики Дагестан».

Кьурагь райондин хуьруьнсоветар ва абурук акатзавай хуьрер, (къалин шрифтдив администрациярин юкьвар къалурнава);

 «Аладаш» хуьруьнсовет — Аладаш
 «Ашар» хуьруьнсовет — Ашар, Кукваз
 «Гелхен» хуьруьнсовет — Гелхен, Квардал
 «КӀири» хуьруьнсовет — КӀири, Бахцугъ, Сараг ва Ругун
 «КьепӀир» хуьруьнсовет — КьепӀир
 «Кьуьчхуьр» хуьруьнсовет — Кьуьчхуьр, Бугъда тепе
 «Кумухъ» хуьруьнсовет — Кумухъ
 «Кьурагь» хуьруьнсовет — Кьурагь, Хуьрехуьр
 «Кутул» хуьруьнсовет — Кутул, Эхниг
 «Муллахуьр» хуьруьнсовет — Муллахуьр, Арабляр
 «Усугъ» хуьруьнсовет — Усугъ, Укуз, Хвереж
 «Шимихуьр» хуьруьнсовет — Шимихуьр, Хпеж, Урсун
 «Хуьпуькь» хуьруьнсовет — Хуьпуькь
 «Штул» хуьруьнсовет — Штул, Ашахуьр

ТӀвар-ван авай ксар

 Баянар 

 ЭлячӀунар 
 Дагъустан Республикадин президентдин сайтуна Кьурагь райондикай малуматар 
 Кьурагь райондин шикилар

Категория:Дагъустандин районар
Категория:Кьурагь район