Илгьам Гейдаран хва Алиев

Илгьам Гьейдаран хва Алиев (, 1961 йисан 24 декабрдиз, Баку) — Азербайжандин гьукуматдинни сиясатдин крархъан, гилан Азербайжандин президент язва.
Азербайжандин президент Гейдар Алиеван хва ва адан чкадал акъвазнавайди. Вад сефер президентвилин хкягъунра винел пад къачурди (2003, 2008, 2013, 2018 ва 2024 йисариз).
Халкьарин арада авай специалистрин фикирдалди, Илгьам Алиеван президентвал уьлкведин къене авай сиясатдин уьмуьр стабилизация авунал къейдзава.

Гьа са вахтунда, шумудни са специалистри Илгьам Алиева Азербайжанда эцигнавай режим диктаторвилинHill S. Europe’s Promise: Why the European Way is the Best Hope in an Insecure Age. — University of California Press, 2010. — P. 217.Solomon N. War Made Easy: How Presidents and Pundits Keep Spinning Us to Death. — John Wiley & Sons, 2010. — Ch. 6 (см. на последней странице главы).Lushnycky A. N., Riabchuk M. Ukraine on Its Meandering Path Between East and West. — Peter Lang, 2009. — P. 28.Scahill J. Blackwater: The Rise of the World’s Most Powerful Mercenary Army. — Profile Books, 2011. — P. 238, 242.Chomsky N., Achcar G. Perilous power: The Middle East & U.S. Foreign Policy: dialogues on terror, democracy, war, and justice. — Paradigm Publishers, 2008. — P. 44.Warshal B. Provocative Columns: A Liberal Rabbi Reflects on Beliefs, Israel & American Politics. — iUniverse, 2009. — P. 259.Noble H. B. Cheney’s War Crimes: The Reign of a de Facto President. — Author House, 2013. — P. 153.Harris M. Why is a crucial conference on internet freedom taking place in a dictatorship? // The Daily Telegraph. — 7.11.2012.Peck T. The Prince, the brutal dictator and a friendship he just won’t give up // The Independent. — 1.11.2012.Weiss M. The Corleones of the Caspian. // Foreign Policy. — 10.6.1014.Hiatt F. Obama needs a freedom agenda he can believe in. // The Washington Post. — 7.2.2011.[Editorial Board] Azerbaijan prosecutes a prominent human rights defenderon absurd charges. // The Washington Post. — 13.8.2014. тахьайтӀа авторитарныйCIA The World Factbook — Azerbaijan : Landell-Mills P. Citizens Against Corruption: Report from the Front Line. — Troubador Publishing Ltd, 2013. — P.. XVI.Macalister T. UK energy quest highlights human rights concerns in gas-rich countries/ // The Guardian. — 22.4.2014. хьиз гьисабзава.

 Уьмьурдин рехъ 
24 декабрь 1961 йисуз Бакуда дидедиз хьанва Азербайжан ССР-дин КГБ-дин контрразведкадин кьил – Алиев Гьейдаран, ва офтолмологиядин институттин чӀехи къуллугъчи – Алиеван Зерифадин хзанда. 

Адалай гъери хзанда авайтир Илгьаман чӀехи вах – Севил. Адан хва – Азер, Азербайжандин залан атлетикадин федерациядин вице-президент я.

 КӀелунар 
1977-лагьай йисуз Алиева Баку шегьердин № 6 мектеб акьалтӀарна, гьа йисуз ам Москвадин гьукуматдин халкьарин арада авай рафтарвилерин институтдик (МГИМО) экечӀнаМГИМО — Илгьам Гейдаран хва Алиев. 1982-лагьай йисуз ада МГИМО акьалтӀарна, гуьгъуьнлай адан аспирантурадиз гьахьна.

1985-лагьай йисуз ада тарихдин илимрин кандидатвилин диссертация хвенаМГИМО — «Ильхам Алиев никогда не козырял авторитетом отца»

1990-лагьай йисал кьван (маса малуматралди — 1994-лагьай йисал кьван) ада МГИМО-да муаллимвиле кӀвалахнаМосква-Баку. RU Илгьам Алиева Анатолий Торкуноваз мубарак авунаКино-Театр. Ру — ИЛЬЯ РЕЗНИК.

2004-лагьай йисуз Илгьам Алиеваз «МГИМО-дин лайихлу доктор» лугьудай тӀвар ганаМГИМО — Азербайджан Республикадин президент Илгьам Алиев. МГИМО акьалтӀарнавайбурукай Алиев тек сад тир гьукуматдин президент язва.

 Сиясатдин карьера 
1995-лагьай йисуз ам Азербайджандин Милли Межлисдиз депутат хьиз хкяна, 2000-лагьай йисуз ам хкягъ хъувуна. Амма 2003-лагьай йисуз Азербайджандин Республикадин премьер-министрдин чка кьурла ада вичелай депутатвилин ихтиярар алудна.

2003-лагьай йисан июлдиз начагьзавай Гейдар Алиевни ада хва Илгьам уьлкведин президентвиле кандидатар хьана. Адалай гъейри, 4-лагьай августдиз президентдин теклифуналди Милли Межлисди Илгьам Алиев уьлкведин премьер-министр хьиз тайинарна.

Кьве варз алатайдалай кьулухъ Азербайджандин гьукуматдин телевидениедай Гьейдар Алиеван патай халкьдив обращение кӀелна, ада хва патал вичин кандидатура алудна.

2003-лагьай йисан 15 октябрдиз уьлкведа кьиле фейи хкягъунрин нетижада Илгьам Алиев Азербайджан президентдиз хкяна, ада 79,46 % сесер кӀватӀна.

 Къарабагъдин акьунар 
Гзаф йисар Илгьам Алиеван президентвилин вахтунда Къарабагъдин суал ачух жезвачир.
2020 йисуз сентябрдин ахирда ам Азербайжандин кьил яз 2-й Къарабагъдин дяве башламиш хьанва. Гзафбуру фикир ийизвайтир хьи и дяведани Азербайжан гзаф вилик акъатдач, 2016 йисан апрелдин дяведа хьиз. Амма 44 йикъан къене Азербайжандин къушунар Къарабагъдин гзаф чилер вичин контролдихъ къахчуна. 2023 йисан 15 октябрдиз Илгьам Алиев Азербайжандин тӀаратӀ хкажнавай Ханкендидин юкьван майдандалhttps://president.az/ru/articles/view/61587

Амма идаз килиг тавуна акьунар ктяхь хьанвач. 2023 йисуз 19-20 сентябрдиз Азербайжандин Яракьлу Къуватарин ва хиве кьунвачир Суван Къарабагъ Республикадин арада ягъунар хьанвай. Адан тахсир хьана и разивилер: ЦӀай акъвазарун, СКЪР-дин  армияди яракьар алудун ва СКЪР-дин кьил къул чӀугун адал хьи, 2024 йисан 1 январдлай Суван-Къарабагъ Республика пуч жеда, ва адан чилер Азербайжандин контролдихъ жеда.

 Баянар 

 ЭлячӀунар 

Категория:Азербайжандин президентар
Категория:Бакуда дидедиз хьанвайбур
Категория:Москвадин гьукуматдин халкьарин арада авай рафтарвилерин институт акьалтӀарнавайбур