Канада

Канада ( [ˈkænədə],  [kanaˈda]) — Кефердин Америкада авай, чилин кьадардал гьалтайла дуьньядин кьведлагьай гьукумат я. 

Канада — парламентдин гвай конституциядин монархия (королвал), Канададин пачагь Британиядин миллетрин сакӀиливилин пачагь язва. Кьве чӀалал рахадай, пара медениятар авай уьлкве, федерал дережадал ингилисни франк чӀалар официалбур яз тестикьарна. Вилик фенвай технологияни индустрия авай гьукумат я, Канададиз пара хилен бул тӀебии ресурсрал ва алишверишдал бинеламишнавай экономика ава (мисал патал, АСШ-рихъ галаз, абурухъ галаз Канадади колонияр авай ва Конфедерация арадал гъайи чӀавалай санал кӀвалахзава).

 География 
Адан къерехар Атлантик, Ласни Арктикадин океанри кьунва. Кьибледин ва кефердинни рагъакӀидай патай АСШ-рихъ галаз са сергьятра ава, гьакӀни ам кефердинни рагъэкъечӀдай патай Даниядихъ галаз (Гренландия), рагъэкъечӀдай патай Франциядихъ галаз (Сен-Пиер ва Микелон) са гьуьлуьн сергьятра ава. Канададинни АСШ-рин арада авай сергьят дуьньядин виридалайни яргъи умуми сергьят язва.

 Провинциярни ччилар 
 Канададин провинциярни ччилар '''Провинцияр



 Шегьерар 
ШегьерарХалкь (агломерация)ПровинцияТоронто 5 406 324 кас.ОнтариоМонреаль 3 666 280 кас.КвебекВанкувер 2 236 068 кас.Британиядин КолумбияОттава 1 158 314 кас.ОнтариоКалгари 1 107 242 кас.АльбертаЭдмонтон 1 050 046 кас.Альберта

 Тарих 
1534-лагьай йисуз франк Ж. Картье ахтармишдайда бине кутур Канада гилан Квебек шегьер алай мукьал авай франк колониядилай бине къачуна. Сифтедай ана мукьан халкьар яшамишзавай тир. Ингилис колонизациядин девирдилай гуьгъуьниз пуд Британиядин колония квай галкӀдикай (абур гьа чӀавал кьван ЦӀийи Франциядин чилер тир) Канададин конфедерация арадал атана. 1867-лагьай йисалай 1982-лагьай йисал кьван фейи ислагьвилин процессдин нетижада Канадади Садхьанвай Королвиляй аслутуширвал къачуна.

 26 чиле 1867 — Канада Британиядин Доминион хьун (Британиядин Кеферпатан Америкадин Акт)
 17 нава 1982 — аслутуширвал девирда ЧӀехибритания (Канададин Акт)
Файл:Canada provinces evolution-250.gif

 Ксар 
34 милион. Канада — гзаф миллетар ава. Гьахъ-гьисабдай 2006 Канадади яшамиш жезва 43 миллетрин кӀватӀал, кьадар 100 000 исадкай.

Алай чӀавуз Канада вичик 10 провинцияни 3 территория квай федератив гьукумат язва. ЧӀехи пай франк чӀалал рахадай агьалияр авай провинция Квебек, амайбур — ингилис чӀалал рахадай провинцияр язва, гьакӀни франк чӀалал рахадай Квебекдив гекъигайла абуруз «ингилис Канада» лугьуда. ЧӀехи пай ингилис чӀалал рахадай кӀуьд провинциядикай яз, Нью-Брансуик тек сад тир официал рекьелди кьве чӀаланди язва. Юкон территориядиз официал рекьелди кьве чӀаланди (ингилисни франк чӀалар), Кефердинни рагъакӀидай территорийрини Нунавут территорияди 11 ва 4 официал чӀал кьурвал тестикьарна (гьа гьисабдик ингилисни франк чӀаларни ква).

Виридлай чӀехи кӀватӀал лугьузва чеб «канадар» (30,9 %), экепай канадарай гьисабзава. Ахпа къвезва чеб
 иглисар (20,1 %)
 французар (15,1 %)
 шотландар (14,5 %)
 ираландецар (13,3 %)
 немцер (9,7 %)
 италиянар (4,4 %)
 чинаяр (4,1 %)
 индейицар (3,8 %)
 украинар (3,7 %)
 голландецар (3,2 %)
 полякар (3 %)
 австронезийецар (3 %)
 урусар (1,5 %)

 Баянар 

 ЭлячӀунар 
 Government of Canada / Gouvernement du Canada
 The Governor General of Canada / Le gouverneur général du Canada
 Prime Minister of Canada / Premier ministre du Canada

*