Дубна (Тула вилаят)

Дубна́ — Тула вилаятдик акатзавай шегьердин тегьерда кутунвай хуьр, Дубна райондин администрациядин юкь я. Упа вацӀун Дубна ва Дубенка хилерал алайди я. Вилаятдин администрациядин юкь тир Туладилай рагъакӀидай патахъ 49 км яргъал ала. Агьалийрин кьадар 5886 кас я.

 ТӀвар 
Хуьруьн тӀвар Упа вацӀун эрчӀи патан Дубна тӀвар алай хилез талукь яПроисхождение топонимов Тульской области Город Ясногорск и Дубна .

 Тарих 
Дубна вацӀун эрчӀи къерехдал алай кьакьан чкайрал дегь-урусрин дегь чӀаварин шегьер хьайи чка тир. Тарихдин делилриз килигна, XIII-лагьай вишйисан садлагьай зураз мангъулрин вигьинрин девирра и шегьер терг хьана.

1729-й йисуз яракьархъан Федор Мосолова Дубна вацӀун къерехдал чуьгуьн-цадай завут эцигна. 1740-й йисуз Дубна хуьруьн диб эцигна. Дубна мулк Батурлинринди тирДругая Дубна .

1924-й йисалай инихъ Дубна райондин администрацияди юкь я. 1928-лагьай йисуз Дубна хуьре сад лагьай юкьван мектеб ахъайна.

1929-й йисалай инихъ шегьердин тегьерда кутунвай хуьруьн статус гваз я.

 Агьалияр 
Агьалияр сиягьдиз къачунин нетижайриз ва гьар йисан къимет эцигунриз килигна туькӀуьрнавай, Дубна хуьруьн агьалийрин кьадардин динамика:
 Йис  1959[http://demoscope.ru/weekly/ssp/rus59_reg2.php Всесоюзная перепись населения 1959 г.
Численность городского населения РСФСР, ее территориальных единиц, городских поселений и городских районов по полу]  1970Всесоюзная перепись населения 1970 г. Численность городского населения РСФСР, ее территориальных единиц, городских поселений и городских районов по полу  1979Всесоюзная перепись населения 1979 г. Численность городского населения РСФСР, ее территориальных единиц, городских поселений и городских районов по полу  1989Всесоюзная перепись населения 1989 г. Численность городского населения РСФСР, ее территориальных единиц, городских поселений и городских районов по полу  2002  2010  2012  2013 Агьалияр  4870  5087  5550  6199  6194 5980  5909  5886

 Экономика 
КаркӀвалер:
 парталар цвадай фабрика;
 Дубнадин карьер;
 Дубнадин рекьин рас хъувунинни эцигунин идара;
 Дубна чуьгуьн-цвадай завут;
 «Дубенский хлеб» фан-завут;
 типография;
 ААЖ «Малые архитектурные формы».Справочник предприятий Тульской области

 Медицина 
 Дубна райондин тӀал-кӀвал;
 Дубна райондин юкьван дарман-кӀвал;
 Санитариядинни тӀегъуьндин станция.

 КӀелунарни культура 
 юкьван мектеб;
 «аялрин урук» № 1;
 «аялрин урук» № 2;
 аялринни жегьилрин спортдин мектеб;
 аялрин яратмишунрин юкь;Образовательные учреждения муниципального образования Дубенский район
 музыкадин мектеб;
 тарихни вилаят чирдай музей.Общественно-политическая газета Дубенского района Тульской области «Наследие» 

 Массайрин алакъадин такьатар 
 «Наследие» газета.Сельское поселение Воскресенское

 КьетӀен чкаяр 
Гилалди амукьнавай Мосоловардин усадьба Дубна поселокдин кьилин кьетӀен чка я. Усадьба цӀуру чӀаварин дараматрин кӀватӀал я:
 кьилин кӀвал (XVIII вй.) — къванцикай авур садлагьай гьава гвай кӀарасрикай авур чӀехи дарамат я.
 кӀвалахдин корпус (XIX вй.);
 пуд къуллугъчийрин кӀвал (XIX вй.);
 чӀехи урук (XVIII—XIX вй.);
 бандни гьуьр (XVIII вй.)Усадьба Мосоловых в поселке Дубна: фото, описание

 Баянар 

Категория:Тула вилаят