Бежта белген

Бежта белген () — Урусат Федерациядин Дагъустан республикада авай муниципалитетдин белген (). Административвилелди Цунта райондин пай хьиз арадал атанвайди я.  

Администрациядин юкь — Бежта хуьр я.

 География 
Район Дагъустан Республикадин суван рагъакӀидай пата, Авар Къойсу вацӀун кьиле, ЧӀехи Къавкъаздин кьилелай элячӀдай цӀиргъера, гьулуьн дережадилай 1500-3500 м кьакьанда ала. Кефердинни рагъакӀидай пата Цунта райондихъ галаз, кефердинни рагъэкъечӀдай пата Тлярата райондихъ ва рагъакӀидай пата Гуржистандихъ галаз са сергьятра ава.

Райондин чилерин майдан — 575 км² я.

Климат
Белгендин климат, къайи яргъи хъуьтӀуьвни куьруь гаталди тафават авай, юкьван гьалдин — мекьи я. Белгендин гьавадин вини дережадин ламувал набататрин хъсан экъечӀуниз куьмек гузва. Хъчарин жуьреба - жуьревилив ва булвилив тафават авай гегьенш чӀурар, белгендин асул девлет я. Гьавиляй хуьруьн майишатдин асул кӀвалахар ина лежбервални малдарвал я.

Минералдин чешмеяр
Белгендин чилера пара кьадарда гъвечӀи ва чӀехи минерал цин чешмеяр ава: недай затӀар гьазуруниз виже къведай кьел квай, сода квай ятар, ва сагъардай экъуьнар ийидай гугурт, гургуртни - водород ва шуьтруь ракьун чими ятар.

 Тарих 
Бежта белген 1992 йисуз арадал гъанвай ва Дагъустан Республикадинни гьакӀни вири Урусат Федерациядин административивлин паюнда 
уникум тир гьал я.

Дагъустан Республикадин Конституцияди тайинарнавайвал Бежта белген Цунта райондин составдик акатзава.

 Агьалияр 
Йисариз килигна Бежта райондин агьалийрин дегиш хьунин динамика:

Йис20082009201220132014Агьалияр9 500  9 783  7 328 Таблица 35. Оценка численности постоянного населения на 1 января 2012 г. 7 369 33. Численность постоянного населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2013 г. 7 387 33. Численность постоянного населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2014 г. 

Чкадин миллетар — бежтаяр ва гунзибар я, абур бежта ва гунзиб чӀаларал рахазва Этнокарта Западного Дагестана. Андо-цезские языки. Диндал гьалтайла вири суни - мусурманар я.

2009 йисан 1 январь тарихдин малуматрив кьурвал «Бежта белген» муниципалитетдин миллетрин состав Бежтинский участок :

ХалкьКьадар, кас.Пай вири агьалийрикай, %бежтаяр 8280 84,6 %гунзибар 1040 10,6 %дидояр 468 4,8 %вири санал 9783 100,00 %

 Администрациядин паюнар 
Райондик 5 муниципалитетдин образование (хуьруьнсовет) акатзава ЗАКОН РЕСПУБЛИКИ ДАГЕСТАН ОТ 13.01.2005 N6 О СТАТУСЕ И ГРАНИЦАХ МУНИЦИПАЛЬНЫХ ОБРАЗОВАНИЙ РЕСПУБЛИКИ ДАГЕСТАН.

Бежта белгендин хуьруьнсоветар ва абурук акатзавай 12 хуьрер, (яцӀу шрифтдив администрациярин юкьвар къалурнава);

 «Бежта» хуьруьнсовет — Бежта
 «Качалай» хуьруьнсовет — Качалай, Караозек, 40 лет Октября, Ахай-Отар, Ачи-Чунгур, Кара-Тюбе
 «Тлядал» хуьруьнсовет — Тлядал 
 «Хашархота» хуьруьнсовет — Хашархота 
 «Гунзиб» хуьруьнсовет — Гарбутль, Гунзиб, Нахада  — гунзибар.

Хуьрер - анклавар
Административвилелди Бежта белгендиз талукь 12 хуьруькай ругуд хуьр Бабаюрт райондин чилерал ала Бабаюртовский районный суд Республики Дагестан:

Бабаюрт райондин чилерал алай Бежта белгендин (Цунтин райондин) хуьрер: 

 Ахай-Отар, Ачи-Чунгур, Караозек, Качалай, Кара-Тюбе ва 40 лет Октября.

 Баянар 

 ЭлячӀунар 
 Дагъустан Республикадин президентдин сайтуна Бежта белгендикай малуматар 

Категория:Дагъустандин районар