Händschemécher

Händschemécher (fir Männer) oder Händscheméchesch (fir Fraen) ass de Beruff vun enger Persoun, déi Händsche fabrizéiert. Et ass e Beruff, deen hautdesdaags esou gutt wéi ausgestuerwen ass.

Am 19. Joerhonnert gouf et eng Rëtsch Händschefabricken zu Lëtzebuerg an et war laang déi wichtegst Industrie um Gebitt vun der Stad Lëtzebuerg.

Vill Leit hunn deemno als Händscheschnidder (fir e Mann) oder Händschennéiesch (fir eng Fra), och Coupeur genannt, an der Händschenindustrie geschafft, sief et an der Fabrick selwer oder doheem. Déi, déi vun doheem aus geschafft hunn, sinn déi virgeschnidden Händschen an d'Fabrick siche gaangen an hu se mat heem geholl fir se do zesummenzebitzen.

Zum Aarbechtsgeschier vum Händscheschnidder an der Händschennéiesch zielen absënns: Schneiddësch, Napp, verschidde Schéieren a Messeren (Dollmesser, Bordéiermesser, gudde Picki oder  Kuttepicki vum fr. « couteau à piquet »), kartongs Kaliberen, Pidoir, Stempelen, asw.

 Verfaren 
Den Händscheschnidder kritt säi Pass (eng gewëss Zuel Déierenhait fir ze verschneiden, gemenkerhand Aarbecht fir eng Woch), en dréit s'an der Toilette (schwaarzt Awéckelduch) heem, wou d'Feller fir d'éischt an eng Napp (fiicht Léngentduch) agewéckelt an op enger Marberplack ausgebreet ginn. Mat engem schaarfen Dollmesser (de. Abschärfmesser, fr. doloire) gi se gedollt, d. h. déi bannenzeg, rau Säit vum Fell gëtt raséiert a glat gemaach, woubäi d'Dollmesser ëmmer schaarf muss sinn an et dowéinst reegelméisseg mat engem Schläifsteen nogeschäerft muss ginn.   

Duerno kommen d'Feller an der Fabrick an den Notissage, wou kontrolléiert gëtt wéi gutt se gedollt goufen a wéi vill Händschen aus den Hait kënne gemaach ginn. D'Hait gi mam Pidoir (de. Zollstock, vum fr. pied « Fouss ») a mam Bordéiermesser depzéiert (fr. dépecer) d. h. se ginn de Moossen no virgeschnidden, woubäi et drëm geet sou vill Händsche wéi méiglech mat esou mann Enlevüren (Offall) wéi méiglech ze kréien. Déi geschnidden Deeler ginn tawenéiert (frz. étavillonner), wëll soen, se ginn op de Kaliber (kartongs Muster) ugepasst a fäerdeg geschnidden, ier s'an de Riddel (fr. ridelle) kommen, wou e Stempel mat de Moossen op déi bannenzeg Säit gedréckt gëtt. An där Zäit ginn d'Bandeletten (de. Armränder), d'Forschetten an d'Daume geschnidden, gezielt a gekollt. Schlussendlech ginn déi fäerdeg geschnidden Händschen op e Briet geluecht an de Coupeur geet se liwweren. D'Aarbecht um héijen Dësch ass fäerdeg an d'Händsche kommen an d'Händschemanik, e Gestell mat engem Gebëss wéi an engem Schraufstack, an deem Kofferzänn d'Lieder zesummenhale fir d'Händschen esou zesummenzebitzen. 

 Literatur 
 Orlewski-Eyschen, Jacqueline, Duhr, Nicole et al. Et war een deemools net méisseg: Al Beruffer a Broutverdéngschter, Band 1. Itzig: RBS, 2009. ISBN 9782959972157
 Orlewski-Eyschen, Jacqueline, Duhr, Nicole et al. Et war een deemools net méisseg: Al Beruffer a Broutverdéngschter, Band 2. Itzig: RBS, 2010. ISBN 9782959972167

 Kuckt och 
 Händschenindustrie zu Lëtzebuerg
 Händschefabréck am Stadgronn

 Um Spaweck 

 Vallerant Jacques. La main du gantier. In: Le Monde alpin et rhodanien. Revue régionale d’ethnologie, n°1-4/1979. Artisanat et métiers de tradition. pp. 317-357

Kategorie:Beruffer
Kategorie:Handwierk