Konsonant

E Konsonant (oder eng Consonne) bezeechent an der Phoneetik e Sproochlaut bei deem senger Artikulatioun de Stëmmtrakt méi enk gëtt an domat den Ootmungsloftstroum ganz oder deelweis blockéiert gëtt, wouduerch et zu Turbulenzen (Loftwierbelen) kënnt, déi een héiert.

Buschtawe vun der geschriwwener Sprooch wéi B, C, D, F, G… si Konsonantbuschtawen, ginn awer am allgemenge Sproochgebrauch och als „Konsonant“ bezeechent.

De Konsonante géintiwwer stinn d'Vokalen, bei deenen de Loftstroum ongehënnert ass.

 Eegenschafte vun engem Konsonant 

 Konsonanten am Lëtzebuergeschen 
An der Lëtzebuerger Sprooch gëtt et follgend Konsonanten (Konsonantbuschtawen):
Konsonant(en)IPAErklärungBeispill(er) b[b]stëmmhaft am Ufank vun de Silben, wéi am FranséischenBall, Gebitt[p]stëmmlos um Enn vun engem WuertMikrob, Kuebc[s] / [t͡s]virun ‹e›, ‹é›, ‹i›, ‹y› am Ufank vum WuertCertificat, Cité[k]virun ‹a›, ‹o›, ‹ou›, ‹u› a KonsonantenCapellen, Coupum Enn vun engem Wuert, wéi am FranséischenBic, Fric[s]bannent eng Wuert virun ‹e›, ‹é›, ‹i›, ‹è›, ‹ê›, wéi am FranséischenFacilitéit, exercéierencc[ks]a franséische WierderAccidentch[ɕ]hanner ‹e›, ‹ë›, ‹é›, ‹i›, ‹ä›, ‹ei›, ‹éi›, ‹äi›, ‹ü›Bicher, räich, du méchs, süchteg[x]hanner ‹a›, ‹o›, ‹u›, ‹au›, ‹ou›Baach, Bauch, louch[k]a Wierder aus dem GriicheschenCharakter, Chrëschtdagchs[ks]wéi am Numm vun der franséischer Stad DaxDachs, Béchs, Eidechsck[k]hanner engem kuerze VokalDecken, Bäckercks[ks]wéi am Numm vun der franséischer Stad Daxdacksct[ks]virun ‹i› wéi an  actionElectioun, Conjonctiound[d]stëmmhaft am Ufank vu enger Silb oder engem Wuert, wéi am Franséischendräi, Brieder[t]stëmmlos um Enn vu enger Silb oder engem WuertRad, Stadhausf[f]wéi am FranséischenFall, fënnef, Grafg[ɡ]stëmmhaft am Ufank vu enger Silb oder engem Wuertgoen, begéinen[ʁ]wa bannent engem Wuert eng Silb hanner ‹a› oder ‹u› ufänkt a wann derhanner en [ə] steetVugel, Lager, Jugend[x]um Enn vun engem Wuert, hanner ‹a›, ‹o› oder ‹u›Schlag, Katalog, Flug[ʒ]wa bannent engem Wuert eng Silb hanner ‹i›, ‹l›, ‹e› oder ‹r› ufänkt a wann derhanner en [ə] oder [ɐ] steetLigen, BiergerPilger, fleegen[ʒ]a Wierder aus dem Franséischen; gëtt am Ufank vum Wuert als Reiflaut geliesGilet, Gendarmerie, Gigot[ɕ]um Enn vun engem Wuert, hanner ‹r›, ‹e› oder ‹ee›Deeg, roueg, Bierg[ʃ]a franséische Wierder déi mat -age, -oge oder -uge ophalenEtage, Plage, Loge[k]stëmmlos um Enn vun engem Wuertanalog, Drog, Doggh[h]betount am Ufank vun engem Wuert oder enger SilbHaus, behaaptenj[j] [ʒ/ʑ]wéi am Laténgeschen, wéi en [i]Jeeër, Joermaarteng Rei Wierder kënne variabel mat [j] oder [ʒ] geschwat ginnJabel, jatscheleg, jéimeren, jiddereen, joen, Juni, juppelen[ʒ]wéi am FranséischenJournal, Jeton[ʤ]a Wierder aus dem EngleschenJob, joggenk[k]wéi an  koalaKuch, Kabeskt[ks]wéi an  électionLektioun, Friktiounl[l]wéi am FranséischenLuuchtm[m]wéi am FranséischenMamm, Tram[ ]stomm hanner engem NasalvokalParfumn[n]wéi am FranséischenNues, Kand[ ]stomm hanner engem NasalvokalRefrainng[ɲ]wéi an  parkinglaang, Bongnk[ɲk]den ‹n› ass velar wéi a  parking an den ‹k› gëtt kloer ausgeschwatBänk, krankp[p]wéi am FranséischenPompel, Stoppq[kw]besteet nëmme mat engem ‹u› hannendrun; tëscht dem Laut [k] an dem Vokal hannendrun gëtt en hallwen ‹u› geschwatQuell, Quadrat, quaken, Quetsch, quëtschenr[ʁ]wéi am Franséischen; et ass e velaren ‹r›Rou, Radau[x]viru stëmmlose KonsonantenSport, perfekt[ɐ̯]vokaliséiert hanner ‹ i(e)›, ‹u(e)›, ‹ä(e)› an…Bierg, muer, Äerd, Vampir, Kuran den Endungen ‹er› oder ‹ër›Bäcker, Leeër[x / ɐ]um Enn vum Wuertmir, war, Gefors[z]mëll, stëmmhaft wéi a  maison am Ufank vun engem Wuert oder enger SilbSonn, gesond, Saaft, sécher[s]stëmmlos wéi a  vaisseau wann den ‹s› verduebelt assWaasserum Enn vun engem WuertReesstëmmhaft am Ufank vum Wuert, nëmmen a FriemwierderSachet, Salon, Service, Souvenir, Succès, systemateschsch[ʃ]wéi ‹ch› am FranséischenSchëpp, näischtschw[ʃw]wéi an  chouetteschwaarz, Schwëstersp[ʃp]den ‹p› ass net betount a kléngt éischter wéi en ‹b›Spaass, Spill[sp]an englesche WierderSponsor, Speakerst[ʃt]den ‹t› ass net betount a kléngt éischter wéi en ‹d›Stull, Staat[st]an engleschen oder franséische Wierderstabel, Stilt[t]wéi am FranséischenTuer, Tutv[v]stëmmhaft wéi ‹v› am FranséischenVas, Vegetarier[f]stëmmlos um Enn vum Wuert oder a Wierder aus dem DäitschenVéi, Polver, bravw[v]stëmmhaft wéi ‹v› am FranséischenWoch, Wäin[f]stëmmlos um Enn vum WuertLéiw, Méiwx[ks]ausgeschwat wéi a FélixHex, Aaxtz[t͡s]ausgeschwat wéi a FritzZirkus, Witz

 Literatur 


 Um Spaweck 



Kategorie:Grammaire vum Lëtzebuergeschen
Kategorie:Phoneetik