Mustiken

D'Mustiken (Culicidae) sinn eng Famill vun Insekten bannent der Uerdnung vun den Diptera (mat zwéi Flilleken). Weltwäit gëtt et méi wéi 3670 Mustikenaarten.Systema Dipterorum: Catalogue of Life. In: Catalogue of Life - indexing the world's known species. Naturalis Biodiversity Center. Opgeruff den 1. Oktober 2019 (Englesch). An Europa gëtt et 104 Aarten, vun deenen déi meescht och a Mëtteleuropa ze fanne sinn.Culicidae bei Fauna Europaea Mustike si weltwäit verbreet, si feele just an der Antarktis an op e puer isoléierten ozeaneschen Inselen, wéi z. B. Island. Besonnesch grouss suppeg Gebidder, wéi een s'an der Tundra an an der Taiga fënnt, sinn ideal Bruttplaze fir Mustiken.

Beschreiwung

Hir Flilleke bestinn aus feinem, hautaartegem Geweebe, deelweis mat Schuppe beluecht, a wéi all d'Dipteren hu si zwou Halteren (Schwéngkolben).

Hir Antenne si mëttellaang a villgliddereg, si hunn e Stiechrüssel ongeféier vun der selwechter Längt, e schlanke Kierper a laang Been. Mustike weien ongeféier 2 bis 2,5 Milligramm.

D'Männercher si meeschtens méi kleng wéi d'Weibercher. Et erkennt ee se haaptsächlech un hire buuschtegen Antennen. Weibercher vun der Ënnerfamill Culicinae hu Palpen, déi däitlech méi kuerz si wéi hire Stiechrüssel. Bei Männercher a Weibercher vun der Ënnerfamill Anophelinae sinn d'Palpen ongeféier sou laang wéi de Stiechrüssel.

Entwécklung
D'Liewe vun enger Mustik ass a véier verschidde Stadien agedeelt: Ee, Larve, Popp (Nymph) an Imago (dat erwuessent Déier).

Mustiken zu Lëtzebuerg
Zu Lëtzebuerg gëtt et 28 Mustikenaarten (Stand: 15. Juni 2022).Cf. déi provisoresch Checklëscht vun de Mustiken zu Lëtzebuerg op https://mosquitoes.lu. Gekuckt de 15. Juni 2022 (Englesch)

D'Fuerschung zu Lëtzebuerg iwwer Mustiken ass ganz rezent. Déi éischt Observatiounen zu Lëtzebuerg goufen an enger Etude iwwer d'Mustikenaart Anopheles maculipennis am Joer 1999 publizéiert.Cf. Proft et al. 1999 an der Literatur. Den éischte graffen Iwwerbléck iwwer d'Mustikefauna vu Lëtzebuerg gouf am Joer 2003 publizéiert.Cf. Beck et al. 2003 an der Literatur. 2016 huet den Naturmusée eng Etude iwwer invasiv Mustikenaarten zu Lëtzebuerg gemaach, well déi Wäissgezeechent Iergermustik (Aedes albopictus), och nach Asiatesch Tigermustik genannt, amgaang ass, sech queesch duerch Europa auszebreeden. 7 Mustikenaarte goufen nogewisen, dorënner eng nei Aart fir Lëtzebuerg (Aedes vexans), mä et konnt keng invasiv Mustikenaart nogewise ginn.Cf. Ries et al. 2019 an der Literatur.

2018 huet en Awunner vu Stolzebuerg eng getigert Mustikenaart fonnt an dem Naturmusée 3 Specimene geschéckt, déi a sengem Genetikslaboratoire als déi invasiv Japanesch Iergermustik (Aedes japonicus) identifizéiert gouf.Cf. Schaffner & Ries 2019 an der Literatur.

Am Kader vun engem Iwwerwaachungsprogramm vun der Santésdirektioun gouf 2022 déi Wäissgezeechent Iergermustik ("Asiatesch Tigermustik") zu Bierchem nogewisen a mat Erfolleg bekämpft.Cf. https://mosquitoes.lu/first-appearance-of-the-tiger-mosquito-aedes-albopictus-in-luxembourg/ Am Juli 2023 goufen am Kader vum selwechte Programm Eeër vun dëser Aart an der Géigend vu Capellen fonnt.Cf. https://mosquitoes.lu/second-detection-of-the-invasive-asian-tiger-mosquito-aedes-albopictus-in-luxembourg/

Am Kader vum Fuerschungsprojet MosquitoLUX (2019-2022) sinn d'Mustikenaarte vu Lëtzebuerg systematesch kartographéiert ginn fir en Atlas vun de Mustikë vu Lëtzebuerg ze publizéieren.Cf. https://mosquitoes.lu/atlas/ De Projet gouf vum Naturmusée an Zesummenaarbecht mam Ëmweltministère an der Gesondheetsdirektioun ausgeféiert.

Tabell vun de Mustikenaarten, déi zu Lëtzebuerg virkommen
 Wëssenschaftlechen Numm  Ënnergattung  Lëtzebuergeschen NummDéi Lëtzebuergesch Nimm stamen aus dem Mustikenatlas ënnert Schaffner et al. 2023 an der Literatur.  Éischten NoweisAedes albopictus (Frederick Askew Skuse,1894)AedesWäissgezeechent IergermustikSi gëtt heefeg och Asiatesch Tiger-Mustik genannt. Deen Numm ass net eendeiteg, well et vill getigert Mustikenaarten an Asie ginn.2022 Aedes annulipes (Meigen, 1830)  Ochlerotatus  Réngelfouss-Iergermustik  2001 Aedes cantans (Meigen, 1818)  Ochlerotatus  Sangereg Iergermustik  2001 Aedes cinereus Meigen, 1818  Aedes  Äschegro Iergermustik  2001 Aedes communis (De Geer, 1776)  Ochlerotatus  Gewéinlech Iergermustik  2019 Aedes geminus Peus, 1970  Aedes  Zweelaf-Iergermustik  2010 Aedes geniculatus (Olivier, 1791)  Dahliana  Wäissknéi-Iergermustik  2001 Aedes japonicus (Theobald, 1901)  Hulecoeteomyia  Japanesch Iergermustik  2018 Aedes punctor (Kirby, 1837)  Ochlerotatus  Provokant Iergermustik  2001 Aedes refiki (Medschid, 1928)  Rusticoidus  Refik-Iergermustik  2019 Aedes rusticus (Rossi, 1790)  Rusticoidus  Rustikal Iergermustik  2001 Aedes sticticus (Meigen, 1838)  Ochlerotatus  Getëppelt Iergermustik  2001 Aedes vexans s.l. (Meigen, 1830)  Aedimorphus  Stëppeleg Iergermustik  2016 Anopheles claviger s.s. (Meigen, 1804)  Anopheles  Keellëpsen-Nolmustik  2001 Anopheles daciae (Linton, Nicolescu & Harbach, 2004)  Anopheles  Rumänesch Nolmustik  2021 Anopheles maculipennis s.s. (Meigen, 1818)  Anopheles  Nolmustik mat gefleckte Flilleken  1997 Anopheles petragnani (Del Vecchio 1939)  Anopheles  Petragnani-Nolmustik  2021 Anopheles plumbeus (Stephens, 1828)  Anopheles  Bläifaarweg Nolmustik  2001 Coquillettidia richiardii (Ficalbi, 1889)  Coquillettidia  Richiardi-Ënnerwaassermustik  2001 Culex hortensis s.l. (Ficalbi, 1889)  Maillotia  Gaarde-Mustik  2005 Culex modestus (Ficalbi, 1889)  Barraudius  Bescheide Mustik  2019 Culex pipiens (Linnaeus, 1758)  Culex  Nërdlech Haus-Mustik  1997 Culex territans (Walker, 1856)  Neoculex  Onheemlech Mustik  2001 Culex torrentium (Martini, 1925)  Culex  Stroum-Mustik  1997 Culiseta annulata (Schrank, 1776)  Culiseta  Geréngelt Keeltmustik  2001 Culiseta glaphyroptera (Schiner, 1864)  Culiseta  Elegant Keeltmustik  2007 Culiseta longiareolata (Macquart, 1838)  Allotheobaldia  Laangzelleg Keeltmustik  2018 Culiseta morsitans (Theobald, 1901)  Culicella  Bësseg Keeltmustik  2001 Uranotaenia unguiculata (Edwards, 1913)  Pseudoficalbia  Fangernol-Himmelmustik  2019

Mustiken als Iwwerdréier vu Kränkten
Mustike si wichteg biologesch Iwwerdréier vu Kränkten op Mënsch an Déier. Beim Picken kënne mam Spaut vun de Mustiken Erreeger vu Kränkten (Virussen, Bakteerien souwéi eenzelleg oder méizelleg Parasitten) iwwerdroe ginn, déi d'Mustik bei enger viregter Molzecht opgeholl hat.

An deem Kontext ass et wichteg, datt d'Erreeger sech no der Pickür vun engem infizéierte Wiert an der Mustik reproduzéieren a bis an d'Spautdrüsen transportéiert ginn. Dofir mussen d'Erreeger respektiv hir dorop spezialiséiert Tëschestadien och d'Mustik infizéieren. Dofir kann net all Mustikenaart all Kränkt iwwerdroen. D'Zäit tëschent der Opnam vum Erreeger an der Capacitéit, fir e viru kënnen ze ginn, gëtt bei Mustiken an anere Krankheetsvecteuren, extrinsesch Inkubatiounsperiod genannt. Si hänkt vun der Temperatur of an dauert tëschent 10 a 14 Deeg. Wann deemno en infizéierte Vecteur e Wiert virum Oflaf vun der extrinsescher Inkubatiounsperiod pickt, ka keng Kränkt iwwerdroe ginn.

Zu de wichtegste Krankheetserreeger, déi vu Mustiken iwwerdroe ginn, ziele Plasmodien (Malaria), parasitär Wierm, déi am Lymph- oder Bluttgefäässystem liewen (Filariasis, Dirofilariasis), Virussen (Gielféiwer, Denge-Féiwer, West-Nil-Féiwer, Chikungunya-Féiwer, Rift-Valley-Féiwer) oder Bakteerien (Tularämie). Och an Europa gëtt et Kränkten, déi vu Mustiken iwwerdroe ginn. D'West-Nil-Féiwer an d'Chikungunya-Féiwer gehéieren zu de bekanntsten.

Wéinst dem Klimawandel kann een dovun ausgoen, datt zu Lëtzebuerg de Risiko vun enger Infektioun duerch Mustike mat der Zäit wäert zouhuelen.

Rotschléi fir d'Eliminatioun vu Mustikelarven a Wunngebitter
280px|riets|Rotschléi fir d'Eliminatioun vu Mustikelarven ronderëm d'Haus
Mustiken, déi eis picken oder péngegen, beweege sech net wäit. Si sinn dacks direkt an eisem Ëmfeld opgewuess. Déi bescht Method fir se lass ze ginn an net méi gepickt ze ginn ass et, fir ronderëm eis Haiser d'Plazen ze reduzéieren, wou d'Mustiken hir Eeër leeë kënnen (Bruttplazen). Prinzip: keen ofgestanend Waasser = keng Mustiken!
 Spillsaachen a Behälter: Spillsaachen, Eemeren, Dëppen, Vasen, Poubellen, Schubbkaren, Pneuen an all Objet, dee Reewaasser usammele kann, ënnerdaach raumen. 
 Basengen a Schwämmen: reegelméisseg d'Wänn botzen an doudeg Blieder rafen. 
 Blummendëppen: Ënnersetzer eemol d'Woch eidel maachen a botzen oder mat Sand fëllen a moderat nätzen, sou datt sech kee Waasser dra sammelt. 
 Sprangburen, Fudderkëmp a beweeglech Schwämmen: op d'mannst eemol d'Woch d'Waasser wiesselen a botzen. 
 Reewaasserbehälter: mat Deckel, Mustiksnetz oder Stoff bedecken; ëmdréinen, wa se net am Asaz sinn. 
 Kullangen, Ofwaasserkanäl a flaach Diech: fir e gudde Waasseroflaf suergen. 
 Baatschen (z. B. iwwer Brennholz): sou leeën, datt de Reen gutt ofleeft a keng Pill entstinn. 
 Pill a Verdéiwungen: Terrain egaliséiere fir d'Formatioun vun dauerhafte Pill ze vermeiden.
 Naturno Weieren: klenge Risiko, enthale vill Déieren (Libellen, Amphibien, Fësch, asw.); reegelméisseg Blieder aus dem Weier a ronderëm rafen.

Literatur
Anonymous, 2014. Small bite, big threat – Petits mais dangereux – Klein aber gefährlich: Les moustiques au Luxembourg. Brochure éditée par le Centre de recherche public Santé à l'occasion de la Journée mondiale de la santé. 20pp. PDF FR PDF DE
Beck, M., M. Galm, T. Weitzel, V. Fohlmeister, A. Kaiser, A. Arnold & N. Becker, 2003. Preliminary studies on the mosquito fauna of Luxembourg. European Mosquito Bulletin 14: 21-24. PDF 575 KB
Muller, C. P. & A. L. Reye, 2012. Prevalence and diversity of mosquitoes and mosquito-borne pathogens in Luxembourg. Unpublished report. CRP Santé and Laboratoire national de santé, Luxembourg. 
Proft, J., W. A. Maier & H. Kampen, 1999. Identification of six sibling species of the Anopheles maculipennis complex (Diptera: Culicidae) by a polymerase chain reaction assay. Parasitol Res (1999) 85: 837-843.
Ries, C., A. Arendt, C. Braunert, S. Christian, A. Dohet, A. Frantz, G. Geimer, M. Hellers, J. A. Massard, X. Mestdagh, R. Proess, N. Schneider & M. Pfeiffenschneider, 2017. Environmental impact assessment and black, watch and alert list classification after the ISEIA Protocol of invertebrates in Luxembourg. Bull. Soc. Nat. luxemb. 119: 63-70. PDF 360 KB
Ries, C. & F. Schaffner, 2019. Conseils pour éliminer les gîtes larvaires de moustiques autour de son habitation. Dépliant en 4 langues (FR, LB, DE, PT), 2 p. Éditeurs: Musée national d'histoire naturelle, Direction de la santé (MS), Département de l'environnement (MECDD) PDF 1.5 MB
Ries, C., S. Christian, M. Pfeiffenschneider & F. Schaffner, 2019. Project report on an inventory of mosquito species in Luxembourg in 2016 Luxembourg. Unpublished report, 6 p.
Robert V., F. Günay, G. Le Goff, P. Boussès, T. Sulesco, A. Khalin, J. Medlock, H. Kampen, D. Petrić & F. Schaffner, 2019. Distribution chart for Euro-Mediterranean mosquitoes (Western Palaearctic region). Journal of the European Mosquito Control Association 37: 1-28.
Schaffner, F. & C. Ries, 2019. First evidence and distribution of the invasive alien mosquito Aedes japonicus (Theobald, 1901) in Luxembourg. Bull. Soc. Nat. luxemb. 121: 169-183. PDF 8,94 MB
Schaffner F., A. Weigand & C. Ries, 2023. Atlas and catalogue of the mosquitoes (Diptera, Culicidae) of Luxembourg. Ferrantia 87, Musée national d'histoire naturelle, Luxembourg, 117 p. PDF online
Sunnen, M., 1918. Die Stechmückenplage in Luxemburg und Umgebung. P. Worré-Mertens, Luxembourg, 24 p.

Um Spaweck
 https://mosquitoes.lu