Hausspatz

Den Hausspatz (Passer domesticus) oder einfach Spatz; vereelzt och nach Mësch (oder Karmësch) genannt, ass eng Vullenaart aus der Famill vun de Spatzen (Passeridae) an ee vun de bekanntsten an am wäitste verbreete Sangvullen. Hien ass zanter iwwer 10.000 Joer e Kulturfollger vum Mënsch, dat heescht, en ass iwwerall do ze fannen, wou d'Mënsche sech niddergelooss hunn. Et gëtt geschat datt et weltwäit eng 500 Milliounen Individue gëtt. Zanter der zweeter Hallschecht vum 20. Joerhonnert geet hire Bestand signifikant zeréck, besonnesch am Weste vu Mëtteleuropa, sou datt d'Aart mëttlerweil op d'Rout Lëscht vun de bedroten Aarten opgeholl gouf.

Beschreiwung
Den Hausspatz weit ronn 30 Gramm a gëtt 14 bis 16 Zentimeter grouss – eng Grëtz méi wéi de Feldspatz. Opfälleg ass säi grousse Kapp a säi kräftegen, konesche Schniewel. D'Längt tëscht de Flilleken ass 71 bis 82 Millimeter, seng Spanwäit eng 23 Zentimeter. Männercher a Weibercher sinn däitlech anescht gefierft: D'Männercher hu méi kontrasträich Faarwen, si hunn eng schwaarz oder donkelgro Strass an eng schwaarz Broscht. Op der Stier an uewen um Kapp si se bläigro, vum A bis hannen an d'Akaul leeft e käschtebrongt Feld. D'Bake sinn hellgro bis wäiss. De Réck ass brong mat schwaarze Sträifen dertëscht, gradewéi d'Flilleken. Op de Flilleken ass zousätzlech eng wäiss Sträif. D'Broscht an de Bauch si gro. Do dergéint sinn d'Weibercher manner kontrastéiert gefierft, haaptsächlech Variatioune vun hellbrong a gro. Déi Jonk si wéi d'Weibercher gefierft.

Hausspatze fléie séier - bis zu 60 Kilometer an der Stonn, riichtaus a relativ niddreg. Dobäi geet de Flillek 13 Mol an der Sekonn op an of. Dertëscht si kuerz Phasen, wou se sech seegele loossen.

Verbreedung

Ernierung

Verhalen a Fortplanzung

Den Hausspatz zu Lëtzebuerg
Zu Lëtzebuerg gouf den Hausspatz vun natur&ëmwelt 2020 zum Vull vum Joer ausgeruff.

Nieft (Kar)mësch waren an der Zäit nach follgend Nimm gebräichlech: Spaz, Mëschelchen, Karbock, -butsch, -mëschel, -frësser, -hengscht, -louder, Mauerkrécher, Mauervill, Mauermësch, Mëschtnéckel, Jhadecker(chen), sou wéi lokal zu Ettelbréck Karestécher, zu Bungeref Kirrichvillchen, zu Izeg Karmëtsch, an am Nordéislek Daachvugel oder -vigelchenHenri Klees: Luxemburger Tiernamen. Inbegriffen in 2. Auflage die 'Luxemburger Vogelnamen' von Henri Rinnen. Luxemburg, Institut Grand-ducal, Section de linguistique, de folklore et de toponymie, 1981 (=Beiträge zur luxemburgischen Sprach- und Volkskunde Nr. XIV).

Um Spaweck

Kategorie:Passeridae
Kategorie:Vullen zu Lëtzebuerg