Gebonne Rotatioun

mini|Déi nëmmen duerch Satellittefotoe bekannt Moundrécksäit.

D'gebonne Rotatioun oder och Synchron Rotatioun ass e Begrëff aus der Astronomie deen de Phenomeen vun zwéin Himmelskierper beschreift déi sech enk ëmkreesen, woubäi d'Eegendréiung vun deem mat manner Mass ofhängeg vun der Ëmlafperiod ëm den aneren Himmelskierper ass, a sou mat hir gekoppelt ass.

D'gebonne Rotatioun fënnt ee bei Mounden, Planéiten a Stären. Beim Äerdmound ass Gezäitereiwung d'Ursaach, bei munnechen Duebelstärsystemer bremse staark Magnéitfelder d'Rotatioun wéi z. B beim AM-Herculis-Stär.

 Eegenschaften 
Bei der gebonnener Rotatioun ass d'Rotatiounsperiod vum Planéit respektiv Mound d'selwecht wéi seng Ëmlafzäit ëm den Zentralkierper, d'Rotatiounsachs steet ongeféier vertikal zum Bunnplang an den Dréisënn ass d'selwecht. Dat heescht, wärend engem Ëmlaf dréit hien dem Zentralkierper ëmmer déi selwecht Säit zou (vgl. éischt Bild).

An de meeschte Fäll ass den Zentralkierper däitlech méi schwéier wéi säi Begleeder. Da wierke seng héich Gezäitenacceleratiounen op e vergläichswäis klenge Masseninertiemoment méi ofgeschwächt. Wann d'Massen net ze verschidde sinn, dann ass den Zoustand vun der gebonnener Rotatioun meeschtens nach net erreecht. An deem Fall ka sech de gebonnenen Zoustand um Enn bei béide Kierper astellen, soudatt béid Kierper sech vum aneren aus gesinn net dréien. Dat ass dann eng duebel gebonne Rotatioun.

Am Allgemengen ass d'Bunn kee geneeë Krees, also d'Wénkelvitesse vun der Bunnbeweegung ass net konstant an nëmmen an der Moyenne d'selwecht wéi d'Rotatiounsvitesse. Doduerch sinn z. B. am Laf vun engem Mount och schmuel Randgebdder vun der Moundrécksäit ze gesinn, kuckt Libratioun.

 Bedeitung fir extrasolar Planéiten 
Bis elo gouf ugeholl, datt bei Stären, déi méi kleng si wéi eis Sonn, Planéiten op enger potentiell liewensfrëndlecher Distanz zu der Sonn eng gebonne Rotatioun hunn. Well dobäi op der sonnenofgedréiter Säit disponibelt Waasser an eventuell déi ganz Atmosphär veräise géif, fält nees d'Warscheinlechkeet vun enger liewensfrëndlecher Ëmgéigend. Deem kann awer den Effet vun den „thermesche Gezäiten“ entgéintwierken, bei deem sech wéinst der Inertie bei der Opwiermung en hannendrun lafenden thermesche Gezäitebierg opbaut. Bei der Venus verhënnert deen Effet déi gebonne Rotatioun zu der Sonn. Nei Hypotheese ginn awer dovun aus, datt souguer dënn, äerdänlech Atmosphären eng gebonne Rotatioun verhënnere kënnen, wat d'Warscheinlechkeet vun der Existenz vun extraterrestreschem Liewen erhéije kéint.Rainer Kayser: Atmosphär verhënnert gebonne Rotatioun. Bei: WeltDerPhysik.de. 15. Januar 2015.

 Lëscht vu gebonnene Mounden an Himmelskierper 
 Sonnesystem 
Uschloss un die Äerd
 Äerdmound

Uschloss un de Mars
 Phobos
 Deimos

Uschloss un de Jupiter
 Metis
 Adrastea
 Amalthea
 Thebe
 Io
 Europa
 Ganymed
 Kallisto

Uschloss un de Saturn
 Pan
 Atlas
 Prometheus
 Pandora
 Epimetheus
 Janus
 Mimas
 Enceladus
 Telesto
 Tethys
 Calypso
 Dione
 Rhea
 Titan
 Iapetus

Uschloss un den Uranus
 Miranda
 Ariel
 Umbriel
 Titania
 Oberon

Uschloss un den Neptun
 Proteus
 Triton

Uschloss un de Pluto
 Charon (De Pluto ass selwer och un de Charon gebonnen)

 Extrasolar 
 D'Rotatioun vum Tau Boötis ass un déi vum Tau Boötis b gebonnen.

 Literatur 
 J. Audouze, Guy Israel: Cambridge Atlas of Astronomy. Cambridge University Press and Newnes Books, Cambridge 1985, ISBN 0-521-26369-7.
 C. D. Murray, S. F. Dermott: Solar System Dynamics. Cambridge University Press, Cambridge 2003, ISBN 0-521-57597-4.

Kategorie:Himmelsmechanik