Merzig

Merzig (op Lëtzebuergesch: Mäerzeghttps://web.archive.org/web/20071113081850/http://www.geoplatt.com/platt7-merzigwadern.htm) ass eng Kreesstad am Saarland a Verwaltungssëtz vum Landkrees Merzig-Wadern mat ronn 31.000 Awunner a 17 Staddeeler op 108 km². Merzig läit op der Saar a verdeelt sech wäit ëm d'Héichte vum Saargau an d'Säitendäller vun der Saar.

 Geographie 
 Geographesch Lag 
Geographesch läit déi nordsaarlännesch Kreesstad Merzig tëscht Saarbrécken an Tréier (jee 50 Kilometer ewech) am Dall vun der Saar. Metz a Frankräich a Lëtzebuerg sinn och jee 50 Kilometer ewech. D'Stadgebitt erstreckt sech vun dësem „Merziger Becken“, an deem riets a lénks vun der Saar déi gréisser Staddeeler sinn, iwwer am Ganzen 108 km² bis zu de riets a lénks opsteigenden Héichte vum Saargau. Am Stadkär läit Merzig 175 m iwwer dem Mieresspigel, d'Gauhéichte klamme bis op 417 m erop. 3.108 ha Bësch, 60 ha Erhuelungsfläche wéi Park- a Grénganlagen, 5.862 ha landwirtschaftlech Flächen a Gäertnereien an 128 ha Waasserfläche maachen aus Merzig mat engem Gréngflächeprozentsaz vun iwwer 80 eng grénger Stad.
 Nopeschgemengen 
U Merzig grenze follgend Gemengen: Beckingen am Südosten, Mettlach am Nordwesten, Losheim um Séi am Nordosten a Rehlingen-Siersburg am Südwesten.

 Stadglidderung 

D'Stad gliddert sech zanter der Gebitts- a Verwaltungsreform vun 1974 a 17 Staddeeler (Awunnerzuele Stand 30. Juni 2011):

 Staddeel  Awunner  Ballern  1.189 Besseringen  2.979 Bietzen  968 Brotdorf  3.733 Büdingen  310 Fitten  706 Harlingen  565 Hilbringen  2.569 Mechern  834 Staddeel  Awunner  Menningen  635 Merchingen  939 Merzig  10.934 Mondorf  768 Schwemlingen  2.186 Silwingen  387 Weiler  350 Wellingen  291

 Klima 
De Joresnidderschlag ass 882 mm. Den dréchenste Mount ass de September. Am meeschte reent et am November.

 Geschicht 
  369  Martiaticum  870  Martia1338  Mertzige1478  Mertzych1497  Mertzig1499  Mertzigh, Mertzych

Déi eelst Nennung vu Merzig fënnt sech lt. Kell an engem Befeel vum westréimesche Keeser Valentinians, wärend sengem Openthalt zu „Mansio praedium Martiaticum“ de 4. Juni 369. Ausgangs vum Merchinger Dall am Distrikt Hangenfeld hëlt een un, datt eng réimesch Siidlung stoung, well am Beräich vum Zesummenfloss vum Ritzerbach mam Seffersbach verschidde réimesch Saache fonnt goufen.

De Charles de Plakkapp hat d'Kroungut Merzig dem Tréierer Äerzbëschof Bertolf bei vu senger Bëschofswei am Joer 869 geschenkt. Am 12. an 13. Joerhonnert hat dem Kurfürst d'Ministerialgeschlecht vu Merzig gedéngt. Dem Äerzbëschof vun Tréier hunn déi Merziger Vogteirechter gehéiert. Merzig war a siwe Vogteien opgedeelt: d'Vogtei vum Äerzbëschof, déi vereenegt Schultheißerei mat der Montclairer Vogtei, d'Rischerei, d'Mettlacher Vogtei, d'Brückerei an d'Propstei.

 Wopen 
Blasonéierung: A véier gedeelt, uewe riets an ënne lénks a Sëlwer en duerchgoend rout Kräiz, uewe lénks an ënne riets a Sëlwer e schwiewent schwaarzt Duebelkräiz.

Dat rout Kräiz steet fir d'Äerzbistum Tréier an dat schwiewent schwaarzt Duebelkräiz steet fir d'Herzogtum Loutrengen.

 Jumelage 
 Saint-Médard-en-Jalles (Frankräich), zanter 1986
 Luckau (Däitschland, Brandenburg), zanter 2009

 Kultur a Kuckeswäertes 

 Theater 
 Stadhall
 Zeltpalast Merzig

 Museen 
 Feinmechanisches Museum Fellenbergmühle
 Heimatmuseum am Schlass Fellenberg
 Expeditiounsmuseum Werner Freund

 Bauwierker 
 Kierch St. Peter; dräischëffeg spéitromanesch Basilika, ongeféier 1190-1230, mat barockem Parhaus. Bedeitendst romanesch Kierch am Saarland. Kuckeswäert bannen: Gotescht Peschtkräiz aus dem 14. Joerhonnert, Molereien am Stil vun der Nazarener Schoul.
 Historescht Stadhaus („Altes Rathaus“), Gebaut 1647-1649 als kurfürstlecht Juegdschlass fir den Tréierer Äerzbëschof Philipp Christoph von Sötern; sechs-achsegt Gebai mat zwéi staarken Ecktierm.
 Verschidde Barockgebaier wéi d'Halfenhaus (fréier. Hafenkneipe), Staadt-Marxsches Bürgerhaus, Hilbringer Schlösschen, Abteihaff Besseringen („Zehnt-Haus“), fréier Wunnhaus vum Christian Kretzschmar an der Tréierer Strooss (all 18. Joerhonnert)
 Verschidde Gebaier aus dem 19. a fréien 20. Joerhonnert wéi Villa Fuchs, evangeelesch Kierch, Kierchen zu Hilbringen a Besseringen, Loutrenger Haff, Gare, Haaptgebai vum fréiere Landspidol, Jugendstilhaiser an der Tréierer Strooss, fréier Gebeessfabréck (fréiert Klouschter)
 Verschidde Kapelle wéi d'Mariekapell, Heilig-Kreuz-Kapell, Kreuzbergkapell, Josefskapell, Harlinger Kapell, Al Wellinger Kapell

 Gréngflächen 
 Stadpark mat eenzeger Saline am Saarland
 Garten der Sinne um Kräizbierg
 Bürgerpark Besseringen
 Orchideen um Nackberg bei Hilbringen

De Biergerpark zu Besseringen, de Gaart vun de Kënschten am Museum Schlass Fellenberg, de Gaart vun de Sënnen an de Pargaart St. Peter si besonnesch kuckeswäert.

 Weider Kuckeswäertes 
 Alte Wellinger Kapelle am Staddeel Wellingen
 Museumseisebunn (no Losheim)
 Tiergehege um Blättelbornweiher
 Wolfsgehege am Kammerforst
 Sculpteursymposium Steine an der Grenze
 Clemens-Holzmeister-Kierchen zu Brotdorf a Merchingen
 Seffersbaachbréck, lescht erhale Hängegurtbréck „System Möller“ am Saarland
 St. Clemens Kapelle zu Menningen
 B-Werk Besseringen (Westwall-Bunkeranlag), op der B 51 tëscht Merzig a Besseringen
 Klouschter St. Gangolf, tëscht Besseringen a Mettlach
 Bietzener Heilquell op der B 51 a Richtung Beckingen
 Buedlandschaft „Das Bad“
 Naturbad Heilborn

 Reegelméisseg Evenementer 
 Vizfest (Gréisst Veräinsfest am Saarland)
 Hafefestival (Groussevenement mat Draachebootcourssen an der Merziger Hafemeil)
 Pannenflicker-Fest (Kiermes a Veräinsfest zu Schwemlingen)
 Freeschenfeschd (Grousst Veräinsfest zu Brotdorf)
 Heem- a Lënsefest (Grousst Veräinsfest zu Besseringen)

 Wirtschaft an Infrastruktur 
 Verkéier 
Merzig ass iwwer d'Bundesautobunn 8 (Perl - Stuttgart) an d'Bundesstrooss 51 (Bremen - Sarreguemines) un dat iwwerregionaalt an internationaalt Stroossennetz gutt ugebonnen.
Merzig lait op der Saarstreck an huet dräi Garen, dovun zwou zu Merzig (Merzig (Saar), Merzig-Stadmëtt) an eng am Merziger Staddeel Besseringen. Bei éischteren handelt et sech ëm eng Gare mat ugeschlossener Busgare, allerdéngs eppes ewech vum Stadkär. Hei halen all RE- an RB-Zich vun der Däitscher Bunn (DB). Sou ergëtt sech ongeféier all hallef Stonn en Uschloss a Richtung Saarbrécken, Homburg an Tréier. Zanter 2000 ass och e Garehaltpunkt „Merzig-Stadtmitte“ a Betrib. Hei halen nëmme Regionalbunnen.

 Wäibau 
Am Fréijoer 2007 gouf um Kreuzberg en historesche Wéngert nei ugeplanzt. Domat ass Merzig no Saarfels„Edle Tröpfchen vom Wolfersberg“ (Saarbrücker Zeitung, 23. Oktober 2002) (Beckingen) déi zweet Uertschaft am Saarland, déi d'Traditioun vum Wäibau op der Saar südlech vum etabléierten Ubaugebitt Musel-Saar-Ruwer nees opliewe léisst. De Wäin huet Qualitéitsbezeechnung Saarländischer Landwein.Wein- und Kulturfreunde Kreuzberg Merzig e. V.

 Organisatiounen 
Hire Sëtz zu Merzig hunn follgend Organisatiounen:
 Europäische EDV-Akademie des Rechts gGmbH, EEAR
 Deutsche Herzwacht e. V.

 Geriichter 
Merzig huet en Amtsgeriicht, dat zum Landgericht- an zum Bezierk vum OLG Saarbrécken gehéiert an eng Annexe zu Wadern huet.

 Militär 
Zu Merzig sëtzt d'Luftlandeunterstützungsbataillon 262, dat zu der Luftlandebrigade 26 vun der Saarlandbrigad vun der Bundeswehr gehéiert.

 Bildung 
All Dag gi 6.500 Studenten zu Merzig an d'Schoulen. Weiderhin existéieren 18 Crêchen a Spillschoulen déi entweeder der Stad oder der Kierch ënnerstinn, oder sougenant fräi Crêche sinn.

 Grondschoule sinn zu 
 Kreuzberg (Merzig)
 St. Josef (Merzig)
 Saargau (Schwemlingen)
 Merzig-Besseringen
 Merzig-Brotdorf
 Merzig-Hilbringen

 Gymnasien 
 Peter-Wust-Gymnasium (PWG)
 Gymnasium am Stefansberg (GaS)
 Oberstufen-Gymnasium vum BBZ' Merzig ënnergliddert an d'Fachberäicher Gesondheet a Soziales, souwéi Wirtschaft

 Erweidert Realschoul 
 Christian-Kretzschmar-Schoul

 Ënnerstëtzungsschoulen 
 Sonnerschoul fir Léierbehënnerte Merzig-Brotdorf
 Schoul zum Broch, Ënnerstëtzungsschoul fir geeschteg Entwécklung Merzig-Merchingen

 Beruffsbezunne Schoulen 
BBZ-Merzig:
 Uewerstufengymasium fir Gesondheet a Soziales, souwéi Wirtschaft
 Fachhéichschoul Technik
 Fachhéichschoul Sozialwesen
 Fachhéichschoul Wirtschaft
 Gewerbeschoul
 BGJ a BGS

 Reliounen 
Zu Merzig gëtt et vill chrëschtlech Kierchegemengen an e puer aner Reliounsgemeinschaften:

 Perséinlechkeete vun der Stad 
 Martin Berger (gebuer den 29. Februar 1972), Doumkapellmeeschter, Dirigent, Professer zu Düsseldorf
 Alfred Becker 1930-1995), Member am saarlännesche Landtag
 Edith Ennen (1907-1999), Historikerin, Archivistin, Professer zu Bonn
 Matthias Lackas (1905-1968), Editor
 Moises Levy (1804-1861), Schoulmeeschter, Talmudgeléierten a Rabbiner, Grënner vun enger Talmudschoul zu Merzig
 Gustav Regler (1898-1963), Schrëftsteller an Spuenienkämpfer
 Franz-Josef Röder (1909-1979), Politiker (CDU), MdB, MdL (Saarland), Ministerpresident vum Saarland (1959–79)
 Paul Schneider (gebuer 1927), däitsche Sculpteur
 Roman Schnur (1927-1996), Staats- an Verwaltungsrechtler, Professer zu Tübingen
 Lenchen (Magdalena) Weber (1908-1945), Widerstandskämpferin wärend der Nazizäit
 Kuckt och 
 Biereiche

 Um Spaweck 

 Offiziell Internetsäit vun der Stad
 Literatur über Merzig - Saarlännesch Bibliographie
 Informatiounen zu der jiddescher Geschicht vu Merzig
 Internetsäit vum Merziger Staddeel Wellingen

Kategorie:Stied am Saarland