Prepositioun

Eng Prepositioun oder Verhältniswuert gëtt gebraucht fir eng Plaz, e Moment, d'Aart a Weis, d'Konditioune vun enger Aktioun oder vun enger Situatioun, déi vun engem Verb ausgedréckt ginn, unzeginn.

Eng Prepositiounsgrupp gëtt vun enger Prepositioun (Prep.) zesumme mat enger Nummgrupp (Ng.) gebilt.Beispill: 

 Si schwätzt mat (Prep.) hirem Mann (Ng.)

Hanner enger Prepositioun kann awer och e Pronomen oder en Adverb stoen.Beispiller:
Dir schwätzt iwwer (Prep.) si (Pronomen).
Si luussen no (Prep.) hannen (Adverb).

Déi verschidde Prepositiounen
D'Prepositioune kënnen an dräi Gruppen agedeelt ginn:
Déi, déi ëmmer en Akkusativ mat sech bréngen. Dat sinn: fir, duerch, ouni, géint, ëm, bis, laanscht.
Déi, déi ëmmer en Dativ mat sech bréngen. Dat sinn: aus, mat, zanter, vun, zu, wéinst, bannent, trotz, virun (zäitlech).
Déi, déi kënne sief et en Dativ oder en Akkusativ mat sech bréngen. Dat sinn: an, op, un, iwwer, ënner, hanner, tëscht, nieft, widder, bei, baussent.

Déi Prepositioune generéieren en Akkusativ wa s'eng Richtung, oder en Deplacement uginn.
Se generéieren en Dativ wa s'eng Situatioun oder eng Plaz uginn.

 Prepositioun  Deplacement a RichtungAkkusativ  Situatioun a PlazDativan Si geet an de Stall  Dir schafft an der Zärop  Ech stelle mech op d'Kopp  Ech spillen op der Stroossun  Ech hänken de Raf un d'Mauer  D'Schëld hänkt un der Maueriwwer(t)  De Fliger flitt iwwer d'Mier  D'Kräiz hänkt iwwer der Dierënner(t)  D'Kaz schlauft ënner d'Bett  D'Kaz schléift ënner dem Bett virun / vrun De Jemp geet virun d'Dier  Hi kiert virun der Dier hanner(t) D'Maus leeft ënner de Schaf  Si sëtzt elo ënner dem Schaftëschen(t) / tëscht  Ech leeën d'Brout tëscht d'Bréidercher Den Haff läit tëscht den Dierfer niewen(t) / nieft De Gäertner stellt de Spuet nieft d'Schëpp  E steet gewéinlech nieft dem Reechwidder(t)  Hie leeft mam Kapp widder de Bam  Duerno steet e widder dem Bambei  Ech gi bei de Bäcker  Ech kafe Bréidercher beim Bäckerbaussen(t)  Si geet baussent d'Haus  Si ass baussent dem Haus

Verschidde Prepositiounen hanner deenen e bestëmmten Artikel am Dativ kënnt, kënnen eng Kontraktioun am Masculin an Neutre, all Kéier an der Eenzuel hunn.

 mat + dem = mam  an + dem = amno + dem = nom  op + dem = um vun + dem = vum  un + dem = umzu + dem = zum  vrun + dem = vrumënner(t) + dem = ënnerem  bei + dem = beimiwwer(t) + dem = iwwrem  widder(t) + dem = widderemhanner(t) + dem = hannerem  virun + dem =virum

D'Prepositioun zu gefollegt vum bestëmmten Artikel am Feminin an der Eenzuel kritt déi kontraktéiert Form zur.
 Komm zur Saach!
 Zur Zäit vun der franséischer Revolutioun.

 Literatur 

 Grammaire de la langue luxembourgeoise, Ministère de l'éducation nationale, de l'enfance et de la jeunesse, Luxembourg 2005, Nouvelle édition entièrement révisée et actualisée, Luxembourg 2020, 2e tirage, Luxembourg 2022 ISBN 978-99959-1-206-2

Kategorie:Grammaire vum Lëtzebuergeschen

ta:விபக்தி