Méizuel

D'Méizuel (oder Plural, vum lat. (numerus) pluralis „wat an der Méizuel steet“, ofgeleet vu lat. plures „hirer méi“; ofgekierzt pl), ass an der Grammaire eng Bezeechnung fir en Numerus, dee "méi wéi een" ausdréckt. De Contraire ass d'Eenzuel (oder Singular).

A verschiddene Sprooche gëtt et eege Forme fir de sougenannten Dual (= wat sech op zwou Saachen oder Persoune bezitt), Trial (dräi Deeler) oder Paukal (e puer Deeler).

Méizuel bei Artikelen
Méizuel vun Artikelen am Lëtzebuergeschen
An der Méizuel gëtt et nëmmen ee bestëmmten Artikel fir déi dräi Genren:
männlech  weiblech  sächlech d'Camionend'Dieren d'Kanner

Méizuel bei Substantiver
D'Méizuel vu Substantive gëtt jee no Sprooch ënnerschiddlech gebilt.

Méizuel am Lëtzebuergeschen
Am Lëtzebuergesche gëtt et en ettlech Manéieren, fir d'Méizuel grammatesch auszedrécken, woubäi et keng eendeiteg oder allgemeng Reegel gëtt, watfireng Form bei watfir Wierder gebraucht gëtt.

Déi heefegst Endunge sinn:

-er
d'Bett pl= d'Betterden Dësch  pl = d'Dëscher

-en
d'Fra pl = d'Fraend'Wonnpl = d'Wonnen

Wierder aus anere Sproochen

Wierder déi aus dem Franséische kommen, kréien am Allgemengen d'Endung -(e)n an der Méizuel:

de Clientpl = d'Clientende Waggon  pl = d'Waggonend'Ficelle  pl = d'Ficellen

Dat selwecht gëllt fir Wierder déi aus soss Sprooche kommen:

den Toreador  pl = d'Toreadorend'Paprika  pl = d'Paprikaende Computer  pl = d'Computeren

Bei Wierder, déi aus dem Laténgeschen, dem Griicheschen, dem Italieenesche oder dem Englesche kommen, gëtt et nieft dem Drunhänke vun "-en" och d'Méiglechkeet, d'Pluralform aus deene Sproochen ze gebrauchen:

Referendumen oder Referenda, Lexikonen oder Lexika, Lemmaen oder Lemmata, Librettoen oder Libretti, Fannen oder Fans,...Dobäi kënnt et alt zu Duebelmarkéierungen, wann ee sech der Méizuel net bewosst ass, wéi z. B. bei *Spaghettien, *Maccaronien, asw.

Ausname vun dësen Ausname si verschidde laténgesch Wierder op "-us", bei deenen "-us" duerch "-en" ersat gëtt: Sg. Rhythmus; Pl. Rhythmen, an net *Rhythmussen.

Och Ofkierzunge kréien an der Méizuel "-en":

Asblen, GMOen, PCen,...

Méizuel vun -in

Weiblech Beruffs- oder Funktiounsbezeechnunge mat der Endung -in kréien an der Méizuel -nen bäi:

d'Léierin  pl = d'Léierinnend'Presidentin  pl = d'Presidentinnen

Verschiddener changéieren de Vokal oder Duebellaut an der Méizuel:

den Numm pl = d'Nimmde Plou  pl = d'Pléide Schaf pl = d'Schief

Aner Substantiver bleiwen onverännert:
d'Päerd  pl = d'Päerdde Schong  pl = d'Schongde Fréisser pl = d'Fréisser

En ettlech changéieren e Konsonant an/oder e Vokal, an/oder kréien eng Silb méi:

d'Blat  pl = d'Bliederd'Haus  pl = d'Haiserd'Maus  pl = d'Maisd'Glas  pl = d'Glieser

Zu gudder Lescht gëtt et nach déi, déi en en an der Eenzuel hunn, an deen an der Méizuel verléieren:

den Deputéierten pl = d'Deputéiert.

An natierlech gëllt och bei de Pluralformen d'Eifeler Reegel, dat heescht, datt den "-n", jee nodeem mat wat dat nächst Wuert ufänkt, ewechfält:
{|
|d'Toreadoren an der Arena|| Mee: d'Toreadore beim Patt
|-
|d'Paprikaen op der Zalot || Mee: d'Paprikae sinn zeideg
|-
|d'Computeren ënner dem Schreifdësch || Mee: d'Computere goufen ausgeliwwert 
|}

Literatur
 Nübling,Damaris (2006): "Zur Entstehung und Struktur ungebändigter Allomorphie: Pluralbildungsverfahren im Luxemburgischen." In: Claudine Moulin, Damaris Nübling (Hgg.): Perspektiven einer linguistischen Luxemburgistik: Studien zu Diachronie und Synchronie. Heidelberg: Universitätsverlag Winter. ISBN 3-8253-5156-4, S. 107-125.

Meizuel