Niewekrater

En Niewekrater (englesch satellite feature) ass an der astronomescher Nomenklatur vum Mound e Krater, deem säin Numm vun engem bekannte Krater, deen a senger Noperschaft läit, ofgeleet ass. Säin Numm besteet deemno aus dem Numm vun deem Krater, un deen e laténgesche Groussbuschtaf drugefléckt gëtt. Beispill: De Ptolemaeus B an der Noperschaft vum Krater Ptolemaeus.

De grousse Krater gëtt och Haaptkrater (englesch parent feature) genannt.

 Geschicht 
D'Bezeechnungsform gouf vum Wilhelm Beer a vum Johann Heinrich Mädler an hirer Mappa selenographica agefouert, fir méi kleng, bis dohin onbenannt Uewerflächestrukturen ze benennen, woubäi aus Plazgrënn nëmmen de Buschtaf op der Kaart notéiert war. D'Zouuerdnung hat sech doraus erginn, datt de Buschtaf am Haaptkraterrand positionéiert war, e System, dee spéider Ulass zu Ongenauegkeet an Duerchernee ginn huet.Wilhelm Beer, Johann Heinrich Mädler: Mappa selenographica totam Lunae hemisphaeram visibilem complectens observationibus propriis secundum projectionem orthographicam quartuor sectionibus constructa et delineata. Schropp, Berlin 1834.Wilhelm Beer, Johann Heinrich Mädler: Der Mond nach seinen kosmischen und individuellen Verhältnissen oder allgemeine vergleichende Selenographie. Mit besonderer Beziehung auf die von den Verfassern herausgegebene Mappa Selenographica. Schropp, Berlin 1837.	

Dës Onkloerheete goufe vu Blagg et al. 1935 behuewen, déi am Optrag vun der Commission 16 vun der Internationaler Astronomescher Unioun (IAU) d'Nomenklatur vereenheetlecht hunn a weider Kratere mat Buschtawe bezeechent hunn, woubäi deelweis och Duebelbuschtawe gebraucht goufen. Zousätzlech goufen Hiwwele mat griichesche Buschtawe bezeechent.

Déi Method gouf am System of Lunar Craters vum Lunar and Planetary Laboratory op der University of Arizona weidergefouert, woubäi all Krater vun der äerdzougedréiter Säit mat iwwer 3,5 km Duerchmiesser en Numm krut.Arthur, Agnieray, Horvath, Wood, Chapman: The System of Lunar Craters - Quadrant I. In: Communications of the Lunar and Planetary Laboratory 30, 1963, S. 75ff, online

1973 hat d'IAU beschloss, datt Benennunge mat Buschtawen an Zukunft duerch Benennungen no verstuerwene Persoune schrëttweis ersat sollte ginn.„Craters previously designated by Roman capital letters will progressively be assigned new and distinctive names.“ Resolution on Lunar Nomenclature, Punkt 5 in: Transactions of the International Astronomical Union XV B, General Assemmbly Sydney 1973 online Dësen Ëmbenennungsprozess hat nëmme ganz lues Fortschrëtter an d'Aarbecht vun der deemoleger Task Group for Lunar Nomenclature (TGLN) gouf vu Selenographe wéinst Onkloerheete weider kritiséiert.Whitaker: Mapping and naming the moon. 1999, S. 179-184 Trotzdeem goufe bis 2006 nëmmen ëmbenannte Kratere mat der zousätzlecher Angab vum Buschtaf an den offizielle Quelle vun der IAU agefouert. Zanterhier gëllen och déi ronn 7000 Niewekraterbezeechnungen als offiziell a komme beispillsweis am Gazetteer of Planetary Nomenclature vun der IAU vir.

Well déi offiziell Nomenklatur vum Äerdmound no 1973 keng Fortschrëtter gemaach huet, gouf d'Aarbecht vun der NASA weidergefouert, virun allem well vill Kratere vu wëssenschaftlechem Interessi op der Moundrécksäit nach net benannt waren. Bei dëse Beméiunge goufen och aner intresséiert Gruppen a Persounen an de Lunar Photography and Cartography Committee (LPACC) abezunn. D'Aarbecht hat zu der 1982 publizéierter NASA-RPC-1097 vun Andersson a Whitaker gefouert. Dora goufen Niewekraterennimm fir vill Kratere vun der Moundrécksäit uginn, woubäi follgende System Gebrauch fonnt huet: Den Haaptkrater ass Zentrum vun enger 24-Stonnen-Auer mat 12 Auer am Norden, woubäi de Stonnen déi laténgesch Buschtawe mat Ausnam vun I an O entspriechen. Niewekrater ginn dann entspriechend nom Stonnefeld benannt, an deem se leien. Ausserdeem goufen all Benennunge mat Duebelbuschtawe fale gelooss.Whitaker: Mapping and naming the moon. 1999, S. 184f An der Nomenklatur vun der IAU goufen e puer Benennunge mat Duebelbuschtawen awer bäibehalen.

 Sonnerfäll 
Historesch bedéngt sinn a e puer rare Fäll d'Haaptstrukture keng Aschlagkrateren, mä aner Strukturen, entweeder Bierger oder Gebiergszich:
 Mons Hadley
 Mons Huygens
 Mons La Hire
 Mons Pico
 Mons Piton
 Mons Rümker
 Mons Wolff
 Montes Alpes
 Montes Spitzbergen
 Promontorium Heraclides
 Promontorium Kelvin
 Promontorium Laplace
 Rima Bradley
 Vallis Bouvard

Beim Krater Gerard gëtt et déi anenee gelagert Niewekrateren Gerard Q Inner an Gerard Q Outer.

 Literatur 
 Ewen A. Whitaker: Mapping and naming the moon. A History of Lunar Cartography and Nomenclature. Cambridge 1999, ISBN 0-521-62248-4, S. 171ff
 Leif E. Andersson, Ewen A. Whitaker: NASA catalogue of lunar nomenclature. NASA reference publication 1097. National Aeronautics and Space Administration, Scientific and Technical Information Branch, Washington D.C. 1982.
 Mary A. Blagg, K. Muller, W. H. Wesley, Samuel Arthur Saunder, Julius Heinrich Georg Franz: 1935. Named lunar formations. 2 Bde. P. Lund, Humphries & Co, London 1935.

 Um Spaweck 
 Gazetteer of Planetary Nomenclature der IAU / Working Group for Planetary System Nomenclature (WGPSN)
 Satellite feature auf the-moon.wikispaces.com

Kategorie:Selenographie
 Niewekrater
Kategorie:Onomastik