Algriichesch Grammaire

An der Algriichescher Sprooch ginn d'Wierder, wéi am Laténgeschen, staark flektéiert a konjugéiert. Se huet och ganz vill Elementer aus den Indogermanesche wéi zum Beispill den Aorist, den Augment, d'Zweezuel oder d'Reduplikatioun am Perfekt. D'Deklinatioun, déi bal d'selwecht ass wéi am laténgeschen, besteet aus fënnef Fäll. Dogéint ass den algriichesche Verbesystem ganz anescht opgebaut. Et gëtt keng Zäiten, mä Aspekter, wéi a ville slawesche Sproochen. Ausserdeem gëtt et nieft dem Aktiv a Passiv nach e Medium. Am Algriichesche gëtt et och vill Onreegelméissegkeeten, wat ënner anerem doru läit, datt et vill verschidden Dialekter gouf. An dësem Artikel gëtt nëmme Grammaire vum Atteschen Dialekt behandelt, well dee sech an der Literatur am beschten duerchgesat huet.

Diakritesch Zeechen

Am Algriichesche gëtt et e puer diakritesch Zeechen. Dat sinn d'Accenten, d'Spiritus an de Jota subscriptum. Si suergen dofir, d'Fäll an d'Zäite vuneneen z'ënnerscheeden an datt et keng Zweedeitegkeete gëtt. Heiansdo ginn am Algriicheschen zwee verschidde Wierder d'selwecht geschriwwen, mä se hunn aner Accenten a Spiritus.

Beispill: εἴμι (ech wäert goen), awer εἰμί (ech sinn)

D'Accente sinn dofir do, d'Wieder richteg ze betounen. Et gëtt dräi verschidden Accenten:
 Accent aigu oder Akut (΄): Eng Silb mam Accent aigu gëtt betount. Hie kann nëmmen op den dräi leschte Silbe stoen.
 Accent grave oder Gravis: (̀) Den Accent grave ersetzt den Accent aigu op der leschter Silb vun engem Wuert, wann dräi Konditiounen erfëllt sinn:
 1. D'Wuert hält mat engem Vokal op.
 2. D'Wuert steet net um Enn vum Saz, mä an der Mëtt oder um Ufank.
 3. D'Wuert däerf net virun engem Enklitikon stoen.
 Accent cironflexe oder Zirkumflex (͂): Den Accent circonflex steet op Vokaler déi laang ausgeschwat ginn. Hie steet dowéinst nie iwwer dem ο a ε an e kënnt nëmmen op déi zwou lescht Silbe stoen. Bei Wierder, déi mat laange Vokaler ophalen ersetzt en heiansdo den Accent grave.

Artikel

Am Algriichesche gëtt et, anescht wéi am Latäin, en Artikel. E gëtt deklinéiert wéi e Nomen an huet dräi Geschlechter.
 männlech: ὁ
 weiblech: ἡ
 sächlech: τό

 Fall  Eenzuel  Méizuel   Eenzuel  Méizuel  Eenzuel  Méizuel Nom  ὁ  οἱ  ἡαἱ  τότά Akk  τόν  τούς  τήν τάς   τότά Gen  τοῦ  τῶν  τῆςτῶν  τοῦτῶν Dat  τῷ  τοῖς τῇ ταῖς  τῷτοῖς Vok  ὦ  ὦ  ὦ  ὦ ὦ  ὦ

Nomen

Am Algriichesche gëtt et wéi am Lëtzebuergesche männlech, weiblech a sächlech Wierder. Un der Endung erkennt ee meeschtens zu wat fir engem Geschlecht se gehéieren. Si ginn no dräi verschiddenen Deklinatioune flektéiert, souwuel an der Eenzuel, wéi och an der Méizuel. Iwwregens gëtt et och eng Zweezuel, mä déi gëtt hei net direkt behandelt, well se net dacks benotzt gouf.

a-Deklinatioun

Déi Deklinatioun betrëfft all d'Wierder, déi op -α, -η, -ας an -ης ophalen. De Stamm vun dëse Wierder hält entweeder op -ᾱ (langen α) oder -ᾰ (kuerzen α) op. Am Atteschen an am Ioneschen huet den ᾱ an en η verwandelt (ion.: ἡ χώρη). Duerno awer huet sech am Atteschen den η no de Buschtawen ε,ι an ρ erëm zeréck an een ᾱ oder ᾰ (α-purum) verwandelt (att.: ἡ χώρα). Bei deenen anere Wierder, déi e Stamm op -ᾰ (α-impurum) hunn, ännert sech den ᾰ nëmmen am Geenitiv an am Dativ Singulier an en η ëm. Déi männlech Wierder vun der a-Deklinatioun enden am Nominativ op -ας an -ης an hunn am Genetiv Singulier d'Endung -ου, wéi bei der o-Deklination. De Pluriel ass an der a-Deklinatioun iwwerall d'selwecht. Wichteg ass, datt den Nominativ Pluriel -αι e kuerzen Diphthong an de Geenitiv Pluriel -ῶν ëmmer ennbetount ass. Ausserdeem verwandelt sech all Accent aigu (Akut), deen op engem betounte laange Vokal steet an en Accent circonflexe (Zirkumflex).

ἡ μάχη (Kampf); ἡ ψυχή (Séil)

 Fall  Enzuel  Méizuel Nom μάχη  μάχαι ψυχήψυχαί Akk  μάχην  μάχας ψυχήνψυχάς Gen  μάχης  μάχῶν ψυχῆςψυχῶν Dat  μάχῃ  μάχαις ψυχῇψυχαῖς Vok  μάχη  μάχαι ψυχήψυχαί

ἡ ἰδέα (Gestalt), ἡ χώρα (Raum); ἡ φιλοσοφία (Philosophie)

 Fall  Enzuel  Méizuel  Eenzuel  Méizuel   EenzuelMéizuel Nom ἰδέα  ἰδέαι χώραχῶραι φιλοσοφία φιλοσοφίαι Akk  ἰδέαν  ἰδέας χώρανχώρας φιλοσοφίανφιλοσοφίας Gen  ἰδέας  ἰδεῶν χώραςχωρῶν φιλοσοφίας φιλοσοφιῶν Dat  ἰδέᾳ  ἰδέαις χώρᾳχώραις φιλοσοφίᾳφιλοσοφίαις Vok  ἰδέα  ἰδέαι χώραχῶραι φιλοσοφίαφιλοσοφίαι

ἡ θάλαττα (Mier)

 Fall  Enzuel  Méizuel Nom θάλαττα  θάλατται Akk  θάλατταν  θαλάττας Gen  θαλάττης  θαλαττῶν Dat  θαλάττῃ  θαλάτταις Vok  θάλαττα  θάλατται

o-Deklinatioun

Déi Deklinatioun betrëfft all d'Wierder, déi op -ος an -ον ophalen. Déi Wierder si virun allem männlech a sächlech. Et gëtt awer och e puer weiblech Wierder. Se ginn all nom selwechte Muster deklinéiert. Am Nominativ Méizuel ass den Diphthong -οι kuerz a wéi bei der a-Deklination verwandelt sech all Accent aigu (Akut), deen op engem betounte laange Vokal steet an en Accent circonflexe (Zirkumflex).

λόγος (Wuert, Sënn, Verstand)

 Fall  Enzuel  Méizuel Nom λόγος  λόγοι Akk  λόγον  λόγους Gen  λόγου  λόγων Dat  λόγῳ  λόγοις Vok  λόγε  λόγοι

Verben

Verba Vocalia

 Paradigma παιδεύω (ech erzéien)

 AKTIV  Indikativ  Niewenzäit  Konjunktiv  OptativImperativParticipeInfinitiv Present παιδεύ-ωπαιδεύ-ειςπαιδεύ-ειπαιδεύ-ομενπαιδεύ-ετεπαιδεύ-ουσι(ν)ἐ-παίδευ-ονἐ-παίδευ-εςἐ-παίδευ-ε(ν)ἐ-παιδεύ-ομενἐ-παιδεύ-ετεἐ-παίδευ-ον παιδεύ-ωπαιδεύ-ῃςπαιδεύ-ῃπαιδεύ-ωμενπαιδεύ-ητεπαιδεύ-ωσι(ν)παιδεύ-οιμιπαιδεύ-οιςπαιδεύ-οιπαιδεύ-οιμενπαιδεύ-οιτεπαιδεύ-οιενπαίδευ-επαιδευ-έτωπαιδεύ-ετεπαιδευ-όντωνπαιδεύ-ων, οντοςπαιδεύ-ουσα, ούσηςπαιδεύ-ον, οντος παιδεύ-ειν Aorist ἐ-παίδευ-σ-αἐπαίδευ-σ-αςἐ-παίδευ-σ-ε(ν)ἐπαιδεύ-σ-αμενἐ-παιδεύ-σ-ατεἐ-παίδευ-σ-αν παιδεύ-σ-ωπαιδεύ-σ-ῃςπαιδεύ-σ-ῃπαιδεύ-σ-ωμενπαιδεύ-σ-ητεπαιδεύ-σ-ωσι(ν)παιδεύ-σ-αιμιπαιδεύ-σ-ειαςπαιδεύ-σ-ειενπαιδεύ-σ-αιμενπαιδεύ-σ-αιτεπαιδεύ-σ-ειανπαίδευ-σ-ονπαιδευ-σ-άτωπαιδεύ-σ-ατε(ν)παιδευ-σ-αντωνπαιδεύ-σ-ας, αντοςπαιδεύ-σ-ασα, άσηςπαιδεύ-σ-αν, αντοςπαιδεῦ-σ-αι  Futur παιδεύ-σ-ωπαιδεύ-σ-ειςπαιδεύ-σ-ειπαιδεύ-σ-ομενπαιδεύ-σ-ετεπαιδεύ-σ-ουσι(ν) παιδεύ-σ-οιμιπαιδεύ-σ-οιςπαιδεύ-σ-οιπαιδεύ-σ-οιμενπαιδεύ-σ-οιτεπαιδεύ-σ-οιενπαιδεύ-σ-ων, οντοςπαιδεύ-σ-ουσα, ούσηςπαιδεύ-σ-ον, οντοςπαιδεύ-σ-ειν Perfekt πε-παίδευ-κ-απε-παίδευ-κ-αςπε-παίδευ-κ-ε(ν)πε-παιδεύ-κ-αμενπε-παιδεύ-κ-ατεπε-παιδεύ-κ-ασι(ν)ἐ-πε-παιδεύ-κ-εινἐ-πε-παιδεύ-κ-ειςἐ-πε-παιδεύ-κ-ει(ν)ἐ-πε-παιδεύ-κ-εμενἐ-πε-παιδεύ-κ-ετεἐ-πε-παιδεύ-κ-εσανπεπαιδεύ-κ-ωπεπαιδεύ-κ-ῃςπε-παιδεύ-κ-ῃπε-παιδεύ-κ-ωμενπε-παιδεύ-κ-ητεπε-παιδεύ-κ-ωσι(ν)πε-παιδεύ-κ-οιμιπε-παιδεύ-κ-οιςπε-παιδεύ-κ-οιπε-παιδεύ-κ-οιμενπε-παιδεύ-κ-οιτεπε-παιδεύ-κ-οιενπε-παίδευ-κ-επε-παιδευ-κ-έτωπε-παιδεύ-κ-ετε(ν)πε-παιδευ-κ-όντωνπε-παιδευ-κ-ώς, ότοςπε-παιδευ-κ-υῖα, υίαςπε-παιδευ-κ-ός, ότοςπε-παιδευ-κ-έναι Perfektfutur πε-παιδευ-κ-ὼς ἔσομαιπε-παιδευ-κ-ὼς ἔσῃπε-παιδευ-κ-ὼς ἔσταιπεπαιδευ-κ-ότες ἐσόμεθαπε-παιδευ-κ-ότες ἔσεσθεπε-παιδευ-κ-ότες ἔσονται πε-παιδευ-κ-ὼς ἐσοίμηνπε-παιδευ-κ-ὼς ἔσοιοπε-παιδευ-κ-ὼς ἔσοιτοπε-παιδευ-κ-ότες ἐσοίμεθαπε-παιδευ-κ-ότες ἔσοισθεπε-παιδευ-κ-ότες ἔσοιντοπε-παιδευ-κ-ὸς εἶναι

Kategorie:Griichesch Sprooch
Kategorie:Grammaire