Amerika (Kontinent)

Amerika ass en Duebelkontinent, deen aus den zwéi Kontinenter Nordamerika a Südamerika besteet, déi duerch d'Mëttelamerika an d'Karibik matenee verbonne sinn. En zitt sech vum Nordpol bis bal un d'Antarktis.

Den Duebelkontinent huet eng total Fläch vun ongeféier 42,55 Millioune Quadratkilometer. Op deenen zwéi Kontinenter liewe méi wéi 1,055 Milliard Mënschen.

 Geographie 
Amerika erstreckt sech iwwer bal 43 Millioune km², wat engen 28 % Festland vun der Äerduewerfläch entsprécht. Den amerikanesche Kontinent läit tëscht dem Arkteschen Ozean am Norden, dem Atlantik am Osten, dem Pazifik am Westen an der Antarktis am Süden.

De Kontinent ass duerch eng grouss geologesch a klimatesch Diversitéit gepräägt. Vum Permafrost an der Arktis bis zu tropesche Reebëscher am Amazonasgebitt ass bal all Klima vertrueden.

 Gewässer 
Amerika besëtzt bedeitend Waasserressourcen:

 Amazonas: de längste Floss a Südamerika an de waasserräichste Floss weltwäit;
 Mississippi-Missouri-System: gréisste Flosssystem an Nordamerika;
 Grouss Séien: eng Grupp vu fënnef grousse Séien tëscht Kanada an den USA;
 Karibescht Mier: wichtegt maritimt Gebitt fir den Tourismus an d'Biodiversitéit;
 strateegesch Waasserstroosse fir den interkontinentale Verkéier, ë. a.: 
 Panamakanal, tëscht dem Atlantik an dem Pazifik;
 St. Lawrence River, tëscht dem Ontarioséi an dem Atlantik.

 Bierger 
Déi markantst Biergketten um Kontinent sinn:

 Rocky Mountains (Nordamerika);
 Appalachen (Nordamerika, Oste vun den USA);
 Anden, déi längst Biergketten op der Welt, déi sech duerch dat ganzt westlecht Südamerika zitt;
 Cordillera Central a Mëttelamerika.

 Geschicht 
Amerika war ursprénglech vun enger grousser Villfalt vun indigeene Kulture bewunnt. Déi éischt europäesch Kolonisatioun huet am 15. Joerhonnert mat de Reese vum Christoph Kolumbus ugefaangen. Am Laf vun der Zäit hu verschidde Kolonialmuechten – besonnesch Spuenien, Portugal, Frankräich an England – Deeler vum Kontinent ënner sech opgedeelt. Dëst huet zu grousse Verännerungen an der Demographie, der Politik an der Kultur gefouert. Am 18. a 19. Joerhonnert hunn déi meescht amerikanesch Länner hir Onofhängegkeet erkläert.

 „Entdeckung“ vun Amerika 
Obwuel bekannt ass, datt ëm d'Joer 1000 de Leif Eriksson als éischten Europäer nordamerikanesche Buedem betratt huet, gëtt de Christoph Kolumbus als eigentlechen Entdecker betruecht (1492). Den Giovanni Caboto huet 1497 als éischten Europäer amerikanescht Festland betratt. 1507 erkennt den Amerigo Vespucci als éischten Amerika als e Kontinent. Et gëtt och Unzeechen, datt onbekannt Islänner schonn am Joer 985 Nordamerika erreecht hätten.
 Bevëlkerung a Sproochen 
Amerika huet ongeféier 1,055 Milliarden Awunner an d'Sproocheverdeelung reflektéiert d'kolonial Geschicht: 

 Spuenesch ass déi meescht geschwat Sprooch a Latäinamerika;
 Englesch dominéiert an Nordamerika an a villen Karibikstaaten;
 Portugisesch ass d'Haaptsprooch a Brasilien;
 do dernieft gëtt et Honnerte vun indigeene Sproochen, wéi Quechua (Peru, Bolivien), Guarani (Paraguay) oder Nahuatl (Mexiko).

 Politik 
D'politesch Systemer variéiere vun demokratesche Republicken (z. B. Kanada, Chile) bis zu méi instabille Regimmer wéi a Venezuela. 

Déi gréisst international Kooperatiounsplattforme sinn:

 Organisatioun vun Amerikanesche Staaten (OAS) déi Demokratie, Sécherheet a Mënscherechter promouvéiert;
 Mercosur: eng wirtschaftlech Allianz a Südamerika (z. B. Brasilien, Argentinien);
 Karibesch Gemeinschaft (CariCom): eng Kooperatioun tëscht de Karibikstaaten.

 Ekonomie 
Amerika ass wirtschaftlech heterogen: vun héich entwéckelte Staaten (USA, Kanada) bis zu Länner mat méi schwaacher Infrastruktur. D'USA si mat engem Bruttoinlandsprodukt vun 29,18 Milliarden USD (2024) déi gréisst Wirtschaftsnatioun op der Welt.

 Tourismus 
Tourismus spillt an alle Regiounen eng grouss Roll, absënns:

 Nordamerika: Grand Canyon, Niagara-Waasserfäll, New York, Banff-Nationalpark, … 
 Nationalpark Karibik: Plagen op Jamaika, der Dominikanescher Republik, de Bahamas, … 
 Mëttelamerika: Maya-Ruinen (z. B. Tikal, Copán), Vulkaner, Costa Rica mat sengen Nationalparken, … 
 Südamerika: Machu Picchu, Rio de Janeiro, Patagonien, Galápagosinselen, …

 Haaptexportartikel 

D'Haaptexportartikelen no Regioun begräifen:

 Nordamerika: Technologie, Automobilindustrie, Réimaterial (Äerdueleg, Koffer, Eisenäerz), Industrie- an Agrarprodukter (USA, Kanada);
 Karibik: Bauxit, Rum, …
 Mëttelamerika: Kaffi, Banannen, Zockerrouer, …
 Südamerika: Soja (Brasilien, Argentinien), Koffer (Chile), Ueleg (Venezuela), Lithium (Bolivien, Argentinien).

 Opdeelung 

 Geographesch Opdeelung 
Amerika gëtt traditionell a follgend grouss Regiounen opgedeelt: 

 Nordamerika: USA, Kanada, Mexiko;
 Mëttelamerika: vu Mexiko bis Panama; 
 Karibik;
 Südamerika: 12 souverän Staaten, inkl. Brasilien, Argentinien a Kolumbien.

Alternativ gëtt et och eng Opdeelung op der Basis vun der Sprooch an der Kultur an Angloamerika (engleschsproocheg Regiounen) a Latäinamerika (romanesch Sproochen).

 Länner 
Zum amerikanesche Kontinent gehéieren:

 35 Memberstaate vun de Vereenten Natiounen,
 6 Gebidder vun net-amerikanesche Staaten,
 18 Territoiren déi vun enger anerer Natiounen ofhängeg sinn.

 Membere vun de Vereenten Natiounen 
NrStaat oder TerritoireOffizielle StaatsnummHaaptstadFläch [km²]AwunnerD'Quell vun de Bevëlkerungszuelen ass - wann net anescht uginn - d'  Liste der Länder und Territorien nach Einwohnerzahl  déi hirersäits op den Donnéeë vun de Vereenten Natiounen opgebaut ass.1Antigua a BarbudaSaint John's441Antigua: 280 km²; Barbuda: 161 km²93.7722Argentinesch RepublikBuenos Aires2.780.40045.696.1593BahamasNassau13.880401.2834BarbadosBridgetown430282.4675BelizeBelmopan22.996417.0726Plurinationale Staat BolivienSucre 1.098.58112.413.3157Federativ Republik BrasilienBrasília8.515.770211.998.5738Republik ChileSantiago de Chile756.10219.764.7719Republik Costa RicaSan José51.1005.129.91010Commonwealth DominicaRoseau75166.20511Dominikanesch RepublikSanto Domingo48.67011.427.55712Republik EcuadorQuito283.56118.135.47813Republik El SalvadorSan Salvador21.0416.338.19314GrenadaSt. George's344117.20715Republik GuatemalaGuatemala-Stad108.88918.406.35916Kooperativ Republik GuyanaGeorgetown214.969831.08717Republik HaitiPort-au-Prince27.75011.772.55718Republik HondurasTegucigalpa112.09010.825.70319JamaikaKingston10.9912.839.17520KanadaOttawa9.984.67039.742.43021Republik KolumbienBogotá1.138.91052.886.36322Republik KubaHavanna110.86010.979.78323Vereenegt Mexikanesch StaatenMexiko-Stad1.964.375130.861.00724Republik NicaraguaManagua130.3706.916.14025Republik PanamaPanama-Stad75.4204.515.57726Republik ParaguayAsunción406.7526.929.15327Republik PeruLima1.285.21634.217.84828Federatioun Saint Kitts an NevisBasseterre261Saint Kitts 168 km²; Nevis 93 km²46.84329Saint LuciaCastries616200.00030Saint Vincent an d'GrenadinnenKingstown389Saint Vincent 45 km²; Grenadinnen 344 km²100.61631Republik SurinamParamaribo163.820634.43132Republik Trinidad an TobagoPort of Spain5.1281.507.78233Republik ëstlech vum UruguayMontevideo176.2153.386.58834Vereenegt Staate vun AmerikaWashington, D.C.9.833.517345.426.57135Bolivaresch Republik VenezuelaCaracas912.05028.405.543

 Gebidder vun net-amerikanesche Staaten 
NrTerritoireMammelandHaaptstadFläch [km²]Awunner1Kralendijk2942Cayenne84.000310.0003Basse-Terre1.628380.0004Fort-de-France1.128340.0005The Bottom136Oranjestad21

 Ofhängeg Gebidder 
NrTerritoireMammelandHaaptstadFläch [km²]Awunner1Charlotte Amalie34780.0002The Valley9110.0003Oranjestad180110.0004Hamilton5460.0005Road Town15140.0006George Town24670.0007Willemstad444190.0008Stanley12.1739Nuuk2.166.08660.00010Guantanamo Bay Naval Base–11Plymouth10312San Juan9.1003.240.00013Gustavia2210.00014Marigot5330.00015Saint-Pierre24210.00016Philipsburg3440.00017King Edward Point3.90318Cockburn Town94850.000

 Quellen 
  World Population Prospects 2024
  World Bank. "GDP by Country and Region 2024"
  International Trade Centre. "Trade Map – Americas Export Profile 2023"
  UNWTO. "Tourism Highlights – Americas". https://www.unwto.org
  Ethnologue. "Languages of the World – Americas". https://www.ethnologue.com
  OAS Offiziell Internetsäit
  Mercosur Official Portal

 Um Spaweck