Bunnkräizer

Als Bunnkräizer ginn Asteroide bezeechent, deenen hir Ëmlafbunn déi vun engem Planéit kräizt, d. h. Perihel an Aphel leie bausse resp. banne vun enger Planéitenëmlafbunn, wat seng Ursaach an der grousser Exzentrizitéit vun dësen Objeten huet. Wann d'Gebitt vun der Planéitebunn nëmmen deelweis gekräizt gëtt, da schwätzt ee vun engem Bunnsträifer (englesch: grazer). Zu de Bunnkräizer zielen och Objeten déi sich an enger koorbitaler Ëmlafbunn zum jeeweilege Planéit beweegen.

D'Tatsaach, datt en Asteroid d'Bunn vun engem Planéit „kräizt“ féiert net onbedéngt dozou, datt eng Kollisiounsgefor besteet, well d'Orbiten net ëmmer op engem Niveau leien.

Déi meescht Asteroiden an eisem Sonnesystem, déi baussenzeg vun der Haaptasteroidenceinture leien, si Bunnkräizer. D'Schwéierkraaft vum Jupiter suergt allerdéngs dofir, datt sech Asteroiden, bis op e puer Ausnamen, nëmme bannen oder bausse vu senger Ëmlafbunn beweegen.

 Bunnkräizertyppen am Sonnesystem 
 Äerdbunnkräizer 
Asteroiden, déi d'Äerdbunn kräizen, gehéieren zu den Äerdnoen Asteroide vum Apollo- oder Atentyp. Déi kräizen d'Äerdbunn vu baussen (Apollo) resp. vu bannen (Aten).

Vun Äerdbunnkräizer geet e gewësse Risiko fir en Aschlag op d'Äerd aus. Trotzdeem ass den Duerchstousspunkt (= Knuet) duerch d'Ekliptik meeschtens méi oder manner wäit vun der Äerdbunn ewech, soudatt sech geometresch keng Kollisioune mat der Äerd kënnen erginn. Déi grouss Zuel vun Asteroide bréngt et awer dann dach mat sech, datt verschidden Objete ganz geféierlech no un Äerd erukomme kënnen. Am August 2006 waren ongeféier 31 Objete bekannt, déi theoreetesch bis op manner wéi 50.000 km un den Äerdmëttelpunkt erukomme kéinten. Vun der NASA ginn z.Z. 58 Objeten als potentiell geféierlech aklasséiert, déi bei hirem nooste Rendez-vous méi no wéi de Mound kommen:

 Bezeechnung Distanz Mounddistanzen km  0,005966988 2294  0,010080437 3875  0,017828967 6853  0,030332494 11660  0,049877584 19173  0,054504037 20951  0,056665098 21782  0,076372277 29358  0,078531003 30187  0,094539511 36341  0,099837672 38378  0,105483750 40548  0,114382901 43969  0,196846856 75668  0,241523183 92842  0,245039334 94193  0,253009925 97257  0,267567218 102853  0,291597298 112090  0,341506404 131275  0,341603697 131312  0,379825639 146005  0,394575571 151675  0,422109349 162259  0,425312218 163490  0,462579137 177815  0,474406013 182362  0,484831878 186369  0,497230834 191136  0,525465117 201989  0,537066275 206448  0,543028360 208740  0,551103637 211844  0,580155178 223012  0,589440774 226581  0,600792863 230945  0,635187707 244166  0,639997848 246015  0,643165692 247233  0,680343102 261524  0,681214843 261859  0,684390470 263080  0,696649325 267792  0,714169759 274527  0,723809500 278232  0,739948380 284436  0,748467311 287711  0,761263220 292630  0,822826023 316294  0,840513799 323094  0,847359300 325725  0,850044573 326757  0,871810851 335124  0,893514862 343467  0,938390054 360717  0,984105854 378290  0,986736643 379302

 Venuskräizer 
Dat sinn Apollo- an Aten-Asteroide mat Periheldistanze bannent der Venusbunn. Ofgesi vun e puer wéinegen Apohel-Asteroiden, déi eng Ënnergrupp vun den Aten-Asteroide sinn, kräizen all d'Venuskräizer och d'Äerdbunn.

 Merkurkräizer 
Objete vun dësem Typ si meeschtens Aten-Asteroiden, awer och e puer Apollo-Asteroiden, deenen hire Perihel bannent der Ëmlafbunn vum Merkur (Planéit) läit. Bekannt Vertrieder sinn d'Apollo-Objeten (1566) Icarus an (3200) Phaethon, deenen hir Aphelpositioune baussenzeg vun der Marsbunn leien. All Merkurkräizer si gläichzäitig souwuel Venuskräizer, well et keng bekannt Objete gëtt deenen hir Bunn komplett bannenzeg vun der Ëmlafbunn vun der Venus verleeft.

 Marskräizer 
Zu den Asteroiden déi d'Marsbunn kräize gehéieren Apollo- an Amor-Asteroiden, vun deenen déi vum Apollotyp och Äerdbunnkräizer sinn. All Amor-Asteroide si bis op e puer Exemplare vum Amor I-Subtyp Marskräizer. Besonnesch Vertrieder sinn den (5261) Eureka, deen e Mars-Trojaner ass, souwéi d'Damocloiden 1999 XS35 an 1998 WU24.

 Jupiterkräizer 
Zu de wéinege Jupiterkräizer nieft den Trojaner, gehéieren Asteroide vum Amor IV-Subtyp, souwéi déi meescht bekannt Damocloiden. E puer Apollo Asteroide kräizen och d'Ëmlafbunn vum Jupiter. Dës an d'Amor IV-Asteroide hunn e Perihel no bei der Äerdbunn a sinn dofir och Marskräizer. D'Damocloide sinn koméitenänlech Objeten, deenen hir Apheldistanzen deelweis wäit baussent der Uranusbunn leien. D'Trojaner beweege sech ëmmer 60° vir an hanner dem Jupiter an 1:1-Resonanz ëm d'Lagrangepunkte vun der Jupiterbunn an zielen als Bunnsträifer oder koorbital Objeten, deelweis awer och als echt Kräizer. E weidere Jupiterkräizer ass den ongewéinlechen Objet (944) Hidalgo, deem säi Perihel an der Haaptasteroidenceinture läit.

 Saturnkräizer 
Déi meescht Asteroiden déi d'Ëmlafbunn vum Saturn kräize si sougenannt Zentauren, awer och Damocloiden. D'Zentaure si warscheinlech vergloust Koméiten, deenen hir ufanks flüchteg Bestanddeeler méi oder manner subliméiert sinn. Awer d'Beispill vum Zentaur (2060) Chiron, ass anescht, zanter en Halo entdeckt gouf, hie gëtt och als Koméit klassifizéiert. Zentaure si gréisstendeels och Uranus- an a munneche Fäll och Neptunkräizer. Den Asteroid Hidalgo sträift d'Ëmlafbunn vum Saturn ouni se ze kräizen.

 Uranuskräizer 
Objeten déi d'Bunn vum Uranus kräize si meeschtens Zentauren an e puer Damocloide wéi z. B. den (5335) Damocles.

 Neptunkräizer 
Zu den Neptunkräizer gehéieren nieft e puer Zentaure wéi z. B. (5145) Pholus, och Damocloiden. En ettlech Asteroiden déi d'Bunn vum Neptun kräizen zielen zu den transneptuneschen Objeten. Dorënner Plutinos wéi z. B. (28978) Ixion an (38628) Huya awer och staark exzentresch SDOs wéi (87269) 2000 OO67. Och den Zwergplanéit Pluto huet e Perihel bannescht der Neptunbunn. Neptun huet ausserdeem eng Grupp vun Trojaner.

 Tabellen 
 Bunnkräizer bannent der Jupiterbunn 

AsteroidTypMerkurbunnVenusbunnÄerdbunnMarsbunn (1566) Icarus Apollo Kräizer Kräizer Kräizer Kräizer (3200) Phaethon Apollo Kräizer Kräizer Kräizer Kräizer (2101) Adonis Apollo Kräizer Kräizer Kräizer Kräizer (1865) Cerberus Apollo - Kreuzer Kräizer Sträifer (2063) Bacchus Apollo - Kräizer Kräizer Sträifer (1862) Apollo Apollo - Kräizer Kräizer Kräizer (2100) Ra-Shalom Aten - Kräizer Kräizer - (3554) Amun Aten - Kräizer Kräizer - (3753) Cruithne Aten - Kräizer Kräizer - (163693) Atira Aten(Apohele) - Kräizer - - (69230) Hermes Apollo - Kräizer Kräizer Kräizer (4769) Castalia Apollo - Kräizer Kräizer Sträifer (4183) Cuno Apollo - Sträifer Kräizer Kräizer (2340) Hathor Aten Sträifer Kräizer Kräizer - (3362) Khufu Aten - Kräizer Kräizer - (2062) Aten Aten - - Kräizer - 2002 AA29 Aten - - koorbital - (1620) Geographos Apollo - - Kräizer Sträifer (1866) Sisyphus Apollo - - Kräizer Kräizer (4179) Toutatis Apollo - - Kräizer Kräizer (6489) Golevka Apollo - - Sträifer Kräizer (25143) Itokawa Apollo - - Kräizer Kräizer (4015) Wilson-Harrington Apollo - - Sträifer Kräizer (433) Eros Amor - - - Kräizer (719) Albert Amor - - - Kräizer (887) Alinda Amor - - - Kräizer (1036) Ganymed Amor - - - Kräizer (1221) Amor Amor - - - Kräizer (5261) Eureka Mars-Trojaner - - - koorbital

Den Amor-Asteroid (3552) Don Quixote kräizt d'Bunne vu Mars a Jupiter.

 Bunnkräizer baussent der Jupiterbunn 
Bekannt Bunnkräizer déi Säit vun der Jupiterbunn, ouni Trojaner.

AsteroidTypJupiterbunnSaturnbunnUranusbunnNeptunbunn (944) Hidalgo Anomalie? Kräizer Sträifer - - (20461) Dioretsa Damocloid/SDO Kräizer Kräizer Kräizer Kräizer (5335) Damocles Damocloid Kräizer Kräizer Kräizer - (2060) Chiron Zentaur - Kräizer Sträifer - (5145) Pholus Zentaur - Kräizer Kräizer Kräizer (8405) Asbolus Zentaur - Kräizer Kräizer - (65407) 2002 RP120 Damocloid/SDO - Kräizer Kräizer Kräizer (7066) Nessus Zentaur - - Kräizer Kräizer (10199) Chariklo Zentaur - - Sträifer - (10370) Hylonome Zentaur - - Sträifer Kräizer (31824) Elatus Zentaur - Kräizer - - (32532) Thereus Zentaur - Kräizer - - (52975) Cyllarus Zentaur - - Kräizer Kräizer (54598) Bienor Zentaur - - Sträifer - 1993 SB Plutino - - - Kräizer (28978) Ixion Plutino - - - Sträifer (38628) Huya Plutino - - - Kräizer (87269) 2000 OO67 SDO - - - Kräizer (84719) 2002 VR128 Plutino - - - Kräizer

 Kuckt och 

 Lëscht vu bemierkenswäerten Asteroiden
 Äerdnoen Asteroid
 Kuiperceinture
 Koméit
 Planetar Verdeedegung

 Um Spaweck 
  Damocloiden
 Liste von Zentauren und SDOs

Kategorie:Asteroiden, déi Planéitebunne kräizen