Astronomesch Moosseenheeten

Astronomesch Moosseenheeten gi gebraucht, fir de spezifesche Fuerderunge vun der Astronomie gerecht ze ginn. Den Ausdrock soll net mat der "Astronomescher Eenheet" verwiesselt ginn, déi eng vun deene Moosseenheeten duerstellt.

Am Verglach zu den eis vertrauten (terrestreschen) Moosseenheete sinn d'Gréisstenuerdnungen an der Astronomie heefeg spréchwiertlech "astronomesch", an déi mënschlech Betruechtung fänkt un, ze versoen: D'Distanz vun eiser Sonn zu hirem nooste Stärennoper (Proxima Centauri) ass z. B. ronn 40 Billioune Kilometer, eis Sonn weit zirka 1,9891·1030 kg. Et kann een déi Wäerter zwar mat anere vergläichen, awer dobäi kënnt d'Gefill op, datt een déi Gréisstenuerdnung net verstoe kann.

Dofir ginn, fir eng einfach Vergläichsméiglechkeet ze kréien, an der Astronomie dacks Verbindungen zu bekannte Gréisste gebraucht. 
 Fir Distanze gëtt dacks de Begrëff Liichtjoer gebraucht. Dat ass d'Streck, déi d'Liicht an engem Joer zeréckleet, eng Tatsaach, déi e Laien dacks irritéiert, well d'Bezeechnung "Joer" op eng Zäitdauer schléisse léisst.
 D'Mass vu Stären, Planéiten oder aneren astronomeschen Objete gëtt dacks a Multiple vun der Mass vun anereren Objeten uginn, z. B. an Eenheete vun der Sonnen- oder der Äerdmass.
 D'Angab vun engem Wénkel- a rotatiounsgebonnene Koordinatesystemer an Zäiteenheeten, déi dem intuitiven Zougang zu der Rotatiounsdauer entgéintkommen, sou wéi den Dag vun der Äerd, also 24 Stonnen amplaz vun 360 Grad, z. B. Stärenzäit .

 Mass 

 Objet Massa kg Verhältnes zu der Äerdmass Sonnemass Äerdmound 7,348•1022 1,230•10−2 3,694•10−8 Äerd 5,9736•1024  3,003•10−6 Jupiter 1,8986•1027 3,178•102 9,545•10−4 Sonn 1,9891·1030 3,330·105

 Radius 

 Objet Radiusa km Verhältnes zum Äerdradius Sonneradius Äerdmound 1738   0,27   0,0025 ¼ ‰ Äerd 6378  ~0,01 1 % Jupiter 71490 ~11 ~0,1 10 % Sonn 659700 ~100

Dacks gëtt amplaz vu Radius (r) och den Duerchmiesser (d) gebraucht (d = 2•r).

 Distanz 

Dës Astronomesch Eenheete sinn am Internationalen Eenheetesystem net zougelooss. Trotzdeem gëlle s'an der Astronomie als onverzichtbar a gi weiderhi gebraucht.

BezuchsgréisstWäertMoosseenheet (Symbol)weidere Verglachmëttleren Ofstand Äerd/Sonn1,496•1011 m1 AE (Astronomesch Eenheet)8,3 LiichtminuttenParallax3,086•1016 m1 pc (Parsec)206.264,8 AE = 3,2616 LjLiichtvitess am Vakuum (siderescht Joer) (1)299.792.458 m/s(c oder c0)zirka 109 km/hzirka 300.000 km1 Ls (Liichtsekonn)80 % Distanz Aërd–Äerdmoundzirka 18 Mio. km1 Lm (Liichtminutt)zirka 1/8 AE (Distanz Äerd–Sonn)zirka 1079 Mio. km1 Lh (Liichtstonn)méi wéi de Bunnradius vum Jupiter9,46 Billioune km = 63.240 AE = 0,3066 pc1 Lj (Liichtjoer)zirka 1/4 vun der Distanz zum nächste Stär (Proxima Centauri)

(1) D'Vakuum-Liichtvitess bezitt sech op e siderescht Joer. D'Liicht leet dofir am Vakuum an enger (SI-)Sekonn e bëssi manner wéi eng Liichtsekonn zeréck.

 Zäit 

No enger astronomescher Konventioun gëtt een
 Zäitpunkt an der Form 
 Zäitdauer awer 

D'Zäitangab mat ′ an ″ ass net üblech, fir eng Verwiesselung mat dem Stonnemooss z'ënnerdrécken.

 Wénkel am Zäitmooss (Stonnemooss) 

 Stonnemooss(1) Wénkel 24 Stonnn (1 Dag) 360° 1 Stonn 15° 1 Minutt 15' (Bouminutten) = 1/4° 1 Sekonn 15" (Bousekonnen) = 1/240°

D'Duerstellungen  an  sinn dobäi gläichbedeitend.

(1) Heibäi ass ze beuechten, wat fir een astronomeschen Dag gebraucht gëtt: Sou gëtt d'Stärenzäit op de Stärendag bezunn, an entspriechend déi aner Zäiteenheeten.
D'Angabe bezéie sech op äerdbezunne Koordinaten. Am Allgemenge gëllt:

 Leeschtung 

Et gëtt weiderhin d'Konventioun, fir bestëmmt Leeschtungen doduerch z'erklären, datt ee se z. B. mat der Stralungsleeschtung vun der Sonn, enger ganzer Galaxie oder vum ganzen Universum vergläicht.

D'Sonneliichtkraaft ass definéiert als 

 Gréisst Formelzeechen Wäerta Watt Vergläichswäerter Definitioun/Bezuch Quellfir Wäert Sonneliichtkraaft L☉ 3,86•1026 W feelt nach ganz Energie, déi pro Zäiteenheet vun der Sonn ofgestralt gëtt
 Bezuch ass d'Solarkonstant SJ = 1,367 kW/m2, deen iwwer all Wellelängten integréiert Stralungsfloss vun der Sonn (Energie pro Zäit- a Flächeneenheet, Straldicht), deen op der Plaz vun der Äerd gemooss gëtt 

 Hellegkeet 
Déi visuell Hellegkeet (Gréisstenklass oder magnitudo m) definéiert sech allgemeng

mat I1,2 Stralungsintensitéit (Energie pro Zäit a Fläch a Js−1m−2 = Wm−2). Dat ass eng reng Vergläichsmooss, dofir brauch eng normal Mooss:

 Gréisst Formelzeechen Wäert Vergläichswäerter visuell Hellegkeet vum StärVega am Stärebild Lyra m0 0m Polarstär: 2,12mSirius: −1,6mVollmound: −12,5m (Duerchschnëtt iwwer pg/ag)Sonn: −26,87m

 Kuckt och 
 Moosseenheet
 Astronomesch Eenheet