Leoneesesch

Leoneesesch oder d'Leoneesesch Sprooch (Llïonés oder Llingua Llïonesa) ass eng romanesch Sprooch aus der iberoromanescher Grupp. Si gëtt an de spuenesche Provënze León, Zamora a Salamanca geschwat, souwéi am portugiseschen Distrikt Bragança. Leoneesesch bilt zesumme mam Astureschen a mam Mirandeschen déi leoneesesch Sproochegrupp (oder astur-leoneesesch Grupp).

 Geschicht an Entwécklung 
Leoneesesch ass direkt aus dem Latäin entstanen. Wichteg philologesch Analysen iwwer d'al-leoneesesch Sprooch (de. Altleonesisch) weisen, datt dëst e weesentleche Bäitrag zum Verständnis vun der fréierer spuenescher Sproochenentwécklung geliwwert huet.Gessner, Emil. «Das Altleonesische: Ein Beitrag zur Kenntnis des Altspanischen». Dokumenter aus dem 13. Joerhonnert beleeën d'Eegestännegkeet vum alen Dialekt vu León.Staff, E. (1907): "Étude sur l'ancien dialecte léonnais d'après les chartes du XIIIÈ siècle", Uppsala.

Och wann d'Sprooch am Laf vum Mëttelalter vum Spuenesche verdrängt gouf, huet d'leoneesesch Sprooch hir Spueren an der Literatur vum 15. a 16. Joerhonnert hannerlooss, besonnesch an de pastoralen Theaterstécker vun där Zäit.López-Morales, H. (1967): “Elementos leoneses en la lengua del teatro pastoril de los siglos XV y XVI”. Actas del II Congreso Internacional de Hispanistas.

 Philologesch Fuerschung 
D'Fuerschung iwwer d'Struktur vun der Sprooch huet am spéiden 19. an am fréien 20. Joerhonnert ugefaangen:
 Morphologie: besonnesch d'Konjugatioun an de Gebrauch vun den Infinitive goufen intensiv analyséiert fir d'Spezifizitéit vum Leoneeseschen ze demonstréieren.Hanssen, Friedrich Ludwig Christian (1896). Estudios sobre la conjugación Leonesa. Impr. Cervantes.Hanssen, Friedrich Ludwig Christian (1910). «Los infinitivos leoneses del Poema de Alexandre». Bulletin Hispanique (12).
 Dialektologie: Fuerscher wéi de Fritz Krüger hunn an den 1920er Joren déi lokal Dialekter dokumentéiert, déi haut nach als Referenz fir d'Varietéit vun der Sprooch gëllen.Krüger, Fritz. El dialecto de San Ciprián. Anejo IV de la RFE. Madrid.

 Offizielle Status 
De legale Status vum Leoneeseschen ass am Artikel 5.2 vum Autonomiestatut vu Kastilien a León festgeluecht, deen de Schutz an d'Fërderung vun der Sprooch garantéiert.Autonomiestatut vu Kastilien a Llion, Artikel 5.2: "El leonés será objeto de protección específica [...] por su particular valor dentro del patrimonio lingüístico de la Comunidad". Trotz dësem Schutz gëtt d'Sprooch vun der UNESCO als eescht bedrot (en. seriously endangered) agestuuft.

 Optimiséierung an Tabell 
D'Linguistesch Optimiséierung vum Vocabulaire am Verglach mat anere romanesche Sprooche weist d'archaesch Charakteristike vum Leoneeseschen:

 Latäin  Leoneesesch  Spuenesch  Portugisesch  Italieenesch  Lëtzebuergesch fumus  fumu  humo  fumo  fumo  Damp claudere  peichare  cerrar  fechar  chiudere  schléissen filius  fiyu  hijo  filho  figlio  Jong / Fils oculus  gueyu  ojo  olho  occhio  A vetulus  vieyu  viejo  velho  vecchio  al

 Um Spaweck 

 Referenzen 

Kategorie:Romanesch Sproochen
Kategorie:Sproochen a Spuenien
Kategorie:Sproochen a PortugalKategorie:Romanesch Sproochen
Kategorie:Spuenien
Kategorie:Portugal