Lyra (Stärebild)

D'Lyra (vum griichesch λύρα, lýra – d'Lyra) ass e Stärebild vum nërdleche Stärenhimmel.

 Beschreiwung 
D'Lyra ass e klengt, awer opfällegt Stärebild, dat um owendlechem Summer- an um Hierschthimmel liicht ze fannen ass.

Den Haaptstär, d'Vega, ass (no dem Arctur) den zweethellste Stär vun der nërdlecher Hemisphär an de fënnefhellste Stär um Nuetshimmel. Südlech vun der Vega maache véier Stären e Parallelogramm. Si sollen d'Säite vun enger anticker Lyra duerstellen.

Tëscht de Stäre β an γ Lyrae läit de berüümte Rankniwwel M 57.

D'Vega mécht mat de Stären Deneb (Stärebild Cygnus) an dem Altair (Stärebild Aquila) dat grousst Summerdräieck.

Südlech vun der Lyra verleeft d'Mëllechstrooss.

 Geschicht 
D'Lyra gehéiert zu den 48 Stärebiller aus der Antiquitéit, déi vum Ptolemäus beschriwwe gouf.

D'arabesch Astronome vum Mëttelalter hunn an dësem Stärebild en Aadler gesinn.

D'Vega war den éischte Stär, dee fotografesch festgehale gouf.

 Meteorstréim 

An der Lyra läit de Radiant vum Meteorstroum vun de Lyriden. Hire Maximum läit an der Zäit tëscht dem 20. an dem 22. Abrëll vun all Joer.

 Himmelsobjeten 

 Stären 

 B F Numm o. aner Bezeechnungen Gréisst Lj Spektralklass α 3 Vega, Wega 0,03m 25,3 A0 V γ 14 Sulafat, Sulaphat 3,24m 635 B9 III β 10 Sheliak 3,25 bis 4,36m  882 A8   13 R 3,9 bis 5,0m 350 M5 III δ2 12  4,22m 899 M4 II ζ1 6  4,34m 154 Am κ 1  4,33m 238 K2 III θ 21  4,34m 769 K0 III η 20 Aladfar 4,43m 1042 B2 IV ε2 5  4,59m 160 F1 V ε1 4  4,67m 160 A8 V λ 15  4,94m 1539 K3 III   HR 7064 4,83m 252 K3 III  16  5,00m 128 A7 V μ 2  5,11m 441 A3 IV  17  5,20m 132 F0 V ν 9  5,22m 238 A3 V ι 18  5,25m 832 B0 IV δ1 11  5,58m ζ2 7  5,73m ν1 8  5,93m  19  5,93m

Den α Lyrae aß mat enger visueller Magnitude vun 0,03m opfälleg hell. Et handelt sech ëm e Stär mat der 58facher Liichtkraaft vun eiser Sonn. Hie straalt e wäisselzegt Liicht of a gehéiert zu der Spektralklass A0 V. Mat enger Distanz vu 25,3 Liichtjoer ass et ee vun den nooste Stären zu eiser Sonn. 
Den Numm Vega leet sech aus dem alarabeschen of a bedeit „den erofstierzenden Aadler“.

 Méifachstären 

 System Gréissten Distanz β 3,25 bis 4,36 /6,7/9m 45,7/86" ε1 5,0 /6,1m 2,5" ε2 5,2 /5,5m 2,4" ζ 4,4 /5,7m 43,7"

Den β Lyrae mécht mat zwéi weidere Stären e Dräifachstäresystem op enger Distanz vun 882 Liichtjoer. E 6,7m helle Begleetstär ass mam Teleskop siichtbar. 
Den arabeschen Numm Sheliak bedeit „Deckelsmouk“.

ε1 an ε2 Lyrae ass e Méifachstäresystem dat 160 Liichtjoer wäit vun der Äerd ewechläit. Dobäi beweege sech véier Stären ëm e kollektive Schwéierpunkt.

 Verännerlech Stären 

 Objet Gréisst Stär Typ β  3,25 bis 4,36m Beta-Lyrae-Stär  R  3,9 bis 5,0m 46 Deeg  Hallefreegelméisseg verännerleche Stär  RR 7,06 bis 8,12m 0,6 Deeg RR Lyrae-Stär 

Den Haaptstär vum System β Lyrae gëtt den Numm fir dësen Typ vu verännerleche Stären, d'Beta-Lyrae-Stären.
Et handelt sech ëm Duebelstären, déi sech an engem Ofstand ëmkreesen, woubäi ee vun de Stäre säin Endstadium erreecht huet a sech zum Risestär opgeblosen huet. De Gas aus dem Mantel vum Risestär stréimt op de Begleetstär iwwer. Bei jiddwer Ëmlaf vun de Stäre kënnt et zu enger deelweiser Bedeckung, wouduerch d'Hellegkeet periodesch ofhëlt.

Den R Lyrae ass en hallefreegelméissege verännerleche Stär op enger Distanz vun 350 Liichtjoer. Et handelt sech ëm e roude Ris mat der Spektralklass M5 III.

Den RR Lyrae, e pulsatiounsverännerleche Stär, gëtt säin Numm hir fir d'Klass vun den RR Lyrae-Stären.

 Messier- an NGC-Objeten 

 Messier (M) NGC divers Gréisst Typ Numm 56  6779   8,3m Kugelstärekoup  57 6720   8,8m  Planetareschen Niwwel  Rankniwwel an der Lyra

An der Lyra (Leier) sinn zwéin Objeten, déi de franséischen Astronom a Koméitejeeër Charles Messier a sengem Katalog mat niwwelegen Objeten (Messier-Katalog) opgeholl huet.

De M 56 ass e Kugelstärekoup op enger Distanz vun 30.000 Liichtjoer.

Op enger geduechter Linn tëscht de Stäre β an γ Lyrae ass de M57, de berüümte Rankniwwel an der Leier. De Rankniwwel ass den Iwwerrescht vun engem Stär, deen um Enn vu senger Entwécklung de baussenzege Gasmantel ofgestouss huet.

No beim δ Lyrae steet den oppene Stärekoup Steph 1.

 Kuckt och 

 Um Spaweck 
  Sommerliche Sphärenklänge – Das Sternbild Leier und die Bezüge zwischen Musik und Astronomie, von Christian Pinter
  Den Duebelstär Epsilon Lyrae

Kategorie:Stärebild Lyra