Lëtzebuerger Online Dictionnaire

De Lëtzebuerger Online Dictionnaire, kuerz LOD, ass e méisproochegen Online-Dictionnaire, an deem lëtzebuergesch Wierder ufanks mat der däitscher, franséischer a portugisescher Iwwersetzung, a mëttlerweil och der englescher, stinn. Vun deene véier Sproochen aus kann een dann och déi lëtzebuergesch Iwwersetzung vun engem Wuert sichen.

 Geschicht 
De Lëtzebuerger Online Dictionnaire gëtt vun enger Aarbechtsgrupp ausgeschafft, déi vum Kulturministère agesat gouf. Si besteet aus sechs Leit mat enger voller Tâche, sou wéi och zéng Experten, déi sech Aarbechte wéi Redaktioun a Relecture a fënnef Sproochen deelen. Zanter der Grënnung vum Zenter fir d'Lëtzebuerger Sprooch ass si an dësem integréiert.

De 5. Februar 2007 ass den LOD mat de Wierder vun "A" bis "Awunnerzuel" online gaangen. D'Wierder mat den Ufanksbuschtawe B bis Z, vun deenen der am Ufank och schonn e puer drastoungen, goufe an de Joren duerno no an no bäigesat. Sou war Mëtt Mee 2009 de Buschtaf H fäerdeg, Enn 2009 waren d'Aarbechte bis bei de Lemma "Jux" komm, an am Juni 2010 bis bei de Buschtaf L. Enn November 2010 waren d'Wierder bis de Buschtaf N nach mat online"LOD.LU: Lëtzebuerger Online Dictionnaire elo bis Buschtaf N." RTL.lu 22.11.2010, 16:56 - Fir d'lescht aktualiséiert: 22.11.2010, 17:22., am Juni 2011 goung den LOD bis "Otem", an Enn 2012 stoung e bei "Rutt". Een, zwee Joer drop war d'Alphabet erduerch.

Et kommen allerdéngs nach reegelméisseg nei Wierder derbäi.

All Lemma ass phoneetesch transkribéiert, huet Beispillsätz, an et kann ee lauschteren, wéi d'Wuert ausgeschwat gëtt: bei Substantiven an der Een- an an der Méizuel; bei Verben am Infinitiv an am Perfekt. Fir all Verben an Adjektiver kann ee sech ausserdeem déi komplett Konjugatiouns-, resp. Deklinatiounstabellen uweise loossen.

E Link erméiglecht et, Commentairen fir all eenzele Lemma ze schécken.

D'Software ass sou ugeluecht, datt méi spéit nach aner Iwwersetzunge mat agebaut kënne ginn.

Den LOD huet am Abrëll 2020 e Covid-19-Glossaire mat enger 300 Begrëffer vun der Corona-Pandemie op Lëtzebuergesch verëffentlechtLOD:Covid-19-Glossaire.

Am Oktober 2020 goufen, an Zesummenaarbecht mat der Héiergeschiedigteberodung, déi 1.000 heefegst Lemmata och an enger Iwwersetzung an d'Gebäerdesprooch op Video zougänglech gemaach"LOD: Beléiftste Wierder goufen elo och a Gebäerdesprooch opgeholl." rtl.lu, 23.09.2020 16:29.. Am September 2023 louch d'Zuel vu Videoe bei 2.350Tweet vum 23.09.2023 vun @den_zls op x.com., ee Joer méi spéit bei ronn 4.000Tweet vum 23.09.2024 vun @den_zls op x.com..

Zanter dem 6. Dezember 2021 ass den Dictionnaire och am PDF Format disponibel, an zanter November 2022 gëtt et den LOD als gratis App fir mobil Apparater, déi um Play Store vu Google an um App Store vun Apple kann erofgeluede ginn.

Zanter Enn 2022 ginn d'Beispillsätz op Lëtzebuergesch - am Ganzen iwwer 50.000Tweet vum 07.03.2023 vun @den_ZLS op twitter.com. - no an no zousätzlech als Audiodatei op de Site gesat. Se goufe vum Max Kuborn gelies.Lëtzebuerger Online Dictionnaire – Réckbléck 2022. ZLS-Newsletter #17, 24.01.2023.

No an no kann een och de Vocabulaire iwwer bestëmmt Themegebidder a Kategorien (Tags) erëmfannen.

 Auswiel vun de Wierder 
Am LOD komme kontinéierlech nei Lemmata bäi. Mëtt 2025 gouf et der 33.600.Heng Barone: "Vum LOD bis zur Kënschtlecher Intelligenz: Eng (computer)linguistesch Rees duerch d'Lëtzebuerger Sprooch mam Sara Martin a mam Christopher Morse." Konterbont 1, 2025, S. 9-12.

D'Auswiel vun neie geschitt no dräi Krittären:
 Wierder, no deene méi heefeg gesicht gëtt, an déi (nach) net dran ze fanne sinn;
 direkt Wuertvirschléi vu Benotzer iwwer d'Websäit vum LOD;
 Wierder, déi am ZLS sengem Textkorpus virkommen (Chambersdebatten, Literatur, Online-Artikelen, asw. - am Ganzen eng 10 Millioune Wierder) an déi eng gewëss Relevanz hunn.

 Zuelen 
2022 goufen 9,4 Milliounen Artikelen opgeruff. D'Lemmata, déi am meeschte gekuckt goufen, waren, genee wéi déi Jore virdrun, d'Verbe goen, sinn, kënnen, ginn, hunn, maachen an huelen.

2023 ware 684 nei Wierder bäikommm, an iwwer 1 Millioun Visiteuren hu  ganzer 10.712.300 Artikelen opgeruff."Lëtzebuerger Online Dictionnaire – Réckbléck 2023." Communiqué, 30.01.2024 op mcult.gouvernement.lu.

2024 hunn am Duerchschnëtt all Dag ronn 2.750 Leit den LOD gekucktRoy Grotz: "Aktiounsplang ëm d'Lëtzebuerger Sprooch gouf an der Chamber virgestallt.* rtl-lu, 15.01.2025. (deemno och eppes Klenges iwwer 1 Millioun).

 Fir ze liesen 
 Kühn, P., Luxemburger Wörterbücher als Kulturspeicher. Die lexikographischen Beispiele im 'Lëtzebuerger Online Dictionnaire'''. In: Institut Grand-Ducal. Section de linguistique, d'ethnologie et d'onomastique (Hrsg.): Bulletin linguistique et ethnologique. Fascicule 34. Luxembourg 2013, 23-53.
 Ecker, Alexandre, Mäi koppege Monni aus dem LOD. E puer Iwwerleeungen zu de Beispillsätz am Lëtzebuerger Online Dictionnaire.'', Luxemburger Wort, Nr 67, 19.03.2020, Die Warte, 45|2645, S. 2-3.

 Kuckt och 
 Lëtzebuergesch Dictionnairen

 Um Spaweck 

 D'Websäit vum Lëtzebuerger Online Dictionnaire
Den LOD als PDF

Kategorie:Lëtzebuergesch Sprooch
Kategorie:Lëtzebuergesch Dictionnairen
Kategorie:Mobil Applikatiounen
Kategorie:Internetsitten zu Lëtzebuerg