Republikanesche Kalenner

De Republikanesche Kalenner, och franséische Revolutiounskalenner genannt, gouf zur Zäit vun der franséischer Revolutioun vu 1789 agefouert.

D'Erfindung vum Kalenner ass progressiv iwwer d'Bün gaangen. Schonn den Dag nom Stuerm op d'Bastille de 14. Juli 1789 war et normal, d'Joer 1789 als « l'an I de (l'ère de) la Liberté » ze nennen; D'Méint an Deeg sinn awer d'selwecht bliwwen. Am Joer IV, den 22. September 1792 huet d'Convention nationale dekretéiert: « Tous les actes publics sont désormais datés à partir de l'an I de la République ». Den 20. September 1793 huet de Charles Gilbert Romme virun der Convention säi Projet presentéiert, aus deem de Kalenner sollt ginn. A Kraaft getrueden ass de Kalenner no klengen Ännerungen den Dag nom Dekreet vun der Convention nationale vum 14. Vendémiaire Joer II. 

D'Nomenklatura vun de Méint an den Deeg huet sech an de follgende Méint weider entwéckelt. En neien Dekreet vum 4. Frimaire Joer II huet dem Kalenner seng definitiv Form ginn, an d'« ère vulgaire » fir d'zivil Benotzung ofgeschaaft. Den 22. September 1792 gouf als éischten Dag vun der « ère des Français » festgesat. Fir déi nächst Jore sollt den éischten Dag vum Joer ëmmer dee vun der Equinoxe zu Paräis sinn, wat dem Gregorianesche Kalenner no tëscht dem 22. a 24. September war.

Den 22. Fructidor Joer XIII huet den Napoléon de republikanesche Kalenner nees ofgeschaaft, an zanter dem 1. Januar 1806 gouf nees de gregorianesche Kalenner benotzt.

De republikanesche Kalenner gouf allerdéngs nacheemol kuerz vun der Commune vu Paräis am Joer 1871 (Joer LXXIX), a vum Mussolini 1922 benotzt.

 Opbau 
Well d'Revolutioun aus Frankräich e laizistesche Staat gemaach hat, wollt sech de republikanesche Kalenner däitlech vum gregorianesche Kalenner distanzéieren, dee mam Chrëschtentum verbonne war.

D'Kalennerjoer war an 12 Méint ënnerdeelt, an all Mount hat 30 Deeg (= 360 Deeg), plus 5 - 6 Deeg (jee no Joer) déi um Enn vum Joer derbäigesat goufen, fir datt d'Joer mam tropesche Joer (~ 365¼ Deeg) iwwerenee gestëmmt huet. All Mount war an 3 Dekade vun 10 Deeg ënnerdeelt. Den Dag gouf nom Dezimalsystem ënnerdeelt: « de minuit et minuit », an hat 10 Stonnen déi an 10 Partien ënnerdeelt waren, déi hirersäits och nees an 10 Partien ënnerdeelt waren a sou weider « jusqu'à la plus petite portion commensurable de la durée ». D'Dezimaldivisioun vum Dag gouf 1795 nees ofgeschaaft.

D'Nimm vun de Méint huet sech de Poet Fabre d'Églantine mat der Hëllef vum André Thouin, Gäertner vum Jardin des Plantes vum Nationalmusée fir Naturgeschicht ausgeduecht. All Mount huet un een Aspekt vum franséische Klima erënnert (Dezember, Nivôse, Neige - Schnéi) oder u wichteg Momenter vum ländleche Liewen (Septemher, Vendémiaire, d'Vendangen). De Kalenner, dee seng Schëpfer als universell wollten duerstellen, war staark u säin Ursprongsland gebonnen, an un d'wirtschaftlecht Gewiicht, déi d'agrar Aktivitéiten haten.

De Kalenner huet sextil Jore produzéiert (déi 6 Deeg méi haten): dëst waren d'Joren III, VII an XI. Dësen Dag, deen um Enn vum Joer derbäigesat gouf, gouf "Jour de la Révolution" genannt, deen d'Enn vun enger Franciade markéiert huet, an dee wéi en Nationalfeierdag gefeiert gouf.

 D'Méint 

 Hierschtméint (mat der Endung aire)
 Vendémiaire (22. September ~ 21. Oktober)
 Brumaire (22. Oktober ~ 20. November)
 Frimaire (21. November ~ 20. Dezember)
 Wanterméint (mat der Endung "ose", och ôse geschriwwen)
 Nivôse (21. Dezember ~ 19. Januar)
 Pluviôse (20. Januar ~ 18. Februar)
 Ventôse (19. Februar ~ 20. Mäerz)
 Fréijoersméint (mat der Endung al)
 Germinal (21. Mäerz ~ 19. Abrëll)
 Floréal (20. Abrëll ~ 19. Mee)
 Prairial (20. Mee ~ 18. Juni)
 Summerméint (mat der Endung idor)
 Messidor (19. Juni ~ 18. Juli)
 Thermidor (19. Juli ~ 17. August)
 Fructidor (18. August ~ 16. September)

D'Deeg vum Joer
All Dag vum Joer hat en eegenen Numm.

 Hierschtméint 
Vendémiaire(22. September ~ 21. Oktober)
 Raisin 22. September
 Safran 23. September
 Châtaigne 24. September
 Colchique 25. September
 Cheval 26. September
 Balsamine 27. September
 Carotte 28. September
 Amaranthe 29. September
 Panais 30. September
 Cuve 1. Oktober
 Pomme de terre 2. Oktober
 Immortelle 3. Oktober
 Potiron 4. Oktober
 Réséda 5. Oktober
 Âne 6. Oktober
 Belle de nuit 7. Oktober
 Citrouille 8. Oktober
 Sarrasin 9. Oktober
 Tournesol 10. Oktober
 Pressoir 11. Oktober
 Chanvre 12. Oktober
 Pêche 13. Oktober
 Navet 14. Oktober
 Amaryllis 15. Oktober
 Bœuf 16. Oktober
 Aubergine 17. Oktober
 Piment 18. Oktober
 Tomate 19. Oktober
 Orge 20. Oktober
 Tonneau 21. Oktober 
Brumaire(22. Oktober ~ 20. November)
 Pomme 22. Oktober
 Céleri 23. Oktober
 Poire 24. Oktober
 Betterave 25. Oktober
 Oie 26. Oktober
 Héliotrope 27. Oktober
 Figue 28. Oktober
 Scorsonère 29. Oktober
 Alisier 30. Oktober
 Charrue 31. Oktober
 Salsifis 1. November
 Macre 2. November
 Topinambour 3. November
 Endive 4. November
 Dindon 5. November
 Chervis 6. November
 Cresson 7. November
 Dentelaire 8. November
 Grenade 9. November
 Herse 10. November
 Bacchante 11. November
 Azerole 12. November
 Garance 13. November
 Orange 14. November
 Faisan 15. November
 Pistache 16. November
 Macjonc 17. November
 Coing 18. November
 Cormier 19. November
 Rouleau 20. NovemberFrimaire(21. November ~ 20. Dezember)
 Raiponce 21. November
 Turneps 22. November
 Chicorée 23. November
 Nèfle 24. November
 Cochon 25. November
 Mâche 26. November
 Chou-fleur 27. November
 Miel 28. November
 Genièvre 29. November
 Pioche 30. November
 Cire 1. Dezember
 Raifort 2. Dezember
 Cèdre 3. Dezember
 Sapin 4. Dezember
 Chevreuil 5. Dezember
 Ajonc 6. Dezember
 Cyprès 7. Dezember
 Lierre 8. Dezember
 Sabine 9. Dezember
 Hoyau 10. Dezember
 Érable sucré 11. Dezember
 Bruyère 12. Dezember
 Roseau 13. Dezember
 Oseille 14. Dezember
 Grillon 15. Dezember
 Pignon 16. Dezember
 Liège 17. Dezember
 Truffe 18. Dezember
 Olive 19. Dezember
 Pelle 20. Dezember

 Wanterméint 
Nivôse(21. Dezember ~ 19. Januar)
 Tourbe 21. Dezember
 Houille 22. Dezember
 Bitume 23. Dezember
 Soufre 24. Dezember
 Chien 25. Dezember
 Lave 26. Dezember
 Terre végétale 27. Dezember
 Fumier 28. Dezember
 Salpêtre 29. Dezember
 Fléau 30. Dezember
 Granit 31. Dezember
 Argile 1. Januar
 Ardoise 2. Januar
 Grès 3. Januar
 Lapin 4. Januar
 Silex 5. Januar
 Marne 6. Januar
 Pierre à chaux 7. Januar
 Marbre 8. Januar
 Van 9. Januar
 Pierre à plâtre 10. Januar
 Sel 11. Januar
 Fer 12. Januar
 Cuivre 13. Januar
 Chat 14. Januar
 Étain 15. Januar
 Plomb 16. Januar
 Zinc 17. Januar
 Mercure 18. Januar
 Crible 19. JanuarPluviôse(20. Januar ~ 18. Februar)
 Lauréole 20. Januar
 Mousse 21. Januar
 Fragon 22. Januar
 Perce-neige 23. Januar
 Taureau 24. Januar
 Laurier tin 25. Januar
 Amadouvier 26. Januar
 Mézéréon 27. Januar
 Peuplier 28. Januar
 Coignée 29. Januar
 Ellébore 30. Januar
 Brocoli 31. Januar
 Laurier 1. Februar
 Avelinier 2. Februar
 Vache 3. Februar
 Buis 4. Februar
 Lichen 5. Februar
 If 6. Februar
 Pulmonaire 7. Februar
 Serpette 8. Februar
 Thlaspi 9. Februar
 Thimele 10. Februar
 Chiendent 11. Februar
 Trainasse 12. Februar
 Lièvre 13. Februar
 Guède 14. Februar
 Noisetier 15. Februar
 Cyclamen 16. Februar
 Chélidoine 17. Februar
 Traîneau 18. FebruarVentôse(19. Februar ~ 20. Mäerz)
 Tussilage 19. Februar
 Cornouiller 20. Februar
 Violier 21. Februar
 Troène 22. Februar
 Bouc 23. Februar
 Asaret 24. Februar
 Alaterne 25. Februar
 Violette 26. Februar
 Marceau 27. Februar
 Bêche 28. Februar
 Narcisse 1. Mäerz
 Orme 2. Mäerz
 Fumeterre 3. Mäerz
 Vélar 4. Mäerz
 Chèvre 5. Mäerz
 Épinard 6. Mäerz
 Doronic 7. Mäerz
 Mouron 8. Mäerz
 Cerfeuil 9. Mäerz
 Cordeau 10. Mäerz
 Mandragore 11. Mäerz
 Persil 12. Mäerz
 Cochléaria 13. Mäerz
 Pâquerette 14. Mäerz
 Thon 15. Mäerz
 Pissenlit 16. Mäerz
 Sylvie 17. Mäerz
 Capillaire 18. Mäerz
 Frêne 19. Mäerz
 Plantoir 20. Mäerz

 Fréijoersméint 
Germinal(21. Mäerz ~ 19. Abrëll)
 Primevère 21. Mäerz
 Platane 22. Mäerz
 Asperge 23. Mäerz
 Tulipe 24. Mäerz
 Poule 25. Mäerz
 Bette 26. Mäerz
 Bouleau 27. Mäerz
 Jonquille 28. Mäerz
 Aulne 29. Mäerz
 Couvoir 30. Mäerz
 Pervenche 31. Mäerz
 Charme 1. Abrëll
 Morille 2. Abrëll
 Hêtre 3. Abrëll
 Abeille 4. Abrëll
 Laitue 5. Abrëll
 Mélèze 6. Abrëll
 Ciguë 7. Abrëll
 Radis 8. Abrëll
 Ruche 9. Abrëll
 Gainier 10. Abrëll
 Romaine 11. Abrëll
 Marronnier 12. Abrëll
 Roquette 13. Abrëll
 Pigeon 14. Abrëll
 Lilas 15. Abrëll
 Anémone 16. Abrëll
 Pensée 17. Abrëll
 Myrtille 18. Abrëll
 Greffoir 19. AbrëllFloréal(20. Abrëll ~ 19. Mee)
 Rose 20. Abrëll
 Chêne 21. Abrëll
 Fougère 22. Abrëll
 Aubépine 23. Abrëll
 Rossignol 24. Abrëll
 Ancolie 25. Abrëll
 Muguet 26. Abrëll
 Champignon 27. Abrëll
 Hyacinthe 28. Abrëll
 Râteau 29. Abrëll
 Rhubarbe 30. Abrëll
 Sainfoin 1. Mee
 Bâton-d'or 2. Mee
 Chamerops 3. Mee
 Ver à soie 4. Mee
 Consoude 5. Mee
 Pimprenelle 6. Mee
 Corbeille d'or 7. Mee
 Arroche 8. Mee
 Sarcloir 9. Mee
 Statice 10. Mee
 Fritillaire 11. Mee
 Bourrache 12. Mee
 Valériane 13. Mee
 Carpe 14. Mee
 Fusain 15. Mee
 Civette 16. Mee
 Buglosse 17. Mee
 Sénevé 18. Mee
 Houlette 19. MeePrairial(20. Mee ~ 18. Juni)
 Luzerne 20. Mee
 Hémérocalle 21. Mee
 Trèfle 22. Mee
 Angélique 23. Mee
 Canard 24. Mee
 Mélisse 25. Mee
 Fromental 26. Mee
 Martagon 27. Mee
 Serpolet 28. Mee
 Faux 29. Mee
 Fraise 30. Mee
 Bétoine 31. Mee
 Pois 1. Juni
 Acacia 2. Juni
 Caille 3. Juni
 Œillet 4. Juni
 Sureau 5. Juni
 Pavot 6. Juni
 Tilleul 7. Juni
 Fourche 8. Juni
 Barbeau 9. Juni
 Camomille 10. Juni
 Chèvrefeuille 11. Juni
 Caille-lait 12. Juni
 Tanche 13. Juni
 Jasmin 14. Juni
 Verveine 15. Juni
 Thym 16. Juni
 Pivoine 17. Juni
 Chariot 18. Juni

 Summerméint 
Messidor(19. Juni ~ 18. Juli)
 Seigle 19. Juni
 Avoine 20. Juni
 Oignon 21. Juni
 Véronique 22. Juni
 Mulet 23. Juni
 Romarin 24. Juni
 Concombre 25. Juni
 Échalote 26. Juni
 Absinthe 27. Juni
 Faucille 28. Juni
 Coriandre 29. Juni
 Artichaut 30. Juni
 Girofle 1. Juli
 Lavande 2. Juli
 Chamois 3. Juli
 Tabac 4. Juli
 Groseille 5. Juli
 Gesse 6. Juli
 Cerise 7. Juli
 Parc 8. Juli
 Menthe 9. Juli
 Cumin 10. Juli
 Haricot 11. Juli
 Orcanète 12. Juli
 Pintade 13. Juli
 Sauge 14. Juli
 Ail 15. Juli
 Vesce 16. Juli
 Blé 17. Juli
 Chalémie 18. JuliThermidor(19. Juli ~ 17. August)
 Épeautre 19. Juli
 Bouillon blanc 20. Juli
 Melon]21. Juli
 Ivraie 22. Juli
 Bélier 23. Juli
 Prêle 24. Juli
 Armoise 25. Juli
 Carthame 26. Juli
 Mûre 27. Juli
 Arrosoir 28. Juli
 Panis 29. Juli
 Salicorne 30. Juli
 Abricot 31. Juli
 Basilic 1. August
 Brebis 2. August
 Guimauve 3. August
 Lin 4. August
 Amande 5. August
 Gentiane 6. August
 Écluse 7. August
 Carline 8. August
 Câprier 9. August
 Lentille 10. August
 Aunée 11. August
 Loutre 12. August
 Myrte 13. August
 Colza 14. August
 Lupin 15. August
 Coton 16. August
 Moulin 17. August 
Fructidor(18. August ~ 16. September)
 Prune 18. August
 Millet 19. August
 Lycoperdon 20. August
 Escourgeon 21. August
 Saumon 22. August
 Tubéreuse 23. August
 Sucrion 24. August
 Apocyn 25. August
 Réglisse 26. August
 Échelle 27. August
 Pastèque 28. August
 Fenouil 29. August
 Épine vinette 30. August
 Noix 31. August
 Truite 1. September
 Citron 2. September
 Cardère 3. September
 Nerprun 4. September
 Tagette 5. September
 Hotte 6. September
 Églantier 7. September
 Noisette 8. September
 Houblon 9. September
 Sorgho 10. September
 Écrevisse 11. September
 Bigarade 12. September
 Verge d'or 13. September
 Maïs 14. September
 Marron 15. September
 Panier 16. September

 D'Deeg vun der Dekad 

Primidi
Duodi
Tridi
Quartidi
Quintidi
Sextidi
Septidi
Octidi
Nonidi
Décadi

 Déi sechs zousätzlech Deeg um Enn vum Joer: D'Sans-culottides 

Jour de la vertu (17. September)
Jour du génie (18. September)
Jour du travail (19. September)
Jour de l'opinion (20. September)
Jour des récompenses (21. September)
Jour de la révolution (nëmme bei sextile Joren)

 Um Spaweck 
  Décret de la Convention nationale portant sur la création du calendrier républicain.
  Brumaire: Le calendrier républicain.
  Naturalistesch Illustratioune vum Kalenner.
  Eng Konversiounstabell fir Microsoft Excel.
  IMCCE.