Niwwel (Astronomie)

Als Niwwel (laténgesch nebula vum griicheschen nephele, »Wollek«) oder Niwwelfleck gouf an der Astronomie fréier e flächefërmegen Objet bezeechent dee liicht. Dozou hunn och d'Galaxien an d'Stärekéip gehéiert, well se bei klenger Opléisung am Teleskop oder mat bloussem A als Niwwelfleck ze gesi waren.

Haut gëtt Bezeechnung Niwwel oder Gasniwwel bal nëmme fir interstellar Wolleken aus Stëbs a Gas gebraucht, déi jee no Aart vun hirem Liichten a verschidde Kategorien agedeelt ginn:
 Emissiounsniwwel, déi ugereegt duerch d'Liicht vu waarme Stäre selwer Liicht aussenden, z. B. den Orionniwwel M 42.
 Reflexiounsniwwel, déi dat ugestrahlte Liicht vun noe Stäre reflektéieren, wéi z. B. an de Plejaden M 45.
 Rankniwwel, bei deenen déi ofgestousse Gasmäntel vum waarme Stäreniwwerrescht zum Liichten ugereegt gëtt, z. B. de Rankniwwel M 57 an der Lyra.
 Supernovareschter, Gasmäntel déi bei enger Supernova fortgeschleidert goufen, wéi z. B. beim Krabbniwwel, an déi mat héijer Vitess op d'interstellar Matière treffen an doduerch liichten.
 Geleeëntlech Donkelniwwelen (Donkelwollek), déi d'Liicht vun Objeten absorbéieren, déi dohanner leien, also net liichten, z. B. de Päerdskappniwwel B 33.
 Aussergalaktesch Niwwelen: Dat sinn d'Galaxien. Am bekanntsten ass wuel den Andromedaniwwel M31, deen ongeféier sou grouss ass wéi eis Galaxie a ronn 2,3 Millioune Liichtjoer vun eis ewech ass.

Dat éischt systematescht Verzeechnes vun Niwwelen ass de vum Charles Messier opgestallte Messier-Katalog am Joer 1774. Ee weidert wichtegt Verzeechnes ass den New General Catalogue (NGC) vum Johan Ludvig Emil Dreyer am Joer 1888. Déi zwéi Katalogen hunn Niwwelen, Galaxien a Stärekéip opgelëscht a ginn haut nach gebraucht.

Och als Niwwel gëtt an der Astronomie de Sonnenniwwel bezeechent, d'Gaswollek, aus där sech d'Sonnesystem opgebaut soll hunn.

 Literatur 
 James B. Kaler: Kosmische Wolken. Materie-Kreisläufe in der Milchstraße. Spektrum Akademischer Verlag, 1998.

 Um Spaweck