Staatsrot (Lëtzebuerg)

alternativtext=5, Rue Sigefroi|thumb|Plack beim Agank vum Staatsrot
De Staatsrot ass e consultatiivt Organ am Lëtzebuerger politesche System. Seng Kreatioun geet zeréck op d'Constitutioun vum 27. November 1856.

E setzt sech zesummen aus 21 Memberen (vun deenen der op d'mannst 11 musse Juriste sinn), déi formell vum Groussherzog ernannt an entlooss ginn, an dat op d'Propos hi vun (een nom aneren) der Regierung, der Chamber an dem Staatsrot selwer. Dobäi kënnt nach den Ierfgroussherzog, soubal dësem den Titel zougestane gouf a soulaang bis en als Lieutenant-Représentant vereedegt gouf. Den Ierfgroussherzog gëtt direkt vum Grand-Duc ernannt.

De Staatsrot erfëllt ze soen d'Roll vun enger zweeter Chamber, ouni awer sou eng ze sinn. Hien huet just d'Funktioun fir säin Avis ze ginn: Hie muss iwwer all Gesetzesvirschlag oder - projet consultéiert ginn, ier d'Chamber doriwwer kann ofstëmmen. Dobäi muss en iwwerpréiwen, ob d'Virschléi an d'Propositiounen a Konformitéit mat der Constitutioun sinn, international Konventiounen, dorënner och d'EU-Recht respektéieren an och soss näischt Onrechtméisseges dra steet.

Och groussherzoglech Reglementer (also Beschlëss vun der Regierung) kënnen dem Staatsrot virgeluecht ginn. Schliisslech decidéiert de Staatsrot, ob d'Chamber eng zweet Kéier muss ofstëmmen (de sougenannte Vote constitutionnel). Dëst ass eng Zort suspensive Veto, d. h. am Endeffekt kann d'Chamber sech driwwer ewechsetzen.

Bis 1994 war de Staatsrot och nach eppes wéi en iewescht Geriicht, mä en Urteel vum Europäesche Geriichtshaff fir Mënscherechter an der Affär Procola huet festgestallt, datt dëst net mat den demokratesche Prinzippie vun der Gewaltentrennung kompatibel wier.

Am Abrëll 2005 huet d'Regierung e Gesetzesentworf virgeluecht, dee virgesäit, d'Zuel vun de Membere vun 21 op 27 ze héijenProjet de Loi N° 5458. Websäit vun der Chamber:. Zu enger Ofstëmmung iwwer dëse Gesetzesentworf koum et allerdéngs net. De Projet de loi ass am Ganzen dräimol zeréck an d'Institutiounekommissioun gaangen, bis en dunn am Mäerz 2016 offiziell zeréckgezu gouf.Websäit vun der Chamber:

Den 1. Juni 2017 gouf an der Chamber dann en neit Gesetz gestëmmt, dat virgesäit, datt an Zukunft op d'mannst een Drëttel vun de Membere vum Staatsrot musse Frae sinn. Dës Weidere gouf d'Amtszäit vun de Memberen op 12 Joer begrenzt.Gesetz vum 16 Juni 2017. Legilux:Artikel bei RTL Nodeems am Mee 2018 d'Sam Tanson (Déi Gréng) vun hirer Plaz am Staatsrot zeréckgetrueden ass, fir op d'Plaz vum Claude Adam an der Chamber nozeréckelen, koum et am Staatsrot zum Eclat. Déi Gréng haten d'Affekotin Joëlle Christen fir de vakante Sëtz proposéiert. Amplaz vun der Joëlle Christen gouf allerdéngs déi onofhängeg Affekotin Martine Lamesch fir déi Plaz nominéiert.

De Staatsrot huet säi Sëtz an engem Gebai um Fëschmaart.

Aktuell Memberen
Membere vum Staatsrot sinn:Lëscht vum 16. September 2024 op der Internetsäit vum Staatsrot
 Positioun Numm Proposéiert vunBeruff Nominatiounals Member1PresidentMarc ThewesCSVAffekot4. Februar 2015 2VizepresidentAlain Kinsch  DP Wirtschaftspréifer4. Februar 20153Vizepresident Alex BodryLSAPAffekot21. Januar 2020Conseiller
(Ierfgroussherzog)Den Ierfgroussherzog Guillaume war vum 10. Juni 2005 bis den 8. Oktober 2024 (Nominatioun als Lieutenant-Représentant) Conseiller am Staatsrot.  4ConseillerLucien Lux LSAP Politiker24. Dezember 20135ConseillerJeannot Nies CSV fréiere Magistrat11. Mee 20156Conseiller Dan TheisenDPConseiller de Gouvernement10. Juni 20157Conseillère Héloïse Bock  DPAffekotin25. Juli 20158Conseiller  Marc ColasCSVEkonomist27. November 20159Conseillère Isabelle SchlesserJuristin1. Juli 201610Conseillère Véronique Stoffel ADRAffekotin5. Mäerz 201811Conseiller Yves WagenerDéi GréngAffekot1. Februar 201912Conseillère Deidre Du BoisDéi GréngAffekotin10. Dezember 201913Conseiller  Marc MeyersDPMuseksproff7. Abrëll 202114Conseillère  Josiane PaulyJuristin20. Oktober 202115Conseillère  Monique AdamsJuristin 28. Januar 202216Conseiller  Paul WirtgenDokter14. Mäerz 202217Conseiller  Luc FellerCSVConseiller de Gouvernement13. Mäerz 202418Conseiller Alex PenningAffekot21. Mäerz 202419Conseiller Thierry SchumanPsycholog24. Juli 202420Conseiller Georges KohnAffekot12. November 202421Conseillère Lynn FrankAffekotin7. Mee 2025
Fir eng komplett Lëscht vun all de Memberen zanter der Grënnung, 1857, kuckt: Lëscht vun de Membere vum Lëtzebuerger Staatsrot.

 Presidente vum Staatsrot 
President vum StaatsrotUfank vun der FunktiounEnn vun der FunktiounGaspard Théodore Ignace de la Fontaine28. November 185710. Abrëll 1868Charles-Mathias Simons5. Januar 18695. Januar 1870François-Xavier Wurth-Paquet16. Februar 187016. Februar 1871Vendelin Jurion15. Mäerz 187115. Mäerz 1872Édouard Thilges25. Juli 187229. Juli 1874Emmanuel Servais27. Dezember 18748. November 1887Henri Vannerus15. Februar 188815. Februar 1889Édouard Thilges15. Februar 188923. Mee 1895Henri Vannerus23. Mee 189528. Dezember 1914Victor Thorn28. Dezember 19143. Mäerz 1915Victor Thorn6. November 191524. Februar 1916Mathias Mongenast1. Abrëll 191619. Juni 1917Victor Thorn19. Juni 191715. September 1930Joseph Steichen27. Februar 193120. Februar 1932Ernest Hamélius10. Juni 193216. November 1945Léon Kauffman14. Dezember 194514. Februar 1952Félix Welter14. Februar 195230. Juni 1969Maurice Sevenig 1. Juli 196926. Juni 1975Emile Raus26. Juni 197525. Juni 1976Albert Goldmann26. Juni 19764. Dezember 1976Ferdinand Wirtgen20. Dezember 197630. September 1978Roger Maul1. Oktober 197816. September 1979Alex Bonn21. September 197918. Juni 1980François Goerens20. Juni 19802. August 1987Ernest Arendt6. August 19876. August 1988Georges Thorn6. August 198830. Oktober 1991Jean Dupong1. November 199118. Mee 1994Paul Beghin19. Mee 199431. Dezember 1999Raymond Kirsch14. Abrëll 200013. Januar 2001Marcel Sauber15. Januar 200111. Mäerz 2003Pierre Mores29. Abrëll 200330. September 2007Alain Meyer1. Oktober 200714. November 2009Georges Schroeder17. November 2009 7. Juni 2012Victor Gillen7. August 201220. Dezember 2014 Viviane Ecker  23. Dezember 2014 28. Mäerz 2016 Georges Wivenes 30. Mäerz 2016 31. Mäerz 2019Agnès Durdu 1. Abrëll 2019  1. Abrëll 2021Christophe Schiltz  7. Abrëll 2021  6. Abrëll 2024Marc Thewes  zanter 7. Abrëll 2024 

 Literatur 
 Le Conseil d'Etat, gardien de la Constitution et des Droits et Libertés fondamentaux, 2006, ISBN 2-9599724-1-4
 Le Conseil d'Etat face à l'évolution de la société luxembourgeoise, 2006, ISBN 2-9599724-0-6

 Kuckt och 
 Staatsstreech vun 1856
 Legislativ Prozedur (Lëtzebuerg)
 Politesche System vu Lëtzebuerg

 Um Spaweck 

Offiziell Säit vum Staatsrot
Conseil d'État: Le Conseil d'État du Grand-Duché de Luxembourg(PDF). Luxembourg: Service information et presse du gouvernement, sept. 2013, 40 S. (de.: ISBN 978-2-87999-221-1; fr: ISBN 978-2-87999-222-8; en.: ISBN 978-2-87999-223-5)
 Romain Hilgert: "Die Schattenkammer." in: d'Lëtzebuerger Land, 18.05.2018. (Geschicht vum Entstoe vum Staatsrot).