Balzan-Präis

D'International Balzan-Stëftung priméiert zanter 1961 weltwäit groussaarteg Wëssenschaftler aus de Geeschteswëssenschaften an den Naturwëssenschaften, souwéi Perséinlechkeeten am Beräich Konscht a Kultur, ë. a. de Paul Hindemith, de György Ligeti an de Jorge Luis Borges.

D'Stëftung mat Sëtz zu Mailand an zu Zürich huet den Numm vum italieenesche Journalist Eugenio Balzan (1874 bis 1953). Seng Duechter d'Angela Balzan huet 1957 am schwäizeresche Lugano aus der Ierfschaft vun hirem Papp d'Stëftung gegrënnt.

Den Eugenio Balzan huet am Ufank als Journalist beim Corriere della Sera geschafft a gouf du Geschäftsführer a Matproprietaire. Am Joer 1933 huet hien Italien aus Widderstand géint d'faschistesch Kreesser verlooss, déi d'Onofhängegkeet vum Corriere bedreet hunn. Bis zu sengem Doud am Joer 1953 huet den Eugenio Balzan an der Schwäiz gelieft.

1961 gouf den éischte Balzan-Präis un d'Nobelstëftung verginn. Zanter 1979 ginn all Joer véier Wëssenschaftspräisser eraus. All dräi bis fënnef Joer ginn ausserdeem e mat 2 Millioune Schwäizer Frang (ongeféier 1,25 Milliounen Euro) grousse Balzan-Präis fir Fridden, Humanitéit a Bridderlechkeet ënner de Vëlker verginn. Éischt Balzan-Friddenspräislaureatin war am Joer 1978 d'Mutter Teresa, déi d'Joer duerno de Friddensnobelpräis krut.

D'Präisdréier souwéi d'Fachgebidder vun de Präisser gi vun engem internationale Kommitee bestëmmt, an deem haut 19 renomméiert Natur- a Geeschteschwëssenschaftler sinn. Am Joer 2006 goufe Balzan-Präisser a follgende Sparte verginn: an der Geschicht vun der oweslännescher Musek zanter 1600, an der Geschicht an Theorie vum politeschen Denken, an der visueller Astronomie an Astrophysik souwéi an der Molekulargenetik vun de Planzen.

D'Verdeele vun de Präisser ass all Joer am Wiessel an der Accademia Nazionale dei Lincei zu Roum souwéi - am Schwäizer Parlament zu Bern. D'Stëftungsverméige gëtt zu Zürich an der Schwäiz gefouert.

De Balzan-Präis gehéiert wéinst senger wëssenschaftlecher Seriösitéit an der Héicht vun der Präiszomm – all Präis ass mat enger Millioun Schwäizer Frang dotéiert – zu de bedeitendste wëssenschaftlechen Auszeechnunge weltwäit. Am Ënnerscheed zu aneren internationale Präisser gëtt de Balzan-Präis all Joer un aner Fachberäicher verginn.

 All Joer gi véier Präisser ausgedeelt.
 Präiszomm: jee 1 Millioun Schwäizer Frang; all 3-5 Joer e Friddenspräis vun 2 Millioune Schwäizer Frang.
 Präisgebidder: zwee am Beräich Geeschtes- a Sozialwëssenschafte souwéi Konscht; zwee am Beräich Naturwëssenschaften, Physik, Mathematik a Medezin.
 Nowuessënnerstëtzung: D'Laureate loossen d'Hallschent vun der Präiszomm dem Fuerschungsprojet vun hirem Fachgebitt zoukommen

 D'Laureaten 
2020

 Susan Trumbore (Däitschland/USA.), Dynamik vum Äerdsystem
 Jean-Marie Tarascon (Frankräich), Ëmwelt, Materialwëssenschaft fir erneierbar Energien 
 Joan Martinez Alier (Spuenien), Ëmwelt, Äntwerte vun de Sozial- an Humanwëssenschaften
 Antônio Augusto Cançado Trindade (Brasilien), Mënscherecht
2019 
 Jacques Aumont (Frankräich), Filmstudium
 Michael Cook (Verreenegt Kinnekräich), Geschicht vum Islam
 Luigi Ambrosio (Italien), Mathematik
 Erika von Mutius, Klaus Rabe, Werner Seeger an Tobias Welte (Däitschland), fir d'Pathophysiologie vun der Otmung
 2018 
 Eva Kondorosi (Ungarn/Frankräich) - Cheemesch Ekologie
 Detlef Lohse (Däitschland) - Fluiddynamik
 Jürgen Osterhammel (Däitschland) - Globalgeschicht
 Marilyn Strathern (Vereenegt Kinnikräich) - Sozialanthropologie
 Stëftung terre des hommes – Kannerhëllef weltwäit (Schwäiz) - Humanitéit, Fridden a Bridderlechkeet ënner de Natiounen
 2017 
 Aleida Assmann (DE) a Jan Assmann (DE) - Kollektiivt Gediechtnes
 Bina Agarwal (IND/GB) - Gender Studies
 Robert D. Schreiber (USA) an James P. Allison (USA) - Immunologesch Usätz an der Kribstherapie
 Michaël Gillon (BEL) - D'Planéite vum Sonnesystem an d'Exoplanéiten
 2016 
 Piero Boitani (IT) - Vergläichend Literaturwëssenschaft
 Reinhard Jahn (DE) - Molekular an zellulär Neurowëssenschaften, inklusiv d'Aspekter vun der Entwécklung an Degeneratioun
 Federico Capasso (IT) - Ugewandte Photonik
 Robert O. Keohane (USA) - International Bezéiungen: Geschicht an Theorie
 2015 
 Hans Belting (DE) - Geschicht vun der europäescher Konscht (1300–1700)
 Joel Mokyr (USA) - Wirtschaftsgeschicht
 Francis Halzen (USA) - Astrodeelchephysik inklusiv d'Observatioun vun Neutrinos a Gammastralen
 David Karl (USA) - Ozeanographie
 2014 
 Mario Torelli (IT) - klassesch Archeologie
 Ian Hacking (CND) - Epistemologie an Erkenntnestheorie
 David Tilman (USA) - Grondleeënd an/oder ugewandte Ökologie vu Planzen
 Dennis Sullivan (USA) - Mathematik
 Vivre en Famille (F) - Humanitéit, Fridden a Bridderlechkeet ënner de Natiounen
 2013 
 Alain Aspect (F) – Quantemechanik
 Manuel Castells (E) – Soziologie modern Kommunikatiounstechnologien
 Pascale Cossart (F) – Molekularbiologie pathogener Bakterien
 André Vauchez (F) – Geschicht vum Mëttelalter
 2012 
 Ronald Dworkin (USA) – Theorie a Philosophie vum Droit
 Reinhard Strohm (Däitschland) – Musekswëssenschaft
 Kurt Lambeck (AUS) – Wëssenschafte vun der fester Äerd, ënner besonnerer Berécksichtegung interdisziplinäerer Fuerschungsbäidréig
 David Baulcombe (GB) – Epigenetik

 2011 
 Peter Brown (IRL) – Geschicht vun der griichesch-réimescher Antiquitéit
 Bronislaw Baczko (PL) – D'Zäit vun der Opklärung
 Russell Scott Lande (USA) – Theoreetesch Biologie oder Bioinformatik
 Joseph Silk (GB / USA) – Dat fréit Universum
 2010 
 Manfred Brauneck (Däitschland) –
 Carlo Ginzburg (Italien) –
 Jacob Palis (Brasilien) – Mathematik
 Shinya Yamanaka (Japan) –
 2009 
 Terence Cave (Groussbritannien) – Literatur zanter 1500
 Michael Grätzel (Däitschland / Schwäiz) – Materialwëssenschaften
 Brenda Milner (Groussbritannien / Kanada) – Kognitiv Neurowëssenschaften
 Paolo Rossi Monti (Italien) – Wëssenschaftsgeschicht
 2008 
 Maurizio Calvesi (Italien) - Geschicht vun der Konscht zanter 1700
 Thomas Nagel (USA) - Praktesch Philosophie
 Ian H. Frazer (AUS) - Preventivmedezin, Impfung mat abezunn
 Wallace S. Broecker (USA) - Klimawëssenschaft: Klimawiëssel
 2007 
 Rosalyn Higgins (Groussbritannien) – Vëlkerrecht zanter 1945
 Sumio Iijima (JP) – Nanowëssenschaften
 Michel Zink (FR) – Europäesch Literatur 1000-1500
 Jules Hoffmann (FR) an de Bruce Beutler (USA) – Ugebueren Immunitéit
 Karlheinz Böhm (AT) – Humanitéit, Fridden a Bridderlechkeet tëscht de Vëlker
 2006 
 Ludwig Finscher (DE) – Geschicht vun der owendlännescher Musek zanter 1600
 Quentin Skinner (GB) - Geschicht an Theorie vum politeschem Denken
 Paolo de Bernardis (IT) an den Andrew Lange (USA) - Visuell Astronomie an Astrophysik
 Elliot M. Meyerowitz (USA) an de Christopher R. Somerville (USA) - Molekulargenetik vun de Planzen
 2005 
 Lothar Ledderose (DE) – Asiatesch Konschtgeschicht
 Peter Hall (GB) – Sozial- a Kulturgeschicht vun der Stad zanter Ufank vum 16. Joerhonnert
 Peter R. Grant an de Rosemary Grant (GB) – Populatiounsbiologie
 Russel J. Hemley (USA) an de Ho-kwang Mao (USA/China) – Mineralphysik
 2004 
 Andrew Colin Renfrew (GB) – Prehistoresch Archeologie
 Zesummenaarbecht Sant'Egidio (IT) – Humanitéit, Fridden a Bridderlechkeet ënner de Vëlker	
 Michael Marmot (GB) – Epidemiologie
 Nikki R. Keddie (USA) – D'islamesch Welt Enn 19. bis Enn vum 20. Joerhonnert	
 Pierre Deligne (BE) – Mathematik
 2003 
 Eric Hobsbawm (GB) – Europäesch Geschicht zanter 1900
 Reinhard Genzel (DE) – Infrarout-Astronomie
 Serge Moscovici (FR) – Sozialpsychologie
 Wen-Hsiung Li (TW/USA) – Geneetik an Evolutioun
 2002 
 Anthony Grafton (USA) – Geschicht vun de Geeschteschwëssenschaften
 Dominique Schnapper (FR) – Soziologie
 Walter J. Gehring (CH) – Entwécklungsbiologie	
 Xavier Le Pichon (FR) – Geologie
 2001 
 Claude Lorius (FR) – Klimatologie
 James Sloss Ackerman (USA) – Geschicht vun der Architektur (mat Urbanistik a Landschaftsdesign)
 Jean-Pierre Changeux (FR) – Kognitiv Neurowëssenschaften
 Marc Fumaroli (FR) – Literaturgeschicht a –kritik zanter 1500
 2000 
 Abdul Sattar Edhi (PK) – Humanitéit, Fridden a Bridderlechkeet ënner de Vëlker
 Ilkka Hanski (FI) – Ëmweltwëssenschaften
 Martin Litchfield West (GB) – Klassesch Archäologie
 Michael Stolleis (DE) – Rechtsgeschicht vun der Neizäit
 Michel Mayor (CH) – Instrumentatioun an Techniken an der Astronomie an an der Astrophysik
 1999 
 John Elliott (GB) – Geschicht vum 16. bis 18. Joerhonnert	
 Luigi Luca Cavalli-Sforza (IT/USA) – Naturwëssenschaftlech Erfuerschung vun Mënschofstaamung
 Michail Gromow (RU/FR) – Mathematik	
 Paul Ricœur (FR) – Philosophie
 1998 
 Andrzej Walicki (PL/US) – Geschicht: Kultur- a Sozialgeschicht vun der slawescher Welt vun der Katharina déi Grouss bis zu der russescher Revolutioun am Joer 1917	
 Harmon Craig (USA) – Geochemie
 Robert May (GB/AU) – Biodiversitéit	
 1997 
 Charles Coulston Gillispie (USA) – Wëssenschaftsgeschicht an –philosophie
 Stanley Jeyaraja Tambiah (LK/USA) – Sozialwëssenschaften: Sozialanthropologie
 Thomas Wilson Meade (GB) – Epidemiologie	
 1996  
 Arno Borst (DE) – Geschicht: Kultur vum Mëttelalter	
 Arnt Eliassen (NO) – Meteorologie	
 Internationale Kommitee vum Roude Kräiz – Humanitéit, Fridden a Bridderlechkeet ënner de Vëlker	
 Stanley Hoffmann (AU/USA/FR) – Politesch Wëssenschaften: Aktuell international Bezéiungen
 1995 
 Alan J. Heeger (USA) – Materialwëssenschaften
 Carlo M. Cipolla (IT) – Wirtschaftsgeschicht
 Yves Bonnefoy (FR) – Geschicht a Kritik vun de schéine Kënschte an Europa (vum Mëttelalter bis haut)
 1994 
 Fred Hoyle (GB) an de Martin Schwarzschild (DE/USA) – Astrophysik (Evolutioun vun de Stäre)
 Norberto Bobbio (IT) – Rechtswëssenschaft a Politik (Regéierbarkeet vun den Demokratien)
 René Couteaux (FR) – Biologie (Struktur vun der Zell, mat besonnescher Rücksicht op d'Nervesystem)
 1993 
 Jean Leclant (FR) – Konscht an Archeologie am Altertum	Frankräich
 Lothar Gall (DE) – Geschicht: Gesellschafte vum 19. an 20. Jh.
 Wolfgang H. Berger (DE/USA) – Paleontologie mat besonnescher Rücksicht op ozeanographesch Aspekter
 1992 
 Armand Borel (CH/US) – Mathematik	
 Ebrahim M. Samba (GM) – Preventivmedezin
 Giovanni Macchia (IT) – Literaturgeschicht a –kritik	
 1991 
 Abbé Pierre (FR) – Humanéit, Fridden a Bridderlechkeet ënner de Vëlker
 György Ligeti (HU/AT) – Musek
 John Maynard Smith (GB) – Geneetik an Evolutioun
 Vitorino Magalhães Godinho (PT) – Geschicht: Opstieg vun Europas am 15. an 16. Joerhonnert
 1990 
 James Freeman Gilbert (USA) – Geophysik (feste Buedem)
 Pierre Lalive d'Epinay (CH) – Internationaalt Privatrecht	
 Walter Burkert (DE) – Altertumswëssenschaften
 1989 
 Emmanuel Levinas (FR/LT) – Philosophie	
 Leo Pardi (IT) – Ethologie
 Martin Rees (GB) – Héichenergie-Astrophysik
 1988 
 Michael Evenari (IL) an den Otto Ludwig Lange (DE) – Gebrauchte Botanik (mat ekologeschen Aspekter)	
 René Etiemble (FR) – Vergläichend Literatur
 Shmuel Noah Eisenstadt (IL) – Soziologie
 1987 
 Jerome Bruner (USA) – Humanpsychologie	
 Phillip Tobias (ZA) – Physikalesch Anthropologie
 Richard W. Southern (GB) – Geschicht vum Mëttelalter
 1986 
 United Nations High Commissioner for Refugees – Humanitéit, Fridden a Bridderlechkeet ënner de Vëlker
 Jean Rivero (FR) – Grondrechter vun der Perséinlechkeet
 Otto Neugebauer (AT/USA) – Wëssenschaftsgeschicht
 Roger Revelle (USA) – Ozeanographie/Klimatologie	USA
 1985 
 Ernst Gombrich (AT/GB) – Konschtgeschicht vum Orient	
 Jean-Pierre Serre (FR) – Mathematik
 1984 
 Jan Hendrik Oort (NL) – Astrophysik
 Jean Starobinski (CH) – Literaturgeschicht a –kritik
 Sewall Wright (USA) – Geneetik
 1983 
 Edward Shils (USA) – Soziologie
 Ernst Mayr (DE/US) – Zoologie
 Francesco Gabrieli (IT) – Orientalistik
 1982 
 Jean-Baptiste Duroselle (FR) – Sozialwëssenschaften
 Kenneth Vivian Thimann (GB/USA) – Reng a gebrauchte Botanik
 Massimo Pallottino (IT) – Altertumswëssenschaften
 1981 
 Dan McKenzie (GB), Drummond Hoyle Matthews (GB) an de Frederick John Vine (GB) – Geologie a Geophysik
 Josef Pieper (DE) – Philosophie
 Paul Reuter (FR) – Internationaalt ëffentlecht Recht
 1980 
 Enrico Bombieri (IT) – Mathematik
 Hassan Fathy (EG) – Architektur a Stadplanung
 Jorge Luis Borges (AR) – Philologie, Linguistik a Literaturkritik
 1979 
 Ernest Labrousse (FR) an de Giuseppe Tucci (IT) – Geschicht
 Jean Piaget (CH) – Sozial- a politesch Wëssenschaften
 Torbjörn Caspersson (SE) – Biologie
 1978 
 Mutter Teresa (AL) – Humanitéit, Fridden a Bridderlechkeet ënner de Vëlker
 1962 
 Andrei Nikolajewitsch Kolmogorow (SU) – Mathematik
 Karl von Frisch (AT) – Biologie
 Johannes XXIII. (IT) – Humanitéit, Fridden a Bridderlechkeet ënner de Vëlker
 Paul Hindemith (DE) – Musek
 Samuel Eliot Morison (USA) – Geschicht
 1961 
 Nobel-Stëftung (SE) – Humanitéit, Fridden a Bridderlechkeet ënner de Vëlker
 Um Spaweck 
  International Balzan-Stëftung
  list of Balzan prizewinners