Putty Stein

De Pierre Ernest Théodore Stein, genannt Putty Stein (nom Zweete Weltkrich Poutty), gebuer de 16. Abrëll 1888 zu Bierg an der Gemeng Bierg (zanter 1991 Colmer-Bierg), a gestuerwen den 23. Dezember 1955 an der Stad Lëtzebuerg, war e lëtzebuergesche Schrëftsteller, Kabarettist a Chansonnier. Hie gouf duerch seng Gedichter a Lidder op Lëtzebuergesch bekannt, déi hien, wéi den Auguste Liesch, an enger zolitter Sprooch geschriwwen huet.

De Poutty Stein huet eng Rei frech oder staark antiklerikal Texter hannerlooss déi – wéi et sech erausgestallt huet – permanent onlieserlech gemaach goufen andeems déi couragéiertst Verse mat engem décke Fiederstréch duerchgestrach goufen, fir d'Nofollgerschaft virun der Blasphemie ze schützen. Leit déi dem Poutty Stein nostoungen, mengen den Auteur selwer hätt déi Texter zenséiert.

Bekannt Interprete vum Poutty Stein senge Wierker waren den Auguste Donnen, de Pierre-Toussaint Stefani, genannt Litty, de Léon Moulin an den Hary HaagenRob Zeimet, 2015.

 Liewen 
De Pierre Ernest Théodore Stein gouf als jéngste Bouf vum Louis Bernard Stein an der Marie Hastert gebuer; hien hat nach e Brudder (Maurice 1884–1957) an eng Schwëster (Berthe 1885–1955). Seng Virnimm Pierre Ernest krut e wéi et schéngt, well säi Papp de Grof Péiter Ernest vu Mansfeld bewonnert huet. Wéi e méi spéit zum Spëtznumm koum, ass net gewosst.

De Papp huet dem Wëllem III. säi Privatbesëtz verwalt an d'Famill huet – sou wéi dem Papp seng Aarbecht et verlaangt huet – op verschiddene Plaze gewunnt: zu Bierg, Fëschbech oder an der Stad. De Papp ass de 15. Januar 1917 wärend enger Klappjuegd un engem Schlag gestuerwen.

De Poutty Stein hat no senger Première am Kolléisch e Studium als Forstingenieur zu Münche gemaach, hat awer keen Ofschlossdiplom an huet vun 1912 un eng Zäit an enger ënneschter Karriär op der Forstverwaltung geschafft. Den 1. Oktober 1920 ass hie bei d'Arbed gewiesselt a war do Attaché à la direction générale; en huet sech haaptsächlech ëm der Arbed hir Bëscher bekëmmert.

A senger Fräizäit war de Poutty Stein e gesellege Mënsch, dee sech gär an der Bourgeoisie an iwwerall do wou et lëschteg war, opgehalen huet. 1915 war hie Matgrënner vun der Kënschtler- an Ameséiergesellschaft La mansarde an ëm 1930 war hien zesumme mat sengem Frënd a Museker Pierre Faber (1900–1975) mam Duo „d'Stroossesänger“ populär.

Hien huet haaptsächlech Lidder geschriwwen an deenen hien a senger eenzegaarteger Aart a Weis beschriwwen huet, wéi hien d'Saachen, a besonnesch seng Zäitgenossen, gesinn huet. Si verziele mat engem prezisen awer brillanten Humor Geschichten iwwer Leit a Situatiounen. Et sinn dacks spatz, satiresch Texter, déi awer net déif blesséieren; se reflektéiere Liewensfreed, Optimismus, net seele mat engem Hauch Ironie, si sangen iwwer Léift, an da kléngt eng duuss Melancholie, eng liicht Skepsis, an hinnen.Pierre Faber, In Memoriam Poutty Stein; kuckt: Um Spaweck

Fir dem Poutty Stein säi 45. Gebuertsdag hate seng Frënn him den 1. Juli 1933 zu Gréiwemaacher (an der Heemechtsstad vum Poutty sengem Papp) e grousst Fest organiséiert an eng Festschrëft a Form vun enger Zeitung erausbruecht; den Titel vun der Zeitung war: „Steinzeitung“.

1953 gouf en aus gesondheetleche Grënn pensionéiert an ass zwee Joer méi spéit, den 23. Dezember 1955 gestuerwen.

 Wierk (Auswiel) 
 Stein, P. D'Hamstler kommen! Luxembourg: [Impr. Huss], Répertoire Litty, op d'Weis vun Monsieur Trottin
 Stein, P. D'Lidd vum arme Jang : op eng bekannt Weiss. S.l: [s.n.] 1919.
 Stein, P. Lider vum Poutty Stein gesonge vum Aug. Donnen : 22. August bis 12. September. Letzeburg: P. Worré-Mertens 1920.
 Stein, P. Lidder. S.l: [s.n.], 1929.
 Stein, P. Coluquilyrik : Lider. Letzeburg: [s.n.], 1932.
 Stein, P.; Engels, V. Lidder. S.l: [s.n.], 1929.
 Stein, P.; Faber, P. D'Fescher an d'Jeer : Lidder. Luxembourg: Saint-Hubert Club, 1930. (gesammelt fir den Saint-Hubert-Club)
 Ëmmer owes, wann et stëll get op d'Weis vun An der Donau wenn der Wein blüht, 1943
  Faber, P., Stein P., Seimetz F. Gre'vemacher: Festkantat: ve'erstëmmege Männercho'er mat Beglédong ad libitum. Luxembourg: P. Faber, 1951. Print.
 Dem Poutty Stein seng bescht Liddercher. Als Manuskript gedréckt, 1. Oplo 1959;dora si follgend Texter (hei alphabetesch opgelëscht):

 Am Dengscht zu Pareis
 Am E'sléck do uewen
 Am Schumm
 An deen neischnotzge Bléck
 Appel « Gesank »
 Bauerenhochzeit
 Beim Marechen zu Bireldeng
 Breng den décken Hummer, Jang
 Champio an der Box
 Clément Frantz - Cantat
 Clivio Giorgetti
 D'Arem Nonn
 Das Lied vom echten Jägersmann
 De Bumski an ech
 De Gesank
 De Gukuk
 De Letzeburger Stodent
 De Mouer
 De Musti
 De schéine Fraceva
 De schéine Poli
 Deemols
 Déi Schnëss
 Déi ureg Zongen
 Dem Wirsch seng Wueden
 Den Arthur kuckt mech frendlech un
 Den decken Hummer
 Den Nikleeschen bei deene Groussen
 Den Tubaksdapp
 D'Fuesend
 D'Hamstler kommen
 D'Joffer van Damm
 D'Kettenhändler
 D'Klackejangen
 D'Lidd vum aarme Jang
 D'Lorchen
 D'Meedercher vu Gotzen
 D'Nengtchen
 D'Quisel
 Dréimaschin
 E bësschen Hopsassa
 Ech weess dass et aus ass
 Emmer owes
 Eng Démarche beim Här Eyschen
 Eng Stennchen
 Far em dar
 Feierowend, dir Hären
 Feuerwehr
 Fir eng Mark
 Fir zwou Mark
 Fraceva
 Frühling
 Gaardeboune-Marsch
 Get ons Gromperen
 Gräfin Elsa
 Granate - Marsch
 Gréivemaacher - Cantat
 Har Capitan
 Hari de Bari
 Haupeschjuegd
 Héilophenken
 Ich schiess den Has
 Idylle
 Jalous
 Jonggeselle-Begänknes
 Lëtzeburg
 Li-la-Loutsch
 Marjännchen-Serenad
 Mee wann
 Mei Frend de Bumski an ech
 Mir hu Geld
 National - Marsch
 Nu loss mer eent sangen
 Op der Schänzchen
 Rendez-vous per Radio
 Seng Been
 Souvenir (de Mouer)
 't ass fir ze laachen
 't huet leif gelaacht
 Théidor
 Triny, Triny
 Vu Cuba erëm
 Vu Pareis erëm
 Vum Heemgon
 Wann et Feierowend schléit
 Wann onse Kiischtebaam bléit
 Weber Batty, 75. Geburtsdaag
 Wéi ee freie geet
 Zeplüsch der Minnesänger
 Zwee grousseg Aan

1973 koum eng nei Editioun eraus. Den Titel vun deem Bichelchen ass net einfach ze definéieren: Um Réck vum Buch steet: "Poutty Stein - Seng bescht Liddercher" ; um Titelbild "dem Poutty Stein seng bescht Liddercher".
 Aner Texter:
 Ameli
 De schielen Tun
 De Monni Zaffeli
 D'Fréijor dat réiert sech
 D'Meedche vu Lëntgen
 Manila
 Meedchen, du richs
 Nee, déi Schnëss!

En Deel vum Poutty Stein sengem literareschen Archiv gëtt am Nationale Literaturzentrum zu Miersch versuergt.

 Éierung 
Fir un de Poutty Stein z'erënneren, goufen zwou Stroossen (rue Poutty Stein) no him genannt: 
 zënter 1995 zu Bierg (Postcode 7739)
 um Kierchbierg an der Stad Lëtzebuerg (Postcode 2554)

1996 gouf zu Colmer-Bierg am Park e Monument, dat vum Georges Baden geschaaft gouf, zu Éiere vum Poutty Stein ageweit.

 Literatur 
 Guy Schons: Putty Stein 1888-1955 und die populäre Musik seiner Zeit Band 1, 2,3., Eegeverlag Guy Schons, 1996-1999. ISBN 2-9599911-0-9 (Bd. 1), ISBN 2-9599911-9-2 (Bd. 2), ISBN 2-9599911-3-3 (Bd. 3). Eng groussaarteg recherchéiert a presentéiert Biographie, déi en ausféierleche bléck op de Putty Stein a senger Zäit bitt.
 Jules Mersch: Les Hastert du Grund an der Biographie Nationale, fascicule 1962 XI, S. 25 ff. (Biographesch Eenzelheeten iwwer de Poutty Stein)
 Fernand Hoffmann: Geschichte der Luxemburger Mundartdichtung. (1964 a 1967), Dréckerei Bourg-Bourger, (Zwéi Bänn)
 Stein, Poutty, Romain Kohn, und Roger Hilbert. Staark am Soff mee soss nët uerg: de Putty Stein a séng beschte Lidder. Luxemburg: G. Binsfeld, 1996. Print. ISBN  2-87954-047-X
 Rob Zeimet: Ein literarisches Original - Satiriker, Gesellschaftskritiker, Moralist: Putty Stein vor 60 Jahren verstorben an Die Warte vum 3. Dezember 2015, S. 2-3

 Um Spaweck 

 In Memoriam Poutty Stein. In: d'Letzeburger Land, 2. Jg., nº 52 (30.12.1955), p. 1. 

Kategorie:Lëtzebuergesch Auteuren
Kategorie:Gebuer 1888
Kategorie:Gestuerwen 1955
Kategorie:Persounen, no deenen eng Struktur zu Lëtzebuerg genannt ass