Meter

De Meter (v. griich.: μέτρον/métron = Mooss, -miesser) ass d'SI-Basisunitéit vun der Längt. D'Eenheetenzeeche vum Meter ass m an d'Formelzeeche vun der Längt ass l.

 Aktuell Definitioun 
De Meter ass definéiert als „déi Distanz, déi d'Liicht am Vakuum an enger Zäit vun 1/299.792.458 Sekonn zeréckleet“.

 Al Definitiounen 
Am 17. Joerhonnert gouf et déi éischt Iwwerleeungen, eng universell Längteneeenheet ze definéieren, déi onofhängeg vun engem Kierperdeel (Iel, Fouss) vun deem Herrscher wier, dee grad un der Muecht war. Den Abbé Jean Picard huet zum Beispill 1668 proposéiert, d'Längt vun engem Pendel ze huelen, deem seng hallef Period 1 Sekonn wier. De Begrëff Meter gouf fir d'éischt vum Tito Livio Burattini am Joer 1675 gebraucht.

Am Joer 1793 gouf de Meter dunn als de 40-milliounsten Deel vun der Längt vum Äerdmeridian, op deem Paräis läit, deemno op den zéngmilliounsten Deel vun der Distanz vum Pol bis zum Equator, festgeluecht. Am Joer 1795 gouf e Prototyp vun dësem Meter a Messeng, 1799 als Urmeter a Platin gegoss. Fir d'Längt vum Urmeter ze definéieren, hunn de Jean Baptiste Joseph Delambre an de Pierre Méchain tëscht 1792 a 1799 de Meridianbou tëscht Dunkerque a Barcelona vermooss. Spéider ass erausfonnt ginn, datt se sech liicht vermooss haten, de Meter deemno ëm 0,2 mm ze kuerz gerode war.

Per Gesetz gouf de Meter a Frankräich 1795 duerchgesat. Dofir goufen op ëffentleche Plazen a Stee gravéiert Linne vun engem Meter Längt opgehaangen, fir datt d'Leit kéinten nomoossen a kontrolléieren, wéi grouss dat da wier.

1889 gouf vum an der Tëschenzäit gegrënntene Bureau International des Poids et Mesures en neie Standard agefouert. Dofir gouf en Internationale Meterprototyp fabrizéiert, e Staf, dee queesch gekuckt an x-Form war, aus engem Platin-Iridiumalliage an de Proportiounen 90:10. Ee Meter gouf festgeluecht als Distanz tëscht 2 Strécher op deem Staf, bei enger Temperatur vun 0 °C. Vill Staaten op der Welt krute Kopien dovun.

Vun 1960 bis 1983 war ee Meter dat 1.650.763,73-facht vun der Wellelängt vun der Stralung am Vakuum, déi vun Atome vum Krypton-86 Nuklid beim Iwwergank vum Zoustand 5d5 zum Zoustand 2p10 ausgestraalt gëtt.

Well d'Zäit ëmmer méi prezis gemooss konnt ginn, ass d'Definitioun vum Meter un dës gebonne ginn: Zanter 1983 gëtt en als déi Distanz definéiert, déi d'Luucht am Vakuum an enger Zäit vun 1/299.792.458 Sekonn zeréckleet.

 Moosseenheeten, déi vum Meter ofgeleet ginn 
 Ee Kilometer, ofgekierzt km, entsprécht 1.000 Meter: 1 km = 103m.
 Een Zentimeter, ofgekierzt cm, entsprécht dem Honnertstel vun engem Meter: 1 cm = 10−2 m oder 0,01 m.
 Ee Millimeter, ofgekierzt mm, entsprécht dem Dausendstel vun engem Meter: 1 mm = 10−3 m oder 0,001 m.
 Ee Mikrometer (viraals och Mikron oder My, nom griichesche Buschtaf µ), ofgekierzt µm, entsprécht dem Milliounstel vun engem Meter: 1 µm = 10−6 m = 0,000 001 m. Oder 1 µm = 10−3 mm, also een dausendstel Millimeter.
 Een Nanometer, ofgekierzt nm, entsprécht dem Milliardstel vun engem Meter: 1 nm = 10−9 m. Oder 1 nm = 10−6 mm, also ee milliounstel Millimeter.
 Een Ångström (Eenheetenzeechen: Å), ass den zéng-milliardstel Deel vun engem Meter 1 Å = 10−10 m.
 Ee Pikometer, ofgekierzt pm, entsprécht dem Billiounstel vun engem Meter: 1  pm = 10−12 m. 
 Ee Femtometer (Eenheetenzeechen: fm), ass de billiardstel Deel vun engem Meter an ee Billiounstel vun engem Millimeter 1 fm = 10−15 m.

 Dezimal Diversitéiten 

Bezeechnung  Eenheet  Faktor  Diversitéit  BemierkungYottameter  Ym  1024    Zettameter  Zm  1021    Exameter  Em  1018     Petameter  Pm  1015    Terameter  Tm  1012    Gigameter  Gm  109  1.000.000 km Megameter  Mm  106  1.000 km  gëtt an der Ozeanologie gebraucht Myriameter   104  10 km  vereelzt, kuckt MyriametersteenKilometer  km  103  1.000 m  Hektometer hm  102  100 m  Virun allem bei der Artillerie a bei der Marinn gebraucht Dekameter  dam  101  10 m  Meter  m  100   GrondmoossDezimeter  dm  10−1  10 cm  Zentimeter cm  10−2  10 mm  Millimeter  mm  10−3  1.000 µm  10 Millimeter sinn 1 Zentimeter.Mikrometer µm  10-6  0,001 mm  vereelzt Bezeechnung fir: Mikron.Nanometer  nm  10-9   Entsprécht engem Milliardstel Meter (engem Milliounstel Millimeter).Ångström  Å  10−10  100 pm  gebräichlech an der Atomphysik an an der KristallographiePikometer  pm  10−12   Entsprécht engem Billiounstel Meter (engem Milliardstel Millimeter). Femtometer  fm  10−15   Ënner der vereelzter Bezeechnung Fermi an der Kärphysik an an der Deelerchersphysik gebräichlech. Attometer  am  10−18   Zeptometer  zm  10−21   Yoktometer  ym  10−24  

 Kuckt och 
 Internationalen Eenheetesystem
 Lëscht vun de Prefixe fir Moosseenheeten

 Um Spaweck 

 Informatiounen iwwer de Meter op der Websäit vum Bureau International des Poids et Mesures

Kategorie:SI-Eenheeten
Kategorie:Längteneenheeten