Conseil fir d'Lëtzebuerger Sprooch

De Conseil fir d'Lëtzebuerger Sprooch (op Franséisch Conseil permanent de la langue luxembourgeoise an ofgekierzt CPLL) ass e consultatiivt Organ am Zesummenhang mat der Entwécklung vun der Lëtzebuerger Sprooch.

== Zweck vum Conseil ==
De Conseil fir d'Lëtzebuerger Sprooch ass eng Institutioun, déi hiren Avis ofgëtt bei Froen iwwer d'Ëmsetze vun der Politik iwwer d'lëtzebuergesch Sprooch. E gëtt och en Avis bei Froen iwwer d'Rechtschreiwung, d'Grammaire, d'Phoneetik an de korrekte Gebrauch vum Lëtzebuergeschen of. Doriwwer eraus muss en ëm en Avis gefrot gi bei all Gesetzesprojet oder -propositioun, an deem et ëm d'Lëtzebuerger Sprooch geet.

D'Reegelwierker iwwer d'Lëtzebuerger Grammaire a Rechtschreiwung, déi vum Zenter fir d'Lëtzebuerger Sprooch erausgi ginn, mussen och am Virfeld vum Conseil aviséiert ginn.

 Aarbecht vum Conseil 
De Conseil huet am Mäerz 2019 e Reegelwierk vun der Schreifweis vun der Lëtzebuerger Sprooch ugeholl, dat déi bis dohin offiziell Reegelen iwwer d'Orthographie vun der Lëtzebuerger SproochArrêté ministériel du 10 octobre 1975 portant réforme du système officiel d'orthographe luxembourgeoiseRèglement grand-ducal du 30 juillet 1999 portant réforme du système officiel d'orthographe luxembourgeoise komplettéiert, andeem ë. a. déi Fäll gereegelt goufen, déi net an den zwéin offiziellen Texter dra stinn.

 Fonctionnement vum Conseil 
De Conseil setzt sech aus eelef Memberen an eelef Suppleanten zesummen, déi vun der Regierung fir dräi Joer genannt ginn. Et mussen op d'mannst véier Membere vun all Geschlecht vertruede sinn.

Nieft den effektive Membere kënnen nach Experten de Conseil beroden.

De President vum Conseil gëtt vun der Regierung genannt. D'Myriam Welschbillig huet dës Funktioun am Mäerz 2019 vum Marc Barthelemy iwwerholl.

 Gesetzlech Basis 
 D'ministeriellt Reglement vun 1998 
Duerch e ministeriellt Reglement gëtt 1998 de Conseil permanent de la langue luxembourgeoise gegrënntCf. Règlement ministériel du 5 janvier 1998 portant création du Conseil permanent de la langue luxembourgeoise. Mémorial A n° 9: 144, 17.02.1998. D'Membere vum Conseil gi fir e Mandat vu fënnef Joer vum Kulturminister genannt. Hiert Mandat ass erneierbar. D'Kommissioun besteet aus maximal 11 Memberen.

De Conseil permanent huet domat déi sougenannt Dictionnaireskommissioun vun 1992 (Commission du dictionnaire et de l'orthographe de la langue luxembourgeoise) ersat, déi duerch en Arrêté vum 7. Januar 1998 ofgeschaaft goufArrêté du Gouvernement en conseil du 7 janvier 1998 portant abrogation de l'arrêté du Gouvernement en conseil du 12 juin 1992 portant institution d'une Commission du Dictionnaire et de l'Orthographe de la langue luxembourgeoise.

 D'groussherzoglecht Reglement vun 1999 
Dat ministeriellt Reglement vun 1998 gouf duerch dat groussherzoglecht Reglement vun 1999 ofgeschaaftCf. Règlement grand-ducal du 29 juillet 1999 portant création du Conseil permanent de la langue luxembourgeoise. Mémorial A n° 107: 2016, 06.08.1999..

 D'Gesetz vun 2004 
Am Kader vum Gesetz iwwer eng nei Organisatioun vun de Kulturinstitutioune vum StaatCf. d'Grënnung vum CPLL am Artikel 24 vum follgende Gesetz: Loi du 25 juin 2004 portant réorganisation des instituts culturels de l'Etat Mémorial A - N° 120: 1798-1810, 15. Juli 2004 gëtt beim Nationale Literaturzentrum de Conseil permanent de la langue luxembourgeoise (CCPL) gegrënnt. De CPLL krut als Optrag d'Lëtzebuerger Sprooch ze studéieren, ze beschreiwen a se ze verbreeden. De CPLL ass och zoustänneg fir d'Koordinatioun vun den Aarbechten, déi mam Ausschaffe vun de lëtzebuergeschen Dictionnairen ze dinn hunn. D'Kommissioun besteet aus maximal 11 Memberen, déi berufflech mat der Lëtzebuerger Sprooch ze dinn hunn an duerch en "Arrêté grand-ducal" fir e Mandat vun dräi Joer genannt ginn. Hiert Mandat ass erneierbar.

 D'groussherzoglecht Reglement vun 2007 
En neit groussherzoglecht Reglement vum 5. Februar 2007Cf. Règlement grand-ducal du 5 février 2007 déterminant l'organisation du Conseil permanent de la langue luxembourgeoise. Mémorial A n° 19: 502-503, 26.02.2007 bestëmmt d'Organisatioun vum CPLL an huet d'groussherzoglecht Reglement vum 29. Juli 1999 ofgeschaaft.

 D'Gesetz vun 2018 
Mam Gesetz fir d'Promotioun vun der Lëtzebuerger Sprooch vun 2018Cf. Artikelen 11 an 12 vun der Loi du 20 juillet 2018 portant sur la promotion de la langue luxembourgeoise Mémorial A646 vum 3. August 2018 ginn dem CPLL seng Ziler a säi Fonctionnement nei definéiert an e kritt och eng offiziell Lëtzebuerger Bezeechnung: „Conseil fir d'Lëtzebuerger Sprooch”.

 D'Kommissiounen 
 D'Kommissioun vun 1998 
Lëscht vun de Memberen, déi 1998 genannt goufen:
 Joseph ReisdoerferDe Joseph Reisdoerfer, fréiere Member vun der Dictionnaires-Kommissioun vum CPLL, huet no senger Kollaboratioun mat dem CPLL ugefaangen, den Dictionnaire étymologique des éléments français du Luxembourgeois, deen aus zéng Fascicule bestoe soll, ze publizéieren, an dat zesumme mat dem Geneviève Bender-Berland an dem Johannes Kramer vun der Universitéit Tréier.
 Nico WeberDe lëtzebuergesche Linguist Nico Weber war vun 1998-2003 Member vum CPLL, säi Mandat gouf awer net erneiert. 1999 hat hien de Jérôme Lulling gefrot, fir déi geplangt Reform vun der Lëtzebuerger Schreifweis ze kommentéieren. E puer vu sengen Iddie goufen dann och mat an de finale Règlement grand-ducal vun 1999 opgeholl. Am Joer 2000 huet dunn den CPLL zesumme mam Centre de Recherche Public - Gabriel Lippmann d'Entwécklung vun deem éischte Spellchecker fir d'Lëtzebuergescht an d'Weeër geleet (Projet CORTINA).

 D'Kommissioun vun 2003 
Lëscht vun de Memberen, déi 2003 genannt goufen:

 Josy Braun
 René Faber
 Maryse Fisch
 Germaine Goetzinger
 Jean-Paul Lehners
 Jeannot Hansen
 Félix Molitor
 Pierre Reding
 Michel Schmitt
 Alexis Werné
 Georges Wirtgen
 Danielle Zerbato

 D'Kommissioun 2007 
President ass de Georges Wirtgen.
Lëscht vun de Memberen, déi 2007 genannt goufenCf. Arrêté grand-ducal du 5 février 2007 portant nomination des membres du Conseil permanent de la langue luxembourgeoise. Mémorial B N° 12: 107-108, 26 Februar 2007:

 Marc Barthelemy
 Valeria Berrini
 Denise Besch
 Josy Braun
 Germaine Goetzinger
 Lucien Kerger
 Gaby Kunsch
 Pierre Reding
 Lex Roth
 Michel Schmitt
 Georges Wirtgen

 D'Kommissioun 2010 
President ass de Georges Wirtgen. Lëscht vun de Memberen, déi 2010 genannt goufenCf. Arrêté grand-ducal du 18 février 2010 portant renouvellement du mandat des membres du Conseil Permanent de la langue luxembourgeoise. Mémorial B N° 23: 363, 12 Mäerz 2010:

 Claude Baché
 Marc Barthelemy
 Denise Besch
 Josy Braun
 Germaine Goetzinger
 Lucien Kerger
 Romain Kieffer
 Gaby Kunsch
 Pierre Reding
 Lex Roth
 Georges Wirtgen

 D'Kommissioun 2013
President ass de Marc Barthelemy.
Lëscht vun de Memberen, déi 2013 genannt goufenCf. Arrêté grand-ducal du 27 juin 2013 portant renouvellement du mandat des membres respectivement nomination de nouveaux membres du Conseil permanent de la langue luxembourgeoise. Mémorial B N° 71: 1576-1577, 17 Juli 2013:

 Alain Atten
 Claude Baché
 Marc Barthelemy
 Guy Berg
 Denise Besch
 Peter Gilles
 Germaine Goetzinger
 Josiane Kartheiser
 Gaby Kunsch
 Pierre Reding
 Lex Roth

 D'Kommissioun 2016 
President ass de Marc Barthelemy. Lëscht vun de Memberen, déi 2016 genannt goufenArrêté grand-ducal du 25 novembre 2016 portant nomination des membres du Conseil permanent de la langue luxembourgeoise.:

 Alain Atten
 Claude Bache
 Marc Barthelemy
 Angèle Gaasch
 Peter Gilles
 Claude Kremer
 Pierre Reding
 Lex Roth
 Nora Si Abderrahmane
 Helmuth Sperl
 Myriam Welschbillig

 D'Kommissioun 2019 
Presidentin ass d'Myriam WelschbilligD'Myriam Welschbillig ass nei Presidentin op rtl.lu den 21. Mäerz 2019. Lëscht vun de Memberen, déi 2019 genannt goufen:

 Orthographie 

Am September 2008 huet eng nei Orthographiesgrupp ugefaangen, en aktualiséierten Texte coordonné vun de lëtzebuergeschen Orthographiesreegelen zesummenzesetzen, deen duerno aktualiséiert gehalen an duerch groussherzoglech Reglementer formaliséiert gëtt. Déi Grupp schafft och eng phoneetesch Transkriptioun vun der lëtzebuergescher Sprooch aus. Ausserdeem probéiert se, Léisunge fir Orthographiesproblemer ze fannen, deenen d'Dictionnairesgrupp am Laf vu senger Aarbecht begéint.

 Grammaire 

2009 soll eng Grammairesgrupp eng änlech Aarbecht am Beräich vun der Lëtzebuerger Grammaire maachen.

 Kuckt och 
 Lëtzebuergesch
 Geschicht vun der Lëtzebuerger Sprooch
 Geschicht vun der Lëtzebuerger Schreifweis
 Lëtzebuergesch Dictionnairen
 Laboratoire de linguistique et de littératures luxembourgeoises (Uni Lëtzebuerg)
 Section de linguistique, d'ethnologie et d'onomastique (Institut grand-ducal)

 Um Spaweck 
 Websäit vum Conseil fir d'Lëtzebuerger Sprooch

Kategorie:Lëtzebuergesch Sprooch