Wäibau zu Lëtzebuerg

De Wäibau gëtt zu Lëtzebuerg laanscht d'Musel, op enger Streck vun 42 km, vu Schengen bis Waasserbëlleg, an och zu Rouspert op der Sauer praktizéiert. D'Lëtzebuerger Wäibauregioun – déi als « Moselle luxembourgeoise » bezeechent gëtt – huet eng total Fläch vun 1.307 ha, vun deenen 1.295 ha vu Lëtzebuerger an 12 ha vun auslännesche Betriber bewirtschaft ginn (2013).

 Geschicht vum Lëtzebuerger Wäin 
Wann och vu laanger Zäit hier Wäin zu Lëtzebuerg produzéiert gëtt, da war dëse Wäin net duerch eng besonnesch Qualitéit bekannt. Et ass nogewisen, datt schonn d'Réimer Wäin op der Musel produzéiert hunn. Wärend der Zäit vum Zollveräin, zu deem och Lëtzebuerg bis nom Éischte Weltkrich gehéiert huet, ass de lëtzebuergesche Wäi benotzt ginn, fir e mat den däitsche Wäiner ze verschneiden. Qualitéitsufuerderunge goufen net gestallt. Dat huet sech geännert, wéi Lëtzebuerg 1922 der Union économique belgo-luxembourgeoise bäigetratt ass, an Efforten huet misse maachen, fir d'Qualitéit ze verbesseren, besonnesch op follgende Pläng:
 Méi eng rationell Auswiel vun den ugebaute Riefzorten, mam Zil, Qualitéitswäiner ze produzéieren, an deene Riefzorten eng Preferenz ze ginn, déi méi resistent géint d'Rieflaus sinn,
 Aféierung vun enger Prime de déblavement, am Hibléck op d'Suppressioun vum Wäinubau a schlechte Lagen,
 Aféierung vun engem Wäibauperimeter,
 Schafe vum Lëtzebuerger Wäibauinstitut 1925,
 Schafe vun enger Marque nationale, 1935 fir de Lëtzebuerger Wäin an Duerchsetze vu Qualitéitsbestëmmungen,
 Schafe vun engem Solidaritéitsfong,
 Promotioun vum Zesummeleeë vun de Parzellen (Remembrement),
 Kreatioun,1969 vu Protvigne, déi eng geziilt Hëllef soll gi beim Sprëtze vun de Wéngerten an der Bekämpfung vun der Rieflaus.
 Participatioun zanter 2012 um Projet Terroir Moselle

 Fundamental Donnéeën 
Vun de bebaute Fläche sinn hautdesdaags(Stand: 2024) 19,2 % mat Rivaner-Riewen ugeplanzt, virum Pinot gris (15,9 %), dem Auxerrois (14,8 %) an dem Pinot blanc an dem Riesling mat jeeweils 13,1 %. Den Elbling, dee fréier bis zu 90 % vun der Fläch ausgemaach huet, ass op 4,1 % zeréckgefall. Iwwer d'Zäit sinn och Versich mat neien, net-traditionelle Riefzorten op der Musel gemaach ginn, mat ë. a. dem Saint Laurent, dem Dakapo, dem Gamay an dem Muscat Ottonel. Si falen allerdéngs an der Statistik net an d'Gewiicht.

D'Lëtzebuerger Wäiproduktioun ass duerch extreem staark, wiederofhängeg Schwankunge gekennzeechent, wat, wéinst de klengen, fir den Export disponibele Quantitéiten, d'Prospektioun vun auslännesche Mäert schwéier mécht.

Am Joer 2013 ass zu Lëtzebuerg en Total vun 100.889 Hektoliter Wäin op 1.309 ha produzéiert ginn, wat e Rendement vun 77,07 hl/ha ausmécht. Fir d'Joer 2024 louch de Rendement bei 64,23 hl/ha. 

Zur Wäiproduktioun hunn 2013 zu Lëtzebuerg bäigedroen:
 d'Wënzer, déi Member vun enger Genossenschaftskellerei sinn: eppes 58 % vun der Landesproduktioun;
 d'Privatwënzer: mat ronn 28 % vun der Produktioun;
 de Wäinhandel: mat eppes wéi 14 % vun der Produktioun.
Ausser dem Wäin, produzéiert d'Lëtzebuerger Musel och nach zanter 1992 Crémant. Lëtzebuerg huet als eenzegt Land nieft Frankräich d'Recht fir d'Bezeechnung Crémant ze benotzen. Beim Crémant mussen d'Wënzer verschidde streng Konditiounen erfëlle fir datt et Crémant gëtt.

+Ubaufläch a Produktioun196020002024Gesamtfläch Wéngerten a Produktioun (ha)1.1401.3091.191Zuel vun de Wéngertsparzellen –6.1174.497Wäin-Produktioun (hl)133.000131.93176.504idem, hl pro ha116,67100,7864,23Verdeelung no RiefzortenProduktioun(hl)UndeelProduktioun(hl)UndeelUbaufläch(ha)UndeelProduktioun(hl)UndeelElbling58.00043,61 %17.63513,37 %49,14,1 %3.7574,91 %Rivaner46.40034,89 %48.41236,69 %228,819,2 %17.98623,51 %Auxerrois9.0006,77 %15.78911,97 %176,614,8 %12.77816,70 %Pinot blanc1.6001,20 %13.64710,34 %155,713,1 %12.47516,31 %Pinot gris1.8001,35 %13.31610,09 %189,015,9 %11.48215,01 %Pinot noir–0,00 %5.0543,83 %129,110,8 %6.1248,00 %Riesling15.00011,28 %16.40612,44 %155,713,1 %8.40110,98 %Gewürztraminer1.2000,90 %7130,54 %19,81,7 %2670,35 %Chardonnay–0,00 %7590,58 %57,54,8 %3.0083,93 %Aner Cepagen–0,00 %2000,15 %29,52,5 %2240,29 %
An der Stad gëtt et zënter 2004 ënnerzeg vum Bockfiels op ronn 4 Ar e pedagogesche Wéngert am sougenannte Klouschtergaart. D'Stad Lëtzebuerg produzéiert hei pro Joer ongeféier 200 Fläsche « Wäin vum Bock » (Rivaner, Elbling, Riesling, Pinot blanc, Auxerrois).

 Riefzorten zu Lëtzebuerg 
Déi Riefzorten, déi zu Lëtzebuerg däerfen ugeplanzt ginn, sinn an engem Groussherzogleche Reglement festgehalen. 2004 waren et 15 verschidde Riefzorten op der Lëtzebuerger Musel; mam Reglement vun 2014 koumen eng Rëtsch Riefzorte bäi an d'Wäibaugebitt (fr. périmètre viticole) bezitt sech net just op d'Musel. D'Wéngerten zéie sech zwar haaptsächlech laanscht d'Musel, vun der Gemeng Schengen bis an d'Gemeng Mäertert, mat zousätzlech klenge Gebidder op der Sauer (zu Waasserbëlleg an an der Gemeng Rouspert-Mompech). 

Gewëssen aner Riefzorten däerfen allerdéngs fir Versich oder fir wëssenschaftlech Zwecker ugeplanzt ginn. Sou war 2013 de Wäisse Sauvignon op enger Fläch vun 0,48 ha a verschidden aner Zorten op enger Fläch vun 3,34 ha ugebaut ginn; zënter 2014 ass en awer generell erlaabt. 
+Riefzorten déi zu Lëtzebuerg dierfen ugebaut ginnWäissSchwaarzGroRoutAuxerroisBlauer Limberger (Lemberger)▲Pinot gris (Ruländer)ElblingCabernet blanc▲Cabernet Cortis▲Sauvignon gris▲GewürztraminerChardonnayCabernet Dorsa▲RieslingElblingCabernet noir▲Helios▲Dakapo■Johanniter▲Dornfelder▲Merlot▲Gamaret▲Merzling▲GamayMuscat OttonelMerlotPinot blancPinot meunier (Schwarzriesling)▲RieslingPinot noirRivaner (Muller Thurgau)Pinot noir précoceSauvignon blanc▲Pinotage▲Solaris▲Pinotin▲Regent▲Rondo▲Saint LaurentZweigelt▲
▲ zënter 2014
■ däerf nëmme fir de Coupage benotzt ginn a bis zu maximal 10  % bei de Riefzorten Gamay, Pinot noir, Pinot noir précoce a Saint Laurent bäigemëscht ginn.

 Encadrement vum Lëtzebuerger Wäibau a Wäibaugenossenschaften 
D'Wënzer zu Lëtzebuerg hunn ëmmer zesummegehalen, wann et geheescht huet hir Intressien ze vertrieden. Schonn 1911 ass de Lëtzebuerger Wënzerverband (Fédération des associations viticoles du Grand-Duché de Luxembourg) mat Sëtz zu Gréiwemaacher gegrënnt ginn. Du koum et 1921 zur Schafung vun der éischter Genossenschaftskellerei, där vu Gréiwemaacher an 1925 zur Grënnung vum Lëtzebuerger Wäibauinstitut. Deemools war de Wäibau an enger kritescher Lag an et huet em missen op ville Plaze gehollef ginn.

Eng wichteg Etapp fir de Wäibau war och d'Zesummeleeë vun de Genossenschaftskellereien. Eng eenzeg, Vinsmoselle, ass no der Fusiounswell nach iwwereg bliwwen.

 Marque nationale 
Mam Gesetz vum 12. Mäerz 1935 ass zu Lëtzebuerg eng Marque nationale fir de Wäin 1935 agefouert ginn; se gëtt mat enger ovaler Collerette um Fläschenhals dokumentéiert a seet aus, wéinst de Bestëmmunge vun 1935 an hire spéideren Ofännerungen, datt:
 de Wäin eng lëtzebuergesch Originn huet,
 en ënner staatlecher Kontroll steet,
 en net mat auslännesche Wäiner verschnidden ass,
 seng Qualitéit den europäesche Bestëmmungen entsprécht.

Biologesche Wäibau zu Lëtzebuerg
2012 gouf de biologesche Wäibau, och nach Bio-Wäibau, vu 7 Wënzerbetriber op am Ganze 25 ha bedriwwen (35 ha am Joer 2013). D'Wënzer ginn dobäi vum Institut fir biologesch Landwirtschaft an Agrarkultur (IBLA) berodenVan der Hoef, J., 2012. Biologischer Weinbau nimmt auch in Luxemburg an Bedeutung zu. Das Interesse ist verstärkt vorhanden. Luxemburger Wort vum 22. September 2012, S. 41..

 Wéngerten 
Lieu-dite vum Lëtzebuerger Wäibau, de Gemengen no, vu Süden a Richtung Nordengekuckt op geoportail.lu den 1. Mäerz 2026 (Layer: Lieux-dits du vignoble):

 Musel 
 Gemeng Schengen 
 Schengen: Fels, Markusberg
 Rëmerschen: Haff Wéngerten, Jongeberg, Kraitzberg
 Wëntreng: Felsberg, Haff Wéngerten, Hommelsberg, Op Schleed
 Schwéidsbeng: Haff Wéngerten, Hanner Fels, Kolteschbnerg, Steilberg
 Welleschten: Foulschett, Kurschels
 Bech-Maacher: Enschberg, Haff Wéngerten, Heiberg, Falkenberg, Naumberg

 Gemeng Bous-Waldbriedemes 
 Ierpeldeng: Scheierbierg

 Gemeng Réimech 
 Réimech: Goldberg, Hopertsbour, Primerberg

 Gemeng Stadbriedemes 
 Stadbriedemes: Diefert, Goldberg, Hambierg, Primerberg, Rouseberg
 Greiweldeng: Hambierg, Härebierg

 Gemeng Wuermer 
 Lenneng: Ehnerberg, Péiteschberg
 Éinen: Kelterberg, Rousemen, Wousselt
 Dräibuer: Bauschberg, Mouerberg
 Wuermer: Borreg, Elterberg, Heilihenhäuschen, Këppchen, Nossbam, Rousemen, Weibur, Wengertsberg, Wousselt
 Ohn: Kaul, Palmberg, Pietert, Vugelsang
 Meechtem: Houfels, Göllebur, Nidderfels, Ongkaf, Widdem

 Gemeng Fluessweiler 
 Nidderdonwen: Bauschberg, Fels, Scheedberg

 Gemeng Gréiwemaacher 
 Gréiwemaacher: Fels, Rouderberg, Rouseberg

 Gemeng Mäertert 
 Mäertert: Häreberg, Rouseberg
 Waasserbëlleg: Bocksberg
 Sauer 
 Gemeng Mäertert 
 Waasserbëlleg: Bocksberg, Härebereg, Laser Kapell

 Gemeng Rouspert-Mompech 
 Méischdref
 Rouspert: Hoelt


 Literatur 
 Anonym, 1999. Guide Klée des meilleurs vins et spiritueux luxembourgeois, Luxembourg.
 Hemmer, Carlo, 1948. L'économie du Grand-Duché de Luxembourg - Première Partie - Les conditions sociales - La production primaire. Éditions Beffort, Luxembourg.
 Huberty, J., 1992. Les variétés de vigne cultivées au Luxembourg. Bull. Soc. Nat. luxemb. 93: 89-98. PDF (394 kB)
 Infalt, Constant, 2003. Gedanken zum 75jährigen Jubiläum der Winzergenossenschaftskellerei Stadtbredimus: gravierende Strukturprobleme wurden durch Selbsthilfe in Form von gemeinschaftlichen Einrichtungen besser gelöst! Bauerekalenner Jg. 55: 129-134.
 Scheuer, Jerry: Marque nationale - appellation contrôlée "Moselle luxembourgeoise", in: Bauerekalenner, Lëtzebuerg, Jg. 55 (2003), Säiten 83-90, ill.
 Kuhn, Marc: Die Weinkontrolle in Luxemburg, in: Bauerekalenner, Lëtzebuerg, Jg. 57(2005), Säiten 65-70, ill.
 Gondringer, Marc: Der Weinbau in Gostingen, in: Centenaire des sapeurs-pompiers Gostingen 1905 - 2005, Gostingen, Sapeurs-pompiers, 2005, Säiten 93-103, ill.
 Rudi & Laurens Mauquoi, Luxemburger Wein - Vin luxembourgeois, Éditions Schortgen, Luxembourg 2012, ISBN 978-2-87953-158-8

 Kuckt och 
 Dikrecher Wéngerten
 Musel
 Terroir Moselle
 Rieflaus

 Um Spaweck 

 Websäit vum Wäinbauinstitut
  Websäit vum Fonds de Solidarité Viticole


Kategorie:Önologie