Provënz Lëtzebuerg

D'Provënz Lëtzebuerg (fr.: Province de Luxembourg; wa.: Province do Lussimbork) ass eng vun de 5 Provënzen an der Regioun Wallounien, am Südoste vun der Belsch. De Chef-lieu ass Arel.

 Geschicht 
Den haitege Grand-Duché vu Lëtzebuerg an déi belsch Provënz Lëtzebuerg hunn tëscht 1815 an 1839 eng Eenheet gebilt, an zwar de Grand-Duché, sou wéi e vum Wiener Kongress geschaf gi war. Nodeem awer d'Belsch sech vum Vereenegte Kinnekräich vun den Nidderlanden onofhängeg gemaach hat, gouf de 14. Oktober 1831 zu London eng Konferenz aberuff, déi d'Grenze vun deem neie Staat sollt festleeën. D'Groussmuechten hunn do ënner anerem beschloss, Lëtzebuerg ze deelen: dee westlechen, frankophonen Deel sollt belsch ginn an nëmmen deen ëstleche, germanophone géif dem hollännesche Kinnek Wëllem I. gelooss ginn, dee jo (a Personalunioun) Groussherzog vu Lëtzebuerg war. Dobäi ass allerdéngs d'Grenz e bëssen zu Gonschte vun der Belsch gezu ginn, sou datt d'Regioun vun Arel, d'Areler Land, derbäi koum, obschonns se deemools nach ganz däitschsproocheg war (oder, wat dat selwecht heescht, lëtzebuergeschsproocheg). Definitiv gouf d'Deelung dunn den 19. Abrëll 1839 am Traité vu London festgehalen.

 Gouverneure vun der Provënz Lëtzebuerg 

 1830 - 1836: Jean-Baptiste Thorn
 1836 - 1841: Victorin de Steenhault
 1841 - 1842: Joseph de Riquet de Caraman et de Chimay
 1843 - 1857: Jean Baptiste Smits
 1862 - 1884: Charles Vandamme
 1884 - 1891: Paul de Gerlache
 1891 - 1901: Édouard Orban de Xivry
 1902 - 1932: Emmanuel de Briey
 1932 - 1940: Fernand Van den Corput
 1940 - 1944: René Greindl
 1944 - 1945: Fernand Van den Corput
 1946 - 1953: Pierre Clerdent
 1961 - 1965: Désiré Lamalle
 1965 - 1976: Maurice Brasseur
 1976 - 1996: Jacques Planchard
 1996 - 2016: Bernard Caprasse
 2016 - haut: Olivier Schmitz

 Geographie 
D'Provënz Lëtzebuerg ass mat  km² déi gréisst belsch Provënz. Si huet  an ass a 5 Arrondissementer an 43 Gemengen agedeelt. Zwou grouss Landschafte leien do: d'Gaume an d'Ardennen. Den héchste Punkt mat 652 m ass d'Baraque de Fraiture.

 Gemengen 
D'Provënz Lëtzebuerg huet 43 Gemengen.

 Arel (Arlon) (Stad)
 Atert (Attert)
 Éibeng (Aubange) (Stad)
 Baaschtnech (Bastogne) (Stad)
 Bertrix
 Bouillon (Stad)
 Chiny (Stad)
 Daverdisse
 Durbuy (Stad)
 Érezée
 Étalle
 Fäteler (Fauvillers)
 Florenville (Stad)
 Gäilech (Gouvy)
 Habay
 Herbeumont
 Hotton
 Haufelescht (Houffalize) (Stad)
 La Roche-en-Ardenne (Stad)
 Léglise
 Libin
 Libramont-Chevigny
 Manhay
 Marche-en-Famenne (Stad)
 Maartel (Martelange)
 Meix-devant-Virton
 Miezeg (Messancy)
 Musson
 Nassogne
 Neufchâteau (Stad)
 Paliseul
 Rendeux
 Rouvroy
 Sainte-Ode
 Saint-Hubert (Stad)
 Saint-Léger-en-Gaume (Saint-Léger)
 Tellin
 Tenneville
 Tintigny
 Vaux-sur-Sûre
 Vielsalm
 Virton (Stad)
 Wellin 500px

 Demographesches 
D'Informatioune an der Tabell hei drënner ginn automatesch vu Wikidata agebonnen.
 Arrondissement Gemengen AwunnerAw.-Datum Fläch (km²) Dicht (Aw./km²) NIS-Code Arel 5        Baaschtnech7       Marche-en-Famenne9       Neufchâteau12       Virton 10        Provënz Lëtzebuerg 43   

Gemenge mat méi wéi 10.000 Awunner(Stand: 2021):
Arel30.393Marche-en-Famenne17.658Éibeng17.251Baaschtnech16.296Durbuy11.531Libramont-Chevigny11.482Virton11.371

 Wopen 

 Politik 
 Provënzrot 

 Sëtzverdeelung am Provënzrot vu Lëtzebuerg (2024) 
De Provënzrot huet am Ganze 37 Sëtz. No de Wale vun 2024 gouf eng Koalitioun tëscht Les Engagés an Ecolo gebilt.
ParteiSëtz 2024Les Engagés18Mouvement Réformateur (MR)13Parti Socialiste (PS)4Ecolo2Démocrate fédéraliste indépendant0Démocratie Nationale0

 Historesch Sëtzverdeelung (2000–2024) 
Tëscht 2000 an 2024 goufen am Ganze 214 Sëtz verdeelt.
ParteiSëtz 2000–2024Les Engagés84Mouvement Réformateur (MR)71Parti Socialiste (PS)46Ecolo13Démocrate fédéraliste indépendant0Démocratie Nationale0

 Ekonomie 
Am Verglach mam Bruttoinlandprodukt pro Kapp vun der Europäescher Unioun, ausgedréckt a Kafkraaftstandarden, huet d'Provënz Lëtzebuerg am Joer 2015 en Index vu 75 erreecht (EU-25: 100) – däitlech méi niddreg wéi de belschen Duerchschnëtt vun 119. Domat huet d'Provënz déi schwächst Pro-Kapp-Wirtschaftsleeschtung ënnert alle belsche Provënzen opgewisen.Regionales BIP pro Kopf, 2015, In: Eurostat, Gekuckt de 27. Abrëll 2018 (däitsch)

2023 louch d'Aarbechtslosequot bei ongeféier 8 %. Si war domat däitlech ënner dem wallouneschen Duerchschnëtt vun zirka 12 %, awer nach ëmmer iwwer dem nationale belsche Mëttelwäert.Situation sur le marché du travail: emploi et chômage, In: Statbel, Gekuckt de 15. August 2025 (franséisch)

 Verflechtunge mam Groussherzogtum Lëtzebuerg 
An de 2020er Jore gouf d'Provënz gepräägt vum Grenzpendelverkéier mam Groussherzogtum Lëtzebuerg: 2024 hunn ongeféier 295.000 Leit an der Provënz Lëtzebuerg gelieft, vun deenen der ronn 38.000 reegelméisseg am Ausland – haaptsächlech am Groussherzogtum – geschafft hunn. Domat huet d'Provënz Lëtzebuerg de gréissten Undeel u belsche Frontalieren a Richtung Ausland (Stand 2024).Emploi frontalier et évolution : Hausse de l’emploi frontalier, proche du niveau d’avant crise sanitaire. In: IBA-OIE, 10. Dezember 2024, Gekuckt de 15. August 2025 (franséisch)

Gläichzäiteg sinn am éischte Véierel 2023 am Ganzen 222.380 Frontalieren op Lëtzebuerg komm, dovun ongeféier 23 % aus der Belsch; d'Zuel vu belsche Pendler ass 2024 liicht stagnéiert (−0,2 % am Verglach zu 2023).Oblet, Guillaume: Frontaliers : des travailleurs de plus en plus précieux pour le Luxembourg. In: Le Quotidien. 13. November 2024, Gekuckt de 15. August 2025 (franséisch) Studien hunn dobäi nogewisen, datt d'Zon aus där d'Frontaliere kommen, zanter 2014 méi grouss ginn ass.Statistiques du marché du travail frontalier,In: Statec.lu, 2023 (franséisch). D'Noperschaft mam lëtzebuergeschen Aarbechts- a Wunnengsmaart weist sech och an der bannenzeger Migratioun: d'Grenzregiounen hu weiderhin e kloer iwwerduerchschnëttleche Bevëlkerungswuesstem verzeechent (vu ronn 267.000 am Joer 2009 op ongeféier 295.000 am Joer 2024).Statistieken Provincie Luxemburg: Aantal inwoners per jaar, In: allecijfers.be, 4. Mäerz 2025, Gekuckt de 15. August 2025 (flämesch)

D'Verflechtung weist sech och an den Donnéeë vun den Nationalitéiten: 2023 hu 516 belsch Bierger d'lëtzebuergesch Nationalitéit kritt; d'Acquisitioune goufen haaptsächlech duerch Optioun oder Recouvrement (Nees-Abiergerung) gemaach. Am Ganze goufen 2023 respektiv 2024, 11.904 respektiv 7.415 Abiergerungen duerchgefouert.Statistiques de la nationalité luxembourgeoise 2023–2024, In: Ministère de la Justice Luxembourg, 2024 (franséisch)

Am Grenzraum ass parallel och d'Siichtbarkeet vum Lëtzebuergeschen nees gewuess, ë. a. duerch Lëtzebuergesch-Coursen zu Arel (organiséiert vun der Gemeng an och vu private Schoulen), gradewéi duerch Kulturprogrammer iwwer d'Grenz ewech.Nos cours de langues, In: Ecole Industrielle et Commerciale de la ville d'Arlon - Enseignement pour Adultes de la ville d'Arlon, 2025 (franséisch)

 Kultur a Kuckeswäertes 
E Musée iwwert d'Kultur vun der Provënz ass de Fräilichtmusée Fourneau Saint Michel mat enger landwirtschaftlecher an enger montanhistorescher Sektioun. Bei Wéris gëtt et bedeitend Megalithanlagen. Am Musée vun de Kelten zu Libramont-Chevigny kann een archeologesch Fuerschungsresultater gesinn. Déi mëttelalterlech Buerge vu Bouillon a La Roche-en-Ardenne si markant Symboler vun den Ardennen. D'Euro Space Center bei Transinne bitt eng interaktiv Ausernanersetzung mat der Raumfaart an der Astronomie. Verschidde Muséeën a Gedenkplazen, wéi de Musée de la Bataille des Ardennes zu La Roche-en-Ardenne, erënneren un d'Ardennenoffensiv am Zweete Weltkrich.

 Arrondissementer a Gemengen
Arrondissement Arel 150pxAm Arrondissement Arel liewen  Awunner op  km².
 Arel (Arlon)
 Atert (Attert)
 Éibeng (Aubange)
 Maartel (Martelange)
 Miezeg (Messancy)

Arrondissement Baaschtnech 150pxAm Arrondissement Baaschtnech liewen  Awunner op  km².
 Baaschtnech (Bastogne)
 Fauvillers
 Gouvy
 Houffalize Sainte-Ode
 Vaux-sur-Sûre
 Vielsalm

Arrondissement Marche-en-Famenne 150pxAm Arrondissement Marche liewen  Awunner op  km².
 Durbuy
 Erezée
 Hotton
 La Roche-en-Ardenne
 Manhay Marche-en-Famenne
 Nassogne
 Rendeux
 Tenneville

Arrondissement Neufchâteau 150pxAm Arrondissement Neufchâteau liewen  Awunner op  km².
 Bertrix
 Bouillon
 Daverdisse
 Herbeumont
 Léglise
 Libin Libramont-Chevigny
 Neufchâteau
 Paliseul
 Saint-Hubert
 Tellin
 Wellin

Arrondissement Virton 150pxAm Arrondissement Virton liewen  Awunner op  km².
 Chiny
 Étalle
 Florenville
 Habay
 Meix-devant-Virton Musson
 Rouvroy
 Saint-Léger-en-Gaume
 Tintigny
 Virton

 Um Spaweck 

 Offiziell Säit
  Flags of the World 

*
Kategorie:Saachen, déi no Lëtzebuerg genannt sinn