Iechternach

Iechternach (lokal: Eechternoach) ass eng vun den  lëtzebuergesche Gemengen an eng vun den 12 Stied am Groussherzogtum Lëtzebuerg a Chef-lieu vum Kanton mam selwechten Numm.

Iechternach ass eng vun deene klengste Stied am Land, an eng vun deenen eelsten. Se huet e Lycée (Lycée classique d'Echternach), eng Grondschoul an e Précoce.

2021 krut Iechternach de Label du patrimoine européen vun der Europäescher Kommissioun zouerkannt.Figut, Irina, 2024. Das bringt das Kulturerbe-Siegel Schengen und Echternach. Luxemburger Wort vum 8. Oktober 2024, S. 14.

Uertschaften a Lieu-diten an der Gemeng

Aleft
Belair
Fielsbuch
Fielsmillen
Iechternach
Kefferbur
Lauterbuer
Lauterbuerer Millen
Lütschen (Lëschen)
Manertchen
Melicksbierg
Melickshaff
Neimillen
Nonnemillen
Roudenhaff
Specksmillen
Tull
Uelegmillen
Wann

 Geschicht 
Schonn am 1. Joerhonnert no Christus hu Réimer an der Géigend gewunnt, wéi d'Reschter vun enger Réimervilla um Iechternacher Séi haut nach weisen.

D'Grënnung vun der Stad Iechternach geet op d'Joer 698 no Christus zeréck. Den hellege Willibrord, en englesche Missionnaire, krut vun der Irmina vun Oeren (bei Tréier) e Stéck Supp geschenkt, wou hie säi Klouschter kéint opriichten. D'Abtei Iechternach war bekannt fir hire Scriptorium, an deem ënner anerem de Codex Aureus Epternacensis, an de Codex Aureus Escorialensis, zwou gëlle Bibelen (Evangeliaren), geschriwwen a gemoolt gi sinn. Deen ee Codex läit haut zu Nürnberg (zu Iechternach ass e Facsimile ze gesinn); deen aneren, wéi säin Numm et seet, am El Escorial-Klouschter, 60 Kilometer nordwestlech vu Madrid.

Duerch dat Klouschter gouf Iechternach séier zu enger wichteger Handels- an Handwierkergemeng, déi 1236 vun der Ermesinde d'Stadrecht krut. 1596 gouf enges nuets den Abt Jean Bertels vun den Hollänner gefaange geholl a koum eréischt duerch e Léisegeld erëm fräi. An der Besatzungszäit duerch d'Truppe vun der Franséischer Revolutioun ass d'Abtei verkaaft ginn. Si gouf zu enger Parzeläinsbrennerei ëmfunktionéiert an d'Tierm vun der Basilika hunn als Schaarschtecher gedéngt. Spéider war s'eng Kasär, duerno nëmmen nach eng Ruin. Mat Hëllef vum Willibrordus-Bauveräin gouf d'Basilika erëm opgebaut.

1886 huet d'Gemengeverwaltung den Henri Tudor chargéiert fir an der Stiedchen eng elektresch Beliichtung mat Hëllef vun Tudor-Akkumulatoren opzebauen. Iechternach war domat net nëmmen déi éischt Stad am Land, mä och eng vun den éischte Stied an Europa, déi sech deen, fir déi deemoleg Verhältnesser, Luxus erlaabt huet. D'Anlag ass de 24. Oktober 1886 a Betrib geholl ginn<ref>Massard, Jos. A. (1997): 1886-1996: Hundertzehn Jahre elektrisches Licht in Echternach. Ein Beitrag zur Geschichte der öffentlichen und privaten Beleuchtung im 19. und frühen 20. Jahrhundert in Luxemburg mit Blick ins deutsche Grenzgebiet. Annuaire de la Ville d'Echternach 1996: 101-144 PDF. Kuck och: 130 Joer elektrescht Liicht zu Eechternoach. Vum Holzspoun bis bei den Tudor. Historesche Réckbléck vum Prof. Jos. A. Massard. — 130 Jahre elektrisches Licht in Echternach. Vom Kienspan bis zu Henri Tudor. Historischer Rückblick von Prof. Jos. A. Massard.</a> Echternach, 24. Oktober 2016. Erweiterte Version. Diaporama. PDF.</ref>

Mat der Eisebunn, dem Chareli, koum den Opschwonk erëm, Iechternach gouf lues a lues touristesch. Am Zweete Weltkrich hat Iechternach, well et direkt op der Grenz louch, an der Ardennenoffensiv staark ze leiden; grouss Deeler vun der Stad goufen zerstéiert, dorënner och d'Basilika. D'Basilika, wéi d'Stad, gouf nom Krich erëm opgebaut.

Am Abrëll 2021 sinn Archeologen op de gutt erhalene Grondrëss vun engem Haff gestouss, deem seng Spuere bis an d'7. Joerhonnert féieren, deemno aus dem Willibrord senger Zäit stamen. De Kulturministère geet dervun aus, dat et sech ëm d'Reschter vum Iechternacher Klouschterhaff handelt. Dës Gruewunge goufen am Summer 2018 ugefaangen, nodeems de baufällegen Hotel A la Petite Marquise am Dezember 2017 ofgerappt gouf.Volker Bingenheimer, Archäologen entdecken Klosterhof aus Willibrords Zeiten, op wortl.lu vum 28. Abrëll 2021; Grabungserfolg, Klosterhof aus der Frühzeit Echternachs entdeckt, Luxemburger Wort, 28. 04.2021, S. 24-25

Entwécklung vun der Awunnerzuel
Op den  hat Iechternach  Awunner.

 Wopen 
100px Beschreiwung am Originaltext:
D'argent à l'aigle de sable, l'écu timbré d'une couronne d'or.

Politik
De Gemengerot vun Iechternach gëtt nom Proporzsystem gewielt. E setzt sech aus 11 Conseilleren zesummen.

Zesummesetzung 
 Joer  CSV  DP  gréng LSAP  FBL 1999  3  4  -  4  - 2005  4  3  -  4  -  2011  3  2  3  3  0 2017  3  2  3  3  - 2023  3  3  2  3  - 
. 

De Schäfferot, dee sech no de Wale vun 2011 gebilt huet, huet op enger CSV-LSAP-Koalitioun baséiert, mam Théo Thiry (CSV) als Buergermeeschter. Dësen ass dann awer wéinst enger "Immoblienaffär" den 29. Januar 2015 zeréckgetruedenRücktritt von Théo Thiry, wort.lu, 29. Januar 2015.; duerno war den Yves Wengler (CSV) Buergermeeschter. No de Gemengerotswale vum 8. Oktober 2017 gouf dës Koalitioun vun LSAP an CSV virugefouert.

2023 koum et zu engem Koalitiounsaccord tëscht DP an LSAP; Buergermeeschtesch ass zanterhier d'Carole Hartmann (DP).Assermentation des collèges des bourgmestre et échevins." Communiqué vum 13.07.202 op mint.gouvernement.lu

Buergermeeschteren
Fir déi fréier Buergermeeschteren, kuckt: Lëscht vun de Buergermeeschtere vun Iechternach.

 Tourismus 
Eent vun de Standbee vun Iechternach ass den Tourismus. Iechternach läit am Sauerdall an um Bord vum Mëllerdall, direkt bei der Klenger Lëtzebuerger Schwäiz. Vill Trëppelweeër gi vun Iechternach aus an d'Bëscher ronderëm.

Zwéi Muséeën, den Abteimusée an de Musée fir Virgeschicht, ginn en Abléck an d'Vergaangenheet vun der Stad, an den Trifolion (Centre culturel, touristique et de congrès) bitt Plaz fir Evenementer.

Zu Iechternach gëtt et e puer iwwer d'Grenzen eraus bekannten Evenementer. Virbäi ass d'Sprangpressioun bei där all Joer Päischtdënschdes bis zu 10.000 Pilger zu Éiere vum hellege Willibrord, a Reien op d'Weis vun enger traditioneller Musek duerch Iechternach sprangen.

En anert grousst Evenement ass den e-Lake festival, bei deem 20.000 Leit, haaptsächlech Jonker, dräi Deeg laang bei Rock, Techno a Popmusek feieren.

Den Iechternacher Museksfestival ass am Beräich vun der klassescher an Jazzmusek och e ganz renomméierte Festival dee wäit iwwer d'Grenze bekannt ass.

Zanter 2004 gëtt zu Iechternach dat gréisst Ballonstreffen am Land ofgehalen. Donieft sinn all Joer international Sportveranstaltungen, wéi den Triathlon an de Run For Fun — bis 2011 och den Iechternacher Marathon — mat vun der Partie.

 Museksfestivallen 
 den Iechternacher Museksfestival
 den e-Lake festival

 Kuckeswäertes 
 Basilika
Am bekanntsten ass Iechternach fir seng Basilika, an där an der Krypta déi stierflech Iwwerreschter vum hellege Willibrord leien.

 Abtei
An der fréierer Abtei Iechternach ass haut den Iechternacher Kolléisch. D'Abtei besteet aus fënnef Deeler, der Rotonde, dem Haaptgebai, der aler Primärschoul, engem Bausseflillek an der Orangerie. Si ass verbonne mat der Basilika.

 Rokoko-Pavillon
De Rokoko-Pavillon vu 1765 steet an engem Eck vum Stadpark no bei der Sauer.

 Dënzelt
Dat fréiert Geriichtsgebai bilt mat dem Haus niewendrun dat haitegt Stadhaus. Am Dënzelt selwer ass e Sall fir d'Gemengerotssëtzungen, e Sall an deem d'Hochzäiten ofgehale ginn, e puer Büroen, Archivraim an Ausstellungssäll. Eng Plackett um Gebai erënnert un de Stadbréif, deen Iechternach vun der Ermesinde krut.

 Stadmauer
Vun der mëttelalterlecher Stadmauer, déi 2.360 m laang war, gëtt et nach gutt erhale Stécker a vun den ursprénglech op d'mannst 14 Tierm sinn der fënnef nach gutt erhalen a ginn als Wunneng benotzt respektiv un Touriste verlount.

 Réimervilla
D'Grondmauere vun enger Réimervilla, goufe bei den Aarbechte fir de Séi fräigeluecht. Si war den zweete Wunnsëtz vun engem räiche Réimer.

 Iechternacher Séi
Dëse kënschtleche Séi ass op der Plaz, wou fréier d'Lëschenhaus, eng Aart Erhuelungsheem fir d'Pateren aus der Abtei, war. Den Iechternacher Séi ass och d'Plaz vum Mobilux Trophy, dem e-Lake festival an dem Marathon.

 Troosknäppchen
Um Troosknäppchen (Trooskneepchen am Iechternacher Dialekt)Luxemburger Wörterbuch, Bd. 4, Luxemburg 1971-1975, S. 349. steet e klenge Pavillon, vun deem aus een eng Vue iwwer Iechternach huet.

 Wollefschlucht
D'Wollefschlucht (Wolfsschlucht, gorge du loup) ass en enke Schloff am Lëtzebuerger Sandsteen, deen um Wee vum Troosknäppchen an den Dall vun der Äsbech leit. Et ass eng vun de spektakuläerste Plaze vun der Klenger Lëtzebuerger Schwäiz.

 Lëscht vun de Monumenter

Op der Lëscht vun den nationale Monumenter an der Gemeng Iechternach stinn nach weider Gebaier, déi klasséiert a kuckeswäert sinn.

 Bekannt Iechternacher 

 Charles de Bentzeradt (1635-1707), Zisterzienserpater
 Philippe Berscheid (*1993), Podcaster a Generalsekretär vun der FNEL
 Fernand Boden (*1943), Deputéierten a Minister
 Joe Dennenwald (*1992), Podcaster a Schauspiller
 Carole Dieschbourg (*1977), Ministesch, Lokalpolitikerin zu Iechternach
 Marie-Josée Frank (*1952), Infirmière a Politikerin
 Jean-Pierre David Heldenstein (1792-1868), Apdikter a Politiker
 Jules Hoffmann (*1941), Biolog, Nobelpräis fir Medezin 2011

 Marc Lies (*1968), Politiker
 Jos Massard (*1944), Professer, Auteur a Buergermeeschter vun Iechternach
 Jean-Baptiste Merjay (1811-1899), belsche Militär a Politiker
 Charles Munchen (1813-1882), Jurist, Journalist a Politiker
 Joseph Namur (1823-1892), Apdikter a Professer
 Rudolf Palgen (1895-1975), Literaturfuerscher
 Marcel Reuland (1905-1956), Dichter
 Robert Schaffner (1905-1979), Schlässermeeschter, Buergermeeschter, Deputéierten a Minister
 Paul Spang (1922-2009), Historiker a Professer
 Caspar Mathias Spoo (1837-1914), Industriellen a Politiker
 Joseph Thorn (1883-1953), Affekot a Politiker
 Frank Wilhelm (*1947), Professer an Auteur

 Literatur 
 Brimmeyr, J.P., 1921.Geschichte der Stadt und der Abtei Echternach. Bd. 1. Als Manuscript herausgegeben von Dr. Rudolph Brimmeyr und Dr. Heinrich Schintgen. Luxemburg, Impr. Centrale, G. Soupert, 320 S.
Brimmeyr, J.P., 1923. Geschichte der Stadt und der Abtei Echternach. Bd. 2. Als Manuscript herausgegeben von Dr. Rudolph Brimmeyr und Dr. Heinrich Schintgen. Luxemburg, Impr. Centrale, G. Soupert, 259 S.
 Coussement, S., 2003. Echternach et ses environs. Echternach und Umgebung. Stroud (Gloucestershire), Tempus Publishing Group, 128 S. (2. Oplo: 2009). 
 Echternach - Notre ville. Le livre d'or du centenaire. Echternach: Société d'embellissement et de Tourisme, 1977.
 Kauthen, P., J. Simon & F. Wilhelm (textes); P. Barone-Wagener & J.C. Degrelle (photos), 1997. Echternach 1998: Itinéraire illustré.  Echternach, Ville d'Echternach, 86 S.
 Mayer, C., 2010. Kanton Echternach. Topographie der Baukultur des Großherzogtums Luxemburg, Bd. 1. Ein Katalog der erhaltenswerten Kulturgüter und Ensembles. Ministère de la culture, Service des sites et monuments nationaux, Luxembourg 2010, 591 S.
 Rousseau, P., 1985. Echternach. Cité abbatiale. Abteistadt. An Abbey City. Abdijstad.  Luxembourg, Éditions Guy Binsfeld, 64 S.
Spang, P., 1967. Handschriften und ihre Schreiber: ein Blick in das Scriptorium der Abtei Echternach.  Luxemburg, Bourg-Bourger, 95 S. (Editiones Epternacenses).
 Spang, P., 1983. Echternach: Geschichte einer Stadt.  Luxemburg, RTL Edition, 125 S.
 Spang, P., 1985. Das totgesagte Echternach.  Luxembourg, Imprimerie Saint-Paul, 143 S. (betr.: Iechternach 1944/45).
 Spang, P., 1988. Die Echternacher und ihre Basilika.  Luxemburg, Sankt-Paulus Druckerei,167 S.

Interkommunal Syndikater
D'Gemeng ass Member vu follgenden interkommunale Syndikater:

 SIAEE
 SICEC
 SIDEST
 SIGI
 SIGRE
 SYVICOL

 Medien 
 Oralabora, eng CD op där déi ganz Geschicht an engem Mix vu Musek a Virliesung zesummegefaasst ass.

 Kuckt och 

 Ciné Sura
 Daring-Club Echternach
 Foussgängerbréck zu Iechternach
 Iechternacher Verschéinerungsveräin
 Bemierkenswäerte Käschtebam bei der Péitrus a Paulus-Kierch
 Lycée classique d'Echternach
 Monument aux morts Iechternach
 Péitrus a Paulus-Kierch Iechternach
 Schaffbaier
 Urtsel zu Iechternach
 Wollefsschlucht
 Lëscht vun den nationale Monumenter an der Gemeng Iechternach


 Um Spaweck 

 Offiziell Säit vun der Stad
 D'Gemeng Iechternach op der Websäit vum Syvicol
 Wëssenswäertes vun Iechternach
 Willibrord.lu
 Touristeninfo Iechternach
 e-lake festival
 Intra Muros asbl - Vir d'Beräicherung vum historesche Kär vun Iechternach
 Huttfabréck vun Iechternach


Kategorie:Gemengen zu Lëtzebuerg
Kategorie:Stied zu Lëtzebuerg
Kategorie:Kanton Iechternach