Malta

D'Republik Malta (malt.: Repubblika ta'Malta) ass dee klengsten europäeschen Inselstaat am Mëttelmier a klengste Memberstaat vun der EU.

 Geschicht 
Déi éischt Mënsche sinn ongeféier 5000 v. Chr. vu Sizilien aus op Malta komm. 4000 - 3000 v. Chr. sinn d'Megalith-Tempele gebaut ginn. Malta stoung ënner dem Afloss vu ville Kulturen. Fir d'éischt ware Phenizier do, duerno d'Griichen, da bis 218 v. Chr. d'Karthager. Vun 218 bis 201 v. Chr. huet den Zweete Punesche Krich gedauert an d'Réimer hunn d'Muecht op Malta iwwerholl. Am Joer 60 ass den Apostel Paulus op Malta ukomm an huet d'Insel evangeliséiert. Dunn ass d'Insel an d'Hänn vun de Vandalen iwwergaangen, duerno an déi vun de Goten. Déi goufe vun de Byzantiner verdriwwen a sou war Malta bis 870 vum byzantinesche Räich besat. 870 war d'Invasioun vun den Araber op der Insel. Si koume vu Sizilien eriwwer. 1090 hunn d'Normannen d'Muecht iwwerholl, du koumen d'Aragonier, bis 1530 d'Osmanen ugefaangen hunn, Malta unzegräifen. D'Insel, déi zu deem Zäitpunkt vum Malteeseruerde regéiert gouf, konnt sech géint d'Ugrëff vun den Tierke behaapten.

Malta gouf den 21. September 1964 onofhängeg Groussbritannien. Den 1. Mee 2004 ass Malta an d'EU bäigetrueden.

 Geographie 
Malta läit am Mëttelmier, 90 km südlech vu Sizilien. De malteesesche Staat besteet aus dräi bewunnten Inselen, Malta, Gozo a Comino souwéi dräi onbewunnten, Cominotto, Filfla a St. Pauls Island. 

Malta huet 245,6 km², Gozo 67 km² an de Rescht vun den Inselen 3 km².
Déi gréisst Längt vu Malta huet 27 km, an déi gréisst Breet 14 km. Zu Gozo sinn et 14 km Längt a 7 km Breet.
Malta huet keng Bierger a keng Flëss. 
Op der Küst sinn Häfen, Sandplagen a kleng Fielsebuchten.

 Klima 
Malta huet e Mëttelmierklima. De Wanter geet vu Mëtt November bis Enn Mäerz. Wann et reent oder wa Wand ass, dann héchstens 2 Deeg hannereneen. De kaalste Mount ass de Februar wou d'Temperature bis op 10 Grad Celsius an der Nuecht kënne falen. Meeschtens reent et just kuerz a staark. De Summer geet vu Mee bis September. Duerchschnëttstemperatur am Summer ass 23,5 Grad Celsius. Am Summer reent et bal ni an d'Temperaturen erreechen och rar 40 Grad am August. Malta zielt zu de Länner op der Welt wou et am mannste reent.

 Ënnerdeelung 
D'Haaptinsel Malta ass a fënnef Bezierker agedeelt, Gozo a Comino sinn zesummen de sechste Bezierk. Zanter 1993 ass Malta an 68 lokal Verwaltungseenheeten agedeelt:

 Insel Malta
 Gozo
   Attard
 Balzan
 Birgu
 Birkirkara
 Birżebbuġa
 Bormla
 Dingli
 Fgura
 Floriana
 Gudja
 Gżira
 Għargħur
 Għaxaq
 Ħamrun
 Iklin
 Isla
 Kalkara
 Kirkop
  Lija
 Luqa
 Marsa
 Marsaskala
 Marsaxlokk
 Mdina
 Mellieħa
 Mġarr
 Mosta
 Mqabba
 Msida
 Mtarfa
 Naxxar
 Paola
 Pembroke
 Pietà
 Qormi
 Qrendi
  Rabat-Mdina
 Safi
 St. Julian's (San Ġiljan)
 St. Lucia's (Santa Luċija)
 St. Paul's Bay (San Pawl il-Baħar)
 San Ġwann
 Santa Venera
 Siġġiewi
 Sliema
 Swieqi
 Ta' Xbiex
 Tarxien
 Valletta
 Xgħajra
 Żabbar
 Żebbuġ
 Żejtun
 Żurrieq
  Fontana
 Għajnsielem
 Għarb
 Għasri
 Kerċem
 Munxar
 Nadur
 Qala
 Victoria (Rabat)
 Saint Lawrence (San Lawrenz)
 Sannat
 Xagħra
 Xewkija
 Żebbuġ


 Politik 
Malta huet sech den 13. Dezember 1974 zu enger parlamentarescher Republik erkläert. Vum 21. September 1964 ass Malta vu Grousbritannien onofhängeg, ass awer nach am Commonwealth.
Et gëtt zwou grouss Haaptparteien: d'Nationalist Party (konservativ) an dMalta Labour Party (sozialdemokratesch). 
D'Walbedeelegung läit traditionell bei iwwer 90 %.
D'Parlament huet 65 Sëtz.

 Bevëlkerung 
Malta hat 2005 eng Bevëlkerung vu 404 039 Leit. De Gebuertentaux ass deen niddregsten a ganz Europa a läit bei 10,1 pro Dausend.

Op Camino, der klengster bewunnter Insel, wunne just 3 Malteeser.

 Relioun 
Zirka 96 % vun der Populatioun si réimesch-kathoulesch. Donieft gëtt et nach Judden a Protestanten.

 Sprooch a Schrëft 
D'Landessprooch ass Malteesesch, eng semitesch Sprooch mat arabeschem a romaneschem Aschlag. Et ass déi eenzeg semitesch Sprooch déi mat laténgesche Buschtawe geschriwwe gëtt. Englesch gëtt als zweet Amtssprooch benotzt. Als drëtt Sprooch léieren d'Malteeser Italieenesch an der Schoul.

Malteesesch ass e fréieren arabeschen Dialekt, mat staarkem Afloss vun der italieenescher Sprooch, awer och vum Franséischen, Engleschen a Spueneschen.

 Ekonomie 
Zanter dem 1. Januar 2008 huet Malta den Euro als Wärung. Virdru war dat d'Malteesesch Lira, op Malteesesch: Lira Maltija''.

Malta beschäftegt sech mam Opbau vun der Industrie an dem Tourismus, nodeem déi brittesch Marinn ofgezu ginn ass, fir sou de finanziellen Deel ze kompenséieren.

Opdeelung vum Bruttosozialprodukt: 25 % Industrie, 72 % Déngschtleeschtungssecteur (dovun 35 % Tourismus) an 3 % Landwirtschaft.

Exportgidder sinn: Elektronik, Autosdeeler, Textil- a landwirtschaftlech Produkter.

 Kultur 

 Kuckeswäertes 

 Megalithesch Tempelen
 Blo Fënster vu Gozo
 Tempele vu Ggantija
 Fort St. Elmo zu Valetta

 Verkéier 

Op Malta gëtt lénks gefuer. Eisebunn gëtt et keng méi op der Insel.

 Fotosalbum vu Malta 

 Um Spaweck 

 Websäit vun der malteesescher Regierung
  40px Malta'''


Kategorie:Inselen am Mëttelmier
Kategorie:Malteesesch Inselen