Ettelbréck

D'Stad Ettelbréck ass eng Uertschaft am Zentrum vu Lëtzebuerg an Haaptuert vun der Gemeng mat deem selwechten Numm. Et ass eng vun den 12 Stied aus dem Land.

 Geographie 
Ettelbréck läit op enger Héicht vun 199 Meter (NG-L). Duerch d'Uertschaft Ettelbréck fléissen d'Uelzecht an d'Waark. Den déifste Punkt ass tëscht Déifert an Al op 191.5 m do wou d'Uelzecht an d'Sauer leeft.

Déi héchst Plaz ass um westlechsten Eck vun Ettelbréck am Wald nieft dem CR345 op der Grenz mat der Gemeng Feelen tëscht dem Kräizwee an der Useldéngerfréin op enger Héicht vun 386 m.

 Geschicht 
Zu den Originne vum Numm "Ettelbréck" gëtt et verschidden Theorien: Enger vun hinnen no wier den Numm op "Atilbriga", zeréckzeféieren, dat op indogermanesch "fruchtbare Buedem" bedeite géif. Eng aner seet, e géif op den Hunnekinnek Attila (och als "Etzel" bekannt) zeréck. D'Hunne solle bei der haiteger Gemeng Schieren eng Bréck iwwer d'Uelzecht gebaut hunn an der spéiderer Stad sou den Numm ginn hunn. (Etzelbréck -> Ettelbréck).

Duerch eng Poopstbull vun 1148 an 1161 ass Ettelbréck ënner d'Herrschaft vun der Abtei Iechternach komm.

Ettelbréck huet a senger Geschicht schwéier Zäite matgemaach. Et ass puermol verbrannt, well d'Stréidiech hunn deemools d'Feierkatastrophe begënschtegt. Déi schroost Feierkatastroph war 1778, wéi gläich 480 Haiser ganz verbrannt sinn. Eng Strooss vun Ettelbréck, den Aeschenhiwwel, erënnert haut nach un dës Katastroph. Well d'Bierger schlecht dru waren, hu si der deemoleger Landesfürstin Maria-Theresia geschriwwen a si ëm Hëllef gebieden. Si huet hinnen dunn d'Erlabnes ginn, fir all Mount e grousse Maart ofzehalen.

Ettelbréck als Portal vum Norden huet vill vum Bauerewiesen am Éislek profitéiert. D'Véi- an d'Bottermäert, d'Akerbauschoul, de Landwirtschaftleche Verband, d'Ettelbrécker Molkerei an d'Ettelbrécker Gare, wou d'Baueren hir geschlasse Lou verfracht hunn, ware lauter positiv Elementer an dëser Entwécklung.

Ettelbréck hat eng gréisser jiddesch Gemeinschaft. Déi éischt jiddesch Famillen hu sech Ufanks vum 19. Joerhonnert hei niddergelooss.

Am Laf vun der Zäit ass Ettelbréck eng Industriestad ginn, wéi géint Mëtt vum 19. Joerhonnert d'Bridder Quetschlik a Samson Godchaux zu Ettelbréck eng Wollwäscherei an eng Spannfabréck opgemaach hunn. Och d'Miwwel- an d'Tubaksbranche hu sech zu Ettelbréck niddergelooss.

Z'ernimmen ass och nach een historescht Ereegnes: Um Kiosk op der Schoulplaz gouf de 5. Juni 1864 déi Lëtzebuerger Nationalhymn, Ons Heemecht, fir d'éischt ëffentlech opgefouert.

Duerch d'Gesetz vum 4. August 1907 huet Ettelbréck den Titel "Stad" kritt (zesumme mat Diddeleng a Rëmeleng).

Hir schwéierst Zäit hat d'Stad wéi all aner Gemenge vum Éislek am Zweete Weltkrich wéi de Sauerdall d'Südflank vun der Ardennenoffensiv gebilt huet.

Nom Zweete Weltkrich ass zu Ettelbréck de Brauch ageféiert ginn, den alliéierte Befreier ze gedenken. Ettelbréck gouf zur "Patton"-Stad an huet dem Generol George S. Patton e Square Patton ageriicht.

 Eckdaten 

1532 an 1543: Ettelbréck ass duerch e Feier zerstéiert ginn; op déi Zäit geet warscheinlech de Begreff Äschenhiwwel, d'Bezeechnung fir een Deel vun der Uertschaft, zeréck
 1742: Déi éischt stenge Bréck iwwer d'Uelzecht gëtt gebaut
 1778; Neit grousst Feier zu Ettelbréck; 480 Haiser ginn zerstéiert, d'Kierch an den Deel rondrëm bleiwe verschount
1780: D'Maria Theresia acordéiert der Uertschaft 11 zouätzlech Mäert, datt si d'Käschte vum Opbau bestreide kann
 1795: Ettelbréck gëtt, wéi déi aner Uertschafte vu franséischen Truppe besat
 1841: De Grondstee vun der Ettelbrécker Parkierch vun haut gëtt geluecht
 1862: D'Eisebunnsstreck Lëtzebuerg-Ettelbréck gëtt ageweit, an am selwechte Joer geet och d'Deelstreck Ettelbréck-Dikrech fir de Verkéier op
 1864: Op engem Gesangfest gëtt d'Nationalhymn Ons Heemecht zu Ettelbréck fir d'éischt opgeféiert
 1865: D'Godchaux-Duchfabrik entsteet
 1883: D'Chamber beschléisst de Bau vun enger Akerbauschoul zu Ettelbréck
 1883: Éischt Akerbauausstellung zu Éttelbréck
 1907: Ettelbréck kritt den Titel Stad, en neit Stadhaus gëtt ageweit.
 1914: 1. Weltkrich: D'Gare an d'Post gi vun däitschen Truppe besat
 1919: Den amerikanesche Generol Pershing hëlt an de Wisen tëscht Ettelbréck an Ierpeldeng eng Truppeparade vun 21.000 Zaldoten of
 1932: Déi nei Akerbauschoul gëtt a Presenz vum Prënz Felix ageweit
 1938: De 7. Mee 1938 huet den Ettelbrécker Gemengerot eng Ufro bei der CFL gemaach fir ënnert der Plaz virun der Gare e Loftschutzbunker (île de refuge avec candélabre dans l'avant-cour de la gare) ze bauen. Den 29. August 1939 ginn d'Pläng guttgeheescht. Am Entréesberäich vum Bunker steet d'Joreszuel 1942Arlette SCHMIT-THIERING, Virtuelle Besichtigung, Ettelbrücks geheimer Luftschutzbunker, wort.lu, 24. September 2021; Gegen das Vergessen, Virtueller Rundgang durch den Luftschutzbunker in Ettelbrück, ein kriegshistorischer Schauplatz, Luxemburger Wort, 24. September 2021, S. 24-25Virtuell Visitt vum Ettelbrécker Loftschutzbunker 
 1940: Däitsch Truppe besetzen d'Land
 1941: Déi däitsch Éierepaart gëtt vun Ettelbrécker Patrioten ugestach an och Hakekräizfändelen um Foussballsterrain erofgerappt. Dofir mussen 21 Ettelbrécker Geiselen an de Prisong
 1944: Den 10. September gëtt d'Uelzecht-Bréck vun den Amerikaner gesprengt. Den 11. September gett Ettelbréck vun amerikaneschen Truppe befreit. 
 1944: Ardennenoffensiv, bei där e groussen Deel vun Ettelbréck zerstéiert gëtt. 
 1949: Aweiung vun der neier Uelzecht-Bréck 
 1954: Aweiung vum Patton-Monument
 1976: Den Edouard Juncker gëtt Buergermeeschter a behält déi Funktioun bis 1998
 1978: Aweiung vum klenge Contournement iwwer de Kanal
 1997: Aweiung vun der Foussgängerzon am Zentrum vun der Uertschaft
 2013: Verleeën vun der Stolperschwelle an der Foussgängerzon

 Ekonomie 

Zu Ettelbréck si ronn 285 Geschäfter an 88 Branchen, souwéi 10.000 Quadratmeter Foussgängerzon.

Ettelbréck huet ëm déi 1500 ëffentlech Parkplazen, déi quasi all eppes kaschten. 2021 ass d'Parkhaus am Däich mat ronn 450 Parkplazen opgaangen.

 Kuckeswäertes 

 Promenade laanscht d'Uelzecht an d'Sauer
 Centre des arts pluriels Edouard-Juncker
 Museksconservatoire vum Norden
 Musée Patton (Musée Mémorial Général Patton)
 Sportszenter
 La vague, eng monumental Skulptur vum Lucien Wercollier beim Centre hospitalier neuropsychiatrique
 D'Skulptur Heemechstland (La main qui chante) vun der Aline Bouvy op der Place Marie-Thérèse
 Virtuell Visitt vum Ettelbrécker Loftschutzbunker

 Bekannt Ettelbrécker 

 Jhemp Bastin, Sculpteur
 Adolphe Buffet, Direkter vum Centre hospitalier neuropsychiatrique
 François Diederich, Cheemiker an Universitéitsprofesser
 Charles Goerens, Politiker
 Joseph Grosbusch, Moler
 Carlo Hemmer, Ekonomist
 Nicolas Huberty, Resistenzler
 Pierre Joris, Schrëftsteller an Iwwersetzer
 Édouard Juncker, Buergermeeschter vun Ettelbréck
 Bady Minck, Regisseurin
 Ernest Mühlen, Politiker
 Aloyse Schiltz, Resistenzler a lëtzebuergeschen Offizéier
 Johann Schweisthal, Geeschtlechen
 Michel Sinner, Moler
 Michel Weyler, Moler
 Lucien Weiler, Politiker

 Kuckt och 

 Gare Ettelbréck
 Kierch Ettelbréck
 Däichhal
 Ettelbrécker Bibliothéik

 Literatur 
 Flies, Joseph: Ettelbrück, die Geschichte einer Landschaft, 2274 Säiten, 1970, Imprimerie Saint-Paul
 100 Joer Ettelbréck, Bäilag vum Wort vum 6. Juni 2007, 36 S.

 Um Spaweck 

 Offiziell Säit vun der Gemeng a Stad Ettelbréck
 Offiziell Websäit "100 Joer Stad Ettelbréck
 Säit vum Ettelbrécker Tourist Office
 Websäit Ettelbréck-Pattontown
 Fotoe vun Ettelbréck
 Säit vun der Ettelbrécker Musek
 Syvicol
 Gesetz iwwer d'Entstoe vun de Gemenge Schieren an Ierpeldeng Loi du 22 janvier 1850,qui érige deux nouvelles communes, l'une sous le nom de Schieren et l'autre sous le nom d'Erpeldange

Kategorie:Uertschaften zu Lëtzebuerg