Arbor vitae crucifixae Jesu Christi

Arbor vitae crucifixae Jesu Christi est tractatus mysticus et theologicus ab Ubertino de Casali inter annos 1305 et 1308 exaratus, quo tempore auctor in monte Alvernae secesserat. Quod opus inter praecipuas spiritualitatis Franciscanae saeculi XIV significationes numeratur, in quo mystica doctrina, theologia et ecclesiae reformandae studium originali modo coniunguntur Douie p. 132.

 De genesi operis 
Ubertinus, vir inter Fratres Spirituales clarissimus, in Alvernam se recepit post contentiones in Ordine ortas et accusationes haereseos sodalibus obiectas, qui paupertatem absolutam vindicabant. Illo tempore, cum quaestiones doctrinales et iudicia inquisitionis fervebant, Ubertinus hunc librum scripsit ad vitam Passionemque Christi meditandam, quae ut exemplar paupertatis, oboedientiae atque humilitatis proponerentur Douie p. 132-133. Ut refert Decima Douie, opus conceptum est “ad aedificationem fidelium et in defensionem verae paupertatis Christi”, scilicet ut instrumentum esset ad spiritum fovendum et ad pristinum Franciscanorum institutum tuendum Douie p. 133.

 Structura 
Arbor Vitae Crucifixae Jesu Christi in quinque libros dividitur, quorum singuli ad quendam aspectum vitae redemptionisque Christi spectant, per ramos "arboris vitae" symbolice descriptos Douie p. 134:

 Radix arboris: de incarnatione et humilitate Christi agit;
 Truncus: vitam eius terrestrem et praedicationem evangelicam designat;
 Rami: virtutes Christianas et Spiritus Sancti actionem depingunt;
 Flores: Passionem Crucemque significant;
 Fructus: salutem et renovationem spiritualem generis humani indicant.

Sermo Ubertini valde allegoricus ac visionarius videtur, imaginibus ex Sacris Scripturis, liturgia ac symbolis rerum naturae depromptis redundans. Auctor tonum propheticum et apocalypticum, Ioachimo Florensi nixum, cum profunda Christi meditatione coniungit Douie p. 134-135.

 Interpretatio 
Operis nucleus theologicus in paupertate evangelica ponitur, quae habetur unica via ad Christum crucifixum imitandum. Ubertinus ecclesiae corruptionem et ordinis Franciscani saecularizationem acriter reprehendit, quibus simplicitatem apostolicam opponit Douie p. 135. Ut adnotat Douie, hoc opus “non solum est denuntiatio moralis, sed carmen mysticum eximiae vis animi”, in quo Christi passio fit imago totius humani generis regenerandi Douie p. 133. Doctrina Ioachimi Florensis manifeste percipitur, praesertim in historiae interpretatione tanquam progressiva Spiritus revelatio, dum exspectatur “aetas Spiritus Sancti” ad Ecclesiam renovandam Douie p. 132.

 Momenta et fortuna 
Hic tractatus saeculis 14 et 15 latissime diffusus est, praesertim inter Franciscanos ad severiorem regulam redeuntes et sic dictos "Fraticellos", qui in eo fundamentum mysticum suarum opinionum invenerunt Douie p. 146. Propter stili lyrici venustatem et theologicam altitudinem, etiam Dantes Alagherius nonnullas imagines ex hoc opere hausit in carminibus XI et XII sectionis Paradisi, ubi de sancto Francisco et sancto Dominico canitur Douie p. 141-142. Quamvis ob nimium mysticismum reprehensum et post condemnationem Spiritualium neglectum, Arbor Vitae manet fundamentale testimonium spiritualitatis mediaevalis, ubi theologia Crucis cum intimo divinitatis sensu coit Douie p. 147.

 Notae 

 Bibliographia 
 Ubertinus de Casali, Arbor vitae crucifixae Jesu, editio cura F. Casolini, Lanciani 1937.
 Decima L. Douie, The Nature and Effect of the Heresy of the Fraticelli, Mancunii 1978, pDouie p. 120–147.

Categoria:Litterae Latinae mediaevales
Categoria:Iesus
Categoria:Scripta saeculo 14
Categoria:Italiae scripta

it:Arbor vitae crucifixae Jesu Christi