Lex Aurelia iudiciaria

Lex Aurelia iudiciaria est lex de quaestionibus anno 70 a.C.n. a praetore Lucio Aurelio Cotta lata, quae iudices inter tres ordines aequaliter dividebat: nam tertiam partem eorum e senatorum albo, tertiam ex equitum numero, tertiam e tribunis aerarii per sortem duci iubebat.

 Cur lex haec tum lata sit 
Iam a secundo saeculo a.C.n. magnae dissensiones inter optimates et populares de iudiciis fuerunt: primo senatores sibi iudicandi munus reservabant, deinde tribunus plebis Gaius Sempronius Gracchus iudicia equitibus deditLex Sempronia iudiciaria (123 a.C.n.). Tum nonnulla iniqua iudicia memoriae mandata sunt quia publicani - qui equites erant et vectigalia conducebant - praesides provinciarum (senatores) postulabant qui eorum avaritiam compescere et direptis provincialibus auxilium ferre volebant: nam iudices ex equestri ordine lecti publicanis favebant. Notissima est causa Publii Rutilii Rufi, legati in Asia, cuius integritas proverbialis eratTitus Livius, Periochae LXX; Velleius Paterculus, Historia Romana II 13,2. Vide etiam quae abbas Lhomond de eo scribebat: Textus apud Vicifontem. . Quocirca, popularibus bello civili profligatis, Sulla dictator legem tulit quae iudicia senatoribus reddebat, quam legem haec lex Aurelia iudiciaria abrogabat. Post enim legem Sullanam senatores provinciis praefecti et in munere peccantes nimis indulgenter iudicari putabantur atque Gaius Verres circa idem tempus repetundarum in administratione Siciliae convictus fortasse nonnihil ad necessitatem novae legis contulitIn Verrem II.3.223: Praeclaros vero existimas iudices nos habere, quos alienis peccatis concessuros putes quo facilius ipsis peccare liceat.. Ita quidem opinabatur Cicero qui Verrem non Cottam esse promulgatorem novae legis rhetorice contendebatII.5.177: cum populus Romanus aliud genus hominum atque alium ordinem ad res iudicandas requirit, nempe lege de iudiciis iudicibusque novis promulgata; quam non is promulgavit quo nomine proscriptam videtis, sed hic reus,—hic, inquam, sua spe atque opinione quam de vobis habet legem illam scribendam promulgandamque curavit.. Lex Aurelia medium iter inibat ac velut mixturam priorum legum efficiebat ita ut magna ex parte potentiam in iudiciis senatoribus adimeretIbidem 223-4: quid possumus contra illum praetorem dicere qui cotidie templum tenet, qui rem publicam sistere negat posse nisi ad equestrem ordinem iudicia referantur? . . . quis erit tam cupidus vestri, tam fautor ordinis, qui de transferendis iudiciis possit recusare?.. Tunc autem temporis Pompeius et Crassus simul consules satis auctoritatis et potentiae in rebus publicis habebant ut novam rem optimatibus imponerent. Haec lex simul cum tribunicia intercessione restituta finem constitutionis Sullanae sanxit Plutarchus, Vita Pompei 22. Titus Livius Periocha 97.. Verres ultimus reus fuit qui in quaestione de repetundis ex lege Sullana constituta postulatus est.

 Notae 

 Fontes 
Asconius, commentarius ad In Pisonem 94
Cicero, In Verrem II.2.174 ; II.3.223 ; II.5.177
 Pro Cluentio 130
 Philippicae I.8.20
 Plutarchus, Vita Pompei 22
Titus Livius Periocha 97
Velleius Paterculus, Historia Romana II.32

Plura legere si cupis 
 Hinnerk Bruhns, " Ein politischer Kompromiß im Jahr 70 v. Chr.: die lex Aurelia iudiciaria", Chiron, 1980: 263–272.
Jean-Louis Ferrary, "Cicéron et la loi judiciaire de Cotta (70 av. J.-C.)", Mélanges de l'école française de Rome, 1975: 321-348
Brahm Kleinman, "Rhetoric and Money: The Lex Aurelia Iudicaria of 70 B.C.", in Money and Power in the Roman Republic, Latomus, 2016: 53-67

 Nexus externi 
Textus antiqui ad legem Aureliam pertinentes

Categoria:Leges Romanae