Index Carminum Buranorum

Carmina Burana sunt collectio poematum medii aevi, saeculis XI usque ad XIII exaratorum, in codice manu scripto servata qui in Abbatia Benedictoburana in Bavaria repertus est. Codex ille, maxima ex parte Latine scriptus, sed nonnullis versibus Theodisce et Gallice antique interpositis, plus quam trecentas compositiones saeculares continet, quae res amatorias, morales, satiricas necnon potatorias tractant.

Hic index Carminum Buranorum singula carmina secundum editionem criticam a Iohanne Andrea Schmeller anno 1847 curatam digerit. Subter enumerantur carmina omnia quae in codice archetypo inveniuntur.

 Index 
 Carmina moralia et satirica (1–55) 
Prima haec codicis pars carmina argumenti moralis ac satirici fovet, quae societatem medii aevi acri iudicio perstringunt. Poetae, saepenumero clerici spe deiecti aut scholares vagantes, in avaritiam, corruptelam ecclesiasticam, iniquitates sociales et morum de pravationem invehuntur. Ironia ac sarcasmus sunt praecipua criticae instrumenta ad hiatum demonstrandum inter Christiana instituta et aetatis illius usum.
    De avaritia (1–25): Haec carmina in cupiditatem pecuniae incumbunt, quae inter gravissima vitia medii aevi habebatur. Effusa opum cumulatio, tam apud laicos quam apud clericos, mordaci stilo exagitatur, eorum hypocrisi patefacta qui paupertatem praedicant sed laute vivunt.
    De correctione hominum (26–28): Hic de necessitate emendandi mores agitur. Poematibus lectores ad meditationem et ad virtutem revocantur, tono inter severitatem et admonitionem facetam variante.
    De conversione hominum (29–32): Scriptores hic ad resipiscentiam hortantur, ut homines vitam mutent et ad iter rectum revertantur. Textus urgenti spiritu pervaduntur, monentes de periculis corruptionis ac peccati.
    De ammonitione praelatorum (33–45): Hi versus directe ad ecclesiae principes vertuntur, eos corruptionis ac simulationis incusantes. Censura est vehemens: Ecclesiam a primordiis suis descivisse arguit, praesertim simoniam, luxuriam et abusionem potestatis ecclesiasticae impugnans.
    De cruce signatis (46–55): Haec sectio ad bellatores sacros spectat, eorum et proposita et vitia describens. Continentur tum exhortationes ad bellum sacrum, tum querelae de saevitia et de minus nobilibus causis quae multos ad Terram Sanctam impulerunt.

 Codex  Titulus  Auctor  Lingua  Argumentum CB 001  Manus ferens munera  –  Latina  
Pecunia vis corruptrix depingitur, quae iudicia, leges et ordinem socialem pervertit, divitibus favens et pauperes neglegens. Iustitia rationibus oeconomicis omnino subicitur. CB 002  Responde qui tanta cupis  –  Latina  
Reflexio de insatiabilitate humana et avaritia, symbolice expressa per infinitam divitiarum appetitionem, quae numquam veram beatitudinem affert. CB 003  Ecce torpet probitas  Gualterius de Castillione  Latina  
Virtute oppressa, avaritia in mentibus hominum dominatur. Carmen integritatem cum corruptione comparat atque inanem gloriae speciem ex opibus ortam denudat. CB 004  Amaris stupens casibus  –  Latina  
Acre iudicium in Ecclesiam: vituperantur deminutio spiritalis, simonia et falsa caritas. Corruptio institutorum ecclesiasticorum et a vera fide secessio argumenta primaria sunt. CB 005  Flete flenda  –  Latina  
Carmen de virtutum occasu, debilium oppressione et tyrannorum potentia disserit, corruptionem in omnes partes vitae socialis penetrantem arguens. CB 006  Florebat olim studium  –  Latina  
Investigatio de neglectu studiorum verorum pro rebus levibus. Carmen scientiam superficiariam et sapientiae genuinae amissionem condemnat. CB 007  Postquam nobilitas  –  Latina  
Meditatio de vera nobilitate, quae non genere sed virtute et morum integritate definitur, nobilitati degeneri opposita. CB 008  Licet eger cum egrotis  Gualterius de Castillione  Latina  
Invectiva in cleri corruptionem: reprehenduntur sacerdotes et Levitae qui res spiritales vendunt et rectam vivendi normam abiciunt. CB 009  Iudas gehennam meruit  –  Latina  
Iudas ut proditionis symbolum exhibetur; comparatio instituitur inter eius scelus et pravas consuetudines aetatis auctoris, praesertim in rebus spiritalibus mercandis. CB 010  Ecce sonat in aperto  –  Latina  
Denuntiatio mortis spiritalis praelatorum et ignorantiae virtutum Christianarum. Simonia ut vis perniciosa personatur, quae totam Ecclesiam pervadit. CB 011  Versus de nummo  –  Latina De vi pecuniae corrumptrice disserit, quae non modo homines sed etiam instituta religiosa et politica depravat veritatemque pervertit. CB 012  Procurans odium  –  Latina De natura odii et aemulationis: demonstratur quomodo simultas magis ipsi odienti quam invisum petenti noceat, ad solum dolorem ducens. CB 013  Invidus invidia  –  Latina Invidia describitur tamquam passio perniciosa quae animum exedit et tam invidum quam obiectum invidiae pessum dat. CB 014  O varium Fortune  –  Latina De varietate et inconstantia Fortunae, quae mobilitatem vitae humanae et inanitatem ambitionis mundanae commonstrat. CB 015  Celum, non animum  –  Latina Sententia stoica qua docetur animum fortem externis mutationibus non moveri; virtus in constantia morum posita est. CB 016  Fortune plango vulnera  –  Latina Planctus de mutabilitate fati, quod nullo praemonitu vitam hominum aut evehit aut funditus delet. CB 017  O Fortuna  –  Latina Invocatio de immanitate Fortunae rotantis, cuius vis fatalis et inevitabilis genus humanum subicit. CB 018  O Fortuna levis  –  Latina Fortuna levis describitur quae summos deicit et humiles erigit, instabilitatem ordinis socialis manifestans. CB 018a  Regnabo; regno; regnavi; sum sine regno  –  Latina Meditatio de brevitate potentiae politicae et de cursu honorum, qui ad ultimum in nihilum recidunt. CB 019  Fas et nefas  Gualterius de Castillione  Latina Comparatio inter virtutem et vitium; avaritia condemnatur dum liberalitas tamquam ideale morale extollitur. CB 020  Est modus in verbis  –  Latina De virtute in medio posita: exhortatio ad temperantiam et moderationem, ne excessus ad ruinam ducat. CB 021  Veritas veritatum  Philippus Cancellarius  Latina De veritate divina tractat, quae homines a peccato fraudibusque custodit; salus per solam fidem assequenda effertur. CB 022  Homo, quo vigeas vide!  Philippus Cancellarius  Latina Ad renovationem morum ac fiduciam hortatio, qua salus e virtutum cultu pendere demonstratur. CB 023  Vide, qui nosti litteras  –  Latina Gravis admonitio de institutione morali spiritalique; docet vitam praeceptis ipsius magistri congruere debere. CB 024  Iste mundus furibundus  –  Latina Mundanas fallacias reprehendit atque ad aeterna bona spiritalia sectanda incitat. CB 025  Vivere sub meta  –  Latina Consideratio de vita secundum legem moralem degenda; contra vitam sine consilio ac ratione praecipitatam monet. CB 026  Ad cor tuum revertere  –  Latina Hortatio ad introspectionem paenitentiamque. Vita humana fragilis peccatoque obnoxia describitur, dum animae purificatio ante iudicium divinum suadetur. Metaphorae biblicae vestimenti nuptialis et virginum fatuarum adhibentur. CB 027  Bonum est confidere  –  Latina Docet in Deo potius quam in opibus aut potentia saeculari confidendum esse. Carmen laborem probum cum corruptela comparat et discrimen iustorum ab impiis in die iudicii describit. CB 028  Laudat rite deum  –  Latina Sententiae morales quae ad sinceram Dei laudem, mentis puritatem atque assiduum conatum spiritalem animum impellunt. Monet ne conversio differatur, ne neglegentia ad ruinam trahat. CB 029  In lacu miserie  –  Latina Commonitorium ad "Pamphilum", typum iuventutis vitiis deditae. Peccatum Hydrae comparatur, quae vires inter pugnam recipit; fuga una salus proponitur, exemplo Iosephi et uxoris Putipharis memorato. CB 030  Dum iuventus floruit  –  Latina Meditatio de temporis lapsu morumque mutatione. Dum iuventus voluptatibus indulget, senectus frenos imponit. Carmen desiderio conversionis moralis clauditur. CB 031  Vite Perdite  –  Latina  
Confessio de vitiis moralibus, ex parabola Filii Prodigi hausta. Exemplis biblicis, mythologicis historicisque demonstratur veram sapientiam in peccati reiectione et in divina gratia sitam esse. CB 032  Cur homo torquetur  –  Latina  
Carmen sub specie dialogi catechetici structum, quod quinque rationes theologicas doloris humani enumerat, inter quas humilitas, meritum, expiatio et iustitia divina. Salus tandem per solam Dei gratiam obvenit. CB 033  Non te lusisse pudeat  –  Latina  
Adhortatio moralis ad clericum missa, qua sobrietas, iustitia, humilitas et eleemosyna erga pauperes suadentur, dum avaritia et corruptio ecclesiastica damnantur. CB 034  Deduc Sion uberrimas  –  Latina  
Planctus de morum declinatione Ecclesiae. Pastores in oppressores mutati sunt, caritate evanida; iustitia divina invocatur ad puritatem spiritualem restituendam. CB 035  Magnus, maior, maximus  –  Latina  
Consideratio de ordinibus socialibus eorumque instabilitate. Quo maior potestas, eo gravius officium: praelati monentur ne in vitia labantur. CB 036  Nulli beneficium  –  Latina  
Docetur veram paenitentiam corde contrito, non sola confessione, constare. Potentes hortantur ad iuste iudicandum, vitia frenanda et debiles cum humilitate iuvandos. CB 037  In Gedeonis area  –  Latina  
Invectiva in corruptionem institutorum religiosorum. Vita monastica, olim orationi dedita, nunc ambitione et discordiis internis foedatur. CB 038  Doctrinae verba paucis  –  Latina  
Brevis consideratio qua affirmatur scientiam sine usu inanem esse, et ignorantiam ad tenebras spirituales ducere. CB 039  In huius mundi patria  –  Latina  
Severa vituperatio societatis mediaevalis et simoniae clericalis, ubi hypocrisis moralis et institutorum labes depinguntur. CB 039a  In huius mundi domo  –  Latina  
Commonitio de mortalitate humana et de vanitate rerum terrestrium; sola anima pretium aeternum habet. CB 039b  Cum vadis ad altare  –  Latina  
Adhortatio qua sacerdotes urgentur ad puritatem spiritalem ante Missae celebrationem assequendam. CB 040  Quicquid habes meriti  –  Latina  
Collectio sententiarum moralium quae gratiam divinam ut fontem meriti extollit, necnon valorem moralem moderationis et gaudii effert. CB 041  Propter Sion non tacebo  –  Latina  Planctus de morum lapsu Urbis et Ecclesiae. Cardinales ac praelati praedonibus comparantur, dum sedes apostolica mari procelloso ac turnido, avaritia corrupto, adsimulatur. CB 042  Utar contra vitia  –  Latina  Acris satira in hypocrisim corruptionemque Romanam, ubi nummi iustitiam fasque regere dicuntur. CB 043  Roma, tue mentis oblita sanitate  –  Latina  De spirituali Romae interitu, simonia atque avaritia obsessae; auctor paenitentiam suadet antequam divina ultio superveniat. CB 044  Initium sancti evangelii secundum Marcas Argenti  –  Latina  Parodia evangelica qua Curiae Romanae vitia nudaris; illic opes aditum, curationem iustitiamque praestant. CB 045  Roma tenens morem  –  Latina  In avaritiam curialem invectio, qua affirmatur nihil sine pretio concedi. Sententia nota statum rei summarium facit: „Curia Romana non petit oves sine lana”. CB 046  De cruce signatis  –  Latina  Meditationes biblicae de fide, idololatria et conversione; auxilium divinum invocatur in eos qui signo crucis muniuntur. CB 047  Crucifigat omnes  –  Latina  Planctus de Hierosolymae amissione et Sepulcri violatione; Christiani ad fidem armis defendendam incitantur. CB 047a  Curritur ad vocem  –  Latina  Derisio satyrica in cupiditatem tam clericalem quam civilem, ubi virtus lucro postponitur. CB 048  Quod spiritu David precinuit  –  Latina  Divina iustitia contra Saracenos imploratur, ex Psalmo LXVII et imaginibus biblicis ad regnum Christianum restituendum hauriens. CB 048a  Horstu, uriunt, den wahter an der cinne  Otto von Botenlauben  Theodisca  Fragmentum lyricum de amantibus sub auroram digredientibus (quod carmen *Tagelied* dicitur). CB 049  Tonat evangelica clara vox in mundo  –  Latina  Adhortatio ad paenitentiam et conversionem ante Diem Iudicii, mundanis temptationibus spretis. CB 050  Heu, voce flebili cogor enarrare  –  Latina  Narratio de clade cruce signatorum anno MCLXXXVII accepta, de captivitate regis Hierosolymitani et supplicio Templariorum. CB 051  Debacchatur mundus pomo  –  Latina  Planctus de lapsu generis humani in peccatum, exemplis biblicis ac sono apocalyptico de corruptela morum monens. CB 051a  Imperator rex Grecorum  –  Latina  Hymnus martialis in laudem Imperatoris Byzantini et Amalrici I regis Hierosolymitani ob expeditiones in Saracenos susceptas. CB 052  Nomen Solemnibus  –  Latina  Carmen gratulatorium in honorem Abbatiae Solesmensis et ad vitam monasticam celebrandam. CB 053  Anno Christi incarnationis  –  Latina  De unitate Ecclesiae post schisma restituta; auctor auctoritatem pontificiam et iubilaeum velut purgationis gaudiique momentum extollit. CB 053a  Passeres illos, qui transmigrant supra montes  –  Latina  Alexander III velut venator spiritualis fingitur, qui hostes fidei gratia divina superat. CB 054  Omne genus demoniorum  –  Latina  Carmen exorcisticum, quo potestas divina et sacra symbola ad demones fugandos adhibentur. CB 055  Amara tanta tyri  –  Latina  Carmen obscurum atque intellectu perdifficile propter verba inusitata et dicendi genus aenigmaticum.

Carmina amatoria (56–186)
Haec sectio poemata amatoria colligit, quorum multa lyricam aulicam redolent, sed vi quadam sensuali ac carnali praedita. Amor variis sub speciebus describitur: a furore passionis usque ad desiderium corporale, a laetitia ad cruciatum. Poetae non modo amorem in ratiocinativam formam redigunt, sed etiam terrestres et humanas eius facies explorant.

    56–70: Prima carmina amorem iuvenilem celebrant, saepius in verno tempore posita, ubi rerum naturae renovatio scaenam praebet passioni exorienti.
    71–87: Hic argumentum evolvitur amoris velut ludi et certaminis inter viros ac mulieres, interdum sonis amicis ac iocosis.
    88–100: Inveniuntur hic poemata quae desiderium et voluptates carnis extollunt, verbis interdum magis nudis et audacibus quam in superioribus partibus.
    101–122a: Haec carmina tristiorem amoris faciem explorant: perfidiam, desiderium absentis et dolores ex amatae separatione ortos.
    123–154: Amor aulicus cum vitae cotidianae veritate miscetur; versus narrant de conventibus occultis et de amoribus vetitis.
    155–186: Ultima pars huius sectionis in amorem intendit ut in rem quae totum hominem complectitur, ad summam felicitatem aut ad extremum exitium perducere valentem.

 Codex CB  Titulus  Auctor  Lingua  Descriptio CB 056  Ianus annum circinat  -  Latina  Hymnus amori vernali dicatus. Tempus in orbem rediens anni vices designat, dum amor omnia vincit. Poeta mulierem divina specie, ceteris antecellantem, depingit; cuius amore etsi cruciatur, summum tamen capit gaudium. Venerem Cupidinemque ad auxilium invocat. CB 057  Bruma, veris emula  -  Latina  Comparatio inter hiemem et veris initium: natura revirescente, elementa amore copulantur. Hymenaeus, nuptiarum praeses, concordiam servat. Carmen Proserpinae mythum viresque cosmicas revolvit; Sol in Piscibus abundatiam commutationemque significat. CB 058  Iam ver oritur  -  Latina  Veris adventus avium concentu celebratur, inter quas philomena Terei et Philomelae fabulam renovat. Di creaturaeque mythologicae ad festas choreas conveniunt. Avium agmen symbolice describitur, dum mundi harmonia laetitiam ac temporis felicis reditum nuntiat. CB 059  Ecce, chorus virginum  -  Latina  Virginum coetus in convalle florida ad Venerem colendam congregatur. In idyllico rure, avibus canentibus, de amore casto ac passionali disputatur, eo consilio ut amor purus felicior iudicetur. Pulchritudinis et gaudii amatorii celebratio argumentum est praecipuum. CB 060  Captus amore gravi  -  Latina  Elegia amatoria in qua poeta, se avi captivae comparans, ob repudiatum amorem dolet. Passio in aegritudinem vertitur, dum mulier perfidiae accusatur. Poeta, se proditum sentiens, auxilium Veneris ad dolorem superandum implorat. CB 060a  Cupido mentem gyrat  -  Latina  Ode ad amorem carnalem ac libidinem pertinens. Cupido amantis cor exagitat, qui puellae basia exspectat. Virginis species stellis matutinis comparatur; auctor voluptatis amatoriae fruitionem expetit, Venerem ut laetitiae fontem extollens. CB 061  Siquem Pieridum ditavit contio  -  Latina  Carmen devotionis plenum. Poeta, a Musis instinctus, mulierem eximia pulchritudine laudat. Quae etsi felicitatem affert, dubia tamen amantis mens angitur. Fortunam precatur ut sibi faveat, aeternum cum amata foedus exoptans. CB 062  Dum Diane vitrea  -  Latina  Hymnus somno dicatus, qui amori arcte iungitur. Somnus ut curarum remedium et post amatorios labores dulce perfugium describitur. Morpheus invocatur inter naturae sonitus soporiferos. Transitus a voluptate ad quietem ac vicissim ut naturalis cyclus habetur. CB 063  Olim sudor Herculis  -  Latina  Meditatio de vi amoris, quae famam virtutemque obumbrare valet. Herculis labores adversus monstra cum amantis clade coram muliebri illecebra comparantur. Amor hic ut sors apparet quae decus eripit, sed effugere non sinit. Textus resistentiam in Venerem et fugam e dominatione eius proclamat. CB 064  Prima Cleonei tolerata  -  Latina  Poeticum catalogum continet duodecim Herculis laborum, ab interfectione Leonis Nemeaei usque ad Cerberum ab inferis abstractum, difficultatem gloriamque herois efferens. CB 065  Quocumque more motu  -  Latina  Carmen aenigmaticum astronomicis mythologicisque indiciis refertum. Caelestibus phaenomenis memoratis, imago Veneris et Paridis cum muliebri specie miscetur. Amans inter spem et metum dubius haeret, incertus qua via procedat. CB 066  Acteon, Lampos, Erythreus et Philogeus  -  Latina  Descriptio poëtica quattuor partium diei, nominibus graecis adhibitis: Acteon auroram, Lampos mane lucidum, Erythreus meridiem ferventem, Philogeus denique occasum designat. Carmen solis cursum mundique vicissitudines celebrat. CB 067  A Globo Veteri  -  Latina  Laus pulchritudinis muliebris: puella perfecta a Natura fingitur. Harmonia corporis et risûs potentia celebrantur; carmen desinit in descriptionem desiderii quo amans devincitur. CB 068  Saturni sidus lividum  -  Latina  Hymnus in veris adventum et amorem. Natura resurgens passionem renovat; Zephyrus suavitatis nuntius apparet, dum spinae et flores voluptatem doloremque amantium significant. Osculi desiderium exprimitur. CB 069  Estas in exilium  -  Latina  Hiems maestitiaque cum caloris vitalitate comparantur. Quamvis gelu et silentio avium circumdata, mens amantis in calore carminis refugium invenit. Poeta amatae formam basiaque describit. CB 070  Estatis florigero tempore  -  Latina  Dialogus inter amantem et puellam. Ille desiderium confitetur, haec autem prudentia et dubitatione resistit. Tandem puella cedit et amoris triumphus super obstacula celebratur. CB 071  Axe Phebus aureo  -  Latina  Renovatio verna per imagines Phoebi et Florae descripta. Cupidineus ardor animos inflammat, sed simul apparet angor amantis inter spem et metum, invitationem et repulsam divisi. CB 072  Grates ago Veneri  -  Latina  Poeta Veneri gratias agit ob victoriam de virgine partam. Post longum dolorem amans "trophaeum" suum capit; puellae haesitatio et lacrimae cum victoris impetu et gaudio opponuntur. CB 073  Clauso Cronos  -  Latina  De vi veris in homines deosque mythologicos. Temporis renovatio stimulos venereos et vetita desideria excitat. Poeta de interno cruciatu loquitur, secundum thema curiale quo "nitimur in vetitum". CB 074  Letabundus rediit  -  Latina  Carmen de natura renascente et iuventutis laetitia. Veris descriptio per flores, avium cantus atque nympharum satyrorumque choreas fit. Invitatio ad voluptates ante senectutis adventum. CB 075  Omittamus Studia  -  Latina  Adhortatio ad studia relinquenda ut iuvenes deliciis fruantur, tempore celeriter fugiente. Gravitas aetatis provectae vituperatur, dum naturae instinctus ad ludum et amorem extollitur. CB 076  Dum caupona verterem  -  Latina  Narratio prima persona facta: iuvenis quidam, postquam in taberna bibit, ad Veneris templum pervenit. Colloquio cum muliere habito, deam ipsam convenit; sed post voluptatem sequitur egestas, unde moralis conclusio de sumptu libidinis. CB 077  Si linguis angelicis  -  Latina  Carmen indolis spiritalis et philosophicae: poëta de amore eisque vi cogitat, quem cum mystica experientia comparat. Mulier idealis stellae lucidae similis describitur, dum cruciatus amoris fieri non potentis vel non redamati narratur. CB 078  Anni novi rediit novitas  -  Latina  Carmen reditum veris hiemisque finem celebrat. Poëta amore puellae torquetur: Venus eum sagittis vulneravit, Cupido autem desiderium incendit. Auctor basium amatae exoptat atque ut corda amborum unum fiant precatur. CB 079  Estivali sub fervore  -  Latina  Poëta, dum sub arbore in prato quiescit, puellam pastoriam eximia pulchritudine invenit. Se non praedatorem sed amatorem profitens, ei sese offert, formam puellae Florae ipsi anteponens. Illa autem blandimentis resistit, severitatem parentum iramque matris timens, vatemque ut desistat hortatur. CB 080  Estivali gaudio  -  Latina  Carmen gaudia aestiva ac naturae renascentis vigorem canit. Venus ad amorem impellit, dum iuvenum chori laetantur. Prata floribus ornantur et inter amantes laetitia diffunditur. Versiculi intercalares amorem communicatum celebrant hiememque fugatam nuntiant. CB 081  Solis iubar nituit  -  Latina  Carmen reditum solis verisque celebrat. Natura resurgit et ubique laetitia percrebrescit. Versus intercalaris omnes ad cantandum saltandumque invitat. CB 082  Frigus hinc est horridum  -  Latina  Carmen hiemem rigidam cum vere florido comparat. Terra fertilis redditur floribusque repletur. Auctor amorem extollit, asseverans clericos virgines melius quam milites amare scire. Milites vituperantur, dum clericorum amoris consuetudo celebratur. CB 083  Sevit aure spiritus  -  Latina  Carmen amorem sensuale erga Floram describit. Poëta deliciis corporeis cum amata fruitur, eius pulchritudinem lenitatemque admirans. Timens ne Iuppiter puellam concupiscat, poëta de variis metamorphosibus quas deus ad eam seducendam sumere possit fingit. CB 084  Dum prius inculta  -  Latina  Carmen congressum amatorum in loco silvestri enarrat. Poëta Phyllidem sub tilia conspicit statimque amore corripitur. Eam seducere conatur, sed puella renititur. Ad extremum, auctor eam vi expugnat. CB 085  Veris dulcis in tempore  -  Latina  Carmen suavitatem amoris verno tempore celebrat. Flores erumpunt, aves canunt, virgines incalescunt. Versus intercalaris negat illum qui amore caret ullius pretii esse. Poëta amatam in nemore osculari cupit. CB 086  Non contrecto quam affecto  -  Latina  Carmen ad experientiam corpoream hortatur. Puellam quandam, Caeciliam nomine, monet ut iuventutem senectuti praeferat, commoda iuvenum cum instrumentis agilibus comparans. Post caelestem ardorem et rorem, lilia candida odorem suum effundunt. CB 087  Amor tenet omnia  -  Latina  Carmen naturam amoris multiplicem et ambiguam perscrutatur. Amor omnia regit, corda mutat et vias occultas quaerit. Dulcis ut mel vel amarus ut fel esse potest, caecus et pudoris expers. Amor ut vis quae iuvenes gubernat et virgines capit describitur, senectute exclusa. Res volubilis est, quae tamen arte regitur et in noctis silentio consummatur. CB 088  Amor habet superos  -  Latina  Hoc carmen amorem castum inter virgines celebrat. Poeta se custodem castimoniae praebet, talem amorem anteponens consuetudinibus cum mulieribus corruptis vel maritatis. Argumentum delectationem innocentem atque puritatem investigat. Amor divinus, sicut Iovis et Iunonis, cum amore virginali comparatur. Refrainus "Amoris solamine / virgino cum virgine; / aro non in semine / pecco sine crimine" naturam incorporalem et sine peccato huius vinculi exprimit. CB 088a  Iove cum Mercurio  -  Latina  Carmen ortum sub certis constellationibus astrologicis describit. De amore reciproco, puro et doli experte agitur, qui faustis siderum meatibus nascitur. Auctor amorem erga unam personam profitetur, affirmans coniunctionem eorum signis caelestibus praestitutam esse. CB 089  Nos duo boni  -  Latina  Hic puella pastrix pastores ignavos atque avaros reprehendit. Puella ipsa increpatur quod rebus virilibus se immisceat, dum eius officia muliebria commemorantur. Pastores contra sese efferunt ut optimos gregis regii curatores. Carmen dissensionem inter puellae probitatem et pastorum corruptelam illustrat. CB 090  Exit diluculo  -  Latina  Puella rustica scholarem invitat ad ludendum dum parvum gregem custodit. Carmen vitam rurale idyllice depingit, ubi innocentia et simplicitas per ludum celebrantur. CB 091  Sacerdotes, mementote  -  Latina  Vehemens invectiva in sacerdotes lussuria et impuritate inquinatos. Poeta eos monet ut sacro munere digni sint et peccatorum paeniteat, ne divina damnatio subsequatur. Carmen hypocrisim eorum denuntiat qui sacramenta celebrant in vitiis viventes, necessitatem puritatis interioris extollens. CB 092  Anni parte florida  -  Latina  Dialogus inter Phyllidem et Floram, quae de amore certant: utra praeferendus sit, miles an clericus. Virgines de meritis amatorum disputant, virtutes eorum laudantes et vitia adversarii vituperantes. Ad extremum iudicium Cupidini committunt. Carmen mentes sociales et amatorias Medii Aevi patefacit. CB 093  Hortum habet insula  -  Latina  Vir virginem in horto convenit et cum ea coniungitur; mox tamen eorum necessitudo dolis invidiaque turbatur. Carmen docet amorem vel felicissimum externis viribus corrumpi posse. CB 093a  Cum Fortuna voluit  -  Latina  Senex de fluxa iuventute cogitat et de necessitate cedendi novis generationibus. Imagine monocerotis utitur, qui tantum virginibus sese domandum praebet, ut castitatem iuventutemque res pretiosissimas esse demonstret. CB 094  Congaudentes ludite  -  Latina  Carmen est ad amorem iuventutemque celebrandam exhortatio, senectuti imminenti opposita. Versus intercalaris "Audi, bel'amia, mille modos Veneris! hahi zevaleria!" ad delicias amoris explorandas incitat. CB 095  Cur suspectum me tenet domina  -  Latina  Vir se contra amatae accusationes defendit, innocentiam suam iurans et paupertatem honestam divitiis corruptis anteponens. Carmen integritatem moralem et aspernationem doli exprimit. CB 096  Iuvenes amorifer  -  Latina  Exhortatio ad amorem et voluptates inter iuvenes et virgines, avium cantu excitata. Refrainus "O vireat, o floreat, o gaudeat in tempore iuventus!" vitalitatem et laetitiam aetatis florentis celebrat. CB 097  O Antioche, cur decipis me  -  Latina  Narratio de casibus Apollonii et filiae eius Tharsiae, inter naufragia, raptus et venditiones usque ad redintegrationem familiae. Argumentum de perseverantia, fortuna et vi vinculorum propinquorum agit. CB 098  Troie post excidium  -  Latina  Carmen conventum fatalem Aeneae et Didonis Carthagine narrat, amorem flagrantem et tragicum exitum, Didone mortem sibi consciscente ob Aeneae decessum. Themata sunt passio, fatum et dolor. CB 099  Superbi Paridis leve iudicium  -  Latina  Brevis recapitulatio historiarum Paridis, Helenae, Aeneae et Didonis, qui exempla amoris et tragoediae habentur. Demonstratur amorem fons esse posse et laetitiae et maximi doloris. CB 099a  Armat amor Paridem  -  Latina  Paris amore armatus Helenam rapit, quo facto bellum atrox excitatur. CB 099b  Prebuit Eneas  -  Latina  Aeneas causa est mortis Didonis, quae ferro herois Troiani vitam finivit. CB 100  Oh decus, o Lybie regnum  -  Latina  Planctus Didonis ob desertionem Aeneae et fatum funestum Carthagini imminens. Carmen dolorem, maestitiam et iram reginae proditae et sibi relictae exprimit. CB 101  Pergama flere volo  –  Latina  Planctus de Troiae excidio. Memorantur Paris, Helena bellumque Troianum; canitur dolor, vastatio ac libidinis belliique consequentia. Hecuba cladem Troiae deplorat, de fato et mortalitate humana meditata. CB 102  Fervet amore Paris  –  Latina  Enarrantur eventus ad bellum Troianum ducentes: Helena a Paride rapta Menelaum deserit, Graecorum iram excitans. Describuntur belli apparatus, Troiae obsidio et equus ligneus; carmen de Aeneae erroribus concluditur. CB 103  Eia dolor!  –  Latina  Querimonia amatoria ad virginem directa, quae Tyndaridi comparatur, dum poeta auxilium implorat. Venus et Cupido vatem vexant, qui in amore amatae solacium quaerit. CB 104  Egre fero quod egroto  –  Latina  Senex quidam desiderium passionemque erga Venerem confitetur, deplorans amorem, qui vires absumit non obstante aetate provecta. Investigatur amor senilis et difficultas libidinis regendae. CB 104a  Non honor est  –  Latina  Distichon breve quod connubia inter pares suadet. Argumentatur uniones inter dispares ordines sociales ad infelicitatem et perturbationes publicas ducere. CB 105  Dum curata vegetarem  –  Latina  Cupido in somniis apparet, artem amandi veram ab Ovidio traditam deperisse et Veneris mysteria profanata esse deplorans. Desiderium exprimitur amoris ut ars nobilis ac sacra colendi. CB 106  Veneris vincula  –  Latina  Poeta se Veneris catenis vinctum confitetur, Florae desiderio flagrans. Vis imprevisibilis amoris, quae amantem cruciat, in hoc carmine investigatur. CB 107  Dira vi amoris teror  –  Latina  Poeta, amoris potentia perterritus, auxilium virginis implorat, quam ut lilium virginale et stellam fulgentem describit. Fragilitatem humanam fatetur et in puritate perfugium quaerit. CB 108  Vacillantis trutine  –  Latina  Poeta inter Rationem et Amorem distrahitur, dum Florulam desiderat. Ratio ad studium disciplinamque hortatur, Amor autem ad voluptates allicit. Carmen tensionem inter officium et passionem describit. CB 109  Multiformi succendente  –  Latina  Vates amorem non redditum deplorat, dolorem suum cum Apolline Daphnen insequente comparans. Amata alium praefert, quod poetam in desperationem adducit. Carmen frustrationem et angorem animi ob repulsam exprimit. CB 110  Quis furor est in amore!  –  Latina  Furor amandi describitur eiusque potestas in mentem corpusque turbandum. Amor amantem mutat, mores irrationales et perturbationes motusque animi concitans. CB 111  O comes amoris dolor  –  Latina  Querimonia de cruciatibus ob amorem mulieris eximiae non redditum. Poeta solitudinem ac maerorem profitetur, quia a dilecta spernitur. CB 112  Dudum voveram  –  Latina  Poeta, qui amori renuntiare voverat, denuo in Veneris servitutem redigitur. Carmen fragilitatem promissorum et difficultatem resistendi illecebris amoris tractat. CB 112a  Div mich singen tuot  –  Theodisca Alta Media  Brevis querimonia lingua Theodisca scripta: auctor ob dolorem animi mulieris gratiam implorat, cupiditate flagrans. CB 113  Transit nix et glacies  –  Latina  Veris adventus naturam excitat amoremque poëtae intendit, etsi repudiatio dolores affert. Renovatio mundi cum angore animi comparatur. CB 113a  Vvaz ist fur daz senen guot  –  Theodisca Alta Media  Fragmentum Theodiscum breve, in quo mulier de desiderio erga virum percontatur. CB 114  Tempus accedit floridum  –  Latina  Adventus veris celebratur, dum poëta solacio in corde carens luget. Gaudium naturae cum dolore amoris non redditi discrepat. CB 114a  Der al der werlt ein meister si  –  Theodisca Alta Media  Fragmentum Theodiscum breve, quo gratia agitur ob solacium a muliere acceptum. CB 115  Nobilis mei miserere precor!  –  Latina  Poeta mulierem nobilem obsecrat ut sui misereatur, affirmans se pulchritudine eius confici. Admirationem et desiderium immoderatum exprimit. CB 115a  Edile vrowe min  –  Theodisca Alta Media  Fragmentum Theodiscum: auctor mulierem exorat ut amorem suum agnoscat, fulgore eius percussus. CB 116  Sic mea fata canendo solor  –  Latina  Poeta cantu solacium quaerit ob dolores ex amore ortos, sperans fore ut aliquando cum dilecta felicitate fruatur. CB 117  Lingua mendax et dolosa  –  Latina  Auctor se contra accusationes de perfidia defendit, fidem iurans et pulchritudinem amatae extollens. CB 118  Doleo quod nimium  –  Latina  Poeta de exilio et cruciatibus amoris queritur, basium dilectae desiderans. Locutiones in lingua Francogallica antiqua colorem desiderii augent. CB 119  Dulce solum natalis patrie  –  Latina  Discessum a patria ob amoris tormenta parans, poeta sensum amissionis et maerorem exprimit. CB 119a  Semper ad omne  –  Latina  Distichon breve, quod momentum mediocritatis in omnibus rebus servandae extollit. CB 120  Rumor letalis  –  Latina  Poeta obtrectationes damnat quae famam dilectae minantur et cautionem suadet, zelotypiam propugnatricem praebens. CB 120a  Vincit Amor quemque  –  Latina  Sententia brevis qua confirmatur Amorem omnia vincere, ipsum vero a nullo vinci. CB 121  Tange sodes citharam  –  Latina  Novum amorem celebrat priore reiecto, levitatem gaudiumque profitens. CB 121a  Non est crimen amor  –  Latina  Amorem a crimine vindicat, cum caritas divina omnia sanctificare videatur. CB 122  Expirante primitivo  –  Latina  Planctus de obitu regis, quo virtutis splendorisque mundani amissio deploratur. CB 122a  Vite presentis  –  Latina  De fluxa voluptatum humanarum natura meditatio, quae vento comparatur. CB 123  Versa est in luctum cithara Waltheri  –  Latina  Iudicum ecclesiasticorum vitia et cleri mores depravatos arguit, divinum auxilium implorans. CB 123a  Ludit in humanis  –  Latina  De instabilitate Fortunae rebusque humanis fragilibus disserit, citato Ovidio. CB 124  Dum Philippus moritur  –  Latina  Mores post Philippi mortem lapsos deplorat, fide rationisve amissionem indicans. CB 125  Ante Dei vultum  –  Latina  Nullum malum divinum iudicium effugere posse confirmat, caelestem beatitudinem extollens. CB 126  Huc usque me miseram!  –  Latina  Puellae querimonia, quae propter occultam praegnationem ignominia afficitur et ab amasio relinquitur. CB 127  Deus pater adiuva  –  Latina  Auxilium divinum ante mortem petitur; de severitate vitae monasticae ac de dilatione votorum agitur. CB 128  Remigabat naufragus  –  Latina  Narratio de naufrago a duobus iuvenibus servato atque in portum tuto perducto. CB 129  Exul ego clericus  –  Latina  Clericus exul paupertatem suam dolet, subsidia petens ad studia et officia religiosa servanda. CB 130  Olim lacus colueram  –  Latina  Cycnus, olim in lacu liber, nunc ad epulas assatus pristinam libertatem desiderat. CB 131  –  –  Latina Veritas, Caritas et Iustitia arcessuntur et de earum absentia in mundo hypocrisi ac peccatis repleto interrogantur. CB 131a  –  –  Latina Avaritia et corruptio Curiae Romanae reprehenduntur, ubi iustitia supprimitur ac venalis fit. CB 132  Iam vernali tempore  –  Latina Reditus veris celebratur per imagines naturae revirescentis, concentus avium, voces animalium et terrae fecunditatem. CB 133  Hic volucres celi referam sermone fideli  –  Latina Variae avium species enumerantur, quae catalogum poeticum vitae volatilis efficiunt. CB 134  Nomina paucarum sunt hic socianda ferarum  –  Latina Nomina ferarum enumerantur, more encyclopedico descriptionem rerum naturalium continuantia. CB 135  Cedit hiems tua durities  –  Latina Recessus hiemis et adventus veris describuntur, inter naturae renascentiam et invitationem ad amorem. CB 135a  Der starche winder hat uns uerlan  –  Theodisca media Gaudium ob finem hiemis et amoenitatem aestatis imminentis exprimitur. CB 136  Omnia sol temperat  –  Latina Ver ut tempus amoris et laetitiae extollitur, dum constantia et fides suadentur. CB 136a  Solde ih noch den tach geleben  –  Theodisca media Desiderium videndi diem quo gaudium ab amata accipi possit. CB 137  Ver redit optatum  –  Latina Diù speratus veris reditus celebratur, iuvenibus ad amorem et naturam fruendam hortatis. CB 137a  Springerwir den reigen  –  Theodisca media Delectatio ob adventum mensis Maii et florum effusionem exprimitur. CB 138  Veri leta facies  –  Latina Gaudium vernale depingitur, natura renascente et amore omnia pervadente, ad communem celebrationem invitans. CB 138a  In liehter varwe  –  Theodisca media Pulchritudo vernalis et concentus avium celebrantur. CB 139  Tempus transit horridum  –  Latina Adhortatio ad amorem et laetitiam praesentem colendam, agnita brevitate iuventutis. CB 139a  Zergangen ist der winder chalt  –  Theodisca media Laetitia ob finem hiemis et amorem mulieris exprimitur. CB 140  Terra iam pandit gremium  –  Latina Terra gremium verno tempore pandens celebratur, ad voluptates, amorem et sodalitatem invitans. CB 140a  Nu suln wir alle froude han  –  Theodisca media Ad gaudium et saltationes in honorem veris provocatur. CB 141  Florent omnes arbores  –  Latina  Gaudium vernum cum difficultate assequendi amorem feminae comparat. CB 141a  Div heide gruonet vnde der walt  –  Theodisca antiqua  Renovationem verna et concentum avium in silvis saltubusque celebrat. CB 142  Tempus adest floridum  –  Latina  Ad fruendum vere et amore hortatur, mythos Helenae Paridisque commemorans. CB 142a  Ih solde eines morgenes gan  –  Theodisca antiqua  Congressum cum puella in prato quodam enarrat. CB 143  Ecce gratum et optatum  –  Latina  Reditum veris celebrat atque ad amorem sub imperio Cupidinis colendum invitat. CB 143a  Ze niwen vrouden stat min muot  –  Theodisca antiqua  Femina gaudium suum propter amorem equitis cuiusdam exprimit. CB 144  Iam iam virent prata  –  Latina  Ad celebrationem veris hortatur; cultum Veneris suadet ad tristitiam vitandam. CB 144a  Ich han gesehen  –  Theodisca antiqua  De pulchritudine naturae visae delectationem refert. CB 145  Musa venit carmine  –  Latina  Musam invocat ad veris decora et avium cantus carmine celebrandos. CB 145a  Uvere div werlt alle min  –  Theodisca antiqua  Desiderium fingit amplexandi regem Angliae pro mundi possessione. CB 146  Tellus flore vario vestitur  –  Latina  Terram floribus indutam describit, pulchritudinem feminae pariter laudans. CB 146a  Nahtegal, sing einen don mit sinne  –  Theodisca antiqua  Lusciniam ad cantandum reginae suae invocat, devotionem amoremque profitens. CB 147  Si de more cum honore  –  Latina  De vanitate amoris et de statu poetae inter gaudium et dolorem diviso meditatur. CB 147a  Sage, daz ih dirs iemmer lone  –  Theodisca antiqua  De salute viri dilecti inquirit, scire volens num beatus sit. CB 148  Floret tellus floribus  –  Latina  Ad amorem celebrandum sub tutela Veneris et Cupidinis invitat. CB 148a  Nu sin stolz vnde hovisch  –  Theodisca antiqua  Superbiam nobilem et comitatem suadet, sagittas Veneris commemorans. CB 149  Floret silva nobilis  –  Latina  Absentiam amatae inter naturae pulchritudinem deplorat. CB 150  Redivivo vernat flore  –  Latina  Renovationem vernam celebrat, iuvenes ad amorem gaudiumque sequendum hortans. CB 150a  Ich pin cheiser ane chrone  –  Theodisca antiqua  Se imperatorem sine corona nec terra profitetur, solo amore feminae ditem. CB 151  Virent prata hiemata  –  Lingua Latina  Gaudium vernale, avium cantus et iuvenilis amor describuntur; carmen desiderium erga mulierem quandam praecipuam exprimit. CB 151a  So wol dir, meine, wie du scheidest  –  Lingua Theodisca alta  Amoenitatem mensis Maii varietatemque colorum naturae celebrat. CB 152  Estas non apparuit  –  Lingua Latina  Summum aestatis decorem praedicat, avium cantum et vim amoris extollens. CB 152a  Ich gesach den sumer nie  –  Lingua Theodisca alta  De aestatis pulchritudine et avium concentu delectationem exprimit. CB 153  Tempus transit gelidum  –  Lingua Latina  Renovationem vernalem, avium concentum et puellarum ludos describit; poeta se Amori dedit et uni mulieri devotum profitetur. CB 153a  Vrowe, ih pin dir undertan  –  Lingua Theodisca alta  Poeta se totum mulieri subicit eiusque amorem exspectat. CB 154  Est Amor alatus  –  Lingua Latina  Amor ut puer alatus fingitur; deinde quinque lineae amoris (visus, allocutio, tactus, osculum, coitus) enumerantur. CB 155  Quam pulchra nitet facie  –  Lingua Latina  Formam mulieris per comparationes mythologicas ac biblicas laudat, desiderium et dolorem exprimens. CB 155a  Si ist schouner den urowe Dido was  –  Lingua Theodisca alta  Mulierem praedicat, cuius pulchritudo Didonem, Helenam, Palladem et Hecubam superat. CB 156  Salve ver optatum  –  Lingua Latina  Adventum veris salutat et Phyllidem puellam invocat ut ardor amatorius relevetur. CB 157  Lucis orto sidere  –  Lingua Latina  De pastorella narrat cuius ovis a lupo rapta est; poeta eam servat et puellae favorem sibi conciliat. CB 158  Vere dulci mediante  –  Lingua Latina  Congressum vernalem cum puella perterrita narrat, quam poeta vincit; illa deinde se prodi timere confitetur. CB 159  Veris dulcis in tempore  –  Lingua Latina  Amorem verno tempore celebrat; qui non amat, indignus habetur. Poeta oscula in silvis exspectat. CB 160  Dum estas inchoatur  –  Lingua Latina  Querimoniam de vulnere amoris pro puella sub aestatis initium orto continet. CB 161  Ab estatis foribus  –  Latina  Adventum aestatis salutat monetque iuventutem sine Venere interituram esse. CB 161a  Diu werlt frovt sih uber als  –  Theodisca Media  Mundi laetitiam ob aestatis reditum describit, avium cantu, silvis virentibus pratisque florentibus effectam. CB 162  O consocii, quid vobis videtur?  –  Latina  Sodales ad Venerem colendam invitat, amorem, vinum artemque poeticam extollens, profanis exclusis. CB 162a  Svoziv vrowe min  –  Theodisca Media  Mulierem precatur ut amorem concedat, quae "oculorum lumen" appellatur. CB 163  Longa spes et dubia  –  Latina  Spem diuturnam ac dolorosam cum metu mixtam exprimit ob amorem feminae incomparabilis. CB 163a  Eine wunnechliche stat  –  Theodisca Media  Locum amoenum describit ubi res adversa accidit. CB 164  Ob amoris pressuram  –  Latina  Remedium quaerit dolorum amantium ad Corinnam properans, cum qua coniunctionem somniat. CB 164a  Ih wolde gerne singen  –  Theodisca Media  Desiderium canendi gaudiique ferendi exprimit, si modo amata potiri possit. CB 165  Amor telum est insignis Veneris  –  Latina  Amorem ut Veneris telum depingit; amatae pulchritudinem celebrat choreasque in eius honorem indicit. CB 165a  Mir ist ein wip sere  –  Theodisca Media  Amorem profundum erga mulierem probam confitetur coniunctionemque carnalem exoptat. CB 166  Iam dudum Amoris militem  –  Latina  Se militem Amoris profitetur, paratum ad omnia pericula toleranda. CB 166a  Solde auer ich mit sorgen iemmer leben  –  Theodisca Media  Vitam aerumnis plenam deplorat, firmo tamen animo manere constituit. CB 167  Laboris remedium  –  Latina  Amorem spiritualem in carnalem desiderium conversum refert, solacium in memoria quaerens. CB 167a  Swaz hie gat umbe  –  Theodisca Media  Puellas omnes tempore aestivo nubere velle animadvertit. CB 168  Annualis mea sospes sit et gaudeat!  –  Latina  Vota laeta amatae nuncupat, quam ut divinam veneratur adiuvante Venere. CB 168a  Nu grvonet auer div heide  –  Theodisca Media  Dolores hiemales communes atque devotionem erga amatam commemorat. CB 169  Habet sidus leti visus  –  Latina  Gaudium obscuratum lamentatur, desiderans amatam quae sine solacio languet. CB 169a  Roter munt, wie du dich swachest  –  Theodisca Media  De crudeli risu mulieris queritur, qui dolores suos irridet. CB 170  Quelibet succenditur vivens creatura  –  Latina  Omnia animantia amore ureri affirmat, pulchritudinem virginis eximiam extollens. CB 170a  Min vrowe Uenus ist so guot  –  Theodisca Media  Venerem laudat, quae fortibus fidelibusque gaudia tribuit. CB 171  De pollicito mea mens elata  –  Latina  Mens promissis elata describitur; de amore ferveasque Veneris ignibus agitur. CB 171a  Vrowe, wesent vro!  –  Theodisca alta media  Adhortatio ad mulieres ut aestatis muneribus, rosis liliisque, laetentur. CB 172  Lude, ludat, ludite  –  Latina  Invitatio ad ludum, musicam et amorem liberum; delectationes carnales suadentur. CB 172a  Ich han eine senede not  –  Theodisca alta media  Querimonia de desiderio hieme gravato; speratur aestas gaudia amatoria latura. CB 173  Revirescit et florescit  –  Latina  Cor de novo efflorescit; laudes amatae inter avium cantus et dulces dolores canuntur. CB 173a  Wol ir libe, div so schone  –  Theodisca alta media  Servitium dominae nobili et pulchrae, honore coronatae, promittitur. CB 174  Veni, veni, venias  –  Latina  Impensa flagitatio ad amicam directa, cuius pulchritudo singularis extollitur. CB 174a  Chume, chume, geselle min  –  Theodisca alta media  Advocatio amatae ut osculo rosee simili medelam afferat. CB 175  Pre amoris tedio  –  Latina  Auxilium contra amatoris cruciatus petitur, qui procellae animum minanti comparantur. CB 175a  Taugen minne div ist guot  –  Theodisca alta media  De pretio amoris secreti et fidelitate fovendi disseritur. CB 176  Non est in medico  –  Latina  Sententia non omnem morbum a medico sanari posse; eloquentia mentem sapientem firmat. CB 177  Stetit puella rufa  –  Latina  Descriptio puellae tunica rubea indutae; de innocentia et Venere amorem concedente. CB 178  Volo virum vivere viriliter  –  Latina  Amor mutuus expetitur et servitus repudiatur; deinde paenitentia et venia privata quaeruntur. CB 178a  Ich wil den sumer gruzen  –  Theodisca alta media  Salutatio laeta aestatis post hiemis saevitiam; invitatio ad choreas et gaudia. CB 179  Tempus est iocundum  –  Latina  Carmen de tempore iocundo iuvenum virginumque; mixtura spei, cupidinis et desperationis amatoriae. CB 179a  Einen brief ich sande  –  Theodisca alta media  Missio epistulae ad mulierem, cui amator cor suum credit. CB 180  O mi dilectissima!  –  Latina  Compellatio amatae fervida; laudes candoris et nobilitatis eius canuntur. CB 180a  Ich wil truren varen lan  –  Theodisca alta media  Renuntiatio tristitiae; solacium in natura et amore quaeritur. CB 181  Quam Natura ceteris  –  Latina  Naturae artificium in amata extollitur; petitio unionis sine metu. CB 181a  Der winder zeiget sine chraft  –  Theodisca alta media  Descriptio vis hiemalis naturam gaudiumque vastantis. CB 182  Sol solo in stellifero  –  Latina  Amata sideribus clarior praedicatur; desiderium coniunctionis et finis expectationis. CB 182a  Vns chumet ein lichte sumerzit  –  Theodisca alta media  Celebratio aestatis lucidae; adhortatio ad fortitudinem et sapientiam in gaudio quaerendo. CB 183  Si puer cum puellula  –  Latina  Imaginatio beatitudinis si puer et puella soli sint, omni taedio remoto. CB 183a  Ich sich den morgensterne brehen  –  Theodisca alta media  Consilium de amore occulto, amicitia protegendo. CB 184  Virgo quedam nobilis  –  Latina  Narratio de virgine nobili et iuvene; de interventu violento et perturbatione. CB 185  Ich was ein chint so wolgetan  –  Theodisca alta media  Memoria puellae deceptae et violatae, stilo narrativo et veristico expressa. CB 186  Suscipe flos florem  –  Latina  Allegoria florum ut symbolum amoris et pulchritudinis; de finibus artis in essentia reddenda.

Carmina potoria (187–226)
Haec carmina vino, potionis voluptati atque convictui dedicata sunt. Tonus plerumque est hilaris ac festivus, qui tabernas celebrat libertatemque illam quae ex usu vini oriri videtur.
    187–200: Priora carmina vinum ut fontem laetitiae et inspirationis poeticae depingunt, iucunditatem bibendi in bona sodalitate extollentia.
    201–226: Hic versus magis soluti, nonnunquam ad parodiam inclinati, ebrietatem eiusque effectus ironia et lepore describunt.

 Codex CB  Titulus  Auctor  Lingua  Descriptio CB 187  O curas hominum  -  Latina  In hoc carmine corruptio atque opportunismus in curiis principum vituperantur. Textus demonstrat quomodo fides iustitiaque avaritia et adulatione minuantur. Qui nihil praebent, inaniter laborant; qui autem favorem emunt, opes augent. Leges iudiciaque pecunia reguntur, dum adulatione ad honores pervenitur. Simulatores veram naturam celant, quam demum in potestate nacti revelant. CB 188  Diligitur colitur  -  Latina  Breve carmen quod docet divites diligi et coli, pauperes vero contemni atque opprimi. CB 189  Aristippe, quamvis sero  -  Latina  Dialogus inter Aristippum et Diogenem de corruptione curiae Romanae. Aristippus de necessitate mendacii ad favorem impetrandum queritur; Diogenes autem respondet in Ecclesia successum nonnisi per vitiorum participationem obtineri. Uterque de integritate servanda in mundo corrupto dubitat. Carmen rejectione adulationis et invitatione ad vitam modestam concluditur. CB 190  Sunt detractores  -  Latina  Carmen contra detractores et adulatores scriptum, quos auctor hostibus palam infestis deteriores iudicat. Lingua detractoris veneno draconis comparatur. CB 191  Estuans intrinsecus  -  Latina  Celeberrima Archipoetae confessio, qua conflictus interior inter sapientiam et passiones exprimitur. Auctor se folio vento rapto comparat, vitia voluptatesque confitens. Veniam a praelato petit ob amorem vini feminarumque. Inest defensio vitae tabernariae, ubi vinum carmina inspirat; denique misericordia et renovatio spiritualis implorantur. CB 191a  Cum sit fama multiplex  -  Latina  Scripturae peritia auctor favorem quaerit, simul auxilium ad egestatis onus levandum efflagitans. CB 192  Si quis displiceat pravis  -  Latina  Carmen asseverat non esse curandum si quis malis displiceat, cum improbis placere nequeat. Poeta probis placere studet, ab iis exosus qui virtutem aspernari solent. CB 193  Denudata veritate  -  Latina  Altercatio inter vinum et aquam, ubi utraque potio suas laudes extollit et alteram vituperat. Vinum queritur de aqua mixta, quam impuram ducit; aqua contra vinum de ebrietate arguit. Vinum se sapientiae fontem nominat, aquam vero periculosam insidiosamque vocat. Mixtio vini et aquae finaliter damnatur. CB 194  In cratere meo  -  Latina  Descriptio unionis Thetidis (aquae) et Lyaei (vini) in cratere. Auctor negat his mixtis ullum pretium inesse, memorans etiam in Cena Domini haec non fuisse commixta. CB 195  Si quis Deciorum  -  Latina  De periculis aleae et fortunae instabilitate agitur. Decius, lusorum deceptor, memoratur. Victi, rebus spoliati, sortem suam deplorant. Voces Theodiscae intermixtae vitam multiculturem tabernae resonant. CB 196  In taberna quando sumus  -  Latina  Tabernae vita describitur, ubi ludo, potationi et luxuriae datur opera. Series propinationum pro vivis, defunctis et variis ordinibus enumeratur. Carmen de pauperie ob ebrietatem orta admonet et vituperatores bibulorum exsecratur. CB 197  Dum domus lapidea  -  Latina  Hoc carmen habitum tabernae aleatoriae et vini effectus describit. Domus a sodalibus "dulce hospitium" appellatur. Vinum sensus movet, corpus mentemque reficiens. Denique lusores ebrii in terram collabuntur, Bacchum invocantes. CB 198  Mella cibus dulcis  -  Latina  Breve carmen quod cibos dulces divitiasque multis hominibus noxias esse asserit. Dum victus simplex valetudinem viresque confirmat, multi salubria alimenta neglegunt. CB 199  Puri Bacchi meritum  -  Latina  Merita puri Bacchi celebrat, ad potandum et ludendum invitans. Ludus aleae ut pugna inter sodales describitur; mentio fit cuiusdam Simonis qui Alsatiam visitat ut cum collusoribus bibat. CB 200  Bacche, bene venies  -  Latina  Hymnus in Bacchum, qui gaudium, amorem et audaciam affert. Versis intercalaris vinum extollit quod homines comites, probos ac fortes reddat. Effectus vini in feminas describitur, quae ad amorem et voluptates procliviores fiunt. CB 201  Tu das, Bacche, loqui  -  Latina   Bacchus hic ut auctor eloquentiae et solamen animorum praedicatur, qui pauperes ditat et tristitiam in gaudium vertit. Carmen ad bibendum incitat ut mors neglegatur. Narratur etiam Bacchus e vinculis elapsus. CB 202  O potores exquisiti  -  Latina   Potatores periti invitantur ut sine intermissione bibant. Ebrietas laudatur, dum illi qui a potu abhorrent excluduntur. Vinum aqua mixtum vituperatur, cum puritas temeti et deliciae Bacchicae efferantur. CB 203  Hiemali tempore  -  Latina   Scena hiemalis describitur: homines in aestuario congregati ludunt et vestimenta pro potu pignerant. Mentio fit poenae cuidam impositae qui regem martyrem nominaverat. CB 203a  Vns seit uon Lutringen Helfrich  -  Theodisca   Congressus inter Helfrich de Lutringen et alios (Erekke, Dieterich) in silva narratur, certamina periculaque memorans. CB 204  Urbs salve regia  -  Latina   Treverim ut urbem regiam et gaudii fontem celebrat, eam cum Baccho et vino praestanti coniungens. Ars dialectica et Germanorum in potando peritia laudantur. CB 205  Hospes laudatur  -  Latina   Hospitalitas liberalis extollitur, ad aleam et potum hortans. Ludus cum amore et iuventute a Baccho excitata copulatur. Refrain "Deu sal" ad compotationem invitat. CB 206  Hircus quando bibit  -  Latina   Affirmatur hominem nimio vino captum inepte loqui. Auctor differentiam inter propriam inspirationem in ebrietate et insobrietate describit. CB 207  Tessera blandita fueras michi  -  Latina   Querela de ludo tessararum, qui causa est damni et ruinae. Tesserae ut fons mendaciorum, rixarum et paupertatis describuntur, quamvis spem lucri praebeant. CB 208  Littera bis bina  -  Latina  Aenigma de littera "L". CB 209  Roch, pedites, regina  -  Latina  Certamen scaccorum describitur, ubi nomina calculorum et pugnae simulatio referuntur. CB 210  Qui cupit egregium scachorum  -  Latina  Rationem ludendi exponit, situs primordiales motusque singulos explicans. Pedites progrediuntur, rochi libere moventur, equites transiliunt, episcopi fallunt, rex a regina protegitur. CB 211  Alte clamat Epicurus  -  Latina  Placita Epicuri de saturitate celebrat: venter ut deus, culina ut templum habentur. Escas, vina quietemque extollit, ubi vinum contra medum dimicat. CB 211a  Nu lebe ich mir alrest werde  -  Theodisca  Fragmentum carminis Waltheri de Vogelweide (*Palästinalied*), quo gaudium de Terra Sancta visa exprimitur. CB 212  Non iubeo quemquam  -  Latina  Ad fruendas voluptates modeste hortatur: cibi moderatio ad vitam servandam et corporis curam sine mentis onere suadetur. CB 213  Sperne lucrum  -  Latina  Praecepta de aleae ludo: lucrum spernendum, peritioribus cedendum, ira in clade vitanda, animo sereno ludendum. CB 214  Si preceptorum superest  -  Latina  Norma vitae aequilibratae: mane surgere, lectioni vacare, modice cibi potusque sumere, meditari atque scribere. CB 215  Lugeamus omnes in Decio  -  Latina  "Officium Lusorum" ubi flagitia Decii (dei aleatorum) deplorantur. Liturgia parodice imitatur per introitum, epistulam, graduale, alleluia, sequentiam et evangelium. CB 215a  Omnipotens sempiterne Deus  -  Latina  Votum satiricum ad fruendos labores rusticorum clericorumque, eorum feminas possidendas et de eorum morte laetandum. CB 216  Tempus hoc letitie  -  Latina  Invitatio ad laetitiam et ludum, praesertim pro scholaribus. Stilus et tabulae ut instrumenta festivitatis et carminum Ovidianorum memorantur. CB 217  Iocundemur socii  -  Latina  Adhortatio ad socios de virtute et honestate colenda. Refrain largitatem laudat, invidos et hypocritas exsecratur. CB 218  Audientes audiant  -  Latina  De malitia mundi querela: clerici liberales hortantur ut vagis et egenis succurrant. Clerici probi frumento, improbi paleis comparantur. CB 219  Cum «In orbem universum»  -  Latina  Omnes ad "sectam" sequendam invitantur: nobiles, pauperes, monachi, clerici cum amasiis, magistri cum discipulis. Officia matutina vetantur, tabernae potusque gallinarumque esus coluntur. CB 220  Sepe de miseria mee paupertatis  -  Latina  Archipoetae planctus de inopia sua, quod laici poetas non fovent. Laborem rusticum, mendicitatem furtumque respuit. CB 220a  Nullus ita parcus est  -  Latina  Quomodo homines parci vestes novas per festa emant sed per annos servent. De clericis qui habitus suos varie immutant et resuunt. CB 221  Cum animadverterem, dicit Cato  -  Latina  Laus hospitis liberalis et invitatio ad potandum; ebrii ad secedendum monentur. Lusores nudi facti apostolis comparantur. CB 222  Ego sum Abbas Cucaniensis  -  Latina  Abbas Cucaniensis se inter potatores et in secta Decii esse profitetur. Qui eum mane in taberna quaerunt, vespere nudi et infortunati exibunt. CB 223  Res dare pro rebus  -  Latina  Sententia de consuetudine res pro rebus et verba pro verbis permutandi. CB 224  Artifex, qui condidit  -  Latina  Artifex praelatos nobilesque salutat, paupertatem suam deplorans egestatisque solacium petens. CB 225  Sacerdotes et levite  -  Latina  Adloquium ad sacerdotes ut viros doctos tantum recipiant. Misericordia et eleemosyna pro egenis postulantur. CB 226  Mundus est in varium  -  Latina  De mundi statu mutabili et corrupto querela, ubi ordo confunditur et amicitia quaestuosa fit. Largitas erga meretrices vel effeminatos castigatur.

Ludi (227–228)
Haec sectio duas complectitur compositiones quae ad genus scaenicum pertinent. Sunt textus vel dramatici vel ludicri, qui vividam medii aevi culturam testantur, praesertim quod ad spectacula et usum personatum attinet.
    227: Prior compositio cum actione sacra sive saeculari nectitur, fortasse in argumento biblico aut mythologico posita.
    228: Altera compositio ad exodium (quod dicitur farce) vel breve drama referri potest, secundum instituta scaenica illius aetatis.
+CodexTitulusAuctorLinguaDescriptioCB 227Primo ponatur sedes Augustino -LatinaHic ludus scaenicus liturgicus Nativitatem Iesu Christi depingit. Initio Sanctus Augustinus in cathedra sedet, prophetis Isaiam Danielemque inter se habens, quibus Archisynagogus cum Iudaeis opponitur. Varii characteres vaticinia de partu virginis proferunt:

 Isaias virginem concepturam filiumque parituram praedicat, qui mundum a peccatis mundabit.
 Daniel ruinam Iudaeae et ortum regis e virgine vaticinatur.
 Sibylla nutu manuque salutiferi pueri adventum nuntiat.
 Aaron virgam florentem gerit, symbolum castitatis Mariae ac partus mirabilis.
 Balaam, asino vectus, de stella ex Iacob oritura prophetat.

Archisynagogo haec dubitante, Augustinus Iudaeos monet ut mentes aperiant, exponens quomodo Christus Deum cum hominibus coniungat. Sequuntur scaenae Annuntiationis, Visitationis Mariae ad Elisabeth, ac denique Nativitatis stella indicatae. Magi, sidere ducti, puerum quaerunt et ab Herode interrogantur. Ille, throni metu percussus, caedem innocentium imperat, dum angelus Ioseph monet ut in Aegyptum cum familia confugiat.CB 228Rex Egypti cum comitatu suo -LatinaCarmen allegoricum in sectiones divisum. Exordium amoenitatem vernam, amorem atque naturae renascentiam celebrat, necnon philosophiam laudat (praecipue Pythagoram, Socratem, Platonem et Aristotelem). Sequitur reprehensio moralis de mundi voluptatibus fugacibus, quae "fluminibus Babylonis" comparantur, et de cultu idolorum. Adventu Mariae Iosephique in Aegyptum, simulacra pagana corruunt, quod victoriam Christianismi significat. Rex Aegypti, consultis sapientibus et eversione idolorum visa, ad fidem Christianam convertitur. Textus etiam Regem Babylonis et Antichristum memorat, hypocrisim damnans. Concluditur vaticinio de Hierosolymae excidio et Herodis morte.

Supplementum (1–26a)
Haec mantissa eas comprehendit compositiones quae, variis de causis, in superioribus classibus locum non invenerunt. Inveniuntur hic textus generis diversi, inter quos carmina philosophica aut fragmenta operum longiorum numerantur.
    1–15: Hi textus cum carminibus moralibus ac satiricis cohaerere videntur, cum societatem humanamque naturam simili modo considerent.
    16–26a: Extremae his in paginis scriptiones res amatorias aut convivales attingunt, quae propter formam vel argumentum potius in hoc appendice quam in praecipuis sectionibus digestae sunt.

 Signum  Titulus  Auctor  Lingua  Descriptio Supp. I  Sancte ERASME  -  Latina  Deprecatio ad Sanctum Erasmum directa, ut pro fidelium animis orationes accipiat victumque secundum divinam voluntatem praestet. Christiani se eius tutelae committunt, Christi praesidium contra hostes visibiles et invisibiles implorantes. Supp. II  Ich lob die liben frowen min  -  Lingua Theodisca Alta Media  Hymnus amatorius mulieri prae ceteris dilectae dicatus. Poeta suum obsequium ac voluntatem fideliter serviendi profitetur. Pulchritudo amatae speculo adamantique virtutis comparatur, dum scriptor se omni vinculo ei devinctum esse declarat. Supp. III  Iam dudum estivalia  -  Latina  Meditatio de transitu ab aestate ad hiemem. Natura marcescente, aves silent et amoris fervor defervescit. Adventus verni temporis invocatur ut mentes afflictae recreentur. Supp. IV  Flete, fideles anime  -  Latina  Planctus funebris de Passione Domini. Animae fideles sororesque ad flendas Mariae Virginis plagas convocantur. Carmen de dolore matris sub cruce narrat, quaerens cur Filius Dei talia tormenta pati debeat. Supp. V  Furibundi cum aceto mixto felle  -  Latina  Invocatio ad Christum, qui vulnera ex peccato originali orta sanguine suo sanavit. Textus pacem petit atque animarum purgationem, ut amore divino dignae efficiantur. Supp. VI  Pange vox adonis  -  Latina  Hymnus ad praelatum Soliensem directus, cuius virtutes, sapientiam et nobilitatem animi extollit. Supp. VII  In anegenge was ein wort  -  Lingua Theodisca Alta Media  Interpretatio in linguam Theodiscam altam mediam initii Evangelii secundum Ioannem (Io 1, 1–14). Supp. VIII  O comes amoris dolor  -  Latina  Querimonia amatoria propter mulierem inattingibilem. Poeta ob distantiam contemptumque patitur, attamen eam idealem fingere pergit, domicilium eius paradiso comparans. Supp. IX  Mundus finem properans  -  Latina  Meditatio de mundi Ecclesiaeque occasu. Vitia ordinum religiosorum ac novorum praedicatorum avaritia reprehenduntur, dum antiqua monastica instituta deflentur et iudicium divinum invocatur. Supp. X  Deus largus in naturis  -  Latina  Damnatio avaritiae et rerum temporalium cupiditatis. Textus liberalitatem laudat, monens avaritiam speciem idololatriae esse, quae aditum ad regnum caelorum intercludat. Supp. XI  Ave Nobilis  -  Latina  Invocatio ad Mariam, quae nobilis, venerabilis, amica et fida dux appellatur. Intercessio eius petitur ad mentes illuminandas, mores corrigendos et fideles a periculis saecularibus protegendos. Supp. XII  Christi sponsa Katharina  -  Latina  Hymnus de Sancta Catharina, virgine et martyre, cuius pulchritudo, sapientia et miracula per eam patrata celebrantur. Supp. XIII  Ludus breviter de passione primo inchoatur ita  -  Latina  Brevis ludus liturgicus de Passione Domini. Textus dialogos inter Iesum, discipulos, Iudam, sacerdotes et Pilatum continet, usque ad crucifixionem mortemque Christi. Supp. XIV  Planctus ante nescia  -  Latina  Lamentatio Mariae de morte filii sui. Virgo dolorem suum de crucifixione exprimit, carnificum crudelitatem detestans et mortem sibi ipsi exoptans. Supp. XV  Incipit ludus immo exemplum dominice resurrectionis  -  Latina  Dramatizatio liturgica de Resurrectione Christi. Dialogi cantusque inter Pilatum, sacerdotes, mulieres sanctas, angelos, milites et Iesum exhibentur, ad annuntiationem Resurrectionis triumphumque Christi de morte et inferis pervenientes. Supp. XVI  Primitus producatur Pilatus  -  Latina  Scenae de Passione Christi, complectentes colloquia inter Pilatum et Iesum, necnon inter Christum et personas sicut caecum et Zacchaeum. Ingressus Iesu in Hierosolymam et puerorum cantus pariter describuntur. Supp. XVII  Diu mukke muoz sich sere muen  -  Middle High German  Contains proverbs and observations on human nature and the animal world, reflecting popular wisdom and social critique. Supp. XVIII  Magnificat (anima mea Dominum...)  -  Latin  Includes invocations and prayers to the Virgin Mary, praising her purity and role as Mother of God. Supp. XIX  Katerine collaudemus  -  Latin  A hymn to Saint Catherine, praising her virtues and courage before Judge Maxentius. Supp. XX  Pange Lingua  -  Latin  A hymn celebrating the martyrdom of a virgin. Supp. XXI  Presens Dies  -  Latin  Describes the martyrdom of Saint Catherine, including her dispute with philosophers and the miracle of oil flowing from her tomb. Supp. XXII  Hac in die mentes pie  -  Latin  Narrates the story of Saint Catherine, her faith, her dispute with Maxentius, and her martyrdom. Supp. XXIII  Cantus Ioseph ab Arimathia  -  Latin  A song of Joseph of Arimathea asking Pilate for permission to bury Jesus. Supp. XXIV  Cum iubilo iubilemus virgini Marie  -  Latin  Prayers and invocations to Mary. Supp. XXV  Tempore completorii traditus est Dominus  -  Latin  Reflections on the time of Christ’s Passion. Supp. XXVI  Incipit exemplum apparitionis Domini  -  Latin  Describes the appearance of Jesus to the disciples on the road to Emmaus and to Thomas. Supp. XXVIa  Hoc finito producatur mater Domini  -  Latin  Describes the appearance of Jesus to the disciples on the road to Emmaus and to Thomas.

 Notae 

 Bibliographia 



it:Lista dei Carmina Burana
Categoria:Carmina Burana