Tannhauser (fabula melica)

est fabula melica vel opera in tres actus divisa a Ricardo Wagner anno 1845 composita. Quod opus etiam titulo largiore  (Theodisce Tannhäuser und der Sängerkrieg auf Wartburg) notum est. Libellus fabulae ab ipso compositore confectus est ex duabus fabellis mediaevalibus Germanicis. Quae dualitas ex titulo largiore redditur, nam una est fabella de poeta mythico (Minnesänger) eiusdem nominis, altera est fabella de certamine cantorum in Wartburgensi arce habito. Constat has res saeculo XIII gestas esse. 

Non solum de libitinosi amoris cum honesti amoris contentione agitur, sed etiam, ut saepe apud Wagner, de salvatione tractatur. Dua ex operibus Wagnerianis, scilicet Tannhauser et , graves rationes religiosas habent. In Tannhauser, Wagner protestantium reprehensiones ecclesiae Catholicae Romanae apparere sinit; in Parsifal autem mysticismus et pietas Catholica profunda floret.

Tannhauser in duabus editionibus exsistit: nam versio prima, Dresdensis dicta, anno 1845 peracta est, cum autem versio posterior, Parisiensis dicta, anno 1861 ab auctore, ballantibus additis faunis nymphisque, renovata est.

 Synopsis partium 
 Hermannus – lantgravius Thuringiae (basso)
 Tannhauser – eques et fidicen (Minnesänger) (tenor)
 Wolfram von Eschenbach – eques et fidicen (barytonos)
 Walther von der Vogelweide – eques et fidicen (tenor)
 Biterolf – eques et fidicen (basso, barytonos)
 Henricus Scriba – eques et fidicen (tenor)
 Reinmar von Zweter – eques et fidicen (basso)
 Elisabeth – Hermanni neptis (soprano)
 Venus – (soprano)
 Pastorculus – (soprano puerilis)

Nobiles Thuringiae, peregrini, Gratiae tres, iuvenes, sirenes, nymphae, maenades  naiades, satyri, fauni.

 Synopsis actuum 
Tannhauser in actus tres divisum est, quorum primus exponit, quo modo Tannhauser, Veneris repudiato amore, invitus sit ad cantorum certamen, quod in arce Wartburgiensi habebitur; actus secundus res graves et diras in illo certamine gestas profert; tertius actus exitus exitiales dramatis personarum patefacit. 

 Actus primus 
Tannhauser in Monte VenerisHorselberg, iugum montium in Thuringia, quod ad orientem Ysenaci dissolvitur. amator Veneris deae diu versatus est. Attamen taedio adfectus Venerem rogat, ut sibi, homini mortali et quidem senescenti, ex specu floribus fucatis ornato abire liceat. Venus usque amore capta ei, ut maneat,  persuadere conatur, sed ille salvationem suam in Maria positam esse vehementer dicit. Hoc facto Venus evanescit, et Tannhäuser in valle prope castellum Wartburgense se invenit. Grex venatorum et cantorum Tannhauser ex somno excitatum praeterit. Eum adgnoscentes rogant, ut  ad certamen cantorum in Castello Wartburg habendum veniat. Tannhäuser primum recusat, sed opinionem mutat, cum a Wolfram von Eschenbach, uno cantorum, audisset lantgravii neptem Elisabetham eum, ex quo discesserat, desiderare. Itaque consentit Tannhäuser gregem comitari.

 Actus secundus
Scaena in aula cantorum in Castello Wartburgensi est. Elisabeth, de reditu Tannhauser certior facta, laeta aulam intrat et diu desiratum salutat. Wolfram, qui Elisabetham amat, hac occursatione blanda perturbatur. Incipit certamen, et coetus equitum nobilium advenit. Nonnulli ex cantoribus carmina de amore canunt. Quos Tannhauser inridet, adfirmatque eos nihil de amore scire, et denique ipse carmine Venerem laudat. Hoc loco, qui aderant intellegunt eum in Monte Veneris versatum esse. Tumultus clamorque audientium fit, et periculum est, ne Tannhauser a viris iratis occidatur. Attamen Elisabeth tumultui intervenit et rogat, ut Tannhauser ad veniam inpetrandam cum peregrinis Romam proficiscatur. Nisi venia a papaDe Urbano IV agitur. concessum sit, forsitan numquam redierit.

 Actus tertius
Post aliquantum temporis Elisabeth et Wolfram separatim ad adventum peregrinorum venia papali donatorum opperiendum eunt. Mox in vallem Wartburgensem adveniunt peregrini, sed Tannhauser inter illos non est. Elisabeth territa Mariam virginem rogat, ut se a vita liberet. Obortis tenebris, Tannhäuser advenit ad Montem Veneris rediturus. De Romam itinere suo narrat: Papam peccatis ignoscere recusasse et dixisse folia in baculo suo citius crescere. Venus ad locum apparet, rogatque, ut Tannhauser ad se reveniat. Wolfram autem omnia facit, ne amicus suus peccata sua iteret. Demique Elisabethae nominis mentionem facit, quo Tannhauser tamquam ex somno excitatur. Simul advenit pompa funebris, et Venus evanescit. Tannhäuser tunc certior factus est Elisabetham mortuam esse, et ipse quoque moritur. Simul coetus peregrinorum advenit. Sacerdoti nuntiat folia in papae baculo  crevisse. Quo testimonio Tannhauser peccatis suis venià donatus est. .

 Notae 

Categoria:Musica 1845