Vita Aemilii Paulli (Plutarchus)

Vita Aemilii Paulli est biographia viri Romani bis consulis Aemilii Paulli a Plutarcho scriptore Graeco composita et in Vitis parallelis cum stratego Corinthio Timoleonte comparata. Ambo enim magnas victorias militares rettulerunt et magnas regiones transmarinas pacaverunt atque in vita privata infelices fuerunt. In Paulli vita scribenda Plutarchus Polybium in primis secutus esse videtur, qui obses Romae retentus Aemiliorum et Scipionum familiaris fuit; cuius Historiarum libri ad secundum saeculum a.C.n. spectantes hodie magna ex parte nobis periere. Hanc vitam quinto decimo saeculo in nostrum sermonem vertit Leonardus Aretinus.

 De fontibus 
Plutarchus tres fontes historicos nominat: Polybium, Scipionem Nasicam qui legatus Aemilii Paulli in bello Macedonico fuit, et Posidonium quendam, nobis satis obscurum rerum gestarum scriptorem.
 Polybius praecipuus fons fuisse videtur. Raro textum Plutarchi cum Polybio conferre licet quia partis ultimae Historiarum tantummodo fragmenta sparsa exstant. Sed cum comparatio fieri potest saepe isdem paene verbis usus esse inveniturCollection des Universités de France pp.61-62. In situ interretiali Remacle excerpta ex hac vita in Historias inseruntur tamquam ab ipso Polybio scripta essent.. Polybium nomine citat tantummodo cum eius versio ab altera fide aliqua digna discrepat, sive Nasicae15.5 et 16.3 sive Posidonii19.4-7..
 Scipio Nasica est legatus cui Aemilius copias mandavit quibus per semitas montuosas castra Persei circumveniret atque a tergo aggrederetur. Proelio ad Pydnam igitur interfuit et Plutarchus eius testimonium Polybio bis anteposuit. Non historias scripsit Nasica sed epistulam quandam eius proelium narrantem legere Plutarcho licuit15.5: οὐχ ὅσους Πολύβιος εἴρηκεν, ἀλλ’ ὅσους αὐτὸς ὁ Νασικᾶς λαβεῖν φησι, γεγραφὼς περὶ τῶν πράξεων τούτων ἐπιστόλιον πρός τινα τῶν βασιλέων.. Postea bis consulatum gessit 162 et 155 a.C.n.
 Posidonius historiam Persei scripsit in qua se proelio adfuisse atque Persea tum comitari adfirmabat19.7: Ποσειδώνιός τις, ἐν ἐκείνοις τοῖς χρόνοις καὶ ταῖς πράξεσι γεγονέναι λέγων, ἱστορίαν δὲ γεγραφὼς περὶ Περσέως ἐν πλείοσι βιβλίοις.. Quam historiam legit Plutarchus atque adhibuit de rebus quae Romanis ignotae erant quamquam  Macedonum regi favisse non celabat19.10: ταῦτα μὲν οὖν ὁ Ποσειδώνιος ὑπὲρ τοῦ Περσέως ἀπολογεῖται. Negabat enim timiditate aut metu Persea proelium deseruisse sed quia vulneratus erat.. Ita fontes coaevos ex utraque parte sub manu habebatExempli gratia 21.7 de numero mortuorum..

Praeterea de catulo Persa mortuo et faustum victoriae omen dante Ciceronem memorat10.8: ταῦτα μὲν οὖν Κικέρων ὁ ῥήτωρ ἐν τοῖς περὶ μαντικῆς ἱστόρηκεν.. Alios auctores quoque in excursibus de quaestionibus naturalibus citavit.

 De Plutarchi proposito 
Plutarchus Aemilium tam effuse et constanter laudat ut nonnulli eruditi locutionem 'hagiographiam paganam'A. Barzano (1994) et M. Tröster (2011). ad hanc vitam describendam adhibuerint. Virtutes eius tam militares17.4, 20.7 etc. quam morales extollit: abstinentiam a pecunia4.5 et 28.7-10 quam avaritiae regis Persei saepe opponit., humanitatem6.9, 27.1-6, 28.11., scrupulosam moris maiorum observantiam...3.1-7, 17.10.11.. Nam tantum afuit  a populari ambitu ut semper optimatium opiniones professus sit38.1-6.. Etiam quae quis iure reprehendere possit excusat: quod totam Epirotarum gentem parvi per militem lucri causa dolo malo ad servitutem redegerit29.1-5: ...φρῖξαι δὲ πάντας ἀνθρώπους τὸ τοῦ πολέμου τέλος, εἰς μικρὸν οὕτω τὸ καθ’ ἕκαστον λῆμμα καὶ κέρδος ἔθνους ὅλου κατακερματισθέντος. culpam in senatus iussa reicit30.1: Αἰμίλιος μὲν οὖν τοῦτο πράξας μάλιστα παρὰ τὴν αὑτοῦ φύσιν, ἐπιεικῆ καὶ χρηστὴν οὖσαν = hoc contra naturam suam moderatam et honestam fecit.; quod uxorem nec adulteram nec sterilem repudiarit existimat fieri solere ut inter coniuges parvae morum discrepantiae vitam communem intolerabilem faciant5.1-5.. Hanc panegyrico similem relationem et apud Livium invenimus unde concludere licet ambos auctores e Polybii Historiis hausisse qui Aemilio Paullo nimis favebat, cuius velut cliens dici poterat.

In primis tamen philosophicam quandam virtutem apud Aemilium Paullum admiratur quod mortem repentinam duorum filiorum et nominis heredum tam fortiter tulerit nec ideo publica munera neglexerit sed etiam contionem apud populum habuit deis gratiam agens quod potius in suos quam in civitatem saevissent. Hac magnanimitate in adversa Fortuna ferenda eum Timoleontem superasse iudicabat qui ob fratris quamvis iustam necem paenitentia obrutus per viginti annos rebus publicis abstinuerit35-36 et Comparatio 2.10-12: φαίνεται τελειότερος ὁ Αἰμίλιος, ἐν χαλεπῇ τύχῃ καὶ πάθει μεγάλῳ τῷ περὶ τοὺς παῖδας οὐδέν τι μικρότερος οὐδ´ ἀσεμνότερος ἢ διὰ τῶν εὐτυχημάτων ὁραθείς....

Nec mirum si in praefatione vitarum Timoleontis et Aemilii Plutarchus opera sua historica delectari se fatetur quia velut in speculo virtutes quas imitari velit in illis magnis hominibus contemplatur. Etenim Aemilius Paullus qui humanitatem et litteras cum virtute coniungebat hominis typum praebebat qui auctori nostro maxime placebatPraef. 1.1: ὥσπερ ἐν ἐσόπτρῳ τῇ ἱστορίᾳ πειρώμενον ἁμῶς γέ πως κοσμεῖν καὶ ἀφομοιοῦν πρὸς τὰς ἐκείνων ἀρετὰς τὸν βίον.

 Notae 

 Editiones 
Collection des Universités de France:  Plutarque. Vies, tome IV, Timoléon-Paul-Emile. Texte établi et traduit par R. Flacelière et E. Chambry, Les Belles Lettres, 1966 Recensio critica

 Plura legere si cupis 
Alberto Barzanò, "Biografia pagana come agiografia. Il caso della vita plutarchea di Lucio Emilio Paolo", RIL, 1994: 403-424.
 Lora Holland, "Plutarch’s Aemilius Paullus and the Model of the Philosopher Statesman", in L. de Blois et al. (cur.): The Statesman in Plutarch’s Works. Proceedings of the Sixth International Conference of the International Plutarch Society, vol. II: The Statesman in Plutarch’s Greek and Roman Lives, Lugduni Batavorum, 2005: 269–279
Christiana Liedmeier, Plutarchus' Biographie van Aemilius Paullus. Historische Commentaar, Nijmegen, 1935 Recensio critica
 Woldemar Schwarze, Quibus fontibus Plutarchus in vita L. Aemilii Paulli usus sit ..., Lipsiae, 1891
Simon C. R. Swain, "Plutarch's Aemilius and Timoleon", Historia: Zeitschrift für Alte Geschichte, 1989: 314-334
 Manuel Tröster, "Plutarch and Mos Maiorum in the Life of Aemilius Paullus", Ancient Society, 2012: 219–254.
 "¿Una especie de hagiografía? Plutarco y la tradición histórica en la Vida de Emilio Paulo", Gerión Revista de Historia Antigua, 2011: 193-206

 Nexus externi 
Textus apud Vicifontem Ibidem comparatio Timoleontis et Aemilii
Editio Graecolatina apud Gallica
Study guide

Categoria:Vitae parallelae