Divisio instrumentorum musicorum

est ratio instrumenta musica in diversas classes digerendi. Instrumentum musicum  res est, qua melodiae musicae procreari possunt. Sed de voce humana opiniones inter se dissident: sunt qui vocem humanam putent instrumentum esse, negantibus aliis. Variae in divisione rationes adhiberi possunt, sicut generatio soni, materia aut structura aut usus aut functio instrumentorum, aliaeve res ad instrumenta musica pertinentes.

 De historia 
Rationes, quibus instrumenta musica in varias classes digeruntur, in moribus historicis
utilitateque positae sunt. Nam Sinenses instrumenta musica in octo diversas classes diviserunt, et quidem materiam instrumenti (corporis sonantis) respicientes; materiae instrumenti erant corium, sericum, metallum, lapis, argilla, lagoenaria, bambusa, lignum. 
Hinduistae autem instrumenta sua in inflatilia, chordophona, percussionalia, 
tympana diviserunt. 

Systema duarum classium — percussionalium (chordis inclusis) et inflatilium — quod in Europa mediaevali et postmediaevali remansit, expositum est ab Iulio Polluce, sophista et rhetore Graeco saeculi II.Poll. Onomast. 4.57-58. Quo systemate usus est non solum Augustinus (354-430), qui verbis q.s. organum  et rhythmus inflatilia et percussionalia (additis chordis) significabat,In opere suo De ordine 14.39. sed etiam Isidorus (560-636), et Hugo de Sancto Victore (saeculo XII), et Michael Praetorius (saeculo XVII).Kartomi 1999: 119–21, 147.

Saeculo XVI, instrumenta musica praesertim secundum aestheticam Christianam in classes distributa sunt. Tympana non semper inter instrumenta musica numerabantur. Saeculo XVII, classificationes cum ab aliis tum a Marino Mersenno, Athanasio Kircher et Michaele Praetorio amplificatae sunt. Saeculo XX, instrumenta ex structura iudicari coepta sunt, nam propositum erat modos classificandi magis ad rem intendere. Rationes digerendi liberae ab usu musico et ad quodlibet instrumentum applicabiles esse debebant.

 De divisionibus a musicologis factis 
Primum systema universum instrumentorum musicorum creatum est a Victore Carolo Mahillon, cuius opus continuatum est a Conrado Sachs et Erico von Hornbostel, quorum liber Systematik der Musikinstrumente (1914) instrumenta secundum sonum effectum in quattuor classes principales divisit:

 Idiophonum sive instrumentum quod sponte sua sonat. sicut xylophonum
 Membranophonum sive instrumentum quod membrana tacta aut pulsata sonat, sicut tympanum
 Aerophonum sive instrumentum quod ex fluxu aeris energiam capit et in undas sonoras convertit, sicut organum
 Chordophonum sive instrumentum in nervorum cantu positum.

Systema divisionis Hornbostel et Sachs primum stabilire coepit notiones, quae nunc eodem modo in toto orbe terrarum intelleguntur. Quae divisio fundamentum est classificationis generalis instrumentorum musicorum. Postea Sachs quintam addidit classem, in quam electrophona cadunt. Cavendum est tamen, nam quaedam electrica intrumenta musica, sicut cithara electrica quae chodophonum est, etiam sine electricitate aut usu amplificatri sonum efficere possunt.  

In divisione instrumentorum musicorum Hornbostel-Sachs, lamellophona sunt idiophona digitis pulsata, in quod genus [capsula sonans]] Europaea cadit, nec non ingens varietas "clavilium pollicarium" Africanorum, inter quae mbira.

Saeculo XX, nonnullae divisiones post Hornbostel et Sachs propositae sunt, sicut systema Andreae Schaeffner (1932), et taxinomia Conradi "Kurt" Reinhard (1960). 

Aliquanto post, Stephanus Mann, multarum rerum inventor, "organologiam" quinque classium positam in physica proposuit, quae ex 
 gaiaphonis (chordophonis, membranophonis, idiophonis) 
 hydraulophonis
 aerophonis
 plasmaphonis 
 quintephonis  
constat. Quae nomina ad quinque essentias (terram, aquam, ventum, ignem, quintessentiam)  referuntur. 

 Divisio in extensione soni posita 
Instrumenta extensione soni dividi possunt, in comparatione aliorum instrumentorum eiusdem familiae. 
 Instrumenta soprano, sicut tibia recta, violina, saxophonum soprano
 Instrumenta alto, sicut  cornu, viola, saxophonum alto, clarineta alto, xylophonum
 Instrumenta tenor: tuba ductilis, euphonium, saxophonum tenor, cithara, harpa, clavicymbalum, marimba
 Instrumenta barytona, sicut violoncellum, cornu barytonon, clarineta gravis, fagottus, saxophonum barytonon.

 Notae 

 Bibliographia 
 von Hornbostel, Erich M. & Sachs, Curt (1914) Systematik der Musikinstrumente. Ein Versuch. Zeitschrift für Ethnologie 46: 553–590.
 Galpin, Francis W. (1937) A Textbook of European Musical Instruments: Their Origin, History and Character. Williams and Norgate ltd.
 Kartomi, Margaret J. (1990) On Concepts and Classifications of Musical Instruments. Chicago Studies in Ethnomusicology. University of Chicago Press.
 Mann, Steve (2007) Natural Interfaces for Musical Expression: Physiphones and a physics-based organology. New Interfaces for Musical Expression. pp. 118–23.
 Reinhard, Kurt (1960) Beitrag zu einer neuen Systematik der Musikinstrumente. Die Musikforschung 13.2: 160–164. 

Categoria:Instrumenta musica