Vinalia

Vinalia fuere feriae Romanae antiquae quae bis in anno in honorem praecipue Iovis sed etiam postea Veneris celebrabantur: distinguebantur enim Vinalia priora quae die 23 Aprilis (a.d. VIIII Kal. Mai.) celebrabantur atque ad vinum novum degustandum Iovique libandum spectabantPlinius XVIII.287: Vinalia priora, quae ante hos dies sunt VIIII kal. Mai. degustandis vinis instituta, nihil ad fructus attinent. Quod idem Tusculi fiebat (Varro, Lingua Latina VI.16):  In Tusculanis portis est scriptum: "Vinum novum ne vehatur in urbem ante quam Vinalia kalentur".  a Vinalibus posterioribus quae Vinalia rustica dici solent et die 19 Augusti/Sextilis (a.d. XIV Kal. Sept.) celebrabantur, tempestatum ab uvis iam paene maturis arcendarum causaPlinius XVIII.289 (opinionem Varronis referens):  sunt Vinalia altera, quae aguntur a. d. XIIII kal. Sept. Varro . . . hunc diem festum tempestatibus leniendis institutum. Cf. ibidem 284: tria namque tempora fructibus metuebant, propter quod instituerunt ferias diesque festos, Robigalia, Floralia, Vinalia. Necnon ibidem XVIII.294 ex Varrone: Varro auctor est, si fidiculae occasu, quod est initium autumni, uva picta consecretur inter vites, minus nocere tempestates., quod Iovis munus erat qui atmosphaericis eventis praeeratVergilius, Georgica II.419: et iam maturis metuendus Iuppiter uuis..

 Iuppiter et vinum 
Georgius Dumézil Iovem omnia quae ad vinum pertinerent sibi vindicasse demonstrabat atque hanc rem cum mythis Vedicis comparabat in quibus potio stimulans "Soma" dicta Varunae propria habebaturDumézil (1975) pp93-4.. Certe Ovidius poeta Vinalium mythum aetiologicum in Fastis sic narrabat: Tuscorum rex Mezentius cum a Rutulis auxilio adversus Troianos vocaretur pretium societatis proximum mustum pepigit. Econtra pius Aeneas eadem Iovi vovit si victor fuisset. Nec mirum si qui rex deorum erat regnum in Latio Aeneae potius quam Mezentio aut Rutulis contulit. Ex illo tempore apud memores Romanos redduntur merito debita vina IoviFasti VI.898. Cf Paulo aliter Macrobius III.5.10: Ait [Cato] enim Mezentium Rutulis imperasse ut sibi offerrent quas dis primitias offerebant, et Latinos omnes similis imperii metu ita vovisse: IUPPITER, SI TIBI MAGIS CORDI EST NOS EA TIBI DARE POTIUS QUAM MEZENTIO, UTI NOS VICTORES FACIAS.. Scimus praetereaVarro, Lingua Latina VI.16: nam aliquot locis vindemiae primum ab sacerdotibus publice fiebant, ut Romae etiam nunc: nam flamen Dialis auspicatur vindemiam et ut iussit vinum legere, agna Iovi facit, inter cuius exta caesa et porrecta flamen primus vinum legit. vindemiae tempore flaminem Dialem primum omnium uvam legere debere: e quo ritu patet vindemiam in Iovis dicione fuisse.

 Quid de Venere? 
Varro negabat Veneri quicquam commune  esse cum VinalibusVI.16: Vinalia a vino; hic dies Iovis, non Veneris., cui opinioni de rusticis quidem Vinalibus ipse contradicere videbatur in eodem opere post quattuor paragraphosVI.20.  necnon ineunte de Re rusticaI.1.6; quo (hoc est est Veneris hortorum procuratricis) nomine Vinalia rustica instituta sunt.: sed tantum propter hortorum curam tum deam nominabat, nec de vino quicquam dicebat. At die 23 Aprilis  templi a consulari Lucio Porcio Licino anno 181 a.C.n. Veneri Erycinae extra portam Collinam dedicatiTitus Livius XL.34.4. Insuper alterum templum Veneris Erycinae in monte Capitolino anno 215 a.C.n. eodem die, ut videtur, dedicatum erat. dies natalis celebrabatur, cuius cultus e Sicilia Romam invectus erat (primo bello Punico diu circa montem Erycem et templum Veneris aequo Marte pugnatum erat). Illo die meretrices quae in illo templo merebant deam suam colebant. Iam Ovidius duas ferias nescio quomodo coniungebat ita canens:
cur igitur Veneris festum Vinalia dicant
quaeritis, et quare sit Iovis ista dies? (Fasti, IV.877-878).

Artius eas coniunxit Plutarchus dum rationem cur magna vini copia ante Veneris templum Veneralibus effundatur reddit et appendiculam Mezentianae fabulae addit: nam ut populum suum ab ebrietate et vinolentia prohiberet pius Aeneas vinum ante templum matris suae effudisse dicebatur. Casu quodam (aut potius de consilio?) die 19 Augusti quoque alterius Veneris templi dies natalis celebrabatur, Veneri Obsequenti anno 295 a.C.n. prope Circum Maximum ab aedile curuli Quinto Fabio Gurgite dedicatiTitus Livius X.31.9. Cf. Varro VI.20: Vinalia rustica dicuntur ante diem XIIII Kalendas Septembres, quod tum Veneri dedicata aedes et horti ei deae dicantur ac tum sunt feriati holitores. Item Festus, sub verbis Rustica Vinalia. De cultu Veneris vide Robert Schilling, La religion romaine de Vénus depuis les origines jusqu'au temps d'Auguste (Bibliothèque des Écoles françaises d'Athènes et de Rome, fasc. 178), De Boccard, 1954 pp.91-155: "Le culte des Vinalia". Recensio critica.

Nec mirum si ebrietas cum Venere facit quoniam Sine Cerere et Baccho friget Venus.

 Notae 

 Fontes 
Cato, primo libro Originum apud Macrobium, Saturnalia III.5.10
Fasti Praenestini a Verrio Flacco elaborati 
Ovidius, libro quarto Fastorum 863-900
Plutarchus, Quaestiones Romanae 45
Varro, Lingua Latina VI.16.
 Vergilius, Aeneis VII.645-654

 Plura legere si cupis 
Franz Bömer, "Iuppiter und die Römischen Weinfeste", Rheinisches Museum für Philologie, 1941: 30-58 
Dominique Briquel,	"Le personnage de Mézence dans les Fastes : érudition et poésie, ou Ovide entre Verrius Flaccus et Virgile", Revue des Études Anciennes, 1998: 401-416
Olivier de Cazanove, "Jupiter, Liber et le vin latin", Revue de l'histoire des religions, 1988: 245-265
 Georges Dumézil, "Vin et souveraineté: Vinalia" in	Fêtes romaines d'été et d'automne ; suivi de Dix questions romaines, Gallimard, 1975: 87-97. Recensio critica Altera recensio critica Nonnullae paginae apud Guglum librorum
"Virgile, Mézence et les « Vinalia »" in L'Italie préromaine et la Rome républicaine. I. Mélanges offerts à Jacques Heurgon, Publications de l'École Française de Rome, 1976: 253-263
Francesco Marcattili, "I santuari di Venere e i “Vinalia”", in Atti della Accademia Nazionale dei Lincei. Rendiconti, Serie IX, 2017: 425-444

Categoria:Feriae Romanae
Categoria:Ritus Augusti
Categoria:Ritus Aprilis
Categoria:Vinum