Philistos Syracusanus

Philistos filius Archomenidae, natus Syracusis circa 430, mortuus bello 356 a.C.n., fuit comes et fautor Syracusani tyranni Dionysii Maioris qui eum arci Ortygiae praefecit. Cum anno 367 Dionysius Minor patri successit Philistum exsilio revocavit qui abhinc adversarius Dionis et Platonis in aula principis fuit. Cum Dio Siciliam invasit exercitui tyrannidis praefuit et terra marique victus vitam finivit.

Rerum gestarum scriptor quoque fuit qui res Sicilianas rettulit ita ut a Cicerone non contemneretur atque etiam "Thucydides pusillus" appellareturAd Quintum fratrem II.11: "Siculus ille capitalis, creber, acutus, brevis, paene pusillus Thucydides; sed, utros eius habueris libros—duo enim sunt corpora—an utrosque, nescio. Me magis "de Dionysio" delectat; ipse est enim veterator magnus et perfamiliaris Philisto Dionysius. .

 Vita 
Nobili genere natus tamen iam antequam rerum potiretur amicus fuit Dionysii demagogiDiodorus Siculus XIII.91. quo tyranno facto tam ardens novi regiminis ad bellum adversus Poenos instituti fautor fuit ut Cornelius Nepos eum scripserit hominem amicum non magis tyranno quam tyrannidiX.3.. Arci Ortygiae praefectus magna habebatur auctoritate in militaribus rebus. Nonnulli auctores ei hoc dictum tribuunt cum consiliarius quidam Dionysio fugam suasisset: 'e tyrannide non celere equo exeundum esse sed per pedes tractum'Quamquam ipse in sua historia hoc dictum alii, non sibi tribuebat (Plutarchus, Dion 35).. Deinde quia Leptinis, Dionysii fratris, filiam clam tyranno duxisset ille indignans eum exsilio punivit. In Italiam, sive Hadriam sive Thurios abiit ubi scribendae historiae operam deditPlutarchus, Dio 11.6:  τὸν δὲ Φίλιστον ἐξήλασε Σικελίας, φυγόντα παρὰ ξένους τινὰς εἰς τὸν Ἀδρίαν, ὅπου καὶ δοκεῖ τὰ πλεῖστα συνθεῖναι τῆς ἱστορίας σχολάζων..

Revocatus est circa 367 a filio Dionysio Minore, hortantibus iis qui Dionis et Platonis politicis inceptis adversabantur. Quorum factionis dux factus Philistos duos philosophos rumoribus et accusationibus lacessere non desiit ita ut Dion in exsilium denique dimitteretur et Plato in arce velut in custodia retinereturPlutarchus, Dio 12-14..

In bello adversus Dionem Philistos iam senex primum cum quingentis equitibus et duobus peditum milibus Leontinos adortus est. Repulsus proelium navale commisit in quo victus et captus est: a Syracusanis inter cruciatus trucidatum esse verisimiliter adfirmabant PlutarchusDio 35-36. et Timaeus traditionem ad Timonidem referendam sequentes quamquam Ephorus et Diodorus SiculusXVI.16. victum Philistum ipsum sibi mortem conscivisse narrabant.

 De historia 
Historiam Siciliae undecim libris digestam et hodie deperditam reliquit quae usque ad annum 363 a.C.n. pertinebat. Duae partes fuerunt (vel duo corpora ut aiebat Cicero): septem primi libri  de Sicilia usque ad annum 406 a.C.n. tractabant, quattuor reliqui -qua parte Cicero ob tyranni mores acute a familiari descriptos maxime delectabatur- tyrannidem Dionysii Maioris atque saltem partim Dionysii Minoris narrabant. Philisto mortuo Athanis quidam opus continuavit. Eruditi Alexandrini eum in "canone" historicorum Graecorum numeraverunt.

Fuerunt qui Philistum vituperarent ob tyrannidem laudatam ut Timaeus Tauromenitanus, Dionysius Halicarnasseus, PlutarchusVita Dionis 36.. Non rerum scriptor sine studio fuit et Pausanias communem opinionem referebatDescriptio Graeciae I.13.9. scribens eum maxima Dionysii scelera prudenter dissimulasse. Maxime iniquus tamen fuit Dionysius Halicarnasseus in Epistula ad Cnaeum Pompeium cum ei obiceret ἦθός τε κολακικὸν καὶ φιλοτύραννον ... καὶ ταπεινὸν καὶ μικρολόγον (ingenium adulationi et tyrannidi amicum, humile et parvi animi).

Alii vero merita scriptoris non denigrabant ut qui Thucydidem imitatus esset quocum saepe comparatur, etsi inferior ab omnibus iudicatus. Ita Quintilianus: Philistus quoque meretur qui turbae quamvis bonorum post eosSc. Herodotum, Thucydidem, Theopompum. auctorum eximatur, imitator Thucydidi et ut multo infirmior, ita aliquatenus lucidiorInstitutio oratoria X.1.74.. Iudicium Ciceronis sequi videtur qui saepe de Philisto benigne loquebatur semper cum Thucydide consociatoDe Oratore II.13.57. Brutus 66 et 294. Et in epistula ad Quintum fratrem supra memorata..

Plutarchus e fonte Philisti tam in Vita Niciae quam in Vita Dionis hausit non minus quam Diodorus cum res in Sicilia gestas tractabat.

 Fontes 
Cornelius Nepos, Liber de excellentibus ducibus exterarum gentium: X: Dio 
Diodorus Siculus, Bibliotheca historica libris XIII-XVI
Dionysius Halicarnasseus, Epistula ad Cnaeum Pompeium 5.
Plutarchus, Vita Dionis. Cf. Vita Niciae 19.6 et Vita Timoleontis 15.10.

 Editiones 
Felix Jacoby, Die Fragmente der griechischen Historiker, Lugduni Batavorum, E. J. Brill, 1954: III.551-567.

 Plura legere si cupis 
Valérie Fromentin, "Philistos de Syracuse, imitateur de Thucydide ? Réexamen du témoignage de Denys d’Halicarnasse" in Ombres de Thucydide, Ausonius, 2010: 105-118
Stefan Schorn, "Politische Theorie, ‚Fürstenspiegel‘ und Propaganda. Philistos von Syrakus, Xenophons Hieron und Dionysios I. von Syrakus", In David Engels (cur.), Zwischen Ideal und Wirklichkeit. Herrschaft auf Sizilien von der Antike bis zum Spätmittelalter. Franz Steiner, 2010: 37-61 Recensio critica
Karl Friedrich Stroheker, Dionysios I. Gestalt und Geschichte des Tyrannen von Syrakus, Wiesbaden, 1958 Recensio critica
 Renate Zoepffel, Untersuchung zum Geschichtswerk des Philistos von Syrakus, Universitas Friburgensis Brisgaudiae, 1965. (Dissertatio academica).

 Notae 

 Nexus externi 
Britannica

Categoria:Nati saeculo 5 a.C.n.
Categoria:Mortui 356 a.C.n.
Categoria:Viri
Categoria:Milites Graeci antiqui
Categoria:Historici Graeci antiqui
Categoria:Historia Syracusarum
Categoria:Necati
Categoria:Scriptores operum deperditorum