Baldachinum

BaldachinumLexicon Universale Hofmann. vel baldakinusDu Cange et al., Glossarium mediæ et infimæ latinitatis; ibi etiam Baldekinus, Baldechinus, Baldachinum, Baldicum, Bandaquinus, Baudequinus. est verbum tardioris Latinitatis imprimis in Ecclesia Catholica Romana in usu, umbellam ad Sanctissimum Sacramentum (id est panem secundum fidem ecclesiae in corpus Christi conversum) vel etiam episcopum, principem aut alium hominem gravem honorificandum ac tuendum.

 Etymologia 
Secundum Carolum du Fresne nomen baldakinus pannum notat, cuius stamen ex filo auri, subtemen ex serico texitur, plumario opere intertextum. Nomen a Baldacco, id est Bagdato, repetere, quod confieret ibi et inde in Occidentem deferetur.Ibidem.

 Usus ecclesiasticus 
Baldachinum, quod in processionibus super Sanctissimum defertur, etiam coelum gestatorium appellatur.Neher, St.J.: Vera idea ornatus ecclesiastici (1860), p. 40. Quadratum, oblongum, ex serico seu holoserico auro et argento intexto, albi coloris est. Undique habet ornatum duplicium fasciarum.Ibidem.

Umbraculum sive baldachinum, quod in sublimi supra altare et supra sedem episcopi appendi debet, forma quadrata est, colore conformi colori caeterorum paramentorum, pro temporum ac celebritatum varietate.Caeremoniale episcoporum (1752 / 1886), p. 24.

Etiam verbum conopeum (Graece Κωνωπεῖον) pro baldachino in usu est, varia significans:Selle, Monika (1994). Conopeum. In: Kasper, Walter (ed.): Lexikon für Theologie und Kirche. 3. ed., vol. 2. Friburgi Brisgoviae, col. 1297 s.
Baldachinum linteum super altare.
Caelum gestatorium.
Velum tabernaculum ecclesiae tegens.  
Umbella serica metae similis flavis et rubris virgis sibi insequentibus, quae olim sacerdotes et cantores in processionibus protegebat, postea signum honoris basilicarum facta.

 Architectura 
Raro scriptores recentiores pro ciborio verbo baldachini usi sunt, quod autem sensu stricto linteum esse debet. Ciborium a Bernini in Basilica Vaticana sub cupula et super sepulcrum apostoli Petri paene totum aere factum (nihil nisi basis quattuor columnarum ex marmore constat) coniunctio ingeniosa ciborii et baldachini habetur, quoniam artifex tegimentum altaris super quattuor columnas positum pannis dependentibus ac fasciis exornavit, quas autem ex aere imitatus est.Guida d'Italia, ed. decima (Romae: 2008), 641.

 Notae 

 Bibliographia 
Weber, Marga (1990). Baldachine und Statuenschreine (= Archaeologica. vol. 87). Giorgio Bretschneider, Romae, ISBN 88-7689-036-X (Item: Francofurti ad Moenum, thesis doctoralis, 1982).

 Nexus externi 

Caeremoniale episcoporum, cap. XIV / S. 24 (1752 / 1886): Umbraculum, seu baldachinum, et super altare, et supra sedem Episcopi statuatur. Ejus forma et color. Alterum umbraculum pro rebus sacris in processionibus gestandis. A quibus hoc umbraculum deferendum, et quo ordine.
Decretum quo declaratur, Episcopis, in Ecclesiis Regularium Pontificalia exercentibus licere Baldachinum erigere (1603).

Categoria:Liturgia
Categoria:Sacra supellex