Chabrias

Chabrias (mortuus 357 a.C.n. in insula Chio) fuit strategus Atheniensis e demo Aixone et mercennariorum dux. Multarum victoriarum gratia magnis honoribus dignus iudicatus est, inter alia statua in agoraAristoteles, Ars Rhetorica 1411b(III.10.8). Pippin-Burnett et Edmonson (1961). Anderson (1963). Buckler (1972). et liturgiarum immunitate.

 De militia 
Primam militiam, quam quidem norimus, Bello Corinthio in Thracia cum Thrasybulo absolvit (389 a.C.n.) ac deinde Iphicrati in Peloponneso successit. Anno sequenti in insulam Cyprum navigavit ubi regi Evagorae opem adversus Persas ferebat. In itinere et Lacedaemonios in Aegina insula, occiso harmosta Gorgopa, vicitXenophon, Hellenica V.1.10-13. Ab anno 386 et Antalcidae Pace quae Bello Corinthio finem imposuit mercennarios ducens pro pharaone Acore in Aegypto contra Persas rebellante privatus feliciter hostibus restititDiodorus Siculus XV.29.1-3. Strabo, Geographicorum XVI.2.33 et XVII.1.22.. Anno 380 mortuo Acore ab Atheniensibus Persarum querelis motis revocatusDiodorus Siculus XV.29.4. Chabrias iam anno 378, cum Athenienses ob Sphodriadis inexpectatum in Atticam impetum Lacedaemoniis bellum indixissent, strategus electus Cleombroto, Spartanorum regi, iter ad Thebas claudebatXenophon, Hellenica V.4.14. (tum enim Athenienses Thebanorum socii erant). Proximo anno feliciter cum altero rege Agesilao prope Thebas bellum gessitː hoc proelio Chabrias milites iussit  'obnixo genu scuto'Ita Cornelius Nepos.  et infesta hasta  hostium impetum immobiles exspectare  nec Spartani eos adgredi ausi suntDemosthenes, Adversus Leptinem 76. Xenophon, Hellenica V.4.44. Cornelius Nepos I.1-3. Diodorus Siculus XV.32.5-6. Polyaenus II.1.2. Anno 376 mense septembri (16 Boedromionis) praeclaram victoriam navalem prope insulam Naxum rettulit. Tum populus ei statuam in agora decrevit quia victis Lacedaemoniis iter  secundae confoederationi maritimae aperueratDiodorus Siculus XV.33.3-34.2. Xenophon, Hellenica V.4.61. Demosthenes, Adversus Leptinem 77. Plutarchus, Vita Phocionis VI.3. Polyaenus, Strategemata III.11.2.. Thalassocratia enim rursus penes Athenienses erat qui hanc primam navalem victoriam post Peloponnesiacum bellum propria classe adversus Graecos referebant. Anno proximo  Abderitis succurrit qui a Triballis (populo Thraciam incolente) victi erantDiodorus Siculus XV.36.2-4 qui Chabriam ibi mortuum esse falso rettulit.. E periculo evasi Abderitae confoederationem Atheniensem inierunt. Abhinc saepe strategus eligebatur. Cum vero Thebanorum societatem deserentes Athenienses rursus Lacedaemoniis succurrebant  res difficilior Chabriae iam fuit ob virtutem bellicam Epaminondae quem tamen ab isthmo prohibere potuit. Sed cum Athenienses Oropum amiserunt, anno 366 proditionis accusatus tandem absolutus estDemosthenes, In Midiam 66. Plutarchus, Regum et imperatorum apophthegamata. Accusator erat Leodamasː Adversus Leptinem 146, Aristoteles, Ars Rhetorica I.7.13.. Circa 360 rursus in Aegyptum venit atque pharaones Tachum et postea Nectanebum una cum Agesilao, Spartanorum rege, adversus rivales et Persas adiuvitCornelius Nepos II.3.. Bello sociali ineunte Athenas revocatus est. Trierarchus erat et insulam Chium oppugnabat cum anno 357 a.C.n. pugnando fatum obiitCornelius Nepos IV.2-3. Plutarchus, Vita Phocionis 6. Diodorus Siculus XVI.7.3-4. Demosthenes, Adversus Leptinem 80-1..

 De filio 
Chabriae fuit filius Ctesippus nomine pro quo Demosthenes anno 354 a.C.n. orationem Adversus Leptinem apud iudices habuitPlutarchus, Vita Demosthenis 18., patre iam mortuo. Nam ille Leptines legem tulerat liturgiarum immunitates optimis civibus olim donatas tollentem et Ctesippus qui talem immunitatem in patris hereditate acceperat legem accusabat atque eius abrogationem a iudicibus postulabat. 

Stultus fuisse dicitur adeo ut Phocionem, qui ex amici filio bonum civem facere conabatur, incepti sui paenitueritPlutarchus, Vita Phocionis 7..

 De dictis et moribus 
In collectaneo apophthegmatorum Plutarchus nobis tria dicta Chabriae tradidit. Cui si credimus dicere solebat 'cervorum exercitum a leone ductum formidolosiorem esse quam exercitum leonum a cervo ductum'; item "optimum imperatorem esse qui hostes optime novit'. At cum capitalis criminis unacum Iphicrate reus factus esset collegae luctuosum habitum induto dixisse fertur 'si ita Atheniensibus placitum erit,  eodem modo Iphicratem sordidum et ieiunum interficient quam Chabriam lautum et bene cenatum'.

In Vita PhocionisIbidem 6ː  ... τὴν ἐκείνου φύσιν, ἀνώμαλον οὖσαν καὶ ἄκρατον. νωθρὸς γὰρ ὢν ὁ Χαβρίας καὶ δυσκίνητος ἄλλως, ἐν αὐτοῖς τοῖς ἀγῶσιν ὤργα καὶ διεπυροῦτο τῷ θυμῷ, καὶ συνεξέπιπτε τοῖς θρασυτάτοις παραβολώτερον. Plutarchus ei naturam nec satis aequalem nec bene temperatam tribuebatː ita piger imperator et lentus (νωθρὸς ... καὶ δυσκίνητος)  habebatur nisi quod in ipso proelio audacior omnibus vehementiorque subito fiebat quae causa ei mortis fuit. Nam et primus in Chiorum portum intravit nec cum ceteris retro natare ad suos voluitCf Cornelius Nepos XII.4 et Diodorus Siculus XVI.7.. Si Nepoti credimusXII.3.2. maiore luxu vivebat quam ut Atheniensium invidiam effugere possetː quocirca diu et saepe peregre manebat.

 Notae 

 Fontes  
Aristoteles, Ars Rhetorica 1411b(III.10.8).
Cornelius Nepos, Liber de excellentibus ducibus exterarum gentium XIIː Chabrias 
Demosthenes, Adversus Leptinem 75-87
Diodorus Siculus, Bibliotheca historica libro quinto decimo necnon libro sedecimo cap. 7.
Pausanias, Descriptio Graeciae I.29.3 (de tumulo)
Plutarchus, Vita Phocionis 6-7 et  Regum et imperatorum apophthegmata 187d
Polyaenus, Strategemata III.11
Xenophon, Hellenica libris V-VII.
Supplementum Epigraphicum Graecum 19-204

 Plura legere si cupis 
J. K. Anderson, "The Statue of Chabrias", American Journal of Archaeology, 1963ː 411-413
Elisabetta Bianco, "Chabrias Atheniensis".  Rivista Storica dell’ Antichità, 2000ː 47–72.
John Buckler, "A Second Look at the Monument of Chabrias", Hesperia: The Journal of the American School of Classical Studies at Athens, 1972ː 466-474
Anne Pippin Burnett and Colin N. Edmonson, "The Chabrias Monument in the Athenian Agora", Hesperia: The Journal of the American School of Classical Studies at Athens, 1961ː 74-91
 C. Rehdantz, Vitae Iphicratis, Chabriae, Timothei Atheniensium, Berolini, 1845
Édouard Will, "Chabrias et les finances de Tachôs" , Revue des Études Anciennes, 1960ː 254-275
 A. G. Woodhead, "Chabrias, Timotheus, and the Aegean Allies, 375-373 B. C.", Phoenix, 1962ː 258-266

 Nexus externi 
Chabrias apud Paulys Realenzyklopädie
Categoria:Milites Graeci antiqui
Categoria:Ductores exercitus
Categoria:Nati saeculo 5 a.C.n.
Categoria:Mortui 357 a.C.n.
Categoria:Historia Athenarum