Dio Syracusanus

Dio vel Dion (Graece Δίων), filius Hipparini nobilis Syracusani, natus anno 408 a.C.n. Syracusis, ibidem anno 354 mortuus, fuit Syracusanorum tyrannus inter 357 et 354: Dionysio II successit et a succesore Callippo necatus est. Simul Platonis discipulus fuit et philosophiae deditus magistrum bis in Siciliam accersivit. Per Dionem etenim Plato sperabat se tandem philosophicam rempublicam quam in libris delineaverat in terris instituere posse.

Duplici nexu cum tyranno Dionysio I conexus erat: nam soror eius Aristomacha tyranno nupserat atque ipse eorum filiam Aretam uxorem duxerat et tyranni gener factus erat cuius proximus consiliarius habebatur. Anno 367 a.C.n. Dionysius II, quem Dionysius I ex altera uxore Doride genuerat, patri successit quamquam ad imperium non satis paratus videbatur quia pater eum semper intra arcis moenia clauserat. Itaque aliquamdiu Dionem ut mentorem retinuit. Paulisper tamen invidia inter eos orta est ita ut Dio in Graeciam dimitteretur atque postremo bonis privaretur. Ibi fautores collegit atque Syracusanos sibi conciliavit tyrannidem in regnum conversurum pollicendo atque Graecas Siciliae civitates a Carthaginiensibus vastatas restiturum. Qui Dionysium e regno expulerunt. Non tamen diu imperavit Dio: quarto iam anno Callippi, Atheniensis hospitisPlutarchus XVII.2-3., insidiis succubuit atque dolo periit.

 De politica actione 
Inter modernos historicos controversia exstitit utrum revera rempublicam idealem secundum Platonis doctrinam Syracusis instituere voluerit an speciosa philosophia abusus sit ad tyrannicam potestatem sibi parandam. Constat eum amicitias cum Carthaginiensibus coluisse, quae causa fuit ob epistulam interceptam exsiliiPlutarchus, Dio 14.4-7. Cf. ibidem 5.8 et 6.5.; postea denuo cum in Siciliae litus cum parvo exercitu adpelleret in parvo oppido Minoa nomine a praefecto Carthaginiensi benigne acceptus et varie adiutus estPlutarchus, Dio 25.10-13.. Quod societatis genus non unicum est: exempli gratia anno 344 a.C.n. Hicetas auxilium Poenorum classis adversus Dionysium et Timoleontem adhibuitPlutarchus, Timoleon 9-12, 17-20.. Non gratus erat Dio populo Syracusano (fortasse quia cum domo tyrannica cognatior erat) nedum popularium factioni duce Heraclide. Itaque antequam Dionysium ex arce expelleret Leontinos proficisci coactus est. Mox vero postquam praesidium tyranni ex arce imprudentes incolas adorti sunt illi auxilium Dionem rogaverunt et eum revocarunt in urbem. Ita bis Syracusas liberasse sese gloriabaturPlutarchus, Dio 38-45.. Ne post victoriam quidem in gratiam cum populo rediit qui ei obiciebant quod arcem et tumulum Dionysii destruere noluissetPlutarchus, Dio 53.2. Timoleon 22.1-3. et mitius eum salvum cum filio dimisissetPlutarchus, Dio 33.5. (sed ipse sororem, uxorem, filium a tyrannis salvos reciperare volebat) necnon quod agrorum divisionem reiceretPlutarchus, Dio 37.5-6 et 48.5-6.. Res eo usque devenerunt ut Dionis iussu Heraclides, qui Corintho ad tyrannidem evertendam et ipse veneratCornelius Nepos V.1, caedereturCornelius Nepos VI.4-VII.1.: quod scelus e Dione novum tyrannum faciebat et paulo post ipse falsi amici ictibus succubuit.

 De domesticis calamitatibus 
Dio filium Hipparinum ex Areta Syracusis genuerat. At solus in exsilium proficisci coactus uxorem, sororem filiumque in tyranni potestate reliquit qui Hipparinum molliore vitiosaque educatione corrupisse dicitur. Mox Dionis uxorem insuper alio viro nuptum dedit, quae non minima causa Dioni fuit expeditionis suscipiendae. Bona subrepta minus dolebat quia divitiae sufficientes ei manebant. Victoria parta familiares salvos quidem reciperavit atque pristinam uxorem rursus habere voluit et qua etiam secundum filium genuit sed paulo antequam ipse occideretur filius Hipparinus incerta de causa (Cornelius NeposIV.3-5. Vide etiam Plutarchum 55.4 insolitam paternae educationis severitatem in culpa fuisse coniectabat) e tecto sese deiecit. Soror uxor infans Dione necato in carcerem primum coniecti sunt:  deinde Hicetas olim Dionis amicus eas suscepit et paulo post, ut quidem affirmabat PlutarchusVita Dionis 58.8-10.. eorum corpora e nave in mare praecipitari iussit

 Praecipui fontes antiqui 
Cornelius Nepos, Liber de excellentibus ducibus exterarum gentium: X: Dio 
Demosthenes, Adversus Leptinem 162.
Diodorus Siculus, Bibliotheca historica liber XVI
Platonis Epistulae
Plutarchus, Vita Dionis
Polyaenus, Strategemata V.2.7-8

 Plura legere si cupis 
Helmut Berve, Dion, Moguntiae, 1957. (Abhandlungen der Geistes- und Sozialwissenschaftlichen Klasse. Jahrgang 1956. Nr 10). Recensio critica
Jacqueline Christien, "Mercenaires et partis politiques à Syracuse de 357 à 354", Revue des Études Anciennes, 1975: 63-73
G. A. Lehmann, "Dion und Herakleides", Historia: Zeitschrift für Alte Geschichte, 1970: 401-406
Claude Mossé, "Les mercenaires dans les luttes internes de Syracuse au ive siècle. Le témoignage des vies de Dion et de Timoléon de Plutarque" in Esclavage, guerre, économie en Grèce ancienne. Hommages à Yvon Garlan, P. Brulé - J. Ouhlen éd., 1997: 165-175
Federicomaria Muccioli, Dionisio II : storia e tradizione letteraria, Bononiae, CLUEB, 1999 Recensio critica Altera recensio critica
Domenica Paola Orsi, La lotta politica a Siracusa alla metà del IV secolo A. C. Le trattative fra Dione e Dionisio II, Bari, Ediprint, 1994 Recensio critica Altera recensio critica
Sandra Péré-Noguès, "Aristomaché et Arétè, deux femmes dans la tourmente des guerres civiles à Syracuse" in Des femmes en action. L'individu et la fonction en Grèce antique,  Éditions de l’École des hautes études en sciences sociales, 2013: 117-132
Heather L. Reid et Mark Ralkowski, "Plato at Syracuse: Essays on Plato in Western Greece with a new translation of the Seventh Letter by Jonah Radding", Parnassos Press, 2019
Lionel Jehuda Sanders, The Legend of Dio, Toronto, 2008 Guglum librorum
Jürgen Sprute, Dions Syrakusanische Politik und die Politischen Ideale Platons, Hermes, 1972: 294-313
J. H. Thiel, Studies in ancient history, Brill, 1994: capitulum 7 (73-98): "On the Syracusan Experiment"
Ludwig Voit, "Zur Dion-Vita", Historia: Zeitschrift für Alte Geschichte,, 1954: 171-193 
H. D. Westlake, "Friends and Successors of Dion", Historia: Zeitschrift für Alte Geschichte, 1983: 161-172

 Notae 

 Nexus externi 
Robert Paris, Les réformistes Dion et Platon, à l’œuvre à Syracuse, 2021
"Dion" - apud: Meyers Großes Konversations-Lexikon, tomus 5. Lipsiae 1906, p. 25 

Categoria:Discipuli Platonis
Categoria:Historia Syracusarum
Categoria:Necati
Categoria:Tyranni Graeci