Plotina

Plotina alias Pompeia Plotina (nata inter 62 et 72 fortasse Nemausi, mortua circa 123), uxor Traiani, fuit imperatrix Romana inter 98 et 117. Filia erat Lucii Pompeii e Nemausensi coloniaHistoria Augusta, Vita Hadriani XII.2: Per idem tempus in honorem Plotinae basilicam apud Nemausum opere mirabili extruxit. Fortasse matri erat nomen Plotia. Traiano nupsit antequam imperator fieret, hoc est ante 98; liberos autem ei non peperit. Titulum Augustae inter 100 et 105 una cum sorore Traiani Marciana recepit quem initio recusarat quamdiu ipse Traianus pater patriae appellari noluitPlinius, Panegyricus Traiani 84.. Anno 106 in eius honorem urbs in Thracia a Traiano condita Plotinopolis appellata est. Ab anno 112, eius effigies in nummis expressa est. Anno 117 Hadriano a Traiano adoptato multum contulisse videtur. Post mortem per apotheosim inter divas relata cultu divino honorabatur. Dio Cassius LXIX.10..

 De virtutibus et philosophia 
Antiquarum matronarum Romanarum imago habebatur PlotinaDio Cassius LXVIII.5. Carucci (2024). H. Müller-Reineke, "rarae fidei atque singularis pudicitiae femina—The Figure of Plotina in Apuleius' Novel ("Metamorphoses" 7.6-7)" Mnemosyne, 2008: 619-633. et Plinius in Panegyrico eius virtutes extollit, imprimis modestiam et mariti reverentiam83:  Eadem quam modica cultu! quam parca comitatu! quam civilis incessu! Mariti hoc opus, qui ita imbuit, ita instituit: nam uxori sufficit obsequii gloria.. Eaedem virtutes in nummis quoque celebrantur in quibus Plotina cum dea VestaAureus in Museo Britannico aut Fide aut ara PudicitiaeDenarius in Museo Britannico. consociabatur.

Plotina a philosophis disputationibus non aliena erat atque etiam Epicurismi adsectatrix fuisse creditur. Certe fidem suam interposuit et ab Hadriano impetravit ut diadocho Epicuri Hortorum Athenis Graece testari liceret atque successorem ad libitum eligere Epistulae Plotinae epigraphicae Latine et GraeceEpistulae Plotinae epigraphicae Anglice versae.. Inquantum se praeceptis Epicurismi dederit incertum estC. J. Castner, Prosopography of Roman Epicureans from the Second Century B.C. to the Second Century A.D., 1989: 51-55. Tiziano Dorandi. "Plotina, Adriano e gli Epicurei di Atene", in Epikureismus in der späten Republik und der Kaiserzeit, Steiner, 2000: 137-148. James H. Oliver, "The Empress Plotina and the Sacred Thymelic Synod", Historia: Zeitschrift für Alte Geschichte, 1975: 125-128: certe biographia in Dictionnaire des Philosophes Antiques honorata estKirbihler (2012).. Omnes fontes de epicurismo Plotinae ad ultimam vitae partem pertinent.

 De Traiani successione 
Plotinia et Matidia (Hadriani socrus) Traianum in Orientem secutae sunt ad ultimam Parthicam expeditionem. Adversae valetudini succumbens imperator in ipsa mortis hora Hadrianum adoptasse dicitur. Quam ob rem et quia eius mortem aliquamdiu occultarant rumores orti sunt Plotinam illam adoptionem conivente praefecto praetorio ementitam esse ut quem ipsa elegisset imperator fieretYves Roman, Bernard Rémy, Laurent Riccardi.	"Les intrigues de Plotine et la succession de Trajan. À propos d’un aureus au nom d’Hadrien César", Revue des Études Anciennes,  2009: 509-517.  Patrick Le Roux, "Les accessions au pouvoir de Trajan et Hadrien. L’imperium en question" in L'Empire romain. Histoire et modèles. Scripta varia III, Presses universitaires de Rennes, 2022: 225-240. Hanc traditionem secuti sunt Dio CassiusHistoria Romana 69.1. Qui fortasse traditionis primus auctor fuit quoniam patris Aproniani testimonium invocat qui Ciliciae provinciae praefuit. et Spartanus in Historia AugustaVita Hadriani IV.1, 4, 8-10. Cf Eutropius, Breviarium VIII.6.1. Aurelius Victor, De Caesaribus XIII.11 et 13.. Certe Hadrianus erga utramque feminam postea ingratus non visus est. Cineres  imperatoris mortui Romam cum Matidia et Acilio Attiano reportavit PlotinaHistoria Augusta. Vita Hadriani V.9..

Numismatica 
Ab anno 112 Traianus nummos uxoris suae effigie signatos cudendos curavit cum titulo PLOTINA AVG(usta) IMP(eratoris) TRAIANI. Traiano mortuo quoque Hadrianus in aureis eam cum divo maritoAureus in Museo Britannico aut cum MatidiaAureus in Museo Britannico consociavit cum titulo PLOTINAE AVG(ustae).  Postquam ipsa diva facta est aureum invenimus in quo cum marito et filio adoptato consociata estAureus in Museo Britannico.

In pluribus Thraciae et Asiae Minoris urbibus (Anazarbi, Perinthi, Laodiceae ad Lycum etc.) nummos Graecos eius effigie signatos edideruntNummus Perinthi cusus in Museo Britannico.  Cf. David R. Sear, Greek imperial coins and their values, 1982 pp.101-2..

 Notae 

 Fontes 
Dio Cassius, Historia Romana LXVIII.5 et LXIX.1 et 10 (epitome Xiphilini)
Historia Augusta, Vita Hadriani
Plinius, Panegyricus 83-4.

 Plura legere si cupis 
Mary T. Boatwright, "The Imperial Women of the Early Second Century A.C.", The American Journal of Philology, 1991: 513-540
Jasper Burns, Great Women of Imperial Rome. Mothers and Wives of the Caesars, Londres, New-York, 2007 Recensio critica Nonnullae paginae apud Guglum librorum
 Margherita Carucci, "Plotina and the (Re)Invention of the Tradition of Womanhood". In: Tradition and Power in the Roman Empire, Brill, 2024: 156-170
F. Cenerini, “Pompeia Plotina e Ulpia Marciana: le donne di Traiano”, in L. Zerbini(cur.), Traiano l'Optimus Princeps, Treviso, Unibrè, 2019: 9-25.
María Pilar González-Conde Puente, "El proceso de formación de la política dinástica de Trajano", Dialogues d'histoire ancienne, 2015: 127-148
Francois Kirbihler, "Pompeia Plotina" in Dictionnaire des Philosophes Antiques, 2012
Gérard Minaud, Les vies de 12 femmes d’empereur romain, Paris, L’Harmattan, 2012: 147-168.
P. A. Roche, "The Public Image of Trajan's Family", Classical Philology, 2002: 41-60
Karl Strobel, Kaiser Traian. Eine Epoche der Weltgeschichte, Friedrich Pustet, 2010 Recensio critica
Hildegard Temporini, Die Frauen am Hofe Trajans. Ein Beitrag zur Stellung der Augustae im Principat, De Gruyter, 1978 Recensio critica Nonnullae paginae apud Guglum librorum
"Frauen im Bild der domus Augusta unter Trajan", in: E. Schallmayer (ed.), Traian in Germanien, Traian im Reich, 1999: 45-53.

 Nexus externi 
Vicimedia communia plura habent quae ad Pompeiam Plotinam pertinent.
Nummi Plotinae in Museo Britannico
De Plotinae epistula ad scholam Epicuream Atheniensem pertinente

Categoria:Nati saeculo 1
Categoria:Mortui saeculo 2
Categoria:Mulieres
Categoria:Romani antiqui
Categoria:Gens Pompeia
Categoria:Augustae
Categoria:Uxores imperatorum Romanorum
Categoria:Hadrianus
Categoria:Traianus
Categoria:Philosophi Epicurei