Tiresias

Tiresias (Graece Τειρεσίας) in mythologia Graeca, Everis et Chariclis filius, est praeclarus vates Thebanus, qui voluntatem deorum avium cantibus vel etiam sonitu alarum dinoscit.Euripides, Phoenissae 839 In Odyssea Ulixes Circae monitu ad Inferos mittitur ad eum consulendum, quia solus inter umbras vanas mentis facultates non amisissetOdyssea X.492.. Vitam autem in Boeotia degit, regum Thebanorum comesː in primis Labdacidas saepe monuit, quibus ob oracula saepe invisus fiebat adeo, ut artem divinatricem vati inutilem esse existimarit, quia si  acerba praenuntiaris inimicos tibi feceris, si contra mentiaris iniuriam deis fecerisPhoenissae 954-8ː ὅστις δ´ ἐμπύρῳ χρῆται τέχνῃ //μάταιος· ἢν μὲν πικρὰ σημήνας τύχῃ, //ἐχθρὸς καθέστηχ´ οἷς ἂν οἰωνοσκοπῇ· // ψευδῆ δ´ ὑπ´ οἴκτου τοῖσι χρωμένοις λέγων // ἀδικεῖ τὰ τῶν θεῶν. . Ut qui fatorum interpres esset, in multis tragoediis antiquis apparebat, inter quas praeclarissimae sunt Sophocleae Antigona et Oedipus rex. Longissima vita donatus est ut qui in Bacchis Cadmo adhuc vivente iam senex esse dicebatur et Oedipodi eius abnepoti nihilominus superfuit.

 Cur a deis excaecatus sit 
Caecitas saepe cum vaticinatione coniungebatur (Phineus, Homerus...). De Tiresia duae praecipuae fabulae narrabanturː
Secundum Pherecydem Tiresias forte deam Athenam nudam et lavantem aspexit. Pudicitia laesa dea ei lumina ademit. Cum autem misera mater Charicles deam precibus adiret, illa aurium Tiresiae potestatem ita auxit, ut avium sermonem intellexerit. Simul ei baculum dedit, quocum progrederetur, velut ac si videret.
 Secundum Hesiodum (et Ovidium) Tiresias duos serpentes coeuntes calcavitSic Hyginus. At Ovidius III.325ː baculi violaverat ictu., e quo mulier e viro factus est. Sortibus monitus eodem regressus iterum eosdem serpentes calcavit et rursus vir evasit. Cum autem Zeus et Hera, uter sexus in coitu maximam voluptatem perciperet, quondam disceptarent, Tiresiam utriusque expertumOvidius III.323ː Venus huic erat utraque nota. litis iudicem fecerunt. Qui respondit e voluptate amoris novem partes habere feminam et tantum unam virumHos versus Hesiodi citat Apollodori bibliothecaː οἴην μὲν μοῖραν δέκα μοιρῶν τέρπεται ἀνήρ,
τὰς δὲ δέκ᾽ ἐμπίπλησι γυνὴ τέρπουσα νόημα.. Quo responso indignans Hera eum excaecasse dicitur. Zeus, ut poenam velut molliret, ei vaticinationem instar solacii dedit. Haec fabula Francogallico poetae Gulielmo Apollinari drama surrealisticum inspiravit, Les mamelles de Tirésias inscriptum ("Tiresiae mammae", 1917).
 Fuerunt etiam, qui dicerent Tiresiam caecum factum esse, quia mortalibus arcana deorum detexisset, quae causa poenae multis hominibus in mythologia fuit.

 Notae 

 Fontes 
Tiresias serpentes coeuntes baculo percutit. - Imago circa 1690 aeri incisa ad Metamorphoses Ovidianas illustrandas
 Apollodori bibliotheca III.6.7.
 Euripides, Bacchae (170-369) et Phoenissae 834-959
 Hyginus, Fabulae 67.6, 68.4; 75, 128.
 Odyssea, carmina X (490-540) et XI (32-151).
 Ovidius, Metamorphoses III.316-348 et 511-27.
 Pausanias liber nonus Graeciae descriptionis 33.1-2.
 Sophocles, Antigone (988-1094) et Oedipus rex (297-462)

 Plura legere si cupis 
Alain Ballabriga, "La prophétie de Tirésias",  Mètis. Anthropologie des mondes grecs anciens, 1989ː 291-304 .
Lucas Brisson, Le Mythe de Tirésias. Essai d'analyse structurale , Lugduni Batavorum, Brill, 1976  Recensio critica  Alia recensio critica
 Andrea Camilleri,	Conversazione su Tiresia, Panormi, 2019.    Nonnullae paginae apud Guglum librorum
Roberta Capelli, Allegoria di un mito : Tiresia nell'Ovide moralisé, Veronae, 2012. 
 Steven Lattimore, "Oedipus and Teiresias", California Studies in Classical Antiquity, 1975ː 105-111 
Nicole Loraux, Les expériences de Tirésias. Le féminin et l'homme grec, Lutetiae, Gallimard, 1989.  Recensio critica Nonnullae paginae Anglicae versionis apud Guglum librorum	Versio Italianaː Il femminile e l‘homo greco, Barii, 1991. Versio Hispanicaː Las experiencias de Tiresias : lo masculino y lo femenino en el mundo griego, Barcinonae, 2004.
Françoise Héritier-Augé,	"Ce que vit Tirésias", Mètis. Anthropologie des mondes grecs anciens, 1994ː 327-334  
 Gherardo Ugolini, Untersuchungen zur Figur des Sehers Teiresias, 	Tubingae, Narr, 1995  Nonnullae paginae apud Guglum librorum
  Paulus Wolkewitz, De Tiresia vate apud poetas graecos, Darmstadii, K.F. Bender, 1912

Categoria:Mythologia Thebana
Categoria:Personae Odysseae
Categoria:Vates ideales