Vita Periclis (Plutarchus)

Vita Periclis est biographia Periclis, demagogi et strategi Atheniensis, a Plutarcho composita, qui eam in Vitis Parallelis cum viro Romano Quinto Fabio Maximo Cunctatore contulit, videlicet quia uterque magistratibus ordinariis  (strategia et consulatuFabius Maximus dictator quoque fuit anno 217 a.C.n. per nonnullos menses, qui magistratus tum salvis legibus creabatur.) instructi primas partes in republica per multos annos egerunt atque proelium cum validioribus adversariis (Peloponnesiis et Hannibale) recusantes agros suos et sociorum vastari passi sunt. Modernis vero Pericles persona historica Fabio Maximo multo maior videtur et homines inter se plurimum differunt.  Haec vita quinto decimo saeculo a Lapo Florentino, sexto decimo a Guilielmo Xylandro Latine versa est.
 De fontibus 
Multa legit ut solebat Plutarchus ad biographiam componendam nec deerant fontes.
 Rerum gestarum scriptoresː Thucydiden quinquies nominat9.1; 15.3; 28.2 et 8; 35.5 cuius iudicia saepe refert ut exstantibus Historiis liquet; item bis Ephorum27.3 et 28.2 qui historiam universalem conscripsit hodie quidem deperditam sed quam Diodorus Siculus plerumque sequebatur. Alios quoque adhibuit quos fide non omnino dignos iudicabatː Durim Samium28.2-3, Stasimbrotum Thasium8.9; 13.16; 26.1; 36.5; Idomeneum Lampsacenum10.7; 35.5, Ionem Chium5.3 et 28.7.
 Philosophiː plerique philosophi Graeci antiqui de politica disseruerunt. Ita Plutarchus Platonem nominat7.8; 8.2; 15.2; 24.7 cuius doctrinam sequebatur et qui minus benigne de Pericle iudicabat quam Thucydides et alium Socratis discipulum Aspasiam, Periclis amicam, philosophantem ostendentem, Aeschinem24.6 et 32.5, et discipulum Platonis Heraclidem Ponticum27.4 et 35.5 et Aristotelem4.1; 9.2 = Constitutio Atheniensium 27.3-4; 10.8 = Constitutio Atheniensium 25.4; 26.3; 28.2 et Theophrastum23.2; 35.5; 38.2. Fit ut non certum auctorem memoret sed fabulam in scholis philosophicis divulgatamː Periclem gubernatori navis sole deficiente perterrito pallio  oculos velasse atque interrogasse num quid formidulosum esset35.2. CF. fortasse 5.6 de Zenone..
 Poetae comiciː poetae comoediae veteris ad eventa et viros publicos sui temporis alludere solebant, maligne quidem quoniam risum movere cupiebant. Nihilominus Plutarchus versus eorum et iocos iure referebat per quos  rumores et opiniones illius temporis divulgabantur. In hac vita memorantur Aristophanes26.4 et 30.4 = Acharnanenses 524-527., Cratinos3.5 et 13.8-9., Eupolis3.7 et 24.10, Hermippos33.8, Plato comicus4.4, Teleclides3.6 et 16.2.
Hodie Plutarchus praecipuus fons de vita privata, familia, educatione, certaminibus publicis cum adversariis habetur quia Thucydides omnia ista praeteriit et consilia publica tantum et auctoritatem maiestatemque qua ille magnus vir democratiam Atheniensium solus gubernabat lectori patefacere voluit. Ipse Plutarchus tamen quantum difficile esset veritatem dinoscere fatebatur quia qui multa post saecula scripserunt ipsa longinquitate temporis a rebus prohiberentur, qui ipso eventorum tempore scripserunt sive odio et invidia sive favore et adsentiendo veritatem depravarent13.16ː Οὕτως ἔοικε πάντη χαλεπὸν εἶναι καὶ δυσθήρατον ἱστορίᾳ τἀληθές, ὅταν οἱ μὲν ὕστερον γεγονότες τὸν χρόνον ἔχωσιν ἐπιπροσθοῦντα τῇ γνώσει τῶν πραγμάτων, ἡ δὲ τῶν πράξεων καὶ τῶν βίων ἡλικιῶτις ἱστορία τὰ μὲν φθόνοις καὶ δυσμενείαις, τὰ δὲ χαριζομένη καὶ κολακεύουσα λυμαίνηται καὶ διαστρέφῃ τὴν ἀλήθειαν.. Quocirca decretis publicis et inscriptionibus quoque utebatur, si quae huiusmodi cognoverat8.7; 13.14; 21.3; 30.3; 31.5.

 De morali descriptione 
Omnes vitae Plutarchi ad moralem investigationem et iudicium  magis spectant quam ad historicam aut politicam. In quo multum a Thucydide differebat qui moralia a politicis secernebat. Ita Plutarchus Periclis contumaciam praecipuam causam belli Peloponnesiaci fuisse aestimabat29.8 et Comparatio 30.1 cum rex Spartae Archidamos moderatior ei videretur, Thucydides contra bellum inevitabile esse putabat ob metum Lacedaemoniorum adversus  crescentem Atheniensium potentiam. Nec laudationes Thucydidis praeteribat sed postremo iudicio magistri sui Platonis consentiebat Periclem pecunia publica et largitionibus populum corrupisse et insatiabilem fecisse9.1ː  πρῶτον ὑπ' ἐκείνου φασὶ τὸν δῆμον ἐπὶ κληρουχίας καὶ θεωρικὰ καὶ μισθῶν διανομὰς προαχθῆναι, κακῶς ἐθισθέντα καὶ γενόμενον πολυτελῆ καὶ ἀκόλαστον ὑπὸ τῶν τότε πολιτευμάτων ἀντὶ σώφρονος καὶ αὐτουργοῦ. Cf Plato, Gorgias 515e. Nec iniurias civitatibus Graecis ab imperialismo Atheniensi factas dissimulabat.

Ex altera parte incorruptus15.3ː  ἀδωροτάτου περιφανῶς γενομένου καὶ χρημάτων κρείττονος...  μιᾷ δραχμῇ μείζονα τὴν οὐσίαν οὐκ ἐποίησεν ἧς ὁ πατὴρ αὐτῷ κατέλιπε. Cf Comparatio 30.5-6. et bono publico devotus erat. Laudabat incruentam et mitem dominationem15.1-3 et 39.1, auctoritate vitae et dicendi facultate partam, quam maxime admirabatur monumenta quibus urbem suam velut aeterna gloria vestierat12-14 et Comparatio 30.7.

 Summarium 
Res ipsa ita disposita estː
 Praefatioː utilia esse opera quae ad virtutem imitatione provocant (1-2)
 De gente et educatione (3-6)
 Quid domi egerit et quomodo duces oligarchorum superarit (7-16)
 Quid belli egerit et quomodo imperium maritimum Atheniensium auxerit (17-36)
 De morbo et morte (37-38)
 Conclusioː virum admirabilem fuisse Periclen qui cognomen "Olympium" sibi iure meruerit (39)
 Comparatio amborum virorum vitae Fabii Maximi subiuncta (1-3 = 28-30)

 Notae 

 Editiones 
Collection des Universités de Franceː Robertus Flacelière et Aemilius Chambry (curatores),	Vies. Tome III, Périclès-Fabius Maximus, Alcibiade-Coriolan, Parisiis, 1964. Textus Graecus, apparatus criticus, versio Francogallica, adnotationes.  Recensio critica

 Plura legere si cupis 
 Didericus Meinhardus Ringeling, Quaestiones de Plutarchi vita Periclis, Lugduni Batavorum, 1879
Anton Powell, "Périclès chez Thucydide et chez Plutarque", in Ombres de Thucydide, 2010ː 93-104
Christophe Pébarthe, "Périclès, au-delà de Thucydide", in Ombres de Thucydide, 2010ː 463-489
 Hermann Sauppe, Die Quellen Plutarchs für das Leben des Perikles, Göttingen, in der Dieterichschen Buchhandlung, 1867
Philip A. Stadter,	A Commentary on Plutarch's Pericles,  University of North Carolina press, 1989 Recensio critica
 "Plutarch's Comparison of Pericles and Fabius Maximus", 1974

 Nexus externi 
Textus Graecus cum versione Latina apud Gallica
Textus Graecus et versio Francogallica (Remacle)
Hodoi Elektronikai

Categoria:Vitae parallelae