Ostrea edulis

Ostrea edulis, Latinitate classica ostrea seu rarius ostreum (Graece ὄστρεον, ὄστρειον), s.v. "ostrea". est illa species bivalvium generis Ostreae quae olim fere ubique in litoribus Europae reperta multis locis culta est. Ibidem hodie species Magallana gigas introducta est. Ostrea edulis in variis partibus Europae rursus introducta, rarius viget. Ad litora multarum Europae civitatum colitur, insuper in Tunesia, Maroco, Namibia, Africa Australi necnon Cenomannica. O. edulium cultarum anno 2015 2 872 000 chiliogrammata venditata sunt, pretio $19 363 000.FAO Fisheries Yearbook 2015: Fishery and Aquaculture Statistics (2017) pp. 116-117


 Historia 
Iam aevo praehistorico ostreae huius speciei ad litora Mediterranea et Europaea ab hominibus quaerebantur. Graeci Romanique ostreas saepe cruda, saepe et cocta comederunt: ita de nutrimento Galenus saeculo II exeunte "ostrea inter alia testacea" ait "carnem habent mollissimam ... alvum valentius subducunt, corpus autem imbecillius nutriunt"; at quamquam alia ostracoderma "omnia elixantur, ostrea vero citra elixationem mandunt[ur]; quidam autem etiam in sartagine frigunt".Galenus, De alimentorum facultatibus vol. 6 p. 734 Kühn

 Geographia ostrearia antiqua 
Sub monarchiis Hellenisticis Romanoque gastronomi assidui ostreas harum regionum fere omnium degustare potuerunt: ita aestimatio ostrearum nonnumquam in fontibus Graecis et Romanis descripta est. Xenocrates diaeteticus saeculo I p.C.n., facultatibus ostrearum diaeteticis expositis, ostrea optima e talibus explorationibus reperta sic enumeravit:
Ὄστρεα τὰ πελάγια σπάνια καὶ ἀχρεῖα διὰ τὸ μὴ θεωρεῖσθαι ὑφ' ἡλίου ... διὸ κάλλιστα κατὰ τὰς ἐκβολὰς τοῦ Νείλου ἐν Αἰγύπτῳ. Καὶ ἐν Ἐφέσῳ κατὰ τὴν εἰσβολὴν τοῦ Καϋστρίου εἰς καταβόλους ... πάλιν κατὰ Βρεντέσιον, Ταρακῶνα, Ναρβῶνα, Δικαιαρχείαν ἐν Λουκρίνῳ λάκκῳ, Χελιδονίας, Λευκάδα, Ἄκτιον, Λιβυκοὺς κόλπους
("Ostrea pelagica tenues et sine nutrimento quia sole non videntur ... ergo pulcherrima ad ostia Nili reperiuntur Ephesique in aditu Caystri ... Brundisii etiam, Tarracone, Narbone, Dicaearchiae in lacu Lucrino, Chelidoniis, Leucade, Actii et in sinubus Libycis").
Plinius encyclopaedicus eodem aevo e relationibus Muciani ter consulis haec citavit:
sunt ergo Muciani verba, quae subiciam: Cyzicena maiora Lucrinis, dulciora Britannicis, suaviora Medulis, acriora Ephesiis, pleniora Iliciensibus, sicciora Coryphantenis, teneriora Histricis, candidiora Circeiensibus: sed his neque dulciora neque teneriora ulla esse compertum est. 32.62 "Variantur coloribus", addidit Plinius, fonte non citato, "rufa Hispaniae, fusca Illyrico, nigra et carne et testa Circeiis". 32.60
Ausonius saeculo IV exeunte productius, sed praecipue de provinciis occidentalibus:
Sed mihi prae cunctis mitissima quae Medulorum
Educat oceanus, quae Burdigalensia nomen
Usque ad Caesareas tulit admiratio mensas ...
Proxima sint quaevis, sed longe proxima multo
Ex intervallo quae Massiliensia: portum
Quae Narbo ad Veneris nutrit; cultuque carentis
Hellespontiaci quae protegit aequor Abydi:
Vel quae Baianis pendent qui tantia pilis:
Santonico quae tecta salo: quae nota Genonis:
Aut Eborae mixtus pelago quae protegit amnis ...
Sunt et Aremorici qui laudent ostrea ponti:
Et quae Pictonici legit accola litoris: et quae
Mira Caledonius nonnunquam detegit aestus.
Accedunt, quae fama recens Byzantia subter
Litora, et insana generata Propontidis acta,
Promoti celebrata ducis de nomine, laudat.Ausonius, Epistulae 3.18-40 (ed. Green [1991] pp. 194-195, 608-611); Ferdinand Gidon, "Sur la biogéographie de l'huître dans Ausone, huîtres du Calvados ou huîtres d'Eboura?" in Comptes rendus sommaires des séances de la Société de Biogéographie vol. 16 no. 132 (1939)

E talibus citationibus pluribus, inter se haud dissonantibus, geographia classica Ostreae edulis reconstruitur in qua regiones, quae sequuntur, innotuunt:
 Ostia Nili
 Syrtis minor
 Hellespontus: "ora Hellespontia, ceteris ostreosior oris",Catullus, fragmenta 1.3-4 praesertim Abydos: "aspera ostrea plurima Abydi";Ennius, Hedyphagetica, post Archestratum fr. 7 ed. Olson et Sens  92d "ostriferi fauces ... Abydi".Vergilius, Georgica 1.207Aenigma ostrei P. Louvre inv. 7733 verso: P. J. Parsons, "The Oyster" in Zeitschrift für Papyrologie und Epigraphik vol. 24 (1977) pp. 1-12 JSTOR, cf. Ostrearium genus
 Propontis, praesertim Cyzicus; "ostrifer Calchedon"Lucanus, Pharsalia 9.968 necnon "ostrifer Geraestus";<ref>Valerius Flaccus, Argonautica 1.456</ref> Constantinopolis
 Aegaeum mare, praesertim Ephesus; Coryphantis
 Actium, Leucas
 Illyricum; Istria
 Brundisium
 Puteoli et praesertim lacus Lucrinus
 Circeii: "nigra et carne et testa"; "his neque dulciora neque teneriora ulla"
 Narbonensis, praesertim Massilia; Narbo ad Portum Veneris
 Hispaniae "rufa"; praesertim Tarraco; Illici
 Oceanus Santonicus, praesertim civitates Medulorum; Santonum; Pictonum
 Litora Aremorica
 Litora Britannica (ostrea "Rutupino ... edita fundo")Iuvenalis, Saturae 4.140; These oysters may have come from Whitstable or from Colchester:  p. 192 et Caledonia


 Cultura antiqua 
Graeci antiqui ostreas viventes transvehebant, teste Aristotele, a Pyrrha in insula Lesbo ad Chium.Aristoteles, De generatione animalium 763 b 1 Ita transvectae semper florebant, dixit Plinius. 32.61 Ad usum Romanorum ostreae Brundisinae, per Appenninos transportatae, in lacu Lucrino saturabantur vel impinguebantur ("Ostrea tu sumis stagno saturata Lucrino" ait cliens, Martialis epigrammatistae persona).Martialis, Epigrammata 3.60 Testimonia picta culturae ostrearum Romanae collegit R. T. Günther.

Aliae in vivariis ostreariis colebantur, per exemplum Baiis.Cassiodorus, Varia 9.6 Quas consuetudines Sergius Orata saeculo I a.C.n. primum invenisse "non gulae causa, sed avaritiae" dictus est. 9.168-169 Britannia nuper in statum provinciae Romanae reducta ostreae a Rutupiis missa Romae celebrabantur. Coquus Apicius appellatus, tertius fortasse huius cognominis, in expeditione Mesopotamena iuxta imperatorem Traianum operam dans, methodum ostrearum crudarum a Syria ad exercitum transvehendarum primum invenisse dicitur.Deipnosophistarum epitome 7d Talis methodus in libro Apicius nuncupato, saeculo fere IV confecto, descripta est: "Ostrea ut diu durent: Vas ab aceto, aut ex aceto vasculum picitum laba, et ostrea compone." 1.12 (Grocock et Grainger [2006] pp. 136-137)

 Aestimatio recentior 
Thomas Flatman poëta anno 1674 sermonem Horatianam de Catio ganeone (Satirae 2.4) Anglice refecit: ibi ostreariam gastronomiam Britannicam saeculi XVII recapitulavit, Your Wallfleet Oysters no man will prefer Before the juicy Grass-green Colchester, insulam Wallfleet Essexiae urbemque Camulodunum fontes ostrearum Londinii requisitarum indicans.; Drew Smith, "Mystery of Wellfleet" (2008) Eodem aevo Edinburgi in Scotia ostreae insulae Cramond laudabantur.Ye ar sib to Cramond oysters & puiter vessel ye ar ay clattering (c. 1625?) in E. Beveridge, J. D. Westwood, edd., Fergusson's Scottish Proverbs (1924) no. 1562 fide  Multo tardius, The English green oysters are the best that is known ("virides ostreae Anglicae optimae sunt omnium nobis cognitorum"), ait anno 1813 Ludovicus Eustathius Ude coquus Francicus in Anglia degens.Louis Eustache Ude, The French Cook (Londinii, 1813) p. 359 

Etiam anno 1861 Herbertus Byng Hall Europaea litora ostreifera huius speciei plurima enumerare potuit. Sed a saeculo XIX abundantia Ostreae edulis ad litora Atlantica boreorientalibus rapidissime deminuta est, tribus rationibus:Piscatus ostrearum in insula Cramond iam anno 1806 deletus est: Oysters beds on the coast, and about the islands of Cramond and Inchmickery, are almost destroyed from over fishing  invasionem speciei Magallanae gigantis (iamdudum in aquas Portugalliae incaute introductae); urbibus litoralibus peregrinatione frequentatis et magnopere auctis, aquas adiacentes polluentibus; piscatum nimis assiduum ad incolas magnarum urbium procul mare iacentium per vias ferreas suppeditandos. Hodie ergo maxima quantitas ostrearum, quas in Europa venditantur, ad speciem M. gigantem pertinent. Plura inquisitiones scientificae de oecologia huius speciei citari possunt;; ;  nihilominus perpauca litora manent ubi species O. edulis contra invasores protegitur et sine pollutione viget.; 

 Notae 

 Bibliographia 
 Fontes antiquiores
 ante 79 : 
 saeculo I exeunte : 
 saec. IV? : 
 saeculo VIII/X : Liber Exoniensis aenigma 74 vel 77 Textus
 1594 : John Norden, Speculi Britanniae pars: an historical and chorographical description of the county of Essex (Henry Ellis, ed., Speculi Britanniae pars. Londinii: Camden Society, 1840 
 ante 1674 : 
 1778 : Emanuel Mendes da Costa, Historia naturalis testaceorum Britanniae, or, The British conchology (Londinii: Millan) pp. 154-163 ("Ostreum vulgare")
 1805 : Grimod de la Reynière et al., Almanach des gourmands vol. 3 (2a ed. 1805) pp. 176-177; vol. 5 (1807) p. 24; vol. 8 (1812) pp. 37-40
 1817/1827 : William Kitchiner, Apicius Redivivus, or The Cook's Oracle. Londinii: Bagster, 1817 no. 181; no. 181-183 novae ed. 1827
 1825 : Ioannes Anthelmus Brillat-Savarin, Physiologie du goût (Lutetiae, 1826) vol. 1 pp. 169-171, 347-348; vol. 2 p. 323
 1861 : 
 1883 : 
 1890-1891 : John R. Philpots, Oysters, and all about them. 2 voll. Londinii: John Richardson, 1890-1891 Textus  

 Eruditio
 Sefa Acarlı, "Comparative Growth, Survival and Condition Index of Flat Oyster, Ostrea edulis (Linnaeus 1758) in Mersin Bay, Aegean Sea, Turkey" in Kafkas Universitet Vet. Fac. Dergisi vol. 17 (2011) pp. 203-210

 A. C. Andrews, "Oysters as a food in Greece and Rome" in Classical Journal vol. 43 (1948) pp. 299-303



 P. J. Parsons, "The Oyster" in Zeitschrift für Papyrologie und Epigraphik vol. 24 (1977) pp. 1-12 JSTOR
 Ramasamy Santhanam, Biology and Ecology of Edible Marine Bivalve Molluscs (Apple Academic Press, 2018) pp. 40-41, 389-391 

 Jessica M. Winder, "Oysters and Other Marine Shells" in M. Atkinson, S.J. Preston, Heybridge: A Late Iron Age and Roman Settlement, Excavations at Elms Farm 1993-5 (Internet Archaeology vol. 40, 2015)
 Jessica M. Winder, "Two thousand years of eating oysters in the UK: an archaeological perspective" in Mollusc World no. 25 (2011)

 Praecepta culinaria

 Ostrearium genus

 Nexus externi 

 "Ostrea edulis (Linnaeus, 1758)" apud FAO Cultured Aquatic Species Information Programme

 "Blackwater, Crouch, Roach and Colne Estuaries Marine Conservation Zone: native oyster permit byelaw consultation"
 "Belon Oysters: Quahog Bay, Harpswell, Maine" apud Oysterology
 "Oyster Varieties" (i.e. species in civitate Vasingtoniensi cultae) apud universitatem Vasingtoniensem
  (de ostreis Scoticis)
 Connor Law, "Cramond Island’s rich history" (Aprili 2021) apud North Edinburgh News

Categoria:Ostreidae
Categoria:Taxa 1758
Categoria:Taxa Linnaei
Categoria:Mollusca culta
Categoria:Species animalium