Lycurgus (orator)

Lycurgus, Lycophronis filius e demo Butades (Graece Λυκοῦργος; natus ca. 390, mortuus 324 a.C.n.), fuit unus e decem oratoribus Atticis, vir magni nominis, qui duodecim annis reditus civitatis suae magna innocentia administravitDiodorus Siculus, lib. XVI, 88: "οὗτος γὰρ τῶν τότε ῥητόρων μέγιστον ἔχων ἀξίωμα καὶ δώδεκα μὲν ἔτη τὰς προσόδους τῆς πόλεως διοικήσας ἐπαινουμένως", i.e."[Lycurgo]  qui maximam inter ejus aetatis oratores dignitatem habebat, et vectigalia civitatis viginti (sic in editione Didot, sed vere "δώδεκα", duodecim, ut scribit Hoffmannus) annos multa cum laude administrarat"  accerrimus malorum accusator. E quindecim orationibus quae Lycurgo tribuebantur,Vita 843c. una tantum, cui titulus "Contra Leocratem" servata est.Pavanetto, p. 30 

 Cursus honorum 
Eteobutadarum sacerdotum gente ortus quae e rege mythico Erechtheo originem ducere gloriabaturVita 843e. Lycurgus, ut multi alii, Isocratis et Platonis discipulus fuisse narrabatur. Eius avus Lycurgus et ipse appellatus a triginta tyrannis occisus publico funere honoratus eratVita 841b. Ab anno 338 aerario publico praepositus (in quo officio Eubulo successit) prosperitatem civitatis restituitDiodorus Siculus XVI.88., unde classem portusque ampliavit, theatrum lapideum Dionysi Lyceumque gymnasium aedificavit, ferias magnificentiores fecitVita 841c-d. Pausanias, Descriptio Graeciae I.29.16. Iam anno 335 Macedonibus suspectus erat et Alexander eius traditionem frustra petivitPlutarchus, Vita Phocionis XVII.2 et Vita Demosthenis XXIII.4. Diodorus Siculus, Bibliotheca historica XVII.15.. Item anno 324 divinis honoribus regi decretis sese opponebatVita 842d.. Ob abstinentiam in magistratu gerendo magna auctoritate fruebatur et magna severitate adhibita velut morum censor post Chaeronensem cladem esse voluit. Primo Lysiclem strategum qui Chaeroneae imperabat accusavit et morte damnatus estDiodorus Siculus XVI.88.. Mox Areopagitam Autolycum et oratorem Demadem et sycophantas Aristogitonem et Menesaechmum apud iudices convicitVita 843d.. Item ob peccata quae nobis nonnumquam minora videntur per eisangeliam, hoc est per actionem ad traditores destinatam, reos privatos quosdam homines faciebat pro quibus duas apologias ab Hyperide compositas adhuc habemus (Pro Lycophrone et Pro Euxenippo). Unica Lycurgi oratio servata Contra Leocratem simili modo Leocratem per eisangeliam proditionis accusat. Mortuo Lycurgo quia rationes aerarii sibi non constabant eius filii in carcerem coniecti sunt unde ab Hyperide (oratio Pro Lycurgi liberisOratio Ὑπὲρ τῶν Λυκούργου παιδῶν.Hic habes celebrem locum ab Apsine servatum.. Cf Vita Lycurgi in Vitis decem oratorum 842e quae tamen Hyperidem omnino omittitː secundus patronus fuisse videtur.) defensi exire eis licuit.

Amatorem tragicae poesis fuisse Lycurgum manifestum est. Nam textum trium magnorum poetarum tragicorum, Aeschyli Sophoclis Euripidis, ne varietur stabilivitVita 841f. Cf. Johanna Hanink, Lycurgan Athens and the making of classical tragedy, Cambridge University Press, 2014. Nonnullae paginae apud Guglum librorum. Recensio critica, cum antea actores ad libitum eum mutarent. Quin etiam in unica oratione quam legere hodie possumus pluries poetas citat et in primis longum locum ex Euripidis Erechtheo recitat.

Moriens tres filios ex uxore Callisto reliquitVita 842f-843a.. Anno 306 a.C.n. Stratocle suffragante Lycurgus statuaPausanias I.8.2. De alia statua lignea cum liberis suis vide Vita 843f. honoratus est et ex decreto maximus natu ex eius  prole in prytaneo cenaturus eratIG II² 457 Cf Vita 843c et 841c..

 Opus servatum Titulus et argumentum ab editione Didot demptum 
 Contra Leocratem (ΚΑΤΑ ΛΕΩΚPΑΤΟΥΣ) oratio circa 331 a.C.n. habita 
 Argumentum: Post tolerata Chaeroneae pericula decretum fecit Atheniensium populus, ut nemo ex urbe alio se conferret neque aut liberos aut uxores in alium locum traduceret. Leocrates igitur quispiam urbem egressus, Rhodum accessit, dein Megara pervenit, tandem Athenas rediit; atque cum istic cum fiducia ageret, accusationem adversus eum ceu proditorem Lycurgus instituit. Status est appellationum conflictio : fatetur enim Leocrates se reliquisse quidem urbem, sed haudquaquam prodidisse tamen. Alii dicunt coniecturam esse a consilio, ceu eius qui profectum quidem se ex urbe haud infitietur, de cuius tamen instituto haud satis constet, qua mentis sententia sit egressus, proditionisne an negotiationis causa. Alii intentionem dicunt: affirmat enim se non proditionis sed negotiationis causa reliquisse urbem. Est autem idem huius orationis argumentum cum ea, quam adversus Autolycum scripsit. Leocrati saluti fuit quod suffragiorum numerus utrimque par fuit, quod pro reo faciebatAeschines, Contra Ctesiphontem 252.

 Notae 

 Fontes antiqui
Diodorus Siculus, Bibliotheca historica 16.88.1-2
 Vitae decem oratorum Plutarchi inscriptae apud Remacle
  Inscriptiones IG II³,1 445 et IG II² 457

 Plura legere si cupis 
Danielle S. Allen, "Changing the Authoritative Voice: Lycurgus' "Against Leocrates"", Classical Antiquity, 2000ː 5-33
Borja Antela-Bernárdez, El tercer hombre. Leocrates, Macedonia y el oscuro Amintas", Aevum, 2010ː 39-48 
Vincent Azoulay et Paulin Ismard (cur.),	Clisthène et Lycurgue d'Athènes : autour du politique dans la cité classique, Editions de la Sorbonne, 2011 Recensio critica
 Vincent Azoulay, "Lycurgue d’Athènes et le passé de la cité: entre neutralisation et instrumentalisation", in Cahiers des études anciennes, XLVI, 2009ː 149-180
	Karl Georg Böhnecke, Demosthenes, Lykurgos, Hyperides und ihr Zeitalter : mit Benutzung der neuesten Entdeckungen vornehemlich griechischer Inschriften. G. Reimer, 1864
 Edmund M. Burke, "Finances and the operation of the Athenian democracy in the Lycurgan era", The American Journal of Philology, 2010ː 393-423 
Félix Dürrbach, L'orateur Lycurgue : étude historique et littéraire, Lutetiae, 1890
Michele Faraguna, "Atene nell'età di Alessandro: problemi politici, economici, finanziari", Accademia nazionale dei lincei, 1992ː 165-447
Livia De Martinis, "Licurgo fra tradizione e innovazione",  Nuova Secondaria, 2013ː 24-54.
	 Fordyce W. Mitchel, Lykourgan Athens: 338-322, Cincinnati, 1970 
	Aemilius Rosenberg, De Lycurgi orationis Leocrateae interpolationibus, 	Gryphiswaldiae, F. G. Kunike, 1869 
	Peter Scholz, "Der ‚gute‘ Bürger in Lykurgs Rede gegen Leokrates", in Christian Mann/Matthias Haake/Ralf von den Hoff (curr.), Rollenbilder in der athenischen Demokratie. Medien, Gruppen, Räume im sozialen und politischen System, Wiesbaden 2010, 171-192
 Bernd Steinbock, "A Lesson in Patriotism: Lycurgus' Against Leocrates, the Ideology of the Ephebeia, and Athenian Social Memory", Classical Antiquity, 2011ː 279-317
David Whitehead, "Absentee Athenians: Lysias Against Philon and Lycurgus Against Leocrates", Museum Helveticum, 2006ː 132-151
 Gerhard Wirth,	Hypereides, Lykurg und die autonomia der Athener : ein Versuch zum Verständnis einiger Reden der Alexanderzeit, Vindobonae, 1999
 "Lykurg und Athen im Schatten Philipps II.", in: W. Eder, K. J. Hölkeskamp (ed.), Volk und Verfassung im vorhellenistischen Griechenland, 1997ː 191-225.

 Nexus externi 
 Contra Leocratem  et 

 Fontes communes  
 M. C. Howatson (ed.), The Oxford Companion to Classical Literature, Londini, sumptibus Oxford University Press, 1989, 2a ed., 640 pp. (ISBN 978-0198661214)
 Cletus Pavanetto, Graecarum Litterarum Institutiones, pars altera, sumptibus LAS, Romae, 1997 (ISBN 88-213-0361-6)

Categoria:Auctores Graeci
Categoria:Oratores
Categoria:Scriptores Graeciae