Nimngakan

Nimngakan (Evenk. нимӈакан) est carmen epicum populo Evenkensi gratum, quod de primo mundi aevo heroibusque illius temporis tractat. 

 Genera carminum epicorum Evenkensium
Nam Evenki tria saecula sciunt: hoc primum, secundum bellicosum et tertium aetati nostrae proximum, quo migrationes gentium ad locos, quos hodie occupant, eas perduxerunt. Fabulas et carmina de primo saeculo nimngakan nominant, de secundo et tertio ulgur, sicut populi Mongolici (cf. )Кэптукэ, Г.И. Эвенкийский нимнгакан: Миф и героические сказания. Iacutiae, 2000. С. 13—14.. Ulgur sine cantatione recitantur, in nimngakan autem, sicut in olonkho Iacuticis, verba narratoris recitantur, orationes heroum et aliarum personarum cantantur. Cuiuscunque generis persona (ut heros, inimicus eius de mundo inferno, mater et sponsa herois, equi et tarandi herois, aves etc.) propriam melodiam habet. 

Rhapsodi
Rhapsodi nimngakan nimngakalan appellantur; multis nimngakalan notis saeculo vicesimo Nicolaus Hermogenis filius Trofimov de gente Evenkensi Buta e regione Aldani fluminis notissimus erat; fratres eorum Georgius (vulgo Iegor, Егор) et Basilius, qui in Bello orbis terrarum secundo periit, etiam nimngakan cantabant. Nicolaus Trofimov, a quo ethnographi et litteris nonnulla nimngakan exsignaverant et postea machina magnetophonica usi, ipse scribere sciebat et alia carmina ante mortem sua manu perscripsit doctisque misit, ut servata et edita sint. Inter aliis Irkismondja, nimngakan longissimum, gesta quattuor generationum heroum narrans, a Nicolao Trofimov cognitum est. Illum Symeon Zabolotski nimngakalan e regione Amurensi cantare docuit. Fine saeculi vicesimi Anthusa Pauli filia OvëlovaАнфиса Павловна Овёлова vel Авёлова; cf. de ea. e regione  lacu ut nimngakalan nota erat; de Torgonaj heroe carmen cantabatProgramma televisificum cum Anthusa Ovëlova erat, ut V. Isakov memorat. Nυnc Valentinus Isakov nimngakan cantatPagina de eo.

Fabulae
Fabulae nimngakan similiter compositae sunt. In prinicipio de antiquitate narrationis dicitur, postea locus, ubi heros habitabat, et heros ipse describitur. Actionis δέσις (ut Aristoteles in Arte poëtica hoc nominat) calamitas est improvisa; nam soror herois rapitur vel hostes aggrediuntur etc. Heros iter longum incipit. Saepe procatio herois sequitur.  Pugna eius cum inimico, saepe de mundo inferno, vel cum fratribus sponsae describitur. In fine de nuptiis et de reditu in patriam dicitur. Nunquam in nimngakan bella gentium vel populorum, ut in ulgur, enarrantur, sed semper de uno heroe agiturЭвенкийские героические сказания. Novosibirski 1990. C. 81..

Exemplum
Hoc est initium carminis Со̄ бэе Со̄да̄нӣ ма̄та̄ (scilicet Latine Sodani heros fortis)Эвенкийские героические сказания / Изд. А.Н. Мыреева. Novosibirsci 1990. C. 126.. Initium multis nimngakan commune, nam propinquis si non eisdem verbis repetitur.
Де билир-билир En olim olimЭр илан Сивӣр биһэмдэ Haec tres SiberiaeId est terrae, orbes terrarum, mundi. apparueruntМо̄икан се̄ргачӣнин Similes auribusСе̄рилдывна балдыча уһу. Tarandi anniculi, ut aiunt.Тадук биһэмдэ PosteaЭр дулин бугат биһэмдэHaec terra mediaТэнӣнэдын тэлгэндерэн ивит. Tali spatio, ut kumalanTapes parvulus Evenkensis, dimidiae partis metri non maior., patebatНяӈняр энӣ биһэмдэCaelum mater autemҺагачан тэгэккэчӣнин бе̄лкиһинмудяча̄ ивит.Tali spatio, ut fundus arcae ex induvio betulae factae patebat.Тар амардукинPost haec, —Горово-до̄ бинэвэ̄н эчэв са̄ра,utrum dudum haec essent, nescio,Дагава-да̄ бинэвэ̄н эчэв са̄ра. an breviter haec essent, nescio,Эһилэ дулин энин бугаваSed siquis nunc terram matrem mediamАят уйде̄нэ ичэмӣBene perviserit, [videbit, ut]Дяпкун эне̄ гаһатка̄н дэгӣ,Tam lata haec terra facta esset, Дяпкун анӈанӣду гирна дэгиксэ̄,Ut octo leucogerani aves Һӯлӣвэ̄н энэн бакараSupra eam octo annos volitantes,Эмӈэ буга одан. Marginem eius non invenissent, Егин аме̄ кара̄в туруя,Tam magna ea facta esset,Егин анӈанӣва эрэгэмэ дэгиксэ̄,Ut novem grues avesМуданма̄н энэн бакараNovem annos continue volitantes,Һэгдыӈэ буга о̄дан. Finem eius non invenissent.

Notae

Bibliographia
 Bemerkungen einer Reise iM Russischen Reich in Jahre 1772 von J. Georgi. Erster Band, SPb., 1775. P. 288—295 (de nimngakan Dolodaj)  
 Эвенкийские героические сказания / Изд. А.Н. Мыреева. Novosibirsci 1990.  
 Типы героических сказаний эвенков // Составители Г.И Варламова, А.Н. Мыреева. Novosibirsci 2008.  
 Яковлева Маргарита Прокопьевна. Специфика эвенкийских героических сказаний в творчестве сказителей рода Бута. Махачкала, 2016. 

Nexus externi
 Pagina Megapediae arcticae de poesi vulgari Evenkensi (possis phonogrammata audire, ubi et textus narratoris recitatus et orationes cantatae inveniuntur) 
 Heroum aliarumque personarum orationes e nimngakan Irkismondja (a Nicolao Trophimov cantata)
 De fratribus Trofimov 
 Evenkiteca, biblioteca interretialis  

Categoria:Carmina epica
Categoria:Evenki
Categoria:Genera litterarum
Categoria:Litterae Evenkenses
Categoria:Traditio