Interpunctum

InterpunctumCicero, De oratore 3.181; Seneca, Epistulae 40.11. vel interpunctioCicero, Pro Murena 25. est signum non alphabeticum, quo verbum in textu positum a proximo separatur intellectus causa. Interpuncta varia sunt, sicut punctum (.) quo finis periodi vel sententiae indicatur, aut virgula sive comma (,) quo fines incisionum vel membrorum inserticiorum denotari possunt. Variis linguis variae sunt interpungendi rationes, quas etiam grammatici praescriptionibus moderantur. Latine scribentis est potius usum editionum philologarum quam suae vernaculae observare. Interdum tamen commate sagaciter posito legentem ab ambiguitate defendere possumus. Si enim "Qui exiit cum fratre redit" scribamus, ambiguum est, utrum "Qui exiit, cum fratre redit" an "Qui exiit cum fratre, redit" intellegi debeat.

 De origine interpunctionis 
Inscriptiones antiquissimae et manuscripta mediaevalia scriptione continua exarata sunt. Iam inter antiquos coeptum est puncto (·) singula verba a proximis separari,Seneca in Epistulis (40.11): "nos etiam cum scribimus interpungere adsuevimus." a quo interpunctum appellatum, nec non interpunctio, quo verbo etiam interpungendi actus significabatur. Praeter puncta alia quoque ornamenta, sicut hederae distinguentes, in usu erant.Wingo 1972: 17. Postea quidem denuo scriptio continua in usum recepta est,Wingo 1972: 16. quod usque in manuscriptis mediaevalibus haesit. Cui interpungendi usui postea substituta sunt interspatia vel spatia vacua inter verba posita. 

 De usu interpunctorum 
Interpunctio primum verbis separandis servivit. Nec non deerant signa elocutoria, quibus sententiarum verborumque ornamenta inlustrabantur, quo melius res ad declamandum dispositae intellegi possent. Quae signa cum elocutioni tum scriptioni proderant.Müller 1964; Parkes 1993. Itaque vis et sensus interpunctionis extensa est ad alia quoque signa quae intellectui inservirent. In editionibus philologis haec interpungendi ratio originem trahit a manuscriptis mediaevalibus, quorum usus per saecula haesit.Parkes 1993. Attamen nonnulli exstiterunt loci, quos emendari oportet.Cf. Ashley & Clark 1986; Booth 2006; Gutiérrez González 2010.

In hodiernis textuum Latinorum editionibus haec saltem interpunctorum genera in usu sunt:

 Nomen Glypha Punctum . Virgula , Virgula punctata sive semicolon ; Bipunctum sive colon : Signum exclamationis ! Signum interrogationis ? Interrobang ‽ Signum reticentiae sive aposiopesis … Signa citationis angulata, vel guillhelmitta «...» Virgulae duplae “...” aut "..." Virgulae simplices ‘...’ aut '...' Linea obliqua / Linea verticalis | Notae parenthesis ( et ) Parentheses ungulatae vel flexuosae { et } Parentheses quadrae [ et ] Interductus () - Linea enne vel linea interposita – Linea emme vel linea interposita longa — Linea citationis &horbar;

 Notae 

 Bibliographia 
 Ashley J. B. & Clark R. J.  (1986) Sense and punctuation at Terence, Adelphoe 141-147. Rheinisches Museum 129: 260-266.
 Booth, Joan (2006) Amazing grace: reading between the lines in Propertius 1.13.29-32. Classical Quarterly N. S. 56: 528-537.
 Gutiérrez González, Ramón (2010) An exegetical and critical note on Cic. Inv. 1, 10. Philologus 154: 242-254.
 Müller, Rudolf W. (1964) Rhetorische und syntaktische Interpunktion: Untersuchungen zur Pausenbezeichnung im antiken Latein. Dissertatio inauguralis, Eberhard-Karl-Universität. 
 Parkes, M. B. (1993) Pause and Effect: An Introduction to the History of Punctuation in the West. University of California Press.
 Wingo E. O. (1972) Latin punctuation in the classical age. Mouton. 

Categoria:Scripturae
Categoria:Typographia
!