Rima (poësis)

(vox mediaevalis a vocabulo rhythmi ducta) est “extremorum verborum similis sonitus”,Cassell's Latin Dictionary, s.v. "rhyme". sive proprietas poësis plurium sermonum antiqui nostrique temporis, similitudo phonematum, saepe in extremis versibus. Similis est homoeoteleuto, quod verbum idem significat Graece. Etiam rhythmus appellari potest, sed hoc vocabulum ex antiquitate numerum vel tempus iteratum in musica poëticaque significare solet. De duabus significationibus Iohannes Iacobus Hofmannus scribit, "Sed Rhythmum malè vocamus in nostra Poësi syllabarum ad finem cuiusque versus in eundem sonum recidientium, κατάληξιν".Hofmannus, Lexicon universale, t. 4, p. 65, s.v. "rhythmus".

In nostra lingua, quamquam singula exempla similia reperiri possunt (de quibus confer homoeoteleuton), rima non erat proprietas poësis classicae; nusquam nisi in scriptis medii aevi apparuit. Exemplum notissimum est sequentia liturgica Dies irae (similes sonitus litteris Italicis indicantur):

Dies irae dies illa,
Solvet saeclum in favilla:
Teste David cum SibyllaIn Latinitate posteriore y pariter sonabat atque i.

Quantus tremor est futurus,
Quando iudex est venturus,
Cuncta stricte discussurus!

Rima est casus peculiaris homoeoteleuti in quo iterata terminatio a vocali cum accentu incipit ( “futurus / venturus” – conferatur homoeoteleuton sine rima “caelum / solum”). Exempla rimarum raro in poësi classica inveniuntur:

 O fortunatam natam me consule Romam!Cic., , .

Definitiones similis sonitus poëtici per linguas variant. In lingua Anglica, rhyme normalis creatur eodem sonitu vocalis finalis acutae et omnium sonorum sequentium, e.g. in carmine claro Edgari Allan Poe, quod similes sonitús et externos (in extremo versu) et internos (intra versum) habet:

Once upon a midnight dreary, while I pondered, weak and weary, (sonitus A, /ˈC ɪəri/, ubi C indicat quamlibet consonantem)
Over many a quaint and curious volume of forgotten lore— (sonitus B, /ˈC ɔər/)
While I nodded, nearly napping, suddenly there came a tapping, (sonitus C, /ˈC æpɪŋ/)
As of some one gently rapping, rapping at my chamber door. (C)
"'Tis some visitor," I muttered, "tapping at my chamber door— (C, B)
Only this and nothing more." (B)

 Notae 

Carmen Limericum
Sonetum
Stropha regalis
Tristichon catenatum

Categoria:Poesis
Categoria:Prosodia