Historia Apollonii regis Tyri

Historia Apollonii regis Tyri est mythistoria antiqua Latine conscripta, quae a fontibus Graecis aut Latinis repetit. Auctor ignotus est; saeculo tertio confecta esse putatur. 

Historia Apollonii regis Tyri Medio aevo et Novo aevo incipiente valde accepta saepe descripta, versa, tractata est.

 Qui hac in fabula partes agant 
 Antiochus, rex Antiochensium
 Filia Antiochi
 Taliarchus, minister et dispensator Antiochi regis
 Apollonius, iuvenis Tyrius
 Filia Archistratae regis, uxor eius
 Tharsia, filia eorum
 Lycoris, nutrix Tharsiae
 Hellenicus, civis Tharsius
 Stranguillio, vir Tharsius
 Dionysias, uxor Stranguillionis
 Philomusia, filia Dionysiadis et Stranguillionis
 Theophilus vilicus
 Archistrates, rex Cyrenaeorum
 Athenagora, princeps Mytilenensis
 Leno Mytilenensis
 Vilicus huius lenonis
 Cives Tharsi, cives et iuvenes Cyrenaei, cives Mytilenenses
 Iuvenes scolastici III nobilissimi
 Piratae
 Medicus et discipuli medici

 Quibus in locis res agantur 
 Antiochia
 Tharsos (vel civitas Tharsia)
 Tyrus
 Pentapolis Cyrenaea
 Ephesus
 Mytilene
 Aegyptus

 Quae res fere agantur 
+caput1Amor nefarius et scelus Antiochi regis2Nutrice consolante filia regis mortem sibi consciscere prohibetur 3Antiochus petitoribus filiae aenigma dat, ut eos arceat4Apollonius iuvenis nobilissimus hoc aenigma solvit5Antiochus aenigma solutum esse negat6Antiochus clam mittit, qui Apollonium necet; ille autem fugit7Antiochus praemium eis, qui caput Apollonii attulerint, ponit8Hellenicus, cum Antiochum de hoc praemio certiorem fecerit, tamen mercedem accipere non vult.9Apollonius civitatem Tharsiam e fame servare statuit10Apollonius civibus frumentum donat et monumento honoratur11Apollonius in Africam profectus tempestate maxima naufragium facit12In litore piscator quidam eius commiseretur et pallio tegit13Apollonius in gymnasio pila ludens admirationem regis Archistratis movit  14Rex Archistrates Apollonium ad cenam invitat et promittit se miserias eius allevaturum esse15Filia regis Apollonium cum dolore cenantem videt et ex eo quaerit, ut sibi casus ostendat16Filia regis dolorem auferre cantu conatur; Apollonius autem artem musicae multo meliorem demonstrat.17Filia regis amore Apollonii consumitur et efficit, ut rex Apollonium divitiis augeat18Filia a patre petit, ut Apollonio magistro tradatur ad artes ediscendas19Iuvenes scolastici tres petunt filiam regis in matrimonium20Filia regis scibit se hominem naufragum sibi elegisse codicillumque Apollonio deferendum commendat 21Apollonius aperit se illum naufragum esse; tres iuvenes dimittuntur22Pater, quod desiderat puella, permittit; Apollonius assentitur matrimonio23Dies nuptiarum venit et celebratur; ingens amor inter coniuges fit24Navis Tyro advenit; Apollonius de morte Antiochi certior factus cum uxore sua iter facere vult25Uxor parit filiolam in mari; et quasi mortua in loculo posita in mare mittitur26Loculo ad praedium medici invecto falsa mors uxoris cognoscitur27Spiritu corpori reddito uxor ad sacerdotes Dianae collocatur28Apollonius filiam suam amico Stranguillioni tradit et ius iurandum facit29Nutrix moriens Tharsiae veritatem originis eius aperit30Nutrici mortuae Tharsia pietatem demonstrat31Dionysias consilium cepit Tharsiae interficiendae; Tharsia a vilico capta est in monumento nutricis32Tharsia a piratis rapitur; vilicus mentitur se Tharsiam interfecisse; cives Tharsiam mortuam suspicati monumentum consecrant32Leno emit Tharsiam virginem plurimo33Tharsia traditur in lupanar ad virginitatem mercede rapiendam34Athenagora sermone et lacrimis motus Tharsiae vim non infert; procus alter plus quam Athenagora dat neque tamen Tharsiam stuprat35Leno virginitate lacrimis servata iratus vilicum Tharsiam violare iubet frustra36Tharsia arte musica et sermone doctissimo totam civitatem delectat37Apollonius Tharsum venit, ut filiam in matrimonium det et votum solvat; falso certior fit de filiae morte 38Apollonius sepulcrum filiae videns lacrimas effundere non potest39Apollonius in navi infima latensTyrum reverti studet; vi tempestatis Mytilenam delatus est; nautis Apollonii Neptunalia celebrantibus Athenagora navem adit40Athenagora cum Apollonio collocutus maestus abit; Tharsiam ad animi dolorem Apollonii arte musica allevandum arcessit41Tharsia carmine dicto animum Apollonii confundit; CC aureis datis abire iubetur. Athenagora Tharsiam praemio duplicato iterum ad Apollonium mittit42/43Quaestiones decem a Tharsia positae ab Apollonio summa prudentia solvuntur44Tharsia Apollonio fata sua miserrima narrat45Apollonius agnoscit Tharsiam filiam suam esse; Athenagora petit ab Apollonio, ut sibi Tharsia in matrimonium detur; Apollonius ultionem poscente Athenagora cives convocat46Cives lenonem puniendum esse statuunt; lenone vi ignis interfecto Tharsia vilicum et puellas lupanaris e divitiis suis praemio afficit47Apollonius donat civitati auri talenta centum; miinumento honoratur a Mytilenensibus48Itinere Tharsum inito Apollonius iussu angeli cuiusdam in somnio admonetur, ut Ephesum se conferat et fata sua Dianae deae narret; ibi uxor eius sacerdos in templo Dianae versatur49Uxor agnoscitur; tota familia navem ascendit50Tharsi Apollonius iniurias sibi illatas ulciscitur. Dionysias et Stranguillio lapidibus obruuntur. Tharsia vitae vilici parcit eique libertatem permittit 51Civibus Tharsiis Apollonius plurima beneficia tribuit. Archistrates rex cognoscit filiam vivere. Piscator et Hellenicus praemia fidei erga Apollonium accipiunt. Archistrate mortuo Apollonius rex Antiochensium, Tyrorum, Cyrenensium cum suis multos annos summa felicitate vivit

 Bibliographia 

 Editiones 
Gareth Schmeling: Historia Apollonii regis Tyri. Teubner, Lipsiae 1988, ISBN 3-322-00450-3.
Franz Peter Waiblinger: Historia Apollonii Regis Tyri. Die Geschichte vom König Apollonius. dtv, Monaci 1994 (dtv 9324), ISBN 3-423-09324-2 (primo 1978).

 Commentationes 
E. Archibald: Apollonius of Tyre. Medieval and Renaissance Themes and Variations. Cantabrigiae 1991.
C. Braidotti: Quaestiones e parabolae: gli indovinelli nella Historia Apollonii regis Tyri. In: Schol(i)a 4,3 (2002), p. 9-19.
P. J. Enk: The Romance of Apollonius of Tyre. In: Mnemosyne Fourth Series, Vol. 1, Fasc. 3 (1948), p. 222-237
Niklas Holzberg: Der antike Roman. Eine Einführung. Darmstadiae 2006.
Elimar Klebs: Die Erzählung von Apollonius aus Tyrus. Eine geschichtliche Untersuchung über ihre lateinische Urform und ihre späteren Bearbeitungen. Berolini 1899.
D. Konstan: Apollonius, King of Tyre and the Greek Novel. In: J. Tatum (ed.): The Search for the Ancient Novel. Baltimorae 1994. p.173-182.
G. A. A. Kortekaas: The Latin Adaptions of the "Historia Apollonii Regis Tyri" in the Middle Ages and Renaissance. Groningen 1990. (GCN 3) p. 103-2
G. A. A. Kortekaas: Enigmas in and around the Historia Apollonii Regis Tyri. In: Mnemosyne 51 (1998), p. 176-191.
G. A. A. Kortekaas: Commentary on the Historia Apollonii Regis Tyri. Brill, Lugduni Batavorum 2007, ISBN 978-90-04-15594-7
G. A. A. Kortekaas: The story of Apollonius, King of Tyre: a study of its Greek origin and an edition of the two oldest Latin recensions. Bostoniae 2004.
Peter Kuhlmann: Die Historia Apollonii regis Tyri und ihre Vorlagen. In: Hermes 130 (2002), p. 109-120.
Carl Werner Müller: Der Romanheld als Rätsellöser in der Historia Apollonii Regis Tyri. In: Würzburger Jahrbücher Nova Series 17 (1991), p. 267-279.
Gareth Schmeling: Manners and Morality in the "Historia Apollonii Regis Tyri". In: P. Liviabelli Furiani und A. M. Scarcella (ed.): Piccolo mondo antico. Le donne, gli amori, i costumi, il mondo reale del romanzo antico. Perusiae 1989. p. 197-215.
Gareth Schmeling: Apollonius of Tyre: Last of the troublesome latin Novels. In: Aufstieg und Niedergang der römischen Welt, II 34.4 (1996), p. 3270-3291.
Meinolf Schumacher: Einführung in die deutsche Literatur des Mittelalters. Darmstadiae 2010, ISBN 978-3-534-19603-6, p. 107-110.
S. Singer: Apollonius von Tyrus: Untersuchungen über das Fortleben des antiken Romans in späteren Zeiten. Novi Eboraci 1974.

 Nexus externi 
Historia Latine-Theodisce in pagina Navicula Bacchi
Historia Latine in The Latin Library

Categoria:Litterae Latinae aetatis Imperii
Categoria:Scripta saeculo 3
Categoria:Mythistoriae Latinae