Linguae Transnovaguineanae

Linguae Transnovaguineanae (TNG) sunt lata familia vel phylum linguarum Papuanarum, quae in usu in Nova Guinea et insulis propinquis est, fortasse tertia a maxima familia linguarum in orbe terrarum nota. Nucleus familiae bene probatum esse habetur, sed eius fines et partes incertae sunt. Fuerunt tres proposita praecipua.

Phonologia
Proto-Transnovaguinea reconstruuitur cum usitato inventario simplice Papuano: quinque vocales, , tres phonationes occlusivorum in tribus locis,  (Andreas Pawley seriem dictam reconstruit in nasalis ), affricato palatale , fricativo , et approximantibus . Syllabae plerumque sunt (C)V, sed CVC in finibus vocabulorum fieri potest. Multae ex his linguis tonum verbalem habent.

Pronomina
Ross insequens paradigma pronominale pro Transnovaguineana reconstruit, cum *a~*i ablautum pro singulare~non-singulare:

{| class=wikitable
|-
| ego || *na || nos || *ni
|-
| tu || *ga || vos || *gi
|-
| is, ea, id || *(y)a, *ua || ei || *i
|}

Est forma coniuncta pro 'nos', minus saepe testificata, *nu, atque *ja pro 'tu', quod fortasse, apud coniecturam Rossianam, fuit forma urbana. Praeterea fuerunt suffixa dualia *-li et *-t, et plurale suffixum *-nV, (n cum vocale), ac suffixa pro numeris collectivis *-pi- (duale) et *-m- (plurale), quae pro nos inclusivum fuerunt cum ad primam personam adhibentur. Reflexa autem suffixorum collectivorum solum in terris altis mediis et orientalibus inveniuntur, et ergo tam vetus quam proto-transnovaguineana fortasse non sunt.

Vocabula lexica, sicut *niman 'pediculus', etiam reconstrui possunt:
Reflexa *niman 'pediculus', quae intermedium vocabulum *iman in oriente testificantur:
Chimbu: Middle Wahgi numanEngana: Enga & Kewa lemaFinisterrae–Huon: Kâte imeŋ, Selepet imenGogodala miKainantu–Goroka: Awa nu, Tairora nume, Fore numaa, Gende (tu)nimaKiwaiana Meridiana nimoKoiariana: Managalasi umaKolopom: Kimaghana & Riantana nomeKwale nomoneMadang: Kalam yman, Dumpu (Litus Rai) im, Sirva (Adelberta) iimaMek: Kosarek amiMoraori nemeŋkLacus Paniai: Ekari yame (metathesis?)
Timor–Alor–Pantar: Pantar Occidentalis (h)amiŋ, Oirata amin (metathesis?)
Wiru nomoRami dubii:
Pauwasi: Yafi yemarSentani Medium miLinguae Enganae
Linguae Indo-Pacificae

Bibliographia
Pawley, Andrew. 1998. The Trans New Guinea Phylum Hypothesis: A Reassessment. In Perspectives on the Bird's Head of Irian Jaya, Indonesia, ed. Jelle Miedema, Cecilia Odé, et Rien A. C. Dam, 655–690 Amstelodami: Rodopi. ISBN 9789042006447. OCLC 41025250.
Pawley, Andrew. 2005. The Chequered Career of the Trans New Guinea Hypothesis: Recent Research and Its Implications. In Papuan Pasts: Cultural, Linguistic and Biological Histories of Papuan-Speaking Peoples, ed. Andrew Pawley, Robert Attenborough, Robin Hide, et Jack Golson, 67–107. Canberrae: Pacific Linguistics. ISBN 0858835622. OCLC 67292782.
Ross, Malcolm. 2005. Pronouns as a Preliminary Diagnostic for Grouping Papuan Llanguages. In Papuan Pasts: Cultural, Linguistic and Biological Histories of Papuan-Speaking Peoples, ed. Andrew Pawley, Robert Attenborough, Robin Hide, et Jack Golson, 15–66. ISBN 0858835622. OCLC 67292782.
Wurm, Stephen. 1975. Papuan Languages and the New Guinea Linguistic Scene: New Guinea Area Languages and Language Study 1.''Textus. Canberrae: Department of Linguistics, Research School of Pacific Studies, Australian National University. OCLC 37096514.

Nexus externi
 Linguae Transnovaguineanae in Proposito MultiTree, multitree.org

Categoria:Linguae Indonesiae
Categoria:Linguae Transnovaguineanae