Navigium Isidis

Navigium Isidis (apud Graece loquentes ΠλοιαφέσιαApul. XI,17. i.e. navis dimissa) erat dies festus in Imperio Romano,  in honorem deae Aegyptiae Isidis necnon maris  post hiemem navigationi denuo aperti  causa die 5 Martii celebratus : patrona enim nautarum erat Isis.

Illo die pompa discolor e templis ad mare procedebat : turba histrionum personatorum circum lasciviebatQuos "anteludia" Apuleius vocat (cap. 8). usque ad adventum sacerdotum sacra insignia religionis proferentium et ipsorum simulacrorum divinorum. Tunc navicula
Isidi consecrata, votivis donis onusta, in aquam deducebaturIbid. XI,5 Isis ait : "rudem dedicantes carinam primitias commeatus libant mei sacerdotes". Atque capitulo 16 : "navem faberrime factam, picturis miris Aegyptiorum... summus sacerdos ... quam purissime purificatam deae nuncupavit dedicavitque". Ob similitudinem pompae atque temporis anni nonnulli eruditi carnevarium a carro navali Isidis dictum esse putant.

Romae primum Iseum Caligula demum imperatore in Campo Martio aedificatum est : antea Tiberius Isiacos ex Urbe etiam  expulerat. Itaque, quamquam cultus huius deae Aegyptiae (vel, si mavis, Graeco-Aegyptiacae ; nam Ptolemaei reges Graeci erant) in multis regionibus Italiae iam diu florebat, Navigium Isidis nec apud Ovidium nec in fastis publicis aevi Augustani memoratur, sed in fastis multo posterioribus ad annum 354 pertinentibus.
Fontes
Apuleius, libro undecimo Metamorphoseon.
Fasti Philocali dicti, id est pars sexta  libri cui titulus  Chronographa anni 354: Textus Latinus.

Plura legere si cupis
A. Alföldi. 1937. A Festival of Isis in Rome under the Christian Emperors of the IVth century. Budapest. Recensio critica Altera recensio critica
Bricault, Laurent. 2007.	"Isis, des eaux du Nil à celles de la Méditerranée"ː Actes du 17ème colloque de la Villa Kérylos à Beaulieu-sur-Mer les 20 & 21 octobre 2006 in La Méditerranée d'une rive à l'autre : culture classique et cultures périphériquesː 261-9
2006.  Isis, Dame des flots, Liège, CIPL. Recensio critica  Nonnullae paginae versionis Anglicae (2019) apud Guglum librorum
Di Cocco, Iohannes Paulus (2007) Alle origini del Carnevale: Mysteria isiaci e miti cattolici, Florentiae: Pontecorboli.
Isis zwischen Ägypten und Rom (2013), Antike welt, 2013/6ː 10-39.
Katherine Crawford, "Displaying Rituals: Simulating Potential Routes of the navigium Isidis Procession", Journal of Urban Archaeology, 2022:49-70
 J. Gwyn Griffiths, Apuleius of Madauros: The Isis-Book (Metamorphoses, Book XI), Lugduni Batavorum, 1975 Recensio critica Nonnullae paginae apud Guglum librorum
Lafaye, Georgius (1884), Histoire du culte des divinités d'Alexandrie, Sérapis, Isis, Harpocrate et Anubis, hors de l'Égypte, depuis les origines jusqu'à la naissance de l'école néoplatonicienne...  Parisiis : E. Thorin.  (Bibliothèque des Écoles françaises d'Athènes et de Rome ; 33)    
Der Neue Pauly, vol. 9 col.1145 sub lemmate Ploiaphesia.
Stefan Pfeiffer, Chapter 24 "Comments on the Egyptian Background of the Priests’ Procession during the Navigium Isidis" In: Individuals and Materials in the Greco-Roman Cults of Isis, Brill, 2018ː 672–689 
Podvin,	Jean-Louis. 2022 "Isis et l’eau", Dialogues d'histoire ancienne,   Suppl. 25ː 119-136
Rhakotis Magazine. 2022. Isis, goddess of the seas and the Navigium Isidis
Henri Stern. 1975. "Le cycle illustré des mois trouvé à Ostie", Journal des Savantsː 121-131.

 Notae 

Categoria:Feriae Romanae
Categoria:Religio Aegyptia