Ephori

Ephori (Graece ἔφοροιSi quis hoc verbum in Latinum convertere voluerit, fortasse 'inspectores' dixerit.) erant summi antiquae Spartae magistratus: quinque numero in annum eligebantur. In primis legum observantiae custodes erant et  regiam potestatem coercebant. Belli quoque duo ephori regem comitabanturHerodotus, Calliope 76, ne vi publica abuteretur. Etsi enim reges Spartae fuerunt qui exercitus ducebant, summum imperium penes ephoros erat qui legatos civitatum audiebantHerodotus, Calliope 7-11. Xenophon, Hellenica II.2.12-13 et 17-20. atque populi contionibus de bello paceque decernentibus praesidebantThucydides I.85-87.

Nam reges exercitus quidem ducebant, sed ephori eos ad iudicium vocare poterantThucydides I.131.2 si rem prave gessissent aut mandatis non obtemperassent. Itaque Cleomenes III cum anno 227 a.C.n. res novas tyrannidemque Spartam introduxit statim omnes ephoros trucidandos curavit et eorum magistratum in futurum abolevit. Anno 221 postquam Cleomenem apud Sellasiam vicit rex Macedonum Antigonus Doson priora instituta Lacedaemoniis restituit, in primis ephoros qui civitatem a tyrannide tueri videbantur.
 De vera potentia 
Nonnulli eruditiAristoteles, Politica V.11.1(1313a) qui ephoratum creatum Eurypontidae Theopompo tribuebat circa 700 a.C.n. regnanti. Cartledge p.126. Econtra Herodotus (I.65) ephoros Lycurgo, Lacedaemoniorum legislatori mythico, tribuebat. Sunt moderni quoque (Nicolaus Richer e.g.) qui antiquissimum ephoratum putant ob nonnulla religiosa officia praecipue ad astrorum observantiam et calendarium spectantia. putant ephoratum institutis Spartanis ab ipsis regibus additum esse ut populo potestatem de rebus publicis decernendi sibi vindicanti aliquo modo satisfacerent tum cum regna in ceteris civitatibus Graecis tollebantur ː nam quinto et quarto saeculo a.C.n. regnum in orbe Graeco archaevum institutum esse apparebat. Etenim Aristoteles qui instituta Spartana tamquam instituta mixta describebat (mixturam e monarchia, aristocratia democratiaque), ephoros ad democratiam spectare aestimabatPolitica IV.9.6-9. Alibi (II.6.17) dicit esse qui non consentiant et ephoros potius ad tyrannidem spectare existiment.. Humili loco plerumque nati summa potestate per spatium unius anni fruebanturAristoteles, Politica 1270b. nec eorum magistratus prorogari poterat. Itaque reliqua vita ad vitam privatam redibant et ultioni potentium sic obnoxii fiebant. Verisimile igitur videtur  clientes nobilium atque in primis regiarum gentium  fuisse qui eos promovebant (nescitur quo modo eligebantur). Quin etiam potestas collegialis erat nec saepe  quinque ephori idem sentiebant. Certe paucorum ephororum nomina per historicos nobis tradita sunt nisi in quantum unus ex eis quotannis eponymus esse solebatSthenelaidae nomen a Thucydide nobis traditum est qui populum ad bellum adversus Athenienses hortabatur, quamvis dissuadente rege Archidamo, de ephoratu Brasidae ne mentionem quidem facit quamquam plurima de illo nobis narravit., pauciorum adhuc qui ex eo magistratu rem publicam gerere perseverarunt. Instrumentum annuum senatorum (gerousia) ad reges coercendos dici poterant.

In nonnullis Doricis civitatibus cum Lacedaemoniis cognatis ephori fuerunt, ut MessenaePolybius IV,4,1..

Fontes
Aristoteles, Politica II,9.19-24 et III.1.10 et V.11.1-3.
Cicero, libro secundo de Republica cap.  58
Pausanias libro tertio Descriptionis Graeciae 11.2
Polybius, libro quarto Historiarum 22-23
Plutarchus, "Cleomenes" in Vitis Parallelis cap.8-10 necnon "Lycurgus" ibidem cap. 7
 Strabo, libro decimo Geographicorum capite quarto 18
Xenophon, De republica Lacedaemoniorum  cap. VIII et XI.
libro secundo  Hellenicorum 3.10
Thucydides libro primo de Bello Peloponnesiaco 131-134

 Plura legere si cupis 
Paulus Cartledge, Agesilaos and the crisis of Sparta. Londinii : Duckworth, 1987 ː 125-129
 Paul Gachon, De ephoris Spartanis: facultati litterarum Parisiensi, thesim proponebat..., Monspelii, 1988 Recensio critica
Edmundus Lévy, Sparte: histoire politique et sociale jusqu'à la conquête romaine. Parisiis, Seuil, 2003. ISBN 9782020324533.
Fr. Paenhuysen,	"Parallèle entre les institutions de Sparte et d'Athènes", Bulletin de l'Association Guillaume Budé, 1964ː 342-355
 Nicolaus Richer, Les éphores : études sur l'histoire et sur l'image de Sparte, VIIIe-IIIe siècle avant Jésus-Christ. Parisiis : Publications de la Sorbonne, 1998    ISBN 2-85944-347-9 Recensio critica Altera recensio critica
Françoise Ruzé, "Le recrutement des gérontes et des éphores", in Délibération et pouvoir dans la cité grecque. De Nestor à Socrate, Éditions de la Sorbonne, 1997: 225-235
"Ephoren" - apud: Meyers Großes Konversations-Lexikon, tomus 5. Lipsiae 1906, p. 861

 Notae 

Categoria:Sparta
Categoria:Tituli