Archon

Archon (Graece ἄρχων, pl. ἄρχοντες) est vocabulum Graecum 'rectorem' sive 'dominum' valens, quod saepe ad magistratus designandos adhibetur. Hoc verbum ἄρχειν 'imperare' in compositione vocabulorum "monarchiae" et "anarchiae" agnoscitur.

 Graecia antiqua 
In Graecia antiqua, summus magistratus in variis civitatibus Graecis archon nominabatur.

Athenis, tres antiquissimi magistratus fuere rex, polemarchus, archon penes quos maximum imperium in civitate eratAristoteles, De republica Atheniensium 3. (Solon exempli gratia archon fuit). Primo per totam vitam deinde decem annos imperabant. Post Clisthenianam, mutationem novem archontes annui erant, qui alius ex alia tribu (φυλή) sorte ducebantur sed eorum potestas iam minor erat. Praecipue religiosis et iudiciariis muneribus fungebantur. Nec iam iudicabant ut olim sed causas inter iudicia distribuebant. E praeterita tribu apparitor sorte ducebatur qui cetero collegio ministrabat (scilicet non quotannis ex eadem tribu sed vicissim ex alia). Ita numerum tribuum (decem) aequabant et tribules suos in varia iudicia distribuebant dum iudices sorte ducuntAristophanes, Vespae 303-6.. Quotannis enim sescenos cives e tribu sua ad iudicandum sorte ducebant. Postquam in consilio quingentorum probati erantLysias 26 In Evandrum. archontes magistratum ineuntes iureiurando sese obstringebantAristoteles,  De republica Atheniensium  55. et exeuntes e magistratu rationem de rebus gestis reddere debebant. Postquam magistratum exuerant in Areopagi consilium intrabant, quod potentissimum fuit usque ad Ephialtis legem (462 a.C.n.) quae multa officia eis ademit. Inter archontes sic distinguebaturː

 Eponymos archon (Ἐπώνυμος ἄρχων; "eponymus rector", qui nomen suum anno, quo officio functus est, imponebat). In prytaneo habitabat et archontium collegio praesidebat. Causis ad hereditates ceterasque familiares spectantibus res operam dabatː orphanos ceterasque personas in tutela collocatas (mulieres) protegebatAristoteles, De republica Atheniensium  56.6-7. Aeschines, Contra Timarchum 158. Contra Alcibiadem 14. atque etiam parentes a liberis indigna patientesHyperides, Pro Euxenippo 6.. Magnorum Dionysiorum Thargeliorumque celebrationi praeerat (choregos eligebat)Aristoteles, De republica Atheniensium 56.2-5..
 Archon Basileus ("rector regius"). Prope prytaneum in loco bucoleum appellato vel etiam regia porticus (βασιλέως στοά)Plato, Euthyphron 2a. sedebat. Sacra quibus olim rex fungebatur absolvebatPlato, Politicus 290e., in primis mysteriaAndocides, De Mysteriis 111. et Lenaea administrabat. Consilio Areopagitico praesidebatAristoteles 57.2-4. Demosthenes, Contra Aristogitonem I.23 quocum lites de sacerdotiis diiudicabat et  causis ad religionem pertinentibus praeerat, hoc est homicidiis et sacrilegiis. Ita  impietatis accusatus Socrates ad archontem basileus arcessitus estPlato, Euthyphron et Theaetetus 210d. Cf. Hyperides, Pro Euxenippo 6.. Reus homicidii sacer fit et archon basileus ei templis et foro interdicitAristoteles, De republica Atheniensium 57..
 Polemarchos ("rector belli"). Olim dux exercitus erat, tempore classico causis ad peregrinosLysias, In Pancleonem 2-5, 13. Isocrates, Trapeziticus 12 et 14. et metoecos pertinentibus operam dabat (ut Romae praetor peregrinus). Funeribus publicis praesidebat civium qui bello perierant. Sacra quoque Artemidi et Enyalio faciebatAristoteles,  De republica Atheniensium 58..
  Sex thesmothetae addito apparitore. In thesmothesio sedebant. Legum custodes erant et quotannis eas recensebant caventes ne altera alteri contradiceretAeschines, Contra Ctesiphontem 38-40.. Publicis et politicis causis praeerant, quae civitatem, pecunias fisco debitas, proditionem, praevaricationem, sycophantiamIsocrates, De permutatione 314., decreta  spretis legibus in ecclesia rogata (γραφὰς παρανομίας)De republica Atheniensium 59.2. Demosthenes, In Aristogitonem II.8. Hyperides, Pro Euxenippo 6., foedera cum externis civitatibus etc. spectabant, item quae ad metalla aut commercium maritimum pertinebantAristoteles, De republica Atheniensium 59.. In summa dies quibus iudicia omnia fierent praenotabantDemosthenes, In Midiam 47.. Praeterea in Thesei templo magistratus sorte ducebantAeschines, Contra Ctesiphontem 13.

 Imperium Romanum Orientale 
Historici byzantini principes externos archontes nominare solebant.

 Notae 

 Fontes 
Aristoteles, De republica Atheniensium 3 et 55-9
Demosthenes, In Midiam 32-3, 36, 38
Hyperides, Pro Euxenippo 6.

 Plura legere si cupis 
Alexandra Bartzoka,	L'archonte-roi: une particularité athénienne", Ktèma, 2015ː 157-165
Franc. Aug. Baucke,	"De thesmothetis Atheniensium : commentatio antiquaria", Vratislaviae, 1844
William Bell Dinsmoor,The Archons of Athens in the Hellenistic age, Amstelodami, 1931 Recensio critica
Am. Hauvette-Besnault, De Archonte rege, Lutetiae, 1884 
C. Lecoutere, L'archontat athénien (histoire et organisation) d'après la Politeia Athēnaiōn, Lovanii, 1893 Recensio critica
Claudine Leduc, "L’archonte éponyme : le τιμητής ( = censor ?) des Athéniens aux viie-vie siècles ?", Pallas, 2013ː 201-216
Franz Ryan,	"Die Zeugiten und das Archontat", Revue des Études Anciennes, 2002ː 5-9.

 Nexus externi 
Thesmothetae apud Hofmann J. Lexicon universale Ibidem Archontes

Categoria:Athenae antiquae
Categoria:Graecia antiqua
Categoria:Tituli dignitatis