Provinciae Franciae ante annum 1790

Regnum Franciae multipliciter divisum erat quia divisiones aetatibus diversis ortae erant et ad diversas materias gerendas circumscriptae erant.

Quarum divisionum antiquissimae erant 18 provinciae ecclesiasticae in quibus cuncti dioeceses sub cuiusdam archiepiscopi auctoritate coniugebantur et quorum fines saeculo IV saepe constituti erant.

In Medio Aevo reges curias summas ad lites prius in curiis minoribus (bailliagia aut sénéchaussées, ac présidiaux) iudicatas vocandas condiderunt. Antiquissimae harum curiarum "parlamenta" (Francogallice parlements) nuncupabantur.

Deinde, saeculis XV et XVI, gubernationes (Francogallice gouvernements) ad belli et politiae res gerendas circumscripserunt.

Tandem, a saeculi XVI medio, quibusdam magistratibus, intendants nominatis, ad vectigalia gerenda delegaverunt in certibus regni partibus quae, intendances sive généralités nuncupatae, paulatim ad omnem regnum extensae sunt.

Itaque anno 1789 Franciae divisiones, quarum nullae nisi provinciae ecclesiasticae cum verbo province designari poterant, ex multis rebus inter se differebant et capita finesque eorum diversa erant. Aureliaci incolae, e.g., ante iudices aut ibidem aut in Sancto Floro sedentes et quorum iudicia in Lutetiae parlamento vocari poterant, causas dicebant sed de regiis vectigalibus Ricomagi generalitati subiciebantur, cum urbs ipsa gubernationis Arverniae esset pars necnon dioecesis Sancti Flori et propter hoc provinciae Aquitaniae Primae cuius Avaricum erat metropolis.

 Index provinciarum ecclesiasticarum 

 Agedincum
 Autessiodurum
 Nivernum
 Trecae
 Albia
 Cadurcum
 Castrum
 Mimate
 Segodunum
 Vabra
 Aquae Sextiae
 Apta
 Forum Iulii
 Reius
 Segustero
 Vapincum
 Arelate
 Arausio
 Massilia
 Sanctus Paulus Tricastinorum
 Telo Martius
 Augusta Auscorum
 Aquae Tarbellicae
 Atura
 Baiona
 Lactora
 Lascurris
 Lugdunum Consoranorum
 Lugdunum Convenarum
 Olaro
 Tarba
 Vasates
 Avaricum
 Anicium Vellavorum
 Clarus Mons
 Lemovices
 Sanctus Florus
 Tutela
 Burdigala
 Aginnum
 Condomium
 Engolisma
 Lucionum
 Mediolanum Santonum
 Petrocorium
 Pictavium
 Rupella
 Sarlatum
 Cameracum
 Nemetacum
 Sanctus Audomarus
 Durocortorum
 Bellovacum
 Durocatalaunum
 Gesoriacum
 Laudunum
 Noviomum
 Samarobriva
 Silvanectum
 Suessonae
 Eburodunum
 Dinia
 Glandeva
 Grassa
 Nicaea
 Sanitium
 Vintium
 Lugdunum
 Augustodunum
 Cabillonum
 Divio
 Lingones
 Matisco
 Sanctus Claudius
 Lutetia
 Aurelianum
 Blesae
 Carnotes
 Meldae
 Narbo
 Agatha
 Alestum
 Baeterrae
 Carcaso
 Electum
 Luteva
 Monspessulanus
 Nemausus
 Perpinianum
 Sanctus Pontius Tomeriensis
 Ucetia
 Rothomagus
 Abrincatum
 Baiocae
 Constantia
 Ebroicum
 Lexovium
 Sagii
 Tolosa
 Appamiae
 Lombarium
 Mirapiscae
 Mons Albanus
 Rivi
 Sanctus Papulus
 Vaurum
 Turones
 Andecavis
 Cenomanum
 Condate Redonum
 Coriosopitum
 Dariorigum
 Dola Britonum
 Namnetum
 Sanctus Briocus
 Sanctus Maclovius
 Sanctus Paulus Leonensis
 Trecorium
 Vesuntio
 Basilia
 Bellicium
 Lausonium
 Vienna
 Annecium
 Dea
 Camberiacum
 Gratianopolis
 Sanctus Ioannes Maurianensis
 Valentia
 Vivarium

Nonnulli dioeceses Franciae archiepiscopis extraneis suffraganeae erant. Nam dioeceses Lotharingiae (i.e. Mettis, Nanceium, Sanctus Deodatus, Tullum et Verodunum) provinciae Augustae Treverorum erant partes, sicut dioecesis Argentorati pars provinciae Moguntiaci erat. Similiter quidam  dioeceses Corsicae (Adiacium, Alalia et Sagona) archiepiscopo Pisae suffraganeae erant, cum alii (Mariana et Accia) archiepiscopo Genuae suffraganeae erant.	In Pago Vendascino, pars Arelatensis provinciae anno 1475 in novam provinciam erecta erat, cuius Avennio erat metropolis et Carpentoracte, Cabellio et Vasio erant dioeceses.

 Index gubernationum 
400px|right|Gubernationes

1. Insula Franciae (Lutetia)
2. Bituricensis (Bituricum)
3. Aurelianensis (Aurelianum)
4. Normannia (Rothomagus)
5. Occitania (Tolosa)
6. Lugdunensis (Lugdunum)
7. Delphinatus Viennensis (Gratianopolis)
8. Campania (Trecae)
9. Alnensis (Rupella)
10. Santonensis (Santonum)
11. Pictavum (Pictavium)
12. Aquitania et Vasconia (Burdigala)
13. Burgundia (Divio)
14. Picardia (Samarobriva)
15. Andecavia (Andecavis)
16. Comitatus Provinciae (Aquae Sextiae)
17. Engolismensis (Engolisma)
18. Borboniensis (Molinae)
19. Marchia (Gueretum)
20. Britannia Minor (Condate Redonum)
21. Cenomannica (Cenomanum)
22. Turonensis (Turones)
23. Lemovicensis (Augustoritum)
24. Fuxium (Fuxium)
25. Arvernia (Augustonemetum)
26. Benearnia (Palum)
27. Alsatia (Argentoratum)
28. Artesia (Nemetacum)
29. Ruscino (Perpinianum)
30. Flandria et Henegovia (Insula)
31. Liber Comitatus (Vesontio)
32. Lotharingia (Nanceium)
33. Corsica (Adiacium)
34. Nivernensis (Nivernum)
35. Pagus Vendascinus, tunc domanium sub dicione pontificia
36. Mulhusia, tunc urbs Imperii
37. Sabaudia, tunc pars Sardiniae
38. Nicaea, tunc pars Sardiniae
39. Mons Biliardi, tunc pars Virtembergiae

 Index parlamentorum et curiarum summarum 

 Index generalitatum 

 Bibliographia 
Armand Brette, Les limites et les divisions territoriales de la France en 1789, Lutetiae, 1907, Cornély et Cie, 
Albert Mirot, Manuel de géographie historique de la France, Lutetiae, 1950, Picard

Categoria:Francia
Categoria:Rerum Francicarum eversio