Tessera

Tessera (a numero Graeco  'quattuor' deductum)Dicit etiam Isidorus (Orig. 18.63): Tesserae vocatae quia quadrae sunt ex omnibus partibus. Vitruvio et Gellio testibus Graeci ipsi tesseram "" vocabant:  enim est figura ex omni latere quadrata, "quales sunt" inquit M. Varro "tesserae, quibus in alticolo luditur, ex quo ipsae quoque appellatae " (Gell. 1.20.4); cybus autem est corpus ex lateribus aequali latitudine planitiarum perquadratus. Is cum est iactus, quam in partem incubuit, dum est intactus, inmotam habet stabilitatem, uti sunt etiam tesserae quas in alveo ludentes iaciunt (Vitr. 5 praef.4). est verbum latinum quod plures sensus habere potest.

 Primo sensu, eadem res est quam alea, id est corpus lusorium ex sex lateribus aequali latitudine planitiarum perquadratum. Itaque tesseris propriis sex facies sunt plerumque ita ordinatae, ut ex singulis punctis oppositis septenarius conficiatur numerus, sicut hoc versu memoratur:  'unum (et) sex, quinque (et) duo, tria (et) quattuor tessera provehit',Anthologia Palatina 14.8. verum tamen ne huic quidem legi exceptiones desunt.

 Materia tesserarum iam antiquitus varia et diversa erat: ab archaeologis enim repertae sunt tesserae ex osse, ebore, aere, argilla, lapide, terra cocta, argilla Faventina, quarzo, plumbo, sucino, auro nec non crystallo factae.

 In alea, lusum est talis et tesseris apud antiquos: aleatores his ludentes trinas iaciebant tesseras; iactus optimus erat senio,Pers. 3.48; Mart. 13.1.6 et 14.17.1. pessimus autem canis.Mart. 13.1.6. Persius (3.49) eodem sensu caniculam adfert. 

 Etiam alea, quamquam plerumque ludendi modum periculosum significat, interdum ad tesseram refertur.Sicut apud Ovidium (am. 1.452) et Plinium Maiorem (nat. 14.140). Caesar Rubiconem transiturus "iacta alea est" dixisse narratur a Suetonio,In Vita Divi Iuli 1.32. qui quidem in verbo aleae eligendo forsitan suae potius aetatis Latinitatem redolere videtur.

 Secundo sensu, in exercitibus tessera est tabella in qua mandata secreta imperatoris inscribuntur saepe cum scriptura cryptica.

 Tertio sensu, tessera est signum sive ligno sive aere factum quod ut testimonium hospitalitatis cuidam datur e. g. in CIL 6,1684 tesseram hospitalem cum eo fecerunt et Plautus Cistellaria apud nos confregisti tesseram.

 Quarto sensu, tessera est nomisma plebeculae datum ad frumentum et cibos ex horreis publicis accipiendos.

 Quinto sensu, tessera sive tesserula est fragmentum minimum lapidis quo opus musivum sive opus musaicum conficiebatur.

Tessera (informaticum)

 Notae 

Categoria:Ludi tabulares

tr:Zar (eğlence)