Ludi Megalenses

Ludi Megalenses vel Megale(n)sia (-ium) vel etiam ludi MegalesiaciFasti Philocali. erant feriae Romanae quae quotannis  per sex dies a die quarto  mensis Aprilis   usque ad decimum in honorem Magnae Matris Cybelae celebrabantur. Qui duo dies anniversarii erant : die quarto anno 204 a.C.n. deae statua mari Romam advecta est atque magna pompa in templum Victoriae in Palatio collocata. Quo anno  lectisternium factum est et populus multa dona Magnae Matri contulit. Die vero decimo Aprilis  anno 191 a.C.n.  templum deae proprium  in Palatio dedicatum est. A quo annoSic Valerius Antias apud Titum Livium, libro XXXVI. At contra 193 a.C.n. apud eundem libro XXXIV ! Confer etiam Valerius Maximus II,4,3. vel iam ab anno 194/193 a.C.n. ludi scaenici celebrati sunt.

Nomen feriarum a verbo Graeco Μεγάλη, Megalê 'Magna' ductum est, quae deae Cybelae cognomini erat.   Ludi  in primis scaenici  fuerunt, quibus dramatici auctores fabulis suis ad praemia certabant, ut inter alios PlautumAnno 191 a.C.n. ex didascalia Pseudoli et TerentiumAndria 166 a.C.n., Hecyra 165 a.C.n. , Heautontimoroumenos 163 a.C.n., Eunuchus 161 a.C.n..  fecisse scimus. Ludicra lyrica etiam fabulam Attidis in scaena referebantArnobius, Adversus Nationes IV,35 et V,13 et VII,33.. Nam quotannis theatra lignea in ipso Palatino monte ante aedem Magnae Matris exstruebantur et post ludos peractos dissiciebantur. Ab aedilibus curulibus curabanturAnno 45 a.C.n. contra ex decreto Caesaris aediles plebeii eos celebraverunt., donec anno 22 a.C.n. ab Augusto praetores omnibus ludis publicis praeficerenturDio Cassius 57.2. Martialis X,41,5-6. Iuvenalis XI,192-200. Dion. Hal. Ant. Rom. II,19,4..  Lectisternium fiebat quo moretum deae apponebatur, quia cibus priscus putabaturOvidii Fasti 4.367-372.
Praeterea proceres nobilium gentium ad convivia tam dispendiosa vicissim inter se invitabant, ut senatusconsultum de sumptu eorum minuendo factum sit"Mutitationes" dicebantur : Fasti Praenestini et Aulus Gellius II,24..   Die decimo Aprilis etiam ludi circenses fiebant in Circo Maximo (cursus equorum et curruum, desultationes, exercitationes gymnicae etc.) 

Denique Megalesia feriae ritu Graeco-Romano celebrabantur, verae Phrygiae feriae, quibus Attis deus cum Cybele artissime coniunctus erat, non ante imperatorem Claudium Romae  mense Martio publice celebratae sunt.

Megalensia fuit titulus comoediae togatae poetae Romani Lucii Afranii nec non alterius Titi Quinctii Attae.

Fontes
Appianus, Liber Annibalis LVI,234
 Aulus Gellius libro secundo Noctium Atticarum capitulo quarto vicesimo.
=Fasti Praenestini, sub mense Aprili 
Cicero De haruspicum responsis 22-29.
 Cassius Dio, Historia Romana, libro XLIII cap. 48
Dionysius Halicarnassensis, libro secundo Antiquitatum Romanarum 18-19.
Iuvenalis Satirae XI,192-200.
Ovidius, libro quarto Fastorum, versibus 179–372 necnon 377-378. 
Titus Livius Ab Urbe condita XXIX,14 et XXXIV,54 et XXXVI,36,3.
Varro, De Lingua Latina VI,15

 Notae 

 Plura legere si cupis 
Lara Dubosson-Sbriglione, "Commémorer l'arrivée d'une nouvelle divinité: la fête à Rome à travers les jeux Mégalésiens", Didactica historica, 2018 (4): 13-18
R. J. Littlewood, "Poetic Artistry and Dynastic Politics: Ovid at the Ludi Megalenses (Fasti 4. 179-372)", The Classical Quarterly, 1981: 381-395
Michele Renee Salzman, "Cicero, the Megalenses and the Defense of Caelius", The American Journal of Philology, 1982: 299-304
Nancy Sultan, "Pseudolus at the Ludi Megalenses: Re-Creating Roman Comedy in Context", The Classical Journal, Vol. 111, No. 1, Special Issue on Plautus in Performance (October-November 2015): 99-111

Categoria:Ludi publici Romani
Categoria:Feriae Romanae
Categoria:Incepta 191 a.C.n.