Saturnalia (Macrobius)

Saturnalia est opus Latine saeculo V medio ab Ambrosio Theodosio Macrobio scriptum. Forma habet seriei conviviorum ubi de antiquitatibus Romanis disseritur et praecipue de religione, de litteris, de poëta Vergilio. Saturnalia Macrobii, filio Eustathio dicata, in libros septem divisa sunt.

Decius et Postumianus in dialogo exteriore rem introducunt de conviviis apud Vettium Praetextatum habitis; quae convivia ad Postumianum ab Avieno et Eusebio olim narrata erant. Personae dialogorum interiorum, i.e. convivae cenarum singularum, sunt Vettius Praetextatus hospes, Avienus, Aurelius Symmachus, Caecina Albinus, Servius grammaticus, Disarius medicus, Furius Albinus, Eustathius, Flavianus, Euangelus, Horus. Fontes litterariae permultae in dialogis citantur, inter quas Vergilius, Varro, Ennius, Cato.

 Index librorum et capitulorum 
 Praefatio
 Liber I: 1-2. de Saturnalibus apud Vettium Praetextatum celebratis; 3. de die qua hora incepto; 4. de Saturnaliorum futurorum nuntiatu; 5. de verbis inusitatis; 6. de origine praetextae; 7. de antiquitate Saturnaliorum; 8. de templo et mytho Saturni; 9. de mytho et nominibus Iani; 10. de diebus Saturnaliorum; 11. de servorum conditione; 12. de mensibus a Romulo statutis; 13. de divisione anni et de intercalatione; 14. de calendario a Caesare et Augusto correcto; 15. de Kalendis, Idibus et Nonis; 16. de diebus mensium apud Romanos; 17. de origine deorum omnium, et imprimis Apollinis, e Sole; 18-23. Dei alii Romani, Graeci et Mesopotameni eidem sunt ac Sol; 24. de eruditione Vergilii et de ordine librorum insequentium
 Liber II: 1-7. de facetiis antiquorum, et praesertim Ciceronis, Augusti, Iuliae Augusti filiae; 8. Plato de usu vini
 Liber III: 1-2. de Vergilio sacrorum descriptore; 3-4. de sacris, profanis, sanctis, religiosis; 5-6. de eruditione Vergilii in re sacrificiorum sacrorumque; 7. de profunditate Vergilii; 8. de lectionibus variis et falsis apud Vergilium; 9. de formulis ad tutelam divinam invocandam edictis; 10. de taurorum sacrificio; 11. de mulsi sacrificio; 12. de Saliis; 13. de luxu Hortensii aliorumque; 14. de saltatione et cantu apud antiquos indignis habitis; 15-16. de honore apud antiquos piscium et praesertim murenarum; 17. de legibus antiquorum sumptuariis; 18. de generibus nucum; 19-20. de varietatibus malorum fructuumque aliorum
 Liber IV: 1-6. de pathetico a Vergilio et in litteris aliorum expresso 
 Liber V: 1. de Vergilio oratore; 2. de Vergilio Graecorum secutore; 3-10. de Aeneide ex Iliade et Odyssea versa; 11-13. de Vergilio Homeri interprete nunc meliori, nunc peiori; 14. de Vergilio etiam in vitiis imitatore Homeri; 15-16. de catalogis carminum Homericorum et Aeneidos; 17. de rebus a Vergilio e Pindaro et Apollonio sumptis; 18-19. de rebus e poëtis obscurioribus sumptis; 20. de rebus Mysiis e carminibus Homericis in Georgica Vergiliana conversis; 21. de nominibus poculorum Graecis; 22. de personis a Vergilio sumptis ex antiquissimis carminibus Graecis
 Liber VI: 1-2. de rebus a Vergilio sumptis ex antiquis poëtis Latinis; 3. de rebus e carminibus Homericis a variis poëtis sumptis, postea a Vergilio adoptatis; 4-6. de verbis, epithetis, figuris e variis poëtis a Vergilio adoptatis; 7-9. de difficultatibus et crucibus operum Vergilianorum
 Liber VII: 1. in cenis qua hora et quomodo licet de philosophia loqui; 2. de rebus quae gaudium et dolorem apud convivas excitant; 3. de scommatibus; 4-5. de victu simplici et composito; 6-7. de vino necnon musto, de ebrietate mulierum ac seniorum, de calore et frigido; 8. de digestione facili et difficili; 9. de cerebello et sensu; 10. de calvitie et de voce virorum ac mulierum; 11. de rubescendo; 12-13. de potu et victu quaestiones variae; 14. de visu; 15. de stomacho, venis, pulmonibus; 16. de ovo prius exstante an gallina

 Bibliographia 

 Editiones et versiones
 1969 : P. Davies, interpr., Macrobius: The Saturnalia. Novi Eboraci: Columbia University Press, 1969 
 1967 : Nino Marinone, ed. et interpr., I Saturnali de Macrobio Theodosio. Taurinis. 2a ed., 1977 
 2004 : C. Guittard, ed. et interpr., Macrobe: Les Saturnales, Livres I–III. 2a ed. Lutetiae, 2004 
 2008 : O. Schönberger, E. Schönberger, Tischgespräche am Saturnalienfest: Ambrosius Theodosius Macrobius. Würzburg, 2008

 Eruditio
  vol. 1 pp. 620-624
 Robert A. Kaster, Studies on the Text of Macrobius' Saturnalia. Oxonii: Oxford University Press, 2010. ISBN 978-0-19-975136-5
 A. La Penna, Studi sulla tradizione dei Saturnali di Macrobio in ASNP vol. 22 (1953) pp. 225-252
 G. Lögdberg, In Macrobii Saturnalia adnotationes. Upsaliae, 1936
 P. Wessner, "Macrobius. 7" in  vol. 14 pars 1 (1928) coll. 170-198
 G. Wissowa, De Macrobii Saturnaliorum fontibus capita tria. Vratislaviae: apud G. Koebnerum, 1880 Textus

 Porcus Troianus

 Nexus externi 
 Textus in libros singulos divisus 
 Versio 
 Macrobii Theodosii Illustrissimi Saturnaliorum Libri VII: liber manu scriptus saec. XV (Bibliotheca Laurentiana Florentiae)

Categoria:Scripta saeculo 5
Categoria:Italiae scripta
Categoria:Litterae Latinae aetatis Imperii
Categoria:Cenae litterariae
Categoria:Dialogi
Categoria:Religio Romana
Categoria:Saturnalia