Monasterium Pantocratoris (Constantinopolis)

upright=1.5|thumb|Apsis cappellae imperialis
Monasterium Christi PantocratorisScilicet Latine Omnipotentis. (Graece ; hodie Turcice Molla Zeyrek Camii seu Zeyrek Kilise Camii), fuit monasterium in partibus septentrionalibus Constantinopolis situm, ab Irena imperatrice inter annos 1118 et 1124 conditum; cui mox anno fere 1126 viduus Ioannes II imperator ecclesiam addidit, Mariae Theotoco Eleüsae dicatam; insuper ante annum 1136 cappellam sepulchris imperialibus destinatam, Michaele archangelo dicatam. Iuxta monasterium constitua sunt nosocomium et gerontocomium. Typicon Pantocratoris, quo imperator Ioannes II regulas monasterii et nosocomii constituit, mense Octobri 1136 scriptum est.

In hoc monasterio incarcerati sunt Isaacius Comnenus, conditorum filius, anno 1143 iussu fratris Manuelis, et Stephanus, filius regis Stephani Uros II Serbiae ipseque rex futurus, annis 1313-1320 iussu Andronici II. Sepulti sunt in cappella Michaeli archangelo dicata e familia Comnenorum Ioannes II (mortuus 1143) et Irene (mortua 1134) conditores, Bertha de Sulzbach imperatoris Manuelis prima uxor (mortua c. 1160), imperator Manuel ipse (mortuus 1180). Ibidem sepulti sunt e familia Palaeologorum Manuel II (mortuus 1425) et Ioannes VIII Palaeologus (mortuus 1448) imperatores Byzantini paenultimi.

Monasterium cum hospitiis suis ruinosum iacet, sed servatur etiam hodie basilicarum trium coniunctio; haec post ecclesiam Sanctae Sapientiae secunda quod ad magnitudinem pertinet inter omnes aedificia Christiana urbis Constantinopoleos aestimatur, architecturamque Byzantinam aevi Comnenorum satis ostendit. Cappella imperialis hodie in meschitam Islamicam converta est.

Sanctorum Flori et Lauri reliquiae hic servabantur.

 Index superiorum 
 Iosephus Hagioglycerites, fortasse c. 1136-c. 1154
 Theodosius de Villa Harduini, c. 1261-1265
 Macarius Macres, c. 1422-1431
 Gerontius, fortasse 1431-1453

 Notae 

 Bibliographia 
  vol. 2 pars 2 pp. 80-81
 P. Gautier, "Le typikon du Christ sauveur Pantokrator" in Revue des études Byzantines vol. 32 (1974) pp. 1-145
 Robert Jordan, transl., "Pantokrator: Typikon of Emperor John II Komnenos for the Monastery of Christ Pantokrator in Constantinople" in  no. 28 pp. 725-781
 Paul Magdalino et al., "Istanbul, III. Buildings, 2. Christ Pantokrator Monastery" in Grove Art Online (Situs venalis)
  no. 28 pp. 289-295
  cap. 15 pp. 219-242: "The Church of S. Saviour Pantokrator, Zeïrek Kilissi Jamissi"
 Moravcsik Gyula, Szent László Leánya és a Bizánci pantokratormonostor. Budapestini, 1923
 Robert Ousterhout, "The Pantokrator Monastery and Architectural Interchanges in the Thirteenth Century" in Gherardo Ortalli, Giorgio Ravegnani, Peter Schreiner, edd. Quarta Crociata (Venetiis, 2006) vol. 2 pp. 749-770

 Nexus externi 

 Monasterium Pantocratoris apud Byzantium 1200

Categoria:Confecta saeculo 12
Categoria:Constituta 1136
Categoria:Architectura Byzantina
Categoria:Monasteria Constantinopolis
Categoria:Monumenta Constantinopolis
Categoria:Constantinopolis mediaevalis
Categoria:Ioannes II Comnenus