Declinatio (grammatica)

Declinatio est unaquaeque exituum series, quibus idem vocabulum uti potest.

Descriptio
Substantiva nomina habent quinque series exituum; adiectiva nomina autem, pronomina et numeri, quibusdam insertis mutationibus, substantivorum nominum series suo ritu imitantur. Verba quoque habent proprias quinque exituum series. Ergo non omnia vocabula iisdem utuntur exitibus, sed unumquidque eorum suae seriei paret.

Casus Latini
Latinae linguae sunt casus septem; ex iis locativus nonnullis nominibus tantum est:
Nominativus (ad respondendum quis aut quid agat, sit, etc.): dux est benignus.
Genetivus sive genitivus (ad respondendum cuius aliquid sit): domus ducis est antiqua.
Dativus (ad respondendum cui aliquid agatur): duci panem do.
Accusativus (ad respondendum quem aut quid habeant, faciant, etc.): ducem accuso.
Ablativus (ad respondendum quo modo aliquid agant): de duce narro. 
Forma vocativi plerumque eadem est atque forma nominativi; nominibus secundae declinationis tamen quae in nominativo singulari terminantur in -us forma specialis est; illorum vocativi singularis terminatio -e est. In nominibus secundae declinationis quae terminantur in -ius in nominativo singulari, vocativus singularis desinit in -i.
Vocativus: O dux; o magister.
Locativus (rogat ubi): Domi; ita "apud domum."

Numeri sunt duo: singularis et pluralis; Genera sunt tria: masculinum, femininum et neutrum.

Declinationes nominum substantivorum sunt quinque (m., f., n. = genera):
Declinatio prima: puella (f.), villa (f.), nauta (m.)
Declinatio secunda: fluvius (m.), puer (m.), ager (m.), templum (n.)
Declinatio tertia
declinatio consonantica: rex (m.), consul (m.), miles (m.), homo (m.)
declinatio in qua genetivus pluralis terminatur in -ium: civis (m.), mare (n.), urbs (m.), animal (n.), febris (f.)
Declinatio quarta: portus (m.), fructus (m.), domus (f.), manus (f.), cornu (n.)
Declinatio quinta: spes (f.), res (f.), dies (m. et etiam f., sed in forma singulari tantum), meridies (m.)

Declinationes adiectivorum

Conspectus casuum
Casus
         1.   2.        3.            4.      5.         a    o          cons.  i             mix.            u       e    Numerus Singularis:nom.  -a   -us/-er/-um   -/-s/- -is -is/-es   -us/-u   -es  voc.  -e/-iacc.  -am  -um        -em    -im(/-em)     -em             -um/-u  -em  gen.  -ae  -i         -is    -is           -is             -us(/-u)-ei  dat.  -ae  -o         -i     -i            -i              -ui(/-u)-ei  abl.  -a   -o         -e     -i            -e              -u      -e   loc.  -ae  -i         -i     -i            -i              -u      -e Numerus Pluralis:nom./voc.  -ae  -i/-i/-a   -es/-a -es/-ia       -es/-ia         -us/-ua -es  acc.       -as  -os/-os/-a -es/-a -is(/-es)/-ia –es/-ia         -us/-ua -es  gen.       -arum-orum      -um    -ium          -ium            -uum    -erumdat./abl./loc. -is -is        -ibus  -ibus         -ibus           -ibus   -ebus

Casus grammaticus
Coniugatio
Flexura
Grammatica Latina
Declinatio pronominum
Declinationes adiectivorum
Lingua synthetica

Nexus externi
Isidori Chronologia
De declinationibus (Anglice)

Categoria:Ars grammatica
Categoria:Grammatica Latina