Parasitoidismus

Parasitoidismus est coniunctio inter duos organismos, ubi alter organismus, parasitoidum, adiumentum capit ex alio, hospite, quem postremo interficit et saepe comedit. Ergo parasitoidum parasitorum simile est, certa hospitis morte excepta. In coniunctione quotidiana parasitus hospesque communiter sine mortifero hospitis incommodo vivunt; parasitus plerumque satis alimenti capit, ut vigat et hospitem regignere non prohibet; in coniunctione autem parasitoida hospes interfit, ordinatim antequam progeniem produxerit. Pro coniunctione generis parasitismi tractata, vox necrotrophismi aliquando, sed raro, adhibetur.

Hoc coniunctionis genus, ut videtur, fit solum in organismis, qui rapide regignunt, sicut insecta vel raro acarinae. Multa parasitoida cum hospitibus arte coevolverunt. Plurimi biologi vocem parasitoidum adhibent, ut designet solum insecta hoc genus historiae vitae habentia, sed alii dicunt vocem etiam adhibendam esse, ut designet nematoda parasitica, curculionoidea seminum, et quaedam bacteria et vira (e.g., bacteriophagi), quorum omnia hospitem destruere coacta sunt.

Vox parasitoidi facta anno 1913 ab O. M. Reuter scriptore Germanico, Anglice a W. M. Wheeler suo inspectore cito adoptata est, ut modum describat, quo parasitus per evolutionem suam in vel super corpus unius hospitis habitat, quem postremo interficit, sed parasitoidum libere vivit adultum.

 Genera parasitoidorum 
Parasitoida idiobionta sunt, quae evolutionem hospitis post parasitizationem prohibent; hic modus vivendi stationem vitae plerumque continet hospitis immobilis (e.g., ovi vel pupae), et idiobionta paene sine exceptione, extra hospitem habitant. Parasitoida autem koinobionta appellata hospitem evolvere sinunt, et saepe hostem non interficiunt vel comedunt donec hospes pupare vel adultus fieri incipit; hic modus vivendi stationem vitae ferme continet hospitis agilis et mobilis. Koinobionta possunt dividi in endoparasitoida, quae intra hospitem crescunt, et ectoparasitoida, quae extra hospitis corpus crescunt, quamquam saepe ad hospitis carnem adfinguntur vel intra hospitis carnem habitant. 

 Insecta 
Circa 10 centesimae specierum insectorum sunt parasitoida (Godfray 1994). Quattuor ordines insectorum praecipue pro hoc genere historiae vitae noti sunt. Plurima parasitoida sunt ordinis hymenopterorum. Maximi notissimique greges sunt "parasitici" appellati, subordinis apocritorum, maximi quorum subgreges sunt vespae superfamiliarum chalcidoideorum et ichneumonoideorum; proximi greges sunt proctotrupoidea et platygastroidea. Praeter greges "parasiticos," multae hymenopterorum stirpes parasitoida continent, sicut plurimi chrysidoideorum et vespoideorum; orussidarum quoque, rarae familiae symphytorum. Ordo diptera nonnullas parasitoideorum familias comprehendit, quarum maxima est tachinidae, et minores pipunculidae, conopidae, et alias. Alii ordines sunt "parasiti alarum tortarum," praecipue ordinum strepsipterorum (parvi gregis, qui in parasitoidis omnino consistit) et coleopterorum (saltem duarum familiarum, ripiphoridarum et rhipiceridarum, quae plerumque sunt parasitoida generis aleocharorum familiae staphylinidarum).

 In fictione 
Multi "parasiti" in fictione picti revera parasitoida sunt; haec comprehendunt:
 "Broodlings" in ludis Starcraft
 Capitis cancri in ludo Half-Life
 "Custodes" Vindrizi et Drakk in Babylon 5
 Depmaptera in "The Caterpillar," excursu Night Gallery
 Flood in Halo ludis video
 Las Plagas in Resident Evil 4
 Magog in Gene Roddenberry's Andromeda serie televisifica
 "Mustelae stercoris" in Dreamcatcher, mythistoria a Stephano Kind scripta
 Nonnulla symbiota in Spider-Man libro nubeculato
 Oleum Atrum, virus in The X-Files
 Uroboros in Resident Evil 5
 Xenomorpha in pelliculis Alien
 X Parasiti et Metroida in serie Metroid

 Vespa parasitica

 Notae 

 Bibliographia 
 Godfray, H. C. J. 1994. Parasitoids: Behavioral and Evolutionary Ecology. Princeton, New Jersey: Princeton University Press. ISBN 0-691-03325-0
 Piper, Ross. 2007. Extraordinary Animals: An Encyclopedia of Curious and Unusual Animals. Greenwood Press.

 Nexus externi 
 In "Featured Creatures," situ Instituti Scientiarum Cibi et Agriculturae in Universitate Floridae:
 Ageniaspis citricola (Insecta: Hymenoptera: Encyrtidae) 
 Amitus hesperidum (Insecta: Hymenoptera: Platygastridae) 
 Cirrospilus ingenuus (Insecta: Hymenoptera: Eulophidae) 
 Encarsia lahorensis (Insecta: Hymenoptera: Aphelinidae) 
 Encarsia opulenta (Insecta: Hymenoptera: Aphelinidae)
 Lipolexis scutellaris (Insecta: Hymenoptera: Aphidiidae) 
 Semielacher petiolatus (Insecta: Hymenoptera: Eulophidae) 
 Steinernema scapterisci (Nematoda: Rhabditida: Steinernematidae)
 "Parasitic and Parasitoid Alien Species in Science Fiction Movies"

Categoria:Parasitologia
Categoria:Parasitismus