Scriptura Iaponica

Scriptura Iaponica consistit in logogrammatibus ex Sinis importatis (kanji dictis, Iaponice 漢字, 'litterae Sinicae'), et scriptis syllabariis, illo complexiori (hiragana dicto, Iaponice 平仮名 'abecedarium planum'), illoque simpliciori (katakana dicto, Iaponice 片仮名 'abecedarium unilaterale'). Etiam in usu est abecedarium Latinum (Rōmaji dictum, Iaponice ローマ字 'litterae Romanae').

Modus scribendi
Iaponici, ut multi populi Asiae Orientali, sententiam in dextra tabulae parte scribere et legere incipiunt. Sententia tunc ad perpendiculum perducitur. Igitur nimirum libri et documenta Iaponica "prave" ligantur. Quod problema saepius in mangis offendit. Qui libros edendos curant quondam imagines in speculo vertuntur, quod sane quibusdam lectoribus infensum videtur. Vocabula usitate a spatiis non separantur et in fine tabulae dividuntur, integritate verbi non obstante. Occidentalis autem scribendi modus et in textibus Iaponicis inveni potest, saepissime in scriptore qui abecedario Romano utitur.

Vide etiam paragraphum Furigana subtus.

Tabulae litterarum hiragana katakanaque
Tabula quinquaginta sonorum
Tabula syllabarum fundamentalium in inscriptionibus saepissime inventarum (dicta gojūon, Iaponice 五十音 'quinquaginta soni').

Litterae hiragana usum habent in extensione verborum (話 'eloquium', 話す 'loqui' vel 'loquor', 話した 'locutum esse' vel 'loquebar') aut in scribendo verborum pro quibus non est littera kanji. Litterae hiragana etiam sunt primum scriptum quod discipuli Iaponici discunt et quibus libelli pro pueris scribuntur. Quae litterae ut formae simplices litterarum kanji crebrarum creatae sunt. Litteris katakana imprimis verba et nomina extranea scribuntur (nomen Gaius Iulius Caesar scribitur ガイウス・ユリウス・カエサル) et verba Iaponica dialecti (e.g. サイコ saiko 'egregius' in lingua iuventum). Litterae katakana ut litterae pro libris feminarum creatae sunt.

+  C. Transscriptio sec. Hepburn  Hiragana  Katakana – a  i  u  e  o   あ  い  う  え  お   ア  イ  ウ  エ  オ   K ka  ki  ku  ke  ko か  き  く  け  こ カ  キ  ク  ケ  コ S sa  shi  su  se  so さ  し  す  せ  そ サ  シ  ス  セ  ソ T ta  chi  tsu  te  to た  ち  つ  て  と タ  チ  ツ  テ  ト N na  ni  nu  ne  no な  に  ぬ  ね   の ナ  ニ  ヌ  ネ   ノ H  ha***  hi  fu*  he  ho は***  ひ  ふ*  へ   ほ ハ  ヒ  フ*  ヘ   ホ M ma  mi  mu  me  mo ま  み  む  め   も マ  ミ  ム  メ   モ Y ya   yu   yo や   ゆ   よ ヤ   ユ   ヨ R ra  ri  ru  re  ro ら  り  る  れ   ろ ラ  リ  ル  レ   ロ W wa  (w)i**   (w)e**  (w)o** わ  (ゐ)**   (ゑ)**  を** ワ  (ヰ)**   (ヱ)**  ヲ** Ń   n     ん     ン  

(*) Ad eum sonum exprimendum claude labia et exspira aerem. 

(**) Eae litterae non adsunt in usu cotidiano moderno. Evanescunt post annum 1945 praeter "wo" tantum in accusativo.

(***) Ea littera etiam dici potest "wa" cum indicator sententiae subiecti.

Litterae induratae et immollitae
Quaedam litterae duabus lineolis (゛, dictis ten ten, dakuten, vel nigori) indurari aut circulo (゜, dicto handakuten vel maru) immoliri possunt ad sonos alteros creandos.

+  C. Transscriptio sec. Hepburn)  Hiragana  Katakana Gga gi gu ge go  が ぎ ぐ げ ご ガ ギ グ ゲ ゴ Zza ji zu ze zo  ざ じ ず ぜ ぞ ザ ジ ズ ゼ ゾ Dda ji zu de do  だ ぢ づ で ど ダ ヂ ヅ デ ド Bba bi bu be bo  ば び ぶ べ ぼ バ ビ ブ ベ ボ Ppa pi pu pe po  ぱ ぴ ぷ ぺ ぽ パ ピ プ ペ ポ

Litterae fractae
+  C. Transscriptio sec. Hepburn)  Hiragana  Katakana - ya  yu  yo   ゃ  ゅ  ょ ャ  ュ  ョ K(i)kya kyu kyo きゃきゅきょキャキュキョ S(i)sha shu sho  しゃしゅしょシャシュショ T(i)cha chu cho ちゃちゅちょチャチュチョ N(i)nya nyu nyoにゃにゅにょニャニュニョ H(i)hya hyu hyo ひゃひゅひょヒャヒュヒョ M(i)mya myu myoみゃみゅみょミャミュミョ R(i)rya ryu ryo りゃりゅりょリャリュリョ G(i)gya gyu gyoぎゃぎゅぎょギャギュギョ Z(i)ja ju jo じゃじゅじょジャジュジョ D(i)ja ju jo ぢゃぢゅぢょヂャヂュヂョ B(i)bya byu byoびゃびゅびょビャビュビョ P(i)pya pyu pyoぴゃぴゅぴょピャピュピョ

Litterae katakana extensae
Litteris Katakana soni in lingua Iaponica non exsistentes, sed in verbis linguae alienae inventi creare possunt.
+  C. Transscriptio sec. Hepburn  Katakana – a i u e o  ァ ィ ゥ ェ ォ I    ye    イェ  U wi wewo ウィ ウェウォ V(u)vavivuvevoヴァヴィヴ ヴェヴォ S(u) si    スィ   Z(u) zi    ズィ   S(i)   she    シェ  Z(i)   je    ジェ  T(i)   che    チェ  T(e)/T(o) titu   ティトゥ   D(e)/D(o) didu   ディドゥ  T(u)tsatsi tsetsoツァツィ ツェツォ H(u)fafi fefo ファフィ フェフォ S(y)  syu  　　スュ   Z(y)  zyu    ズュ   T(y)  tyu    テュ   D(y)  dyu   デュ   F(y)  fyu fyo  フュ フョ 

Index litterarum kanji selectarum
Litterae kanji plerumque fundamentum verbi faciunt. Tam numerosa sunt ut in pagina unica tabula omnium creari non potest. Iaponici anno 1850 litteris kanji cotidiane utuntur. 

Cuique litterae kanji sunt duo modi legendi, dicti onyomi (音読み 'modus legendi soni') aut on et kunyomi (訓読み 'modus legendi instructionis') aut kun. Modus on est sonus litterae ex lingua Sinica in antiquo importatus (igitur saepe non sonus litterae in Sinica hodierna). Modus kun est sonus litterae Iaponicus. Modus on plerumque in combinationibus litterae, modus kun e contrario littera sola usum habet.

Hic sunt quaedam exempla.

     Littera
   Translitteratio On / Kun
   Significatio
   Littera
   Translitteratio On / Kun
   Significatio
     美
   bi / -
   pulchritudo
   愛
   ai / -
   amor
     父
   fu / chichi
   pater
   母
   bo / haha
   mater
     娘
   jō / musume
   puella, filia
   日
   nichi / hi
   dies
     木
   boku / ki
   arbor
   力
   ryoku / chikara
   vis
     陽
   yō / hi
   sol
   神
   shin / kami
   Deus


Furigana
Furigana (Iaponice 振り仮名 'litterae aspectus') sunt litterae hiragana paulae quae praeter litteras kanji positae earum expressionem explicant. Hoc factum est litteris kanji insolitis ut lector sciat quomodo eas exprimat.

 英 えい 国 こく aut modo scribendi occidentali えい こく 英 国

Sic lector potest cognoscere verbum Iaponicum pro Anglia ut eikoku exprimendum esse.

Litterae perversitatis
Hentaigana (Iaponice 変体仮名 'litterae perversitatis', verbi 変態 hentai 'perversus' simile sonat) sunt veteres litterarum formae, quas pauci Iaponici legere possunt. 

!