Carmentalia

Apud Romanos antiquos Carmentalia erant feriae in honorem deae Carmentae diebus 11 et 15 Ianuarii (id est die tertio ante Idus et die tertio post Idus) a matronis Romanis celebratae. Id sacrum  flamen Carmentalis et pontifices peragebant in sacello deae inter Capitolium et Tiberim sito, prope portam Carmentalem. Quod festum Augustus, poetis adiuvantibus, cum cetera vetere religione  renovavit.

Hanc fabulam narravit Ovidius, cur illae feriae institutae essentFortasse tantum cur duplicatae essent, sed antiquiorem originem non tradit.. Antiquitus matronis Romanis carpentoGenus carri tecti duabus rotis praeditum in usu apud antiquos Romanos. vehi licebat. Cum senatores hoc ius mulieribus adimere voluissent, illae coniuravere ne liberos in posterum maritis ederent. Tum senatus ius priscum restituere coactus est et Carmentalia bina instituerunt (infantibus maribus et femineis), in honorem deae quae parientibus mulieribus favebat. Quae fabula ad usum puerorum inventa ex similitudine verborum Carpentum et Carmenta ducta est. Adeo vera origo huius festi ob vetustatem iam aequalibus Augusti ignota erat !

De ritibus perpauca scimus nisi quod  a precante sacerdote Porrima (vel Prosa vel Antevorta) et Postvorta invocabantur. Quae utrum fuerint comites Carmentae et aliae CamenaePlurali numero nonnumquam designantur "Carmentes" : Augustinus, De civitate Dei IV,11 et Servius grammaticus ad Aeneidem VIII,336., ut dicit Ovidius, an cognomina ipsius Carmentae parturientes adjuvantis, in incerto est. Commentatores tam antiqui quam moderni haec nomina diverse interpretati sunt : alii ad positionem infantis in utero parturientis pertinere adfirmabantSic Varro apud Aulum Gellium  Noctes Atticae XVI,16 et multi moderni. (sive pedes prorsus erant sive caput), alii ad vaticinandi potestatem illa referebant, tamquam Postverta  praeterita caneret, Antevorta vero  futuraSic Ovidius Fasti I,631-636. Servius grammaticus ad Aeneidem VIII,336. Macrobius libro primo Saturnaliorum capitulo 7. Apud modernos in primis Georgius Dumézil, La religion romaine archaique Payot,1987, pp 396-398.. 

Praeterea nefas erat quicquam ex corio factum illi sacello inferre, quod tamquam ex animali mortuo productum  infelix omen fuisset ad deam nascenti vitae praepositam.

 Notae 

 Fontes 
 Aulus Gellius libro sedecimo Noctium Atticarum capitulo sedecimo.
Ovidius, libro primo Fastorum 461 sqq.
Plutarchus, Vita Romuli XXI,1.

 Plura legere si cupis 
	N. Boels-Janssen. La vie religieuse des matrones dans la Rome archaïque, Ecole Française de Rome, 1993 Recensio critica Summarium auctoris
Marco Fucecchi, "Carmenta ed Egeria : due ispiratrici silenziose nei Fasti di Ovidio", Dictynna, 2017: 14.

Categoria:Feriae Romanae
Categoria:Ritus Ianuarii