Hieroglyphica Aegyptia

Hieroglyphica AegyptiaIoannes Pierius Valerianus, Hieroglyphica, sive de sacris Aegyptiorum literis commentarii (Basileae, 1556) (titulus operis); Cataldi Jannelli, Opus hermeneuticum (Neapoli, 1830-1831) tom. iii: "Hieroglyphica Aegyptia ..." (titulus voluminis) liber apud Google; Michael Maieri, Arcana arcanissima, hoc est, hieroglyphica Aegyptia-Graeca (titulus libri anno 1614 editi) liber apud Google (fontibus antiquis litterae vel notae hieroglyphicae)"Litterae hieroglyphicae": Macrobius, Saturnalia 1.21.12. "Notae hieroglyphicae": Ammianus Marcellinus, Historiae 17.4.8. sunt antiqua signa veterrimi modi quo Lingua Aegyptia scripta est, annis 3200 a.C.n.–400 p.C.n. adhibita. 

Sunt tres modi utendi ubi signum singulum potest significare: 
 sonum (phonogrammata), 
 verbum aut notionem (logogrammata sive ideogrammata) aut 
 determinatorem (semagrammata). 

Primo 700 signis, postea tempore Graeco-Romano circiter 7000 signis, hieroglyphica formant peramplum modum scribendi.

 De nomine 
Nomen hieroglyphicorum provenit ex verbis Graecis τὰ ἱερογλυφικὰ γράμματα, quae significant: sanctae (ἱερός) caelatae (γλύφω) litterae (γράμματα).

 Hieroglyphica interpretata 

Anno 396 p.C.n. ultima inscriptione facta, scientia hieroglyphicorum periit. Saeculo exeunte quinto Horapollo in suo opere Hieroglyphica obtulit interpretationem falsam, sed fortasse cum parte vera. Saeculo nono et decimo Arabes in Egypto quaesiverunt signa aperire. Iohannes Goropius Becanus et Athanasius Kircherus studuerunt hieroglyphicis. Tabula Rosettae inventa, Francogallus Ioannes Franciscus Champollion arcanam Aegyptiam scripturam primus aperuit anno 1822.

 De scriptura 
 Ductus scribendi 
150px|right|thumb|Stela Ankh-af-na-khonsu, cum multo ductibus scribendi.
Primo hieroglyphica scripta sunt in columnis a summo ad imum et a sinistra ad dexteram, sed ductus variare potest . Non est difficile statuere ductum verum, nam homines picti animaliaque inspiciunt initium versus.

Sicut multis aliis modis scribendi antiquis, terminus vocabulorum non signatur. Tamen potes distinguere verbulos, quoniam determinatores saepe terminum vocabuli formant.

 Vis hieroglyphicorum 
Sunt tres modi utendi (vide supra):
 Phonogrammata 
Phonogrammata sunt signa quae sonos describunt, sicut abecedarium. Solum consonantes scribuntur, sicut scriptura Arabica.

 Signa simplicia 
Sunt circa viginti quattuor signa simplicia, id est signa quae describunt consonantem singulam.
+ Signa simplicia Signum Numerus in indice Gardiner Transcriptio Appellatio (Germanice) Nomen Res A G1 ꜣ a sicut in Land aleph vultur i M17 j ie sicut in siej sicut in ja jod harundo y Z4 j ie sicut in sie  duo lineae i-i M17A y ie sicut in sie i graeca duo harundines a D36 ꜥ a sicut in Hased sicut in dur sicut in rufen ain bracchium w sive W G43siveZ7 w u sicut in Hutw sicut in Anglica waw! wau, vel u duplicata pullus sive nota hieratica b D58 b b sicut in Band be crus p Q3 p p sicut in Hupe pe sedes sive storea harundinea f I9 f f sicut in Feld ef vipera m G17 m m sicut in Mutter em noctua n N35 n n sicut in nein en aqua r D21 r r sicut in rufen er os h O4 h h sicut in Hose ha aula H V28 ḥ h sicut in Hose ha secunda textus x Aa1 ḫ ch sicut in Dach ha tertia velum (?) X F32 ẖ ch sicut in ich ha quarta cauda z O34 z s sicut in Sand es, vel zeta claustra ianuae s S29 s ß sicut in Fuß es vestis S N39 š sch sicut in schießen scin, vel es secunda stagnum q N29 q k sicut in Kind coph, vel ku collis k V31 k k sicut in Kind ka corbis g W11 g g sicut in gut ge mensa t X1 t t sicut in Tante te panis T V13 ṯ tsch sicut in Quatsch tsce, vel te secunda funis d D46 d d sicut in du de manus D I10 ḏ dsch sicut in Dschungel dsce, vel de secunda cobra V33 V33 g (g2) g sicut in gut  saccus rw E23 <big>l (Aegyptia Serotina)l sicut in Kleopatra el leo wA V4 <big>o (Aegyptia Serotina)o sicut in Ptolemaios o laqueus

 Signa duplicia 

 Signa triplicia 

 Logogrammata 
Logogrammata sunt imagines rerum, semper signantur linea muta. Omnia hieroglyphica possunt logogrammata esse. Exempli gratia:
 ra:Z1 — rꜥ, significat "solem";
 pr:Z1 — pr, significat "domum";
 sw-t:Z1 — swt (sw+t), significat "harundinem";
 Dw:Z1 — ḏw, significat "montem".
Ratio non derecta (metonymia vel metaphora):
 nTr-Z1 — nṯr, significat "deum"; signum est vexillum templi;
 G53-Z1 — bꜣ, significat "animum" vel "personam"; signum est avis cum capite humano;
 G27-Z1 — dšr, significat "phoenicopterum"; phonogrammata significat ruber.
Logogrammata raro usa sunt.

 Semagrammata 
Solum consonantes scribuntur, ut vocabula aliquae habeant eandem rationem scribendi. Determinatores sequuntur vocabula ut non conturbaris.
+ Determinatores Hieroglyphica Transcriptio Vis hieroglyphicorum Determinator Vis determinatoris wn:n-O31 wn aperire ianua ianua/portaaperire wn:n-D54 wn(j) festinare crura motus wn:n-G37 wn erratum; culpa; passer malus wn:n-D3 wn calvus pecten crinis
Alii determinatores
 femina puer vel puella vir rex vis motus lignum B1 A17 A1 A42 D40 D54 M3

 Quadrati 
150px|right|thumb|Hieroglyphica in quadratis. Versus primus (a dextera ad sinistram): ḥtp et jmn-rꜥ.
Hieroglypica non scribuntur in linea recta, sed in quadratis virtualibus. Exempli gratia (vide dextera):
 R4:X1*Q3 — ḥtp (Hotep)
 i-Y5:N35:N5*Z1 — jmn-rꜥ (Ammon-Ra)

 Obeliscus Philensis (OGI 137)
 Ioannes Franciscus Champollion, Lettre à M. Dacier relative à l'alphabet des hiéroglyphes phonétiques

 Notae 

 Nexus externi 


Categoria:Graphemata
Categoria:Scripturae Aegyptiae