Selestadium

Selestadium,"Selestadium, Scaldistatum, Scaldistadium": . Vide . (Francogallice Sélestat; Theodisce Schlettstadt) est oppidum praefecturae Rheni inferioris et ex anno 2021 Communitatis Europaeae Alsatiae in regione orientali olim Alsatia et a die 1 Ianuarii 2016 Alsatia Campania Arduenna et Lotharingia et nunc ex plebiscito Grand Est vocata. Anno 2019 Selestadiensium numerus erat 19 242.

 Geographia 
Selestadium media planitie Alsatiae  ad Helelli ripam situm est ubi intervallum inter Vosegum montem et Rhenum angustissimum est (18 km). A septentrione Argentorato 42km distat, a meridie Colmaria 21 km, et Mulhusia 57 km. In regione inundabili Grand Ried dicta (hoc est 'Magna Harundo') iacet, ita ut olim antequam flumina canalizarentur saepe a vicinis aqua circumcluderetur. Qua de causa haec pars Alsatiae Langraben (Fossa) appellabatur, quia regionem velut in duas partes separatas dividebat. Nunc biodiversitatis causa regio humida (Illwald) ibi diligenter servaturSitus interretialis. Prope Selestadium rivus Giessen in Helellum influit.

 Administratio 
Selestadadium una e sex subpraefecturis Rheni Inferioris est, item caput circumdarii Sélestat-Erstein et cantonis Sélestat (29 communia), item ab anno 1995 sedes communium communitatis 12 communia consociantis.

 Demographia 
Recensio incolarum his duobus ultimis saeculis haec fuitː

1793ː6 907	1800ː7 464	1806ː8 068	1821ː9 070	1831ː9 646	1836ː9 700	1841ː8 634	1846ː9 844	1851ː10 365

1856ː9 950	1861ː10 184	1866ː10 040	1871ː9 307	1875ː9 088	1880ː8 979	1885ː9 172	1890ː9 418	1895ː9 304

1900ː9 336	1905ː9 699	1910ː10 604	1921ː9 943	1926ː10 165	1931ː10 959	1936ː11 363	1946ː10 722	1954ː11 705

1962ː13 818	1968ː14 635	1975ː15 248	1982ː15 112	1990ː15 538	1999ː17 179	2006ː19 459	2011ː19 181	

2016ː 19 124 2019ː19 242

Ita numerus incolarum a secundo bello mundano paene duplicatus est. Antea multo tardius crescebat.

 Historia 
 Medium Aevum 
Nummi Romani in loco inventi sunt: fortasse iam tum portus ad flumen Ellum erat. Certe nomen urbis octavo saeculo in litteris primo memoratur. Tum ad Alsatiae ducum rem familiarem pertinebat antequam abbatiae Murbacensi donaretur. Anno 775 Carolus Magnus natalicia Domini Selestadii celebravit, quod satis magnum vicum  et praeclaram ecclesiam indicare videtur. Succedit aetas obscura.

Undecimo saeculo exeunte Hildegarda et Fridericus eius filius, e domo Staufica, ecclesiam ibi aedificarunt quam monachis Sanctae Fidei de Conques mox anno 1094 tradiderunt quia eorum abbatiam in itinere ad Compostellam admirati erant. Ita ecclesia Selestadiensis prioratus Benedictinus  erat cuius monachi e Francia veniebant. Secunda parte duodecimi saeculi ecclesia multum ampliata est quia benedictini divitias cumularant et Selestadii praecipui domini erant.

At simul mercatores et artifices potentiores fiunt et anno 1216 Selestadium Urbs Imperialis fit quae nemini nisi imperatori submissa sit. Insigne eorum potentiae magnam ecclesiam parochialem Sancto Georgio dicatam aedificare incipiunt quae Benedictinam ecclesiam altitudine et maiestate superet. Anno 1292 Adolphus Nassovius urbi constitutionem dat, secundum quam magistratus eligant atque commune administrent. Paulatim vetera iura Benedictinorum supprimuntur aut redimuntur.

Imperiale praesidium longinquum et parum efficax saepe visum est: itaque anno 1354 Selestadienses societatem cum novem aliis Urbibus Imperialibus Alsatiae ineunt, Decapolim dictamBernard Vogler, La Décapole. Dix villes d'Alsace alliées pour leurs libertés 1354-1679 (Strasbourg: La Nuée bleue, 2009) Recensio critica.. Acta societatis Selestadii servabantur, quo saepe coibant urbium legati. Quarto decimo saeculo tempore nigrae pestis Iudaei ex urbe expelluntur. Quinto decimo saeculo ineunte reliqui Benedictini Selestadio abeunt.

 Tempora moderna 
XVo saec. exeunte et XVIo ineunte maxime floruerunt artificum collegia qui filios ad universitatem mittere cupiebant (nonne Beatus Rhenanus lanii filius fuit?). Quocirca scholam Latinam fovebant quae paedagogia nova utebatur et Ovidium Vergiliumque legendos discipulis proponebant. Multi humanistae in illa schola eruditi suntIsabel Suzeau-Gagnaire, "L'École latine de Sélestat et les débuts de l'humanisme rhénan aux XVe et XVIe siècles", Annuaire des Amis de la bibliothèque humaniste de Sélestat, 2018: 59-69. (Martinus Bucerus, Beatus Rhenanus etc.). Tum velut acmê urbis fuit. Nam iam ab annis 1520 dissensionibus religiosis et Bello Rusticorum vexata vergere coepit. Multae vicinae urbes ad Reformationem transierunt (Argentoratum, Mulhusia, Basilea)ː Selestadini vero magistratus antiquam religionem retinuerunt.

Septimo decimo saeculo ineunte Iesuitae collegium condunt. Triginta annorum bello urbs a Sueciis capta Francogallis tradita est. Nihilominus etiam postea urbes imperiales Alsatiae fidem erga Habsburgicum imperatorem servaverunt nec Selestadium regno Franciae re vera incorporatur antequam anno 1673 moenia solo aequarentur. Tum oppidum militare fit quod orientalem regni Franciae limitem tueretur. Praesidium et castra accipit et novis moenibus circumdatur.  Quibus freta urbs Napoleone victo et anno 1814 et anno 1815 obsidetur sed feliciter hostibus resistit. Nono decimo saeculo industrializatio modica fuit nec numerus incolarum multum crevit.

Anno 1870 magnis damnis acceptis a Borussicis expugnatur et anno 1871 Imperio Germano cum cetera Alsatia adnexa est. Anno 1874 moenia diruuntur et urbs extra priores limites extendi coepit. Foedus Versaliis ictum (1919) Selestadium Franciae reddidit.

 Visenda 
Selestadii illa clara Bibliotheca humanistica Selestadiensis invenietur quae libros Beati Rhenani et veteris bibliothecae parochialis continet. Hodie Museum est in vetere frumentorum horreoLaurent Naas, "Transfigurer les pratiques anciennes de valorisation du patrimoine écrit : la Nouvelle Bibliothèque Humaniste de Sélestat", Littératures classiques, 2016ː 77-87..
 Ecclesia Romanica Sanctae Fidei dedicata a monachis ex abbatia Santa Fide de Conques venientibus et  a familia Staufica Selestadium accitis duodecimo saeculo aedificataAndré Will, Alsace Romane, tertia editio, Zodiaque, 1982ː 229-250 et tabulae photographicae 81-93. Haec ecclesia apud Sélestat.fr.
Ecclesia Gothica parochialis Sancti Georgii per tria saecula inter tertium et quintum decimum saeculum  municipii atque in primis artificum collegiorum sumptibus aedificataApud Sélestat.fr (notabiles sunt picturae vitreae quinti decimi saeculiLouis Grodecki, "Les vitraux de Saint-Georges de Sélestat". Bulletin Monumental, 1969ː 47-48).
 La Maison du pain d'Alsace (Alsatiae domus panis)ː museum de panis fabricatione ab origine usque ad hodiernum diem. Aula in quam olim pistorum collegium coibat (Germanice Zunft) ibi conspicua estSitus interretialis.
Media civitas mediaevalem aspectum servatː vetera aedificia et quattuor turres (aliquantulum refectae) ex antiquissimis moenibus exstant. Conspicua sunt etiam vestigia moenium septimo decimo saeculo ab illustrissimo militari architecto Ludovici XIV Vauban exstructorum.

 Filii civitatis 
 Henricus Institor hoc loco natus circa annum 1430.
 Beatus Rhenanus hoc loco natus anno 1485.
 Martinus Bucerus, reformator
 Iacobus Wimpfeling, paedagogus 
 Ioannes Mentelin, unus e primis typographis nisi, ut voluerunt quidam, verus typographiae inventor

 Notae 

 Plura legere si cupis 
Paulus Adam, L'humanisme à Sélestat: l'école, les humanistes, la bibliothèque, Alsatia, 1978
	Histoire religieuse de Sélestat,  Société des amis de la Bibliothèque de Sélestat, 1971-5 (tria volumina)
Maxime Werlé et Fabrice Reutenauer, "Sélestat (Bas-Rhin)" in Archéologie des enceintes urbaines, Divione, 2008ː 287-304.

 Index communium praefecturae Rheni Inferioris

 Nexus externi 

Categoria:Communia Praefecturae Rheni Inferioris
Categoria:Loci habitati praefecturae Rheni inferioris
!