Hedypathia

Hedypathia (Graece ) fuit carmen didacticum (ut quidam, parodicum) de re cibaria Graece versibus hexametricis medio saeculo quarto a.C.n. ab Archestrato seu Geloo seu Syracusano scriptum. Carmen hodie deperditum partim propter fragmenta ab Athenaeo servata restitui potest, partim ob fragmentum versionis Latinae a Q. Ennio confectae, titulo Hedyphagetica, ab Apuleio citatum.

Titulus
Athenaeus in Deipnosophistis de titulo et initio operis talia praebuit: "Archestratum vel Syracusanum vel Geloum in libro a Chrysippo Gastronomia inscripto, a Lynceo Callimachoque Hedypatheia, a Clearcho Deipnologia, ab aliis Opsopoeia, carmine epico (incipit: Expositio historiae faciens pro Graecia tota) sic scripsisse."Athenaei Deipnosophistarum Epitome 4e.

Florilegium
De pane et cerealibus disserit variatim in variis urbibus Graecis confectis:
Principio munus eloquar Cererispulchra coma ornatae, amice Mosche: haec vero tu mente repone.Omnium praestantissimam ac optimam habere licet polentam ex hordeo fecundo paratam,puriter subactam, Lesbi, in fertilibus Eresi glebis,aetherea nive candidiorem, qua dii vescuntur:Mercurius scilicet eo proficiscitur ut emptam illinc auferat.Versio DalechampiiFr. 5 Olson et Sens, 4 Brandt

Index fragmentorum
Fragmenta siglis novis ab Olson et Sens enumerantur. Indicem hic habes cum nominibus ciborum et locorum laudatorum. Nomina specierum non pro certis sed exempli gratia accipienda sunt.Fontes principales huius indicis: Olson et Sens (2000); Dalby (2003) Inter iura et condimenta culinaria postulantur oleum, acetum, silphium, sal, caseus (passim; caseus tritus, 49), muria (fr. 19, 32, 38), vinum (49), flores herbarum (11), herbae virides (19, 24, 32, 49), Cuminum cyminum (24, 60), sal cumino mixtum (14), Hyssopus officinalis (23), Origanum vulgare (36), folia fici (36). Sidera Pleiades (36), Sirius (27), Orion (37), Arcturus (testimonium 4  457c-e), Phaëthon (i.e. sol ipse: 34) stationes anni indicant;Olson et Sens (2000) pp. 6-7, 135-136 et alibi dei insuper nominantur Demeter (5), Hermes (5), Zeus (59). Auctor amicis Moscho (5, 18, 28 si vera sit lectio), Cleandro (36),De Moscho et Cleandro cf. Athenaeus, Deipnosophistae 278e etiam Agathone Lesbio (7) atque Messenio quodam (10), seu fictis seu veris, praecepta sua dirigit. Diodorum Aspendium Pythagoreum, Stoae Atheniensis philosophum, sicut coaevum refert (24).

 Initium carminis: apud Deipnosophistarum epitomen 4e
 Testimonium itineris:  383b
 De ciborum optimorum quaestu:  278d
 De moribus cenandi: apud Deipnosophistarum epitomen 4e
 De pane et cerealibus; Hordeum vulgare, Triticum dicoccum, Triticum aestivum; Lesbos, Eresus, Thebae, Thasos, Thessalia, Tegea, Athenae, Erythrae:  111e
 De pistoribus Phoenicibus et Lydis:  112b
 De conchyliis; Mytilus galloprovincialis, Ostrea edulis, Scyllarus arctos, Proteoplecten glaber, Pecten jacobaeus, Tapes decussatus, Callista chione, Microcosmus sulcatus, Charonia tritonis; Aenus, Abydus, Parium, Mytilene, Ambracia, Messana, Ephesus, Calchedon, et de amico Lesbio:  92d
 De olivis, Olea europaea: apud Deipnosophistarum epitomen 56c
 De oleribus, Muscari comosum, Brassica oleracea: apud Deipnosophistarum epitomen 64a
 De anguillis, Anguilla anguilla; Rhegium, Messana, lacus Copais, Strymon flumen:  298e
 De piscibus minimis, e.g. Aphya minuta et Atherina hepsetus, cum Anemonia sulcata coquendis; Athenae, Phalerum, Rhodus:  285b
 De pisce ἔλοπι, fortasse Acipenser sturio; Syracusae, Asia, Creta:  300d
 Sparus aurata; Ephesus, Selinus:  328b
 Sparisoma cretense; Calchedon, Byzantium:  320a
 Merluccius merluccius; Anthedon:  315f
 De pisce κάπρῳ; Ambracia:  305e
 Muraena helena; Fretum Siculum:  312f
 Dentex dentex; Fretum Siculum:  322c
 Conger conger; Sicyon:  293e
  294a
 De pisce γλαύκῳ; Olynthus, Megara:  295c
 Alopias vulpinus; Rhodus, Syracusae:  285e, 294f
 De pisce ὑΐ; Aenus, Pontus Euxinus:  326f; Eustathius Thessalonicensis, Commentarium in Iliadem 1872.11
 Lamna nasus; Torone:  310a, 310b, 162b, 163c
 Homarus gammarus; Insulae Lipareae, Hellespontus:  104f
 Aristeus antennatus; Iasus, Macedonia, Ambracia:  105e
 Pagrus pagrus; Delos, Eretria:  327d
 De pisce λεβίῃ sive et ἡπάτῳ; Delos, Tenos:  301c
 Sarpa salpa; Mytilene:  321e
 Scorpaena spp.; Thasos:  320f
 De pisce χρόμει; Pella, Ambracia:  328a
 Platichthys flesus:  306b
 Psetta maxima, Solea vulgaris; Chalcis:  288a, 330a
 Thunnus alalonga:  326b
 Thunnus thynnus; Samos, Byzantium, Carystus, Cephaloedium, Tyndaris, Hipponium:  301f
 Sarda sarda; Byzantium, Hellespontus:  278a, 313e
 Sargus diplodus:  321c
 Thunnus thynnus; Byzantium:  303e
 Thunnus thynnus, Scomber scombrus; Sicilia, Pontus Euxinus, Byzantium:  116f
 Huso huso; Bosporus, palus Maeotis:  284e
 Xiphias gladius; Byzantium, promunturium Pelorias:  314e
 Sparisoma cretense, Mullus barbatus; Ephesus, Tichiussa, Miletus, Thasos, Teos, Erythrae:  320a, 325d
 Mugilidae e.g. Mugil cephalus; Aegina:  307d
 Mugilidae; Abdera, Sinope:  307b
 (dubium): Mugilidae;  313e
 Mugil cephalus, Dicentrarchus labrax; flumen Gaeson, Miletus, Calydon, Ambracia, et de conquis Syracusanis et Italiotis:  311a
 Elasmobranchii, Squatina squatina, Raja batis; Miletus:  319d
 Lophius piscatorius:  286c
 Torpedo marmorata:  314d
 Raja clavata:  286d
 Coryphaena hippurus; Carystus:  304d
 De pisce λάτῳ; Fretum Scyllaeum:  311e
 (dubium): Lithognathus mormyrus:  313e
 Octopus vulgaris; Thasos, Caria, Corcyra:  318f
 Loligo vulgaris; Dium, Ambracia:  326d
 Sepia officinalis; Abdera, Maronea:  324b
 De lepore, Lepus capensis:  399d
 De ansere, Anser cinereus:  384b
 De vinis Lesbio, Byblio (sive emendatione recepta Biblino) e Phoenicia, Thasio: apud Deipnosophistarum epitomen 29a
 De coronis et unguentis, Commiphora myrrha, Boswellia sacra; de secundis mensis, quibus adsunt ventriculus, vulva, aves, Cicer arietinum, Vicia faba, Malus pumila, Ficus carica; de placentis et melle Atticis:  101b
 (dubium)  285c
 (dubium)  294e
 (dubium)  318f

Notae

 Bibliographia 
 Editiones et versiones
 Paulus Brandt, ed., Parodorum epicorum Graecorum et Archestrati reliquiae. Lipsiae: Teubner, 1888 (Bibliotheca Teubneriana) 
 H. Lloyd-Jones, P. Parsons, edd., Supplementum Hellenisticum. Berolini: De Gruyter, 1983 
 O. Montanari, ed., Archestrato di Gela, vol. 1, testimonianze e frammenti. Bononiaee, 1983 
 S. Douglas Olson, Alexander Sens, edd. et interprr., Archestratos of Gela: Greek Culture and Cuisine in the Fourth Century BCE. Oxonii: Oxford University Press, 2000. 
 Woldemar Ribbeck, Archestrati Syracusii sive Gelensis quae feruntur apud Athenaeum reliquiae (Gymnaasii Berolinensis Ascanii actorum prooemium). Berolini: G. Langenscheidt, 1877  Textus apud archive.org
 Domenico Scinà, interpr., Frammenti della gastronomia di Archestrato di Gela  Textus
 John Wilkins, Shaun Hill, interprr., Archestratus: The life of luxury. Totnes: Prospect Books, 1994 

 Eruditio
 M. T. Amado Rodríguez, "Originalidad léxica en los fragmentos de Arquéstrato de Gela" in Humanitas vol. 62 (2010) pp. 11-21
 E. Cação, "Preparação e confeção dos alimentos e utensílios de cozinha nos fragmentos de Arquéstrato de Gela" in C. Soares, P. B. Dias, edd., Contributos para a história da alimentação na Antiguidade (Coimbra, 2012) pp. 49-55

 Andrew Dalby, Food in the Ancient World from A to Z. Londinii: Routledge, 2003. ISBN 0415232597
 E. Degani, "La poesia gastronomica greca" in Alma Mater Studiorum vol. 3 (1990) pp. 33-63 et vol. 4 (1991) pp. 147-175. Reimpressum in M. G. Albiani et al., edd., Filologia e storia: scritti di Enzo Degani (Hildeshemii, 2004) pp. 529-563
 Kathryn Koromilas, "Feasting with Archestratus" in Odyssey (Nov./Dec. 2007) 
 Carmen Soares, "Receitas do mais antigo guia gastronómico: Iguarias do mundo de Arquéstrato" in M. R. Cândido, ed., Práticas alimentares no Mediterrâneo antigo (Rio de Janeiro, 2012) pp. 64-92
 J. M. Wilkins, "Athenaeus the navigator" in Journal of Hellenic Studies vol. 128 (2008) pp. 132-152 

Categoria:Libri de re coquinaria
Categoria:Carmina didactica
Categoria:Litterae Graecae antiquae
Categoria:Siciliae scripta
Categoria:Scripta saeculo 4 a.C.n.