Satyricon

Satyricôn"Titi Petronii Arbitri Satyricôn quae supersunt": titulus editionis Burmannianae (vide hic ) sc. libri"[Petronius] scripsit Satyricum sive libros Satyricôn": Fabricius, Bibliotheca Latina  sunt fabulae a Petronio Arbitro scriptae, quae etiam hodie partim servatae sunt. De titulo, quo modo intellegi debeat, ambigitur. Sunt qui Satyricon putent re vera  'Satyricorum' esse et eius rei causa malint Satyricôn scribere. Sunt etiam qui Satyricon nominativum singularem exhibere arbitrenturCf. Marius Victorinus lib. 4 (editores vetustiores) "inter quos Arbiter Satyrico ita" (sed "inter quos Arbiter Satyricon ita" Keil). Lectionem Satyrica suadent R. Bracht Branham et Daniel Kinney in versione Anglica (Londinii 1996), p. xxiv: "Satyrica, the neuter plural of the adjective 'satyricos'", et in nota subiuncta n° 34: "The common but incorrect title Satyricon is an abbreviation of the Latin Satyricon libri or 'books of Satyrica'." et quidem Satyricum scribere malint."Satyricum" a Casaubono scriptum: . An haec editio recte -y- ab -i- distinxerit, haud liquet. "[Petronius] scripsit Satyricum sive libros Satyricôn": Fabricius, Bibliotheca Latina 

 Argumentum partium nobis servatarum 
Narrator et prima persona mythistoriae est Encolpius, qui cum amasio Gitone sociisque Ascylto et Eumolpo per Italiam vagat. Encolpius iram Priapi excitavit (modo nobis ignoto); placere semper temptat. De Gitone cum Ascylto et Eumolpo interdum pugnat.

Textus nobis servatus, in capitulos 141 divisus, haec praebet:
 Agamemnonis de arte rhetorica disputatio (cap. 1-5)
 quaestus Ascylti in lupanari; Encolpii et Ascylti de Gitone rixa (6-11)
 casus in foro passi (12-15)
 Pervigilium Priapi, a Quartilla directum (16-26)
 Cena Trimalchionis, hospite Trimalchione (26-78)
 Giton ab Ascylto abreptus (79-82)
 Eumolpus in pinacotheca incasus (83-90)
 Eumolpi de puero Pergameno historia (85-87)
 Eumolpi de Troiae halosi carmen (89)
 Giton repertus; Encolpii et Eumolpi de Gitone rixa; Ascylti irruptio (91-99)
 iter in navigio Lichae et Tryphaenae; navis a tempestate eversa (100-115)
 Eumolpi de matrona Ephesia fabula Milesia (110-112)
 ad Crotonem adventus; hereditatum captatio (113-141)
 Eumolpi de Bello civili carmen (119-124)
 Circes amores (125-139)
 Oenotheae sacerdotis officia (133-138)
Carmina nonnulla in textu Satyricon comprehenduntur, metro, stylo, longitudine dissimilia, quorum maxima sunt epyllia duo ab Eumolpo declamata, Troiae halosis (c. 89) et Bellum civile (cc. 119-124).

 De auctore 
Satyricon auctor ferme omnino ignotus est: nomen tantum [C.] Petronius Arbiter scitur. Qui nonnullis idem Petronius est qui in Taciti Annalibus narratur Pisonum coniuratione Neronis Caesaris iussu interfectum esse.

 De fortuna antiqua et mediaevali librorum Satyricon 

 De fortuna recentiore operis 
 De editionibus 
De editionibus prioribus huius operis primus scripsit Petrus Burmannus in praefatione editionis suae, unde hic, adiuvante I. A. Fabricio, res breviter repetitur.

Sunt autem illa fragmenta primum quod quidem constet edita cum multis lacunis, sed tamen interdum rectius quam posthaec, curante Francisco Puteolano, Mediolani anno 1482, Venetiis anno per Bernardinum de Vitalibus Venetum anno 1499, Lutetiae porro anno 1520 curante Reginaldo Chalderio (ad cuius editionis paginas, suas castigationes anno 1562 direxit Hadrianus Iunius); Lipsiae etiam per Iacobum Thanner Herbipolensem anno 1500 curis Hermanni Buschii Pasiphili Monasteriensis. Eadem fragmenta cum castigationibus porro Iohannis Sambuci Antverpiae 1565 ex officina Plantiniana, Lugduni 1575 apud Iohannem Tornaesium edita sunt; qui duobus editis et totidem scriptis Cuiacii et Dalecampii libris adiutus, et opera usus Dionysii Lebei Batillii, Petronium recensuit eique variarum lectionum libellum adiunxit, videturque primus auctiora illa fragmenta dedisse e suis libris Lutetiae 1575 apud Patissonios. Editiones duas curavit Petrus Pithoeus, primam anno 1577, alterum Lutetiae anno 1587 apud Patissonios.

Sequuntur Iani Dousae in Petronium libri tres Lugduni Batavorum 1583 editi primum, postea (Petronio adiuncti) anno 1585 ibidem, Lutetiae eodem anno apud Linocerium, ibidem 1587 apud Patissonios; quae editio superioribus omnibus emendatior est, additis etiam notis Richardi Biturigis. Melchioris Goldasti editio "Helenopoli" sive Francofurti 1610 curata, et Lugduni 1618 apud Frellonium, Francofurti 1621 in officina Wecheliana, et Genavae curante Thoma Iuges 1629 repetita, variorum castigationes complectitur. Cum notis eruditis et glossario Iohannis Burdelotii prodiit Lutetiae 1618, 1645, 1677; et edente atque interpolante Michaele Hadrianide (cuius etiam praefatio praemittitur) Amstelodami 1663.

Anno 1629 Petronius cum ingenti (sed, fide Fabricii, nullius pretii) Iohannis Petri Lotichii commentario lucem vidit Francofurti. Eodem anno prodierunt notae virorum doctorum in Petronium, Iohannis Alexandri Brassicani aliorumque nonnullorum; eodemque anno prodiit editio Francofurti cum commentario eximio supplementisque falsis Iosephi Antonii Gonsali de Salas. Textum deinde cum notis selectis et praeludiis edidit Simon Abbes Gabbema Traiecti anno 1654.

Novum fragmentum Tragurii in Dalmatia repertum, integram cenae Trimalchionis narrationem complectens, primus vulgavit Patavii anno 1664 Paulus Frambottus. Id "fragmentum Traguriense" suo loco insertum textu Petroniano et cum selectis variorum commentariis divulgatum est a Michaele Hadrianide Amstelodami anno 1669, anno 1687 repetitum. Accuratissimam et praestantissimam editionem autem dedit Petrus Burmannus Ultraiecti anno 1709, in qua contextus scriptoris emendate constitutus (et in capita distinctus) singulis paginis substrata habet virorum doctorum commentaria cum notis antea ineditis Nicolai Heinsii, Gulielmi Goesii et Burmanni ipsius. Editio repetita est, cura Caspari Burmanni editoris filii, Lugduni Batavorum anno 1743. pp. 385-392.

 De lectoribus et criticis   

 De imitatoribus et continuatoribus 
Pelliculam Satyricis dicatam primus Ioannes Ludovicus Polidoro anno 1968 fecit (vide Vicipaediam Italicam), mox autem Fredericus Fellini anno 1969 titulo Satyricon.

 Editiones 
 1482 : ed. Franciscus Puteolanus Mediolani (textus O''')
 1499 : "Petronii Arbitri Satyrici fragmenta quae extant" in Dion Chrysostomus Prusensis philosophus ad Ilienses Ilii captivitatem non fuisse aperte demonstrat -- Franciscus Philelphus e Graeco traduxit -- Petronius Arbiter Satyricus. Venetiis: per Bernardinum Venetum aliud exemplar
 1520 : Petronii Arbitri quatenus extare comperitur, Satyrae fragmentum. [Lutetiae] ab Reginaldo Chalderio Textus apud Gallica
 1565 : ed. Iohannes Sambucus Antverpiae Textus
 1575 : edd. Iohannes Tornaesius et Dionysius Lebeus Batillius Lutetiae (textus L)
 1577 : ed. Petrus Pithoeus (textus L et O). Lutetiae: apud Mamertum Patissonium Textus apud Gallica
 1587 : ed. Petrus Pithoeus (textus L et O). Lutetiae: apud Mamertum Patissonium Textus apud Gallica 
 1610 : ed. Melchior Goldast Francofurti ad Moenum Textus 2a editionis 1621
 1664 : ed. Paulus Frambottus Patavii (textus H, i.e. Cena Trimalchionis)
 1669 : ed. Michael Hadrianides Amstelodami (textus O, L, H) Textus apud Internet Archive 1677 : ed. Ioannes Bourdelotius. Lutetiae: apud Claudium Audinet Textus apud Gallica 
 1709 : ed. Petrus Burmannus Traiecti ad Rhenum. 2a editio Amstelodami 1743   (Ed. 2a vol. 2 apud Internet Archive)
 1862 : ed. Franciscus Bücheler; Berolini Editio 1862; 6a editio ab Heraeo confecta 1922
 1865 : ed. Carolus Nisard: Pétrone, Apulée, Aulu-Gelle : oeuvres complètes : avec la traduction en français. Lutetiae textus apud Communia apud Gallica
 1923 : ed. Alfred Ernout; Lutetiae (Collection Budé)
 1950 : ed. Cesareo et Terzaghi
 1995 : ed. Konrad Müller; Monaci (4a editio)

 Versiones 
 Versiones Anglicae
 1668: "The History of the Ephesian Matron" a Iohanne Ogilvio poëtice versa, imaginibus a Wenceslao Hollar additis, in libro Ogilvii Aesopic's, Londinii, 1668
 1694: a Gulielmo Burnaby versa, Londinii: Samuel Briscoe, 1694; recensa a Mr Wilson, Londinii, 1708, quae editio Londinii reimpressa est, 1899; inclusa in editione a Stephen Gaselee curata, a Normanno Lindsay illustrata, Londinii, 1910; reimpressa cum praefatione C. K. Scott Moncrieff, Londinii, 1914; recensa a Gilbert Bagnani, ab Antonio Sotomayor illustrata, Novi Eboraci: Heritage, 1964. Textus editionis 1694 Textus editionis 1899
 1736: a John Addison versa. Londinii, 1736. 
 1854: Erotica: The elegies of Propertius, The Satyricon of Petronius Arbiter, and The Kisses of Johannes Secundus a Walter K. Kelly versa. Londinii: Henry G. Bohn, 1854 Textus 
 1902: a Charles Carrington divulgata, versio Sebastiano Melmoth adscripta (quo pseudonymo interdum Anscharius Wilde usus est). Lutetiae, 1902; reimpressa "in the translation attributed to Oscar Wilde", Sicagi: Pascal Covici, 1927; reimpressa cum praefatione et commentariis Alfredi R. Allinson, Novi Eboraci: Panurge Press, 1930. Textus editionis 1930
 1913: a Michaele Heseltine versa. Londinii: Heinemann; Novi Eboraci: Macmillan, 1913 (Loeb Classical Library); recensa ab E. H. Warmington, Cambridge, Massachusetts: Harvard University Press, 1969
 1922: a W. C. Firebaugh versa; cum Normanni Lindsay illustrationibus). Novi Eboraci: Horace Liveright, 1922; a Carolo Whibley recensa, Novi Eboraci, 1927 Textus editionis 1922
 1923: a J. M. Mitchell versa, Londinii: Routledge; Novi Eboraci: Dutton, 1923 Textus editionis Londiniensis
 1927: a Iacobo Lindsay versa cum Normanni Lindsay illustrationibus. Londinii: Fanfrolico Press, 1927; reimpressa Novi Eboraci: Willey, 1944; Londinii: Elek, 1960
 1953: a Paulo Dinnage versa. Londinii: Spearman & Calder, 1953. 
 1959: a Gulielmo Arrowsmith versa. Ann Arbor: University of Michigan Press, 1959; Novi Eboraci: The New American Library/Mentor, 1960 Textus apud archive.org
 1965: a Paul J. Gillette versa. Angelopoli: Holloway House, 1965
 1965: a J. P. Sullivan versa. Harmondsworth: Penguin, 1965; crebriter reimpressa. ISBN 0-14-044489-0
 1996: a R. Bracht Branham et Daniel Kinney Versa. Londinii: Dent 1996. ISBN 0-520-20599-5; Berkeley: University of California Press, 1997. ISBN 0-520-21118-9  
 1997: a P. G. Walsh versa. Oxonii: Oxford University Press, 1997. ISBN 0-19-283952-7.
 2000: a Sarah Ruden versa. Indianapoli: Hackett, 2000. ISBN 0-87220-511-8
 2003: a Frederico Raphael versa, a Neil Packer illustrata. Londinii: Folio Society, 2003

 Versiones Finnicae
 2003: a Pekka Tuomisto versa. Helsingiae: Tammi, 2003. ISBN 951-31-2553-X

 Versiones Francogallicae
 1693: a Francisco Nodot versa et aucta. Amstelodami editio 1756 apud Google Books
 1865: (ed. Carolo Nisard). Lutetiae thumb|page=23|textus apud Communia
 1902: a Laurentio Tailhade versa. Lutetiae: Garnier
 1923: a Louis de Langle versa. Lutetiae: Bibliothèque des Curieux Textus apud archive.org
 1960: a Petro Grimal versa. Lutetiae: Livre de Poche
 1993: a Francisca Desbordes versa. Lutetiae: Flammarion. ISBN 2080703579

 Versiones Italianae
 1969: a Petro Chiara versa. Mediolani, sumptibus Arnaldi Mondadori
 1995: ab Andrea Aragosti versa. Mediolani: R.C.S. Libri & Grandi Opere S.p.A., 1995. ISBN 88-17-17019-4

 Versiones Theodiscae
 1773: Begebenheiten des Enkolp, a Gulielmo Heinse versa. Romae (sed re vera Schwobach b. Mitzlar), 1773; Die Abenteuer des Encolp a C. Moreck recensa, Hanoveriae, 1922

 Notae 

 Bibliographia 
 Bibliographica
  pp. 385-392
 Ernst Lommatzsch, "Römische Satiriker (außer Horaz). Bericht über das Schrifttum der Jahre 1930-1936" in Bursians Jahrbücher vol. 260 (1938) pp. 89-105
 Rudolf Helm, "Römische Satiriker (außer Horaz). Bericht über das Schrifttum der Jahre 1936-1940" in Bursians Jahrbücher vol. 282 (1943) pp. 1–37
 Robert Muth, "Der Forschungsbericht. Petronius 1. Bericht 1941–1955" in Anzeiger für die Altertumswissenschaft vol. 9 (1956) coll. 1–22
 Harry C. Schnur, "Recent Petronian Scholarship" in Classical Weekly vol. 50 (1957) pp. 133–136, 141–143
 William S. Anderson, "Recent Work in Roman Satire (1955–62)" in Classical Weekly vol. 57 (1964) pp. 297–301, 343–348
 Gareth L. Schmeling, "Petronian Scholarship since 1957" in Classical Weekly vol. 62 (1969) pp. 157–164, 352-353
 J. P. Sullivan, "Petron in der neueren Forschung" in Helikon vol. 17 (1977) pp. 137–154
 Gareth L. Schmeling, J. H. Stuckey, A Bibliography of Petronius. Lugduni Batavorum, 1977 (Mnemosyne, suppl. 39)
 Martin S. Smith, "A Bibliography of Petronius (1945–1982)" in Aufstieg und Niedergang der römischen Welt series 2 vol. 32 pars 3 (1985) pp. 1624-1665
 Giulio Vannini, Petronius 1975-2005: bilancio critico e nuove proposte. Gottingae, 2007 (Lustrum, 49)

 De textu et manuscriptis
 Stephen Gaselee, ed., A collotype reproduction of that portion of Cod. Paris. 7989, commonly called the Codex Traguriensis, which contains the Cena Trimalchionis of Petronius, together with four poems ascribed to Petronius in Cod. Leid. Voss. 111. Cantabrigiae: Cambridge University Press, 1915 
 T. Wade Richardson, Reading and Variant in Petronius: Studies in the French Humanists and Their Manuscript Sources. Toronti, 1993 (Phoenix, suppl. 32)
 B. L. Ullman, "Petronius in the Mediaeval Florilegia" in Classical Philology vol. 25 (1930), pp. 11-21 JSTOR

 Critica et historica
 A. Collignon, Étude sur Pétrone. Lutetiae, 1892
 Edward Courtney, A Companion to Petronius. Oxonii: Oxford University Press, 2001 
 Gottskalk Jensson The Recollections of Encolpius. The Satyrica of Petronius as Milesian Fiction. Groningen, 2004. (Ancient Narrative, suppl. 2)
 K. F. C. Rose, The Date and Author of the Satyricon. Lugduni Batavorum, 1971.
 Niall W. Slater, Reading Petronius. Baltimorae, 1990
 The Petronian Society Newsletter. Gainesville: University of Florida, 1970 ff.

 De lingua
 Paola Migliorini, Scienza e terminologia medica nella letteratura latina di età neroniana: Seneca, Lucano, Persio, Petronio. Francofurti ad Moenum, 1997
 A. H. Salonius, Die Griechen und das Griechische in Petrons Cena Trimalchionis. Helsingii: Akademische Buchhandlung, 1927 Textus
 Guilelmus Suess, De eo quem dicunt inesse Trimalchionis Cenae sermone vulgari. Dorpat, 1926 (Acta et commentationes Universitatis Tartuensis (Dorpatensis) B'' vol. 9 no. 4)

 Cena Trimalchionis
 Carmina in Satyricon libris comprehensa
 Ἀποθανεῖν θέλω
 Supplementa Petroniana

 Nexus externi 
 Textus Latinus
 Bibliographica de mythistoriis antiquis

Categoria:Mythistoriae Latinae
Categoria:Saturae
Categoria:Litterae Latinae aetatis Imperii
Categoria:Documenta sermonis vulgaris Latini
Categoria:Scripta saeculo 1
Categoria:Italiae scripta
Categoria:Petronius Arbiter