Actaeon

Actaeon (Ἀκταίων) in mythologia Graeca est filius pastoris Aristaei et Autonoes, per patrem nepos dei Apollinis, per matrem nepos Cadmi, Thebarum conditoris, et pronepos dei Martis. A centauro Chirone in Boeotia educatus esse perhibetur.

Fabula
Venatu maxime gaudebat Actaeon atque etiam parem esse Artemidi/Dianae, venatrici deae, sese iactavisse putatur, quae causa fortasse irae divinae fuit. Quondam enim, cum venaretur, in Dianam forte sine veste in fonte lavantem incidit. Pudicitia laesa, ne quae viderat aliis narraret, dea eum aqua aspersit ac sic  in cervi speciem mutavit. Tum a suis canibus miserrimus Actaeon laceratus est. Si cupis nomina canum cognoscere, lege vel Ovidium vel Hyginum, qui eorum paene quinquaginta nomina nobis tradiderunt.

De interpretatione
Tam antiquis quam modernis temporibus haec fabula a pictoribus sculptoribusque saepe retractata est, cuius significatio antiqua profanos homines monere voluisse videtur, caverent nimiam et praematuram curiositatem erga divinum. Ita saltem sectatores deae Aegyptiacae Isidis  eam interpretati videntur : bis enim in domu Pompeiana Octavii QuartionisEtiam in domu Sallustii eadem fabula picta inveniebatur, antequam secundo bello mundano deleretur. Diana et Actaeon in parietibus picti videntur, quae domus etiam sacellum Isidi consecratum necnon sigilla ad religionem Aegyptiam pertinentia continebatG. Sauron, op. laud.. Item notissima est sculptura ab Apuleio secundo libro mythistoriae suae Metamorphoseon descripta, quae atrium nobilis feminae Thessalicae ornabat. Illa mythistoria initiis LuciiLucius et ipse poenas dederat ob nimiam curiositatem erga magicas artes. et mysteriis deae Isidis coronatur : nisi enim initiis praeparatus nemo impune ad sacra religionis adire potest.

Simili modo Cadmos in Euripideis Bacchis Pentheun deum esse Dionysum negantem monetVersus 337-40ː ὁρᾷς τὸν Ἀκτέωνος ἄθλιον μόρον,
ὃν ὠμόσιτοι σκύλακες ἃς ἐθρέψατο
διεσπάσαντο, κρείσσον᾽ ἐν κυναγίαις
Ἀρτέμιδος εἶναι κομπάσαντ᾽, ἐν ὀργάσιν. = Specta Actaeonis miseram sortem quem carnivori canes  quos ipse nutriverat discerpserunt quia meliorem Artemide venatorem esse sese iactabat. ne idem patiatur atque Actaeon, materterae filius. Quam monitionem eventus confirmavit quoniam vivi Penthei corpus a Bacchabus discerptum est.

 Fontes 
Euripides, Bacchae 230, 337-342; 1227, 1291
Ovidius,libro tertio Metamorphoseon, 138-251.
 Hyginus mythographus, Fabulae 180-181.
Apuleius de Asino aureo libro secundo capite quarto.

Plura legere si cupis
Hélène Casanova-Robin, "L’audace châtiée : Phaéton, Actéon et Icare dans la tradition latine jusqu’à la Renaissance, tours et détours d’un symbolisme", Anabases, 2019ː 93-110
G. Sauron, Les Décors privés des romains, 2009, pp260-276.

 Nexus externi 
 Imagines Actaeonis in Musaeo Iconographico Warburgiano

Octavii Quartionis domus (Anglice)

 Notae 

Categoria:Diana (dea)
Categoria:Mythologia Thebana