Gela

Gela  vel Heraclea  et Terra Nova (alia nomina: Terra Nova Siciliae, Heraclia) (Italiane: Gela; Sicule: Gela; Graece Γέλα) est oppidum Italiae et municipium, circiter 76 720 incolarum, in Regione Sicilia ac in Consortio Libero Municipali Calatanisiadensi situm. Incolae Gelenses seu Gelani appellantur.

Gela portus est in Sicilia.
 Historia 
Sicularum casarum vestigia ad secundum millenium a.C.n. pertinentia in illis finibus invenerunt archaeologi, in quos iam tum merces ex Aegaeo mari invehebanturPierre Lévêque, "Géla", in La Sicile, PUF, 1989ː 177-188. Colonia Graeca anno 689 a.C.n. Antiphemo duce a Rhodiis et Cretensibus condita estThucydides VI.4.3ː nomen e proximo flumine ductum creditur. Certe circa 600 a.C.n. Gelenses iam divites erant et thesaurum Olympiae primi aedificarunt. Circa 580 a.C.n. pars incolarum novam coloniam Agrigentum duxitThucydides VI.4.4. Mox tyranni Gelae dominantur e quibus ab anno 498 a.C.n. Hippocrates potentiam civitatis maxime auxit. Ab optimo magistro equitum Gelone adiutus, qui ei successit, Zancla, Camarina, Catana, Leontinis potitur. Ita tum potentissima civitas tota Sicilia erat Gela. Anno 482 a.C.n. Gelon Syracusis potitur e qua urbe novam sedem regiam facere decrevit dum Gelam fratri Hieroni mandat. Itaque iam abhinc Gela paulatim vergere coepit eo magis quo pars incolarum Syracusas migrare iussa est. Secundo bello Medico a legatis Graecis sollicitatus Gelon exercitum ad Graeciam defendendam mittere noluit et ipso tempore quo Salamine pugnabatur ipse Poenos ad Himerum vicitHerodotus, Polyhymnia 153-167.
 456 a.C.n.ː Aeschylus poeta ibi mortuus esse dicitur.
 405 a.C.n. Gela a Poenis deletur et post 340 a.C.n. tantum a Timoleonte restituiturPlutarchus, Vita Timoleontis 35.2..
Urbs nova quarto saeculo a.C.n. exeunte aedificata portus ad Africam versus regibus Syracusanis fuit donec circa 285 a.C.n. ab Agrigentinis et Mamertinis omnino vastaretur. Nec locus ille postea habitatus ante imperatorem Fridericum II (1233) qui ibi Terranovam condidit. Nomen antiquum incolis anno 1927 restitutum.

 Insigne 

 Clari cives 
 Nati 
 Gelon, tyrannus
 Rosarius Crocetta, praefectus urbis ab 2003 usque ad annum 2009

 Fractiones, vici et loci in municipio 
 Fractiones 
Manfria, Roccazzelle.

 Bibliographia 
 Emanuele Zuppardo et Salvatore Piccolo (2005), Terra Mater: sulle Sponde del Gela greco, Betania Libellorum Domus, Caltanissetta (2005).

 Municipia finitima 
 Achates (RG),
 Butera,
 Calata Hieronis (CT),
 Mazarinus,
 Nixemum.

 Siciliam (regio),
 Consortium Liberum Municipale Calatanisiadense,
 Provinciam Regionalem Calatanisiadensem (provincia abrogata),
 Nissam (urbs),
 Municipium Italiae.

 Nexus externi 
 (anglicus) Piccolo, Salvatore. Gela. Ancient History Encyclopedia. December 20, 2017.
 Situs publicus 

 Pinacotheca 

 Notae 

 Plura legere si cupis 
Pietro Griffo, Gela. Destino di una città greca di Sicilia, Genova : Stringa, 1963. Hic liber Francogallice et Germanice versus est.
G. K. Jenkins, The coinage of Gela, De Gruyter, 1970 Recensio critica
Rosalba Panvini, "Le rayonnement des sanctuaires grecs de Géla sur l’arrière-pays sicane", Publications de l'Académie des Inscriptions et Belles-Lettres, 2010ː 39-63