Linguae Polynesicae

Linguae PolynesicaeDe adiectivo vide speciem Scydmaenus polynesicus. sunt membra subfamiliae linguarum praecipue in Polynesia usurpatarum. Subfamilia est pars subfamiliae Linguarum Orientalium Malaico-Polynesicarum, quae autem sunt pars familiae linguarum Austronesicarum. Linguae Polynesicae se dividunt in duos ramos: linguas Tongicas et linguas Polynesicas Nucleares. Sunt fere quadraginta linguae Polynesicae, quorum praestantissimae sunt Samoana, Māoriana, Havaiana, Tahitiana, et Tongana. Quia homines in insulis Polynesiensibus recentiore consederunt et linguistica inter has insulas diversificatio abhinc duo milia annorum coepit, hae linguae iam sunt simillimes.

Elementa
Haec classificatio in studio (Marck 2000) mutationum sonorum fortuitorum in variis linguis posita est.
Linguae Tongicae
Tongana
Niueana
Niuafoʻouana
Linguae Polynesicae Nucleares
Uveana vel Fakauveana vel wallisienne, lingua Uveae Insulae
Uveana Occidentalis vel Fagauvea vel faga-ouvéa, lingua Insulae Ouvéa, in Insulis Fidelitatis in Nova Caledonia
Futunana vel Fakafutuna
Futunana-Aniwana vel Futunana Occidentalis, in (Vanuatu)
Pukapukana
Bellonana, in insulis Rennell et Bellona
Tikopiana
Ifira-Meleana
Emaeana
Anutana
Linguae Elliceanae
Linguae Samoicae
 Samoana
 Tokelauana
Linguae Elliceanae Extraneae
 Tuvaluana
 Nukuoroana
 Kapingamarangiana
 Nukuriana
 Takuuana
 Nukumanuana
 Luangiuana
 Sikaianana
 Pileniana
 Linguae Polynesicae Orientales
 Rapanuiana
 Linguae Polynesicae Orientales Centrales
Linguae Marquesicae
 Havaiana
 Marquesana
 Mangarevana
Linguae Tahiticae
 Maoriana
 Morioriana
 Tahitiana
 Tuamotuana
 Penrhynana
 Rarotongana
Lingua Rapana

Congruentiae internae
Cum linguae Polynesicae inter se nuperius diffidissent, multa verba his in linguis ad verba congruentia accedunt. Hanc rem monstrat tabula infra, verbis pro caelo, septentrione, muliere, et parenti inter linguas selectas: Tonganam, Niueanam, Samoanam Sikaiananam, Takuuanam, Rapanuianam, Tahitianam, Rarotonganam, Maorianam, Marquesanam Septentrionalem, Marquesanam Australem, et Havaianam. Litterae hic sunt phoneticae, non orthographicae:
TonganaNiueanaSamoanaSikaiananaTakuuanaRapanuianaTahitianaRarotonganaMaorianaMarquesana Sept.Marquesana Aust.Havaianacaelumlaŋilaŋilaŋilaniɾaniɾaŋiɾaʔiɾaŋiɾaŋiʔakiʔanilaniseptentriotokelautokelautoʔelautokelautokoɾautokeɾautoʔeɾautokeɾautokeɾautokoʔautokoʔaukoʔolaumulierfefinefifinefafinehahineffinevahinevaʔinewahinevehinevehinewahinedomusfalefalefalehalefaɾehaɾefaɾeʔaɾeɸaɾehaʔehaʔehaleparensmotuʔamotuamatuamaatuamatuʔametuametuamatuamotuamotuamakua

Nonnullae congruentiae ordinariae incidunt inter linguas Polynesicas. Exempli gratia, soni Maoriani , , , et  ad sonos Havaianos , , , et  accedunt. Ergo, 'homo' est tangata in lingua Maoriana et kanaka in Havaiana, et Maorianum verbum roa 'longum' ad Havaianum loa accedit. Verbum aloha, incluta salutatio Havaiana, ad Maorianum aroha et Samoanum alofa accedit. Similiter, Havaianum verbum pro Maorianum kava est ʻawa.

Qui diversas insulas habitant saepe possunt similitudinibus principalium verborum sermonem invicem inter se bene comprehendere. Cum in medium profert lingua Polynesica magnam declinationem praeter spem, suspicio habetur causam fuisse nomina vetita. (Vide exempla Tahitiana in commentario Nomina vetita.) Multae linguae Polynesicae a colonizatione Europaeana adfectae sunt. Havaiana Maorianaque, exempli gratia, ab Anglicana deminutae sunt, et ad refectionem solum nuper profecerunt.

Orthographia
Plurimis alphabetis Polynesicis sunt solum quinque litterae vocales, a, e, i, o, u, quae in enunciatione litteras Latinas classicales a, e, i, o, u adumbrant. . . .

 Proprietates grammaticae 
 Pronomina personalia 
Linguis Polynesicis generaliter sunt tres numeri pro pronominibus et verbis possessivis: singularis, dualis, pluralis; exempli gratia, Samoane ia 'is, ea, id', lāʻua 'ei duo, eae duae, ea duo', lātou 'ei et tres et plus, eae et tres et plus, ea et tria et plus'. Verba lua 'duo' et tolu 'tres' iam patefiunt in suffixis pronominum dualium et pluralium; ergo hodierna forma pluralis fortasse orta est ex forma triali, et pristina forma pluralis evanuit. 

Linguae Polynesicae distinguunt inter quattuor formas pronominum et verborum possessivorum: primam personam exclusivam, primam personam inclusivam, secundam personam, tertiam personam. . . .

 Possessio in a et o 
Multae linguae Polynesicae distinguunt inter duas formas possessivas: formae in a (quia plurimae harum linguarum litteram sonamque a continent), etiam dictae 'possessivae subiectivae' vel 'alienabiles,' spectant ad possessiones 
ab ipsius hominis actione adeptae; formae in o, dictae 'possessivae obiectivae' vel 'inalienabiles,' spectant ad possessiones
homini adfictae, vel immutabiles, vel quae sine ipsius hominis actione adeptae sunt. . . .  Similiter, in lingua Samoana, laʻu pese est 'carmen meum (quod cecini vel composui)', sed loʻu pese est 'carmen meum (quod aliquis de me cecinit vel composuit)'.

ʻOkina

 Nexus externus 
Arbor familiaris Ethnologana

Notae

Fontes
 Krupa, V. 1975–1982. Polynesian Languages. Londinii: Routledge and Kegan Paul
 Irwin, Geoffrey. 1992. The Prehistoric Exploration and Colonisation of the Pacific. Cantabrigiae: Cambridge University Press.
 Lynch, John. 1998. Pacific Languages: An Introduction. Honolulu: University of Hawaii Press.
 Lynch, John, Malcolm Ross, et Terry Crowley. 2002. The Oceanic Languages. Richmond, Surrey: Curzon Press.
 Marck, Jeff. 2000. Topics in Polynesian Languages and Culture History. Canberrae: Pacific Linguistics.