Publius Cornelius Dolabella (consul 44 a.C.n.)

Publius Cornelius Dolabella (natus anno ignotoCirca 70 a.C.n. si Appiano (Bell. civ. II,129) credimus, qui eum viginti quinque annos natum anno consulatus fuisse vult. Historici moderni dissentiunt.; mortuus 43 a.C.n.) in re publica Romana fuit fautor Caesaris, post cuius necem consulatum anno 44 a.C.n. gessit.

 De familia 
Publius Cornelius Dolabella nobilissima familia Corneliorum ortus est; pater eius praeturam et Asiae proconsulatum gesserat.

Tulliam, Ciceronis unicam filam, anno 50 a.C.n. uxorem duxit. Post quadriennium vero cum ea divortium fecit, nec umquam bonus maritus fuit: nam multas amicas habuisse dicitur, nonnullas et matronas nobiles. Ne approbarat quidem hoc matrimonium Cicero: nam tum proconsul in Cilicia erat, cum Terentia uxor id contraxit. Ob suspicionem adulterii cum Dolabella Marcus Antonius uxorem, sobrinam Antoniam, repudiavitPlutarchus, Ant. 9. (48 a.C.n.).

Tam brevi statura fuit, ut urbanum dictum Ciceronis vulgo ferretur ac quarto saeculo apud Macrobium adhuc memoraretur. Nam cum vidisset longo gladio Dolabellam adcinctum: "Quis, inquit, generum meum ad gladium adligavit?"

 De cursu honorum 
Anno 51 a.C.n., quindecimvir sacris faciundis factus est, postposito Lentulo Crure qui hoc sacerdotium adepturum non dubitabat.Cic., Ad fam. VIII.4

Anno 49 a.C.n., initio belli civilis, Dolabella Caesaris partes secutus est. Una cum Gaio Antonio provinciam Illyricam adversus Pompeianorum incursiones in potestate partium suarum retinere temptavit, nec  tamen gloriam militarem consecutus est: mox enim a legatis Gaio Octavio et Scribonio Libone victus, classem sibi a Caesare mandatam infelici proelio amisit.Dio Cassius 41.40. Nihilominus postea pugnae apud Pharsalum ad Caesaris latus interfuit. Ideo, cum in castris Pompeianis Dyrrachii a Pompeio rogaretur, ubinam esset gener Dolabella, respondit Cicero: "Cum tuo socero!" (nam Pompeius Iuliam, filiam Caesaris, uxorem duxerat quae postea anno 54 a.C.n. mortua erat).

Romam reversus, quamvis patricia gente ortus esset, a plebeio homine Lentulo adoptatus  tribunus plebis anno 47 a.C.n. fieri potuit. Tum, absente dictatore Caesare nec impediente magistro equitum Marco Antonio (consules enim tum Romae non erant), seditiosos ac populares tribunos aemulatus est,  maxime autem Publium Clodium (cuius statuam etiam erexit), dum de abolitione aeris alieni (ipse unus e debitoribus erat) cum populo agitat ac rempublicam perturbatCassius Dio, XLII.29-33 et  XLVI.16. In primis multae rixae cum fautoribus collegae in tribunatu Trebelli, qui Dolabellae adversabaturPlut., Ant 9., et vulnera et caedes mutuas praebuerunt. Magno dedecori Ciceroni fuit talis gener.

Nihilominus amicitia Caesaris, incertum qua de ratione, destitutus non est, qui eum in Africam ac deinde in Hispaniam secum duxit, ita ut Dolabella proeliis et apud Thapsum et apud Mundam interfuerit. Fortasse timebat Caesar ne Romae relictus Dolabella seditiones denuo excitaret. Nam ne dignum quidem memoratu hoc bello quicquam fecit.

Consul suffectus anni 44 a.C.n., etsi Antonio repugnanteDio Cassius 44.53. Plutarchus, Ant. 11., a dictatore designatus eratInsolita aetate si quidem, ut scribebat Appianus, viginti quinque tantum annos natus erat ! Favor tam insignis Caesaris nonnullos historicos modernos ad coniecturam adduxit Dolabellam filium secundum naturam dictatoris esse potuisse. (nam Caesar qui bellum cum Parthis parabat et dictator iam erat totum annum consul esse nolebat): itaque post idus Martias statim fasces arripuitDio Cassius 44.22.. Primis diebus consulatus sui  tumultus plebis dictatorem  desiderantis Dolabella compescuit, quippe qui columnam funebrem in Foro a sectatoribus Caesaris erectam evertitLactantius, Div. Inst. I,15,29.,  quod factum Cicero in Philippicis  multum laudavit. Postea vero idem in Republica fecit quod et Marcus Antonius id est, suppositis falsis Caesaris actis, omnia omnibus vendidit. Syriam provinciam per quinquennium post consulatum sibi decerni voluit: nam, ut Crassus aliquot ante annos, de gloria sibi quaerenda bello adversus Parthos cogitabat.

Itaque ante finem anni in provinciam profectus, mense Ianuario anni 43 a.C.n. in Asiam pervenit, ubi provincias et exercitus partis orientalis imperii Romani in potestate interfectorum Caesaris et Antonii inimicorum repperit, qui ei Syriam noluerunt tradere.  Iter facienti per Asiam Dolabellae Trebonium illius provinciae  proconsulem  insidiis quidem occidere Smyrnae contigit atque caput eius ad statuam Gai Caesaris abjecisse diciturDio Cassius XLVII.29. (nam Trebonius unus ex interfectoribus Iduum Martium erat) ː ita provincia eius potitus estFlavius Iosephus nobis servavit epistulam Dolabellae imperatoris ad Ephesios per quam Iudaeos a militia immunes faciebat (Ant. Iud. XIV.225-227). At  paulo post in Syria a Gaio Cassio  in urbem Laodiceam inclusus est. Tum ne ab inimicis caperetur voluntaria morte vitam finire coactus est proconsul Dolabella mense iulio anni 43 a.C.n. Post necem Trebonii, hortante Cicerone, hostis publicus a senatu iudicatus  erat.

 Notae 

 Fontes 
 Appianus, libro secundo Bellorum civilium 122, 129, 132 necnon libro tertio 21-28, 97-101, 253, 318-320, 392 et libro quarto 256-268 et libro quinto 32.
 Cicero,  libro secundo Epistularum ad Brutum, ep. 3-5. 
 libro undecimo Epistularum ad Atticum  ep. 23 necnon libro quarto decimo ep. 15-21.
 libro nono Epistularum ad familiares, ep. 9-14 necnon libro duodecimo ep. 1,4,8-13, 15.
 Philippicae : I,5 et 27-31 ; II,75-84 ; V,9 ; VIII,25 ; XI passim ; XII,21 ; XIII passim ; XIV,23.
Dio Cassius libro XLVII Historiae Romanae cap. 26 et 29 necnon libro XLI cap. 40 et libro XLII cap. 29-33 et libro XLIII cap. 51 et XLIV cap. 22 et 53.
Flavius Iosephus, libro quarto decimo Antiquitatum Iudaicarum 220-228
 Florus, quarto libro Epitomae Romanarum rerum, capite secundo.
 Macrobius, libro secundo Saturnaliorum, capite secundo.
Plutarchus, Caesar 51, 62 et Cicero 43 et Antonius 9-11.
  XVI.2.4
 Suetonius, De Vita Caesarum, in Vita Divi Iuli, 36.
 Titus Livius, Periochae 119 et 121.
 Velleius Paterculus, libro secundo Historiae Romanae, cap. 58, 60 et 69.

 Plura legere si cupis  
 Rohr Vio (Francesca),  'Publio Cornelio Dolabella, ultor Caesaris primus. L'assassino di Gaio Trebonio nella polemica politica del post cesaricido',  Aevum 2006(81) : 105-119
 P. Tansey, "The Perils of Prosopographyː the case of the Cornelii Dolabellae" in Zeitschrift für Papyrologie und Epigraphik vol. 130 (2000) pp. 265-271
Meyers Großes Konversations-Lexikon, tomus 5. Lipsiae 1906, p. 86 - vita paucis verbis

 Nexus externi 
Cornelius 141 apud Paulys Real-Enzyklopädie der classischen Altertumswissenschaft

Categoria:Consules
Dolabella, Publius
Cornelius Dolabella, Publius
Cornelius Dolabella, Publius
Categoria:Romani antiqui
Categoria:Senatores
Categoria:Tribuni plebis
Categoria:Victimae Belli Civilis (44-30 a.C.n.)