Supplices (Euripides)

Supplices (Graece ) est tragoedia quae Euripides circa annum 423 a.C.n. docuit. Quamquam Phoenissae eiusdem tragici poetae post magis quam decem annos scriptae sunt tamen haec fabula velut illarum continuatio videri potest. Nam interfectis sub Thebanis moenibus septem ducibus Argivorum eorum matres filiorum corpora reciperare volentes  in Atticam venerunt a rege Theseo auxilium petitum. Ita Athenas et Atheniensium avitam erga miseros et profugos peregrinos benevolentiam necnon eorundem pietatem erga deos extollere poetae libuit. Haec tragoedia in qua Theseus democratiam et aequa civium iura laudat inter politicasAlfonso Flórez Flórez, "La tragedia prueba la democracia. Una reflexión desde las Suplicantes de Esquilo y de Eurípides", Universitas Philosophica, 2014ː 17-38. G. Zuntz, The political plays of Euripides, Manchester University Oress, 1955 Recensio critica. tragoedias ponenda est.
 Personae  
 Aethra, (Thesei mater)
 Theseus, Athenarum rex
 Chorus supplicum Argivarum mulierum, occisorum bellatorum matrum quorum corpora exposita sunt.
 Adrastus, Argivorum rex
 Praeco regis Creontis.
 Nuntius
 Evadne, Capanei uxor
 Iphis, Evadnae pater
 Chorus puerorum, mortuorum ducum filiorum, qui postea Epigoni appellati sunt
 Dea Athena
Res Eleusine, pro templo et altari duarum dearum, Demetris et Corae, aguntur.

 Summarium 
 Prologusː Aethra breviter narrat quomodo cum deis sacrificaret Adrastus et matres mortuorum Argivorum gementes et supplices auxilium a se rogaverint. Ipsa nuntium ad filium Theseum de nova re misit.
 Parodosː non intrat chorus matrum quoniam iam ab initio in gradibus templi cum supplicum ramis stabant et eas designabat Aethra in prologo. Tum cantare incipiunt miserationem Aethrae moventes et omnium matrum communem condicionem memorantes.
 Primum episodiumː Theseus adveniens quid agatur miratur. Adrastum de calamitatum causis interrogat qui filiabus ex obscuro oraculo exsulibus datis se Polynicis generi gratia et spretis Amphiarai vatis monitionibus Thebanos adortum esse fateri cogitur. Tum Theseus iniuste et contra deorum voluntatem expeditionem ductam esse existimans Adrasto Atheniensium auxilium ad corpora reciperanda recusat.  Matrum tamen gemitibus commota Aethra earum causam apud filium agere incipit ː si communes omnium Graecorum de mortuorum honoribus leges non vindicarit, inquit, nonne ignavià fecisse videbitur? Matri non minus quam argumentis indulgens Theseus sententiam mutat et corpora a Thebanis flagitaturum pollicetur, siquidem populus suam voluntatem probet.
 Primum stasimonː inter spem et metum incertae matres Argivae Palladis civitatis iustitiam invocant.
 Secundum episodiumː iam praeconem suum Thebas missurus erat Theseus cum Creontis praeco eos praevenit. Abductionem cadaverum vetare iussus primo de reipublicae optima forma cum Theseo disceptavitː monarchiam laudabat et demagogos vituperabatVersus 412-6. Cf James Morwood, "Euripides and the Demagogues", The Classical Quarterly, 2009ː 353-363  cum rex Athenarum aequa civium iura extolleret (nam Euripides Theseum non multum aliter quam Pericles civitatem regentem ostenditVersus 404-8ː  οὐ γὰρ ἄρχεται // ἑνὸς πρὸς ἀνδρός, ἀλλ' ἐλευθέρα πόλις. //Δῆμος δ' ἀνάσσει διαδοχαῖσιν ἐν μέρει // ἐνιαυσίαισιν, οὐχὶ τῷ πλούτῳ διδοὺς // τὸ πλεῖστον, ἀλλὰ χὡ πένης ἔχων ἴσον. = Non enim ab uno regitur sed libera est civitas. Populus annuis successionibus imperat nec diviti homini plus tribuitur sed pauper ius aequum habet'.). Post illum agonem Thebanus legatus arma minatur nisi Theseus vetata respexerit. Qui pugnam non reformidare respondet. Atque iam exercitum procedere iubet.
 Secundum stasimonː sperantes atque simul metuentes feminae chori varias opiniones de providentia deorum proferunt.
 Tertium episodiumː captivus e carcere  Thebano profugus (Capanei famulus fuerat) Thesei victoriam nuntiat qui quamvis victor nihil aliud fecit nisi corpora reciperavit. Quinque ducum cadavera (desunt Polynices et Amphiaraus) ipse lavit et ornavit, gregarios milites sub Pelione monte sepelivit. Mox cum pompa funebri aderit.
 Tertium stasimonː inter gaudium victoriae et luctus dolorem incertus chorus fati crudelitatem deplorat
 Quartum episodiumː Theseus cum pompa funebri intrat et Argivae feminae pathetice lamentantur. Laudatio funebris pro patria bello mortuorum (qui mos Atheniensis Euripidis tempore erat) Adrasto mandatur qui virtutes in occisis ducibus nobis e ceteris fontibus omnino ignotas laudat (an poeta mendacia talium orationum irridere voluerit dubitare licet nisi tantum quid amici non hostes de illis viris sentirent patefacere volueritSic Storey 2013.). Quattuor duces simul comburentur, Capanei pyra seorsum struetur quia de caelo tactus sacer erat.
 Quartum stasimonː matres futuram vitam liberis orbam et solitudine horrendam cantibus describunt.
 Exodosː summa rupe Capanei pyrae imminente prodit femina festive vestita. Nam Evadne, Capanei uxor, eodem igne et eodem tumulo mariti cineribus misceri cupit. Brevi eius pater Iphis variis curis anxius appropinquat an quisquam filiam viderit quaeritans. Postquam consilium filiae cognovit irritis verbis ab incepto eam deterrere temptavit. At illa muliebris virtutis exemplum posteritati fore credens in flammam insiluit. Tum Iphis si bis vivi liceret hac experientia facta numquam liberos gignere passurum ob amittendorum eorumPater Eteoclis quoque erat, unius e septem ducibus. dolorem professus et vitam longiorem abnuens abiit. Tum mortuorum filii adhuc pueri urnas cineris plenas  tenentes procedunt quas avis in choro porrigunt. Gratiam aeternam Theseo et Atheniensibus pollicetur Adrastus cum dea Athena interveniens foedus ici iubet quo Argivi numquam Atheniensibus bellum inlaturos pepigissent atque etiam auxilium in bellis futuris eis laturos polliciti essent. Quin etiam pueros praesentes hortatur ut deis volentibus patres quondam ulciscantur atque Thebas capiant.

 De argumento et bello Peloponnesiaco 
Iam circa 475 a.C.n. in Eleusinis Aeschylus Theseum Argivorum mortuorum corpora Adrasto reddentem in scaenam induxerat sed persuasione non bello hoc tum effecerat rex Atheniensis, quam traditionem PlutarchusVita Thesei 29. Bellicam traditionem econtra malebant legati Athenienses apud Herodotum (Calliope 27). Euripidea potiorem iudicabat. Isocrates bis fabulam narravitː semel litem persuasione compositamPanathenaïcus 168-72., semel bello diiudicatamPanegyricus 55 et 58. dicebat. Lysias paene eadem atque Euripides narrabatLysias, Oratio funebris 7-10.. Duae traditiones igitur fuerunt. Multa alia aut mutasse aut addidisse Euripidem (e.g. fabulam Evadnae mortis) creditur. De quo tamen difficile dictu est ob Aeschyleam fabulam hodie deperditam. In primis tamen Adrastus partes maiores et honestiores apud Aeschylum egisse videtur qui apud Euripidem nullo modo Theseo aequari potest. Quamquam optimus orator fuisse in fabulis traditur non ille, qui crudeliter refellitur, sed Aethra Theseum ad mutandam sententiam adducit.  Thebanos quoque apud Aeschylum minus invidiosos fuisse constat.

Euripides vero ad res nuper gestas dilucide alludebat. Nam autumno 424 a.C.n. Thebani Athenienses proelio ad Delion vicerant et quia Athenienses templum sacrum muniverant et hoplitis instruxerant Thebani hostes sacrilegii accusantes per septemdecim dies  corpora mortua tolli vetueruntThucydides, Historiae IV.97-101.. Ira et indignatio Euripidis in fabula adhuc manifesta causa fuit cur minorem benevolentiam quam Aeschylus Boeotiis praestiterit. Ita enim intelligenda est Athenae exhortatio ad vindictam. Ut epigoni Argivi Athenienses mox superbos et hodiernos victores oppressuros pollicetur poeta. Ad alias res politicas quoque alluditurː nam pax laudatur (iam indutuae annuae erant et anno 421 a.C.n. pax Niciae icta est quam Boeotii ratam non fecerunt) et demagogos cavendos esse  dicitur (Cleon strategus electus est sed paulo post pugnando obiit). Notandum etiam est quod paucos post annos Athenienses cum Argivis (qui belli hucusque participes non fuerant) societatem contra Lacedaemonios Alcibiade duce fecerunt.

In summa haec tragoedia ad maiorem Atheniensium gloriam scripta est quorum rex Theseus dux pius erga deos parentesque et iustus et sapiens et moderatus et misericors et bello fortis ostenditurVersus 726ː  τοιόνδε τοι στρατηγὸν αἱρεῖσθαι χρεών = 'talem praetorem eligere decet'.

 Notae 

 Plura legere si cupis 
Jacqueline Assaël, "" Ὃς ... θεῶν " : Euripide, Suppliantes, v. 201 sqq", Revue des Études Grecques, 1997ː 84-103
Rüdiger Bernek, Dramaturgie und Ideologie : der politische Mythos in den Hikesiedramen des Aischylos, Sophokles und Euripides, Lipsiae, K. Saur, 2004 Nonnullae paginae paud Guglum librorum
Stephen Scully, "Orchestra and Stage and Euripides' "Suppliant Women"", Arion: A Journal of Humanities and the Classics, 1996ː 61-84
Sylvie David, "La démocratie octroyée dans Les Suppliantes d’Euripide", Ktèma, 2005ː 349-363
Rudolfus Gebhardt,	De Supplicum Euripideae interpolationibus, Ienae, 1882 
Roger Goossens, "Périclès et Thésée. À propos des Suppliantes d'Euripide", Bulletin de l'Association Guillaume Budé, 1932ː 9-40
François Jouan, "Les rites funéraires dans les Suppliantes d'Euripide", Kernos, 1997ː 215-232
Ann N. Michelini, "Political Themes in Euripides' Suppliants", The American Journal of Philology, 1994ː 219-252
Thalia Milanou-Lamboley, "Droit d'asile et dépendance selon Euripide" in  Mélanges Pierre Lévêque V., 1990ː 245-258
Waldir Moreira "A construção de uma identidade democrática para Teseu: uma comparação entre Baquílides (ditirambos 17 e 18) e Eurípides (As Suplicantes)", Codex: Revista de Estudos Clássicos, 2017ː 49-70
 Guido Paduano, Interpretazione delle Supplici di Euripide, Pisae, 1966 Recensio critica
 Milagros Quijada Sagredo, "La retórica del poder y las relaciones entre los estados en las tragedias griegas de suplicantes", Humanitas, 2014: 109-123 
Vanessa Silva Almeida, Orlando Luiz De Araújo, "Traduzindo o luto: o lamento materno em Suplicantes de Eurípides", Revista de Estudos Clássicos e Tradutórios, 2020ː 5-25
Pierre Sauzeau, "Argos et Argiens dans les Phéniciennes d'Euripide", L'information littéraire 2008ː 29-37
Ian C. Storey, "Euripides: Suppliants (Ἱκέτιδες)" in Encyclopedia of Greek Tragedy, Wiley, 2013.
Jaa Torrano, Justiça e piedade na tragédia "As Suplicantes" de Eurípides, Codex - Revista de Estudos Clássicos, 2019ː 1-9
Günther Zuntz, "Über Euripides' Hiketiden", Museum Helveticum, 1955ː 20-34

 Nexus externi 
 Textus Graecus apud Itinera Electronica
 Suppliants apud greekmythology.com
Textus Graecus cum Francogallica versione apud Remacle
 Versio ab Eduardo Coleridge confecta 

Categoria:Tragoediae
Categoria:Litterae Graecae antiquae
Categoria:Graeciae scripta
Categoria:Euripides
Categoria:Mythologia Thebana
Categoria:Theseus