Lingua Navatlaca

Lingua Navatlaca"MEXICANI, una ex septem Navatlacarum, populi Americæ Septentrionalis cultissimi, gentibus, à duce suo Mexio dicti":  sive Mexicana* 1633 Ioannis de Laet Antverpensis Novus Orbis seu Descriptio Indiae Occidentalis, libro 5, capitulo 10, p. 240:
Novae Hispaniae indigenae infinita pene idiomatum varietate infinita inter se discrepant, quae non tantum dialectis variant, sed plane diversae sunt linguae; inter universas autem maxime excellit Mexicana, quae & vicinis nationibus, etiam longinquis, postquam Mexicani imperii sui fines longe lateque propagarunt, tam communis esse caepit, quam in Europa Latina aut in Asia Slavonica: ita ut in singulis pene pronvinciis interpretes illius haberentur, quos Naguatlatos vocant. (vulgo Nawatl, [ˈnaːwatɬ]) est lingua familiae Uto-Aztecarum. Variae dialecti linguae sunt et circa 1 500 000 milliones populus Navatlaca loquuntur. Lingua Navatlaca polysynthetica est, et eius structura sententiae verbum subiectum obiectum est. Dialectus Huasteca ut dialectus in norma videtur, interea dialectus adhibetissima linguae causá omnium locutorium Center est. Lingua Navatlaca sermo veterrimus est, et formae vetustiores gentis Mayae loquebatur.

 Grammatica 
Lingua Navatlaca cum abecedario Latino scribitur, et hos vocales habet: a, e, i, o, et u, cum eodem pronuntiato ut lingua Latina, et longa et breves pronuntiatus habent, et hos consonantes: c ([s] ante litteras e et i, et [k] ante alias litteras), d ([d]), h ([h]), k ([k]), l ([l]), m ([m]), n ([n]), p ([p]), r ([r]), t ([t]), w ([w]), x ([ʃ]), et z ([s]). Hae combinationes litterarum etiam habet: ch ([tʃ]), cu ([kʷ]), hu ([w]), uh ([w]), et qu ([k]).

 Litterae 
Editio Navatlaca Vicipaediae est, Huiquipedia vocata. Dialectus Huasteca adhibet quod ut dialectus in norma videtur, interea dialectus adhibetissima linguae causá omnium locutorium Center est.

 Exemplum textus 
Commentatione prima Universae Iurum Humanorum Declarationis (a Consociatione Nationum):
Navatlace
Nochin tlakameh wan siwameh kipiyah manoh kwalli tlakatiseh, nochi sanse totlatechpowiltilis wan titlatepanittalohkeh, yeka moneki kwalli ma timowikakan, ma timoiknelikan, ma timotlasohtlakan wan ma timotlepanittakan.

Latine
Omnes homines dignitate et iure liberi et pares nascuntur, rationis et conscientiae participes sunt, quibus inter se concordiae studio est agendum.Versio Latina e United Nations Human Rights.

 Exemplum verborum 
tlakatl - virsiwatl - muliertahtli - paternantli - materikniw - fraterweltiw - sororyolilistli - vitayollotl - corihtakatl - cibusatl - aquatletl - ignisxochitl - flostepetl - monsmixtli - nubesehejatl - ventusatoyatl - rivuskiyawitl - pluviaakosamalotl - arcus caelestissitlalin - stellatonalli - diesyowalli - nox

 Numerus 
se - unusome - duoyeyi - tresnawi - quattuormakwilli - quinquechikwase - sexchikome - septemchikweyi - octochiknawi - novemmahtlaktli - decem

 Notae 

 Bibliographia 
 Fontes antiquiores
 1555 : Alonso de Molina, Aqui comiença un vocabulario enla lengua castellana y mexicana (Mexicopoli: Iuan Pablos); Textus
 1571 : Alonso de Molina, Vocabulario en lengua castellana y mexicana (Mexicopoli: en casa de Antonio de Spinosa); Textus

!