Aenus (flumen)

Aenus  seu Oenus (Theodisce Inn, Rhaetice En) est fluvius in Valle Eniatina oriens, qui post cursum 517 chiliometrorum per Helvetiam, Austriam Germaniamque ducentem apud urbem Bataviam in Danuvium influit nonnumquam maiorem aquae copiam secum ferens quam ipse Danuvius.

 Historia 
Flumen annis 105 a 109 a Publio Cornelio Tacito in historiarum libri tertio nuncupatus est: Sextilius Felix ... ad occupandam ripam Aeni fluminis quod Raetos Noricosque interfluit missus. Nomen fluminis Oenus in Itinerario Antonini et ’’Αἶνος’’ apud Claudium Ptolemaeum invenimus.

 Geographia 
Aenus in Eniatina pago Grisoniae in Lacu Longino apud transitum Lunghin ad occidentem vici Malogiae oritur. Locus altissimus areae fluminis culmen montis Barnyniae 4049 metrorum est. In Valle superiore Aeni a transitu Moleio rivos accepit e.g. rivum a Glaciario Furni in vallum ad lacum de Silles descendentem. Deinde Aenus lacum Silvaplanae et lacum Fani Sancti Mauritii auget, ubi super cataractam descendebat ante constructionem molis electrificinae Sancti Mauritii.

De Ponte Sarasina Aqua Berninae (Raetoromanice Ova da Bernina) a transitu Berninae (Vallis Barnynia) et a glaciario Morteratsch orta flumini Aeno accedit.

Prope Martinam et voraginem Finstermünz a Valle Eniatina ad districtum Tirolim Austriae fluit; quae regio Vallis Aeni superior dicitur. Apud locum Fundum via Romanorum Via Claudia Augusta de Glurns et MeranoAlpes super transitum Reschen transiens vallem Aeni advenit.

In Valle Aeni superiore sunt maiores urbes Landeck et Pons Aeni, ubi autovia lineaque ferriviae de transitu Brenni descendit de alpibus.

Apud fluvium tributarium Merlach prope vicum Zirl Vallis Aeni inferior incipit.

Magna urbs Rosenheimium olim Pons Aeni nuncupata fuit a Romanis, qui anno 15 a.C.n. regionem occupaverunt creantes ad occidentem Aeni provinciam Raetiam et ad orientem fluminis provinciam Noricum.Stefanus Trux, Franziscus Hilger: Rosenheim – Tor zum Inntal. Hamburgi 1997. pag. 12. Ibi compitum viarum ad civitates Castra Regina, Iuvavum, Bedaium et Augustam Vindelicorum creaverunt.Via Iulia apud Pontem Aeni Vide mappam de viis Pontis Aeni in Tabula Peutingeriana.Viae Tabulae Peutingerianae

 Adfluentes maiores 

 Aqua Berninae
 Aqua Spöl
 Lache
 Sanna
 Aqua Vallis Oetia
 Ziller
 Aqua Brandenberg
 Aqua Vallis Brixiensis
 ManachfialtaVide Liber...censualium: Digitale Edition - Nachträge und Einbindungen fol. 39 - 43v, ubi dicitur "(...) Haienperch totum in circuito inde inter flumina Manachfialta et Slieraha usque ad Hesilintal (...) (...) Manachfialta: TF Mangfall (...) de Hesilintal sursum iuxta Slieraha usque ad Rotenpach inde usque ad cacumen Citolfesecca inde usque ad medietatem Manachvalte. inde iusum iuxta Manachvalta usque ad Hesilental (...) Manachvalta: TF Mangfall (...)".
 Isana (Theodisce: Isen)
 Altisia (Theodisce: Alz)
 Salzaha
 Rott

 Urbes ad ripas Aeni 

 Fanum Sancti Mauritii (Grisoniae)
 Samedan
 Beverus
 Gumpus de Ernece
 Susis
 Tarasp
 Schulles
 Martinas
 Fundum
 Landeck
 Pons Aeni (Tirolis/Austria)
 Kufstein (Tirolis/Austria)
 RosenhaimiumVide DANIELIS PAREI HISTORIA BAVARICO- PALATINA, ubi dicitur "(...) Ingolstadium videlicet, Ratenberga, Smidelberga, ius in Liechtenwerdam, Kuffsteinium, Kitzbihela, Tierberga, Steinium, Clinga, Wildenwartum, Hadmansperga, Wasserburgum, Schwaba, Ellenkouia, Fridberga cum ponte Lycio et vectigali, Aichacum, Schrobenhusium, Altonis monasterium, Cubacum, Ainlinga, Fanum Leonardi, Schildberga, Doursperga, Raina, Neoburgum, Gerolfinga, Keschinga, Chunstanium, Gaimershaimium, Graispacum, Manheimium, Hutinga, Sueuiwerda, Hilpolsteinium, Freimstadium, Landecka, Halensteinium, Stossenberga, Hochstetta, Lauginga, Fayminga, Gundelfinga, Gienga, Hagela, Stauffa, Wartenstainium, Weissenhornium, Puecha, Wolfsberga. Duci Ioanni obuenit pars altera, eaque princeps primae Bauariae, Monachium, Aurburgum, Falckensteinium, Aiblinga, Toelzium, Mittenwaldae telonium, Wolfertzhusium, Grunwalda, Starnberga, Weilhaimium, Balla, Schongauia, Peitengauia, Landsberga, Menshinga, Meringa, Schwabeca, Riettenburgum, Tahenstainium, Egersberga, Vychusium, Weichsium, suburbium Ratisbonense, Ratisbonae telonium, insula Danubiana, quicquid in istam ciuitatem et Burggrauiatum Rietenbergensem domi Bauaricae iuris est, Hirschbergensis dynastia, Vohburgum, Sigenburgum, Neostadium, Pferinga, praefectura Gaymershaimensis, Pfaffenhouium, Geisenfelda, Hochenwartum, Mainberga, Dachauium, Haimhusium, Reginostauffium, Swainkendorfium, Luppurgum, Lengfelda, Calmuntzium, Schmidmulium, Velburgum, Hembaura, Leutmansteinium, Rudenium (...) Hala diues, inexhaustasalis scaturigine, Traunsteinium, Burghusium, Brunouium, Oetinga, Trostberga, Rieda, Rosenhaimium, Mosburgum, Ardinga, Ottofelda, Pfarkirchium, Biburgum, Dorfena, Neoforum, Rotenburgum (...)". (Bavaria/Germania)
 Aquaeburgum (Bavaria/Germania)
 MuldorfensisOrbis latinus: Lexikon lateinischer geographischer Namen des Mittelalters und der Neuzeit / 2. E-M. (Bavaria/Germania)
 Oettinga Nova (Bavaria/Germania)
 SimbacumTheodiscum toponymum Simbach in Latinam "Simbacum" verti solet. V.gr. vide Lexicon Nominum Locorum Caroli Egger, ubi dicitur "(...) Simbacum — Simbach (...)". (Bavaria/Germania)
 Braunavia (Austria Superior/Austria)
 Batavia (Bavaria/Germania)

 Navigatio 
Merces Tirolenses navibus super Aenum et Danubium usque ad civitatem Vindobonam conductae sunt ante constructionem molum.
Hodie navigatio Aeni ad viatores vehendos in parte inferiore Aeni fit.Navis Sancti Nicolai

 Electrificinae 
In valle Eniatina 4 et in Aeno inferiore 25 moles electrificinarum constructae sunt.Electrificina Fani Sancti MauritiiElectrificinae Vallis EniatinaeDe energia hydroelectrica Aeni Austriae et Germaniae

 Museum Aeni 
In urbe Rosenheimio Museum AeniSitus musei Aeni monstrat res naturales historicasque fluminis Aeni.

 Pinacotheca 

 Bibliographia 
 Otto Stolz: Geschichtskunde der Gewässer Tirols. In: Schlern-Schriften, tomus 3., Ponte Aeni 1932, pag. 6–14, 83–88.
 Franciscus Princeps ad Sayn-Wittgenstein: Der Inn, Monachii 1965, Prestel Verlag
 Gubernatio Austriae Superioris: Natur und Landschaft - Leitbilder für Oberösterreich. Band 27: Raumeinheit Inntal. Lentiae 2007 (PDF).
 Ursus Landergott: Auenentwicklung am Inn seit Inbetriebnahme der Kraftwerkstufe Pradella – Martina (1993-2010). Turici 2011.
 Stefanus Trux, Franciskus Hilger: Rosenheim – Tor zum Inntal. Hamburgi 1997. P. 12.
 Valentinus Weber-Wille, Manfredus Wehdorn: Die bayerischen Innkraftwerke, Vindobonae 2012.

 Nexus externi 

 Notae 

Categoria:Alpes
Categoria:Bavaria
Categoria:Flumina Austriae
Categoria:Flumina Germaniae
Categoria:Flumina Helvetiae
Categoria:Res geographicae Grisoniae
Categoria:Tirolis (Austria)
Categoria:Tributarii Danubii