Eurydice

Eurydice (Graece ) in mythologia Graeca est nympha atque in mythologia Graeco-Romana Orphei nupta, quae veneno serpentis mortua est. Quam Orpheus tantopere amabat, ut ex Infernis referre temptaret.

 Mythologia Graeca 
Nomen Eurydices divinum redolet, nam 'late iudicantem' significat, quod deae inferorum aptum esse videtur. Itaque vix multum abest, quin epitheton Persephones habeatur. Ac tamen haec opinio neque litteris nec monumentis comprobari potest, nec nomen Eurydices apud antiquissimis scriptoribus Graecis invenitur. De Orphei autem descensu ad inferos notitia apud scriptores antiquos erat, sed, quo consilio hoc iter fecerit, parum liquet. 
 Euripides in Alcesti Orpheum strictim commemorat.Eur. Alcestis 357-360  ('si Orphei mihi lingua et cantus adesset, ut aut Demetris filia aut marito carmine fascinato te ex inferis capere possem, descenderem'). 
 Isocrates Orpheum ex inferis mortuos reducere dicit.Isocrates, Busiris 11.8. 
 Ex Platone cognovimus Orpheum ad inferos descendisse mulierem reducturum, sed nomen non comperimus.Pl. Symposium 179d  ('Orpheum Oeagri filium infectis rebus ex inferis remiserunt, postquam simulacrum mulieris cuius causa venerat monstraverunt ipsamque non dederunt').
 In Hermesianactis, poetae Colophonii (saec. III a.C.n.) libro, cui titulus est Leontio, nomen comperimus mulieris ex inferis reductae Agriopen esse.Hermesianax Leontium [apud Athenaeum 13.71 = 13.597b]  ('sicut carus Oeagri filius lyra instructus Agriopen Thressam reduxit ex inferis').

Prima mentio Eurydices in Epitaphio Bionis () Moscho (floruit c. 150 a.C.n.) adscripto facta est.[Moschus],Epitaphius Bionis 123-124  ('et sicut Orpheo olim dedit dulce citharizanti reducendam Eurydiciam'). Sed fabula ipsa a Romanis narrata est.

 Mythologia Graeco-Romana 
Vergilius est qui primus de nuptiis et morte Eurydices narravit;Verg. Georgica 4.453–527. eum secutus Ovidius eundem mythum rettulit parva varietate ornatum.Ov. Met. 10.1–63 & 11.1–84. Summa mythi haec est: 

 Eurydice, Orphei nupta, cum Aristaeum amaturientem fugeret in prato, a serpente percussa mortua est lamentantibus dryadibus (Vergilius) aut nereidibus (Ovidius). Orpheus deinde ad inferis descendit cantu citharaque suis Ditem et Proserpinam adfecturus, ut uxorem suam ad superos redire sinerent. Domini inferorum reditum polliciti sunt ea quidem condicione, ne, antequam ad superos pervenissent, Orpheus retrorsum adspiceret. Qui quidem facere nequivit, quin oculos in maritam suam pone sequentem coniceret. Quo facto evenit, ut Eurydice evanesceret.

Utrum hanc fabulam ex fonte quodam Graeco sumpserit Vergilius, an ipse conscripserit, incertum est. Maass (1895: 295-296) dicit Vergilium ex Phileta hunc mython sumpsisse; sed Norden (1934: 506) Vergilium putat scripto quodam ad Orphei ad inferos descensum () pertinenti usum esse fonte. Mythus Eurydices etiam a scriptoribus Graecis saeculi I/II p.C.n. narratur, sed solum apud Pseudo-Apollodorum (saec. I/II p.C.n.) eandem fabulam summatim descriptam legimus:Bibliotheca 1.3.2. 

 ('[Orpheus], Eurydice muliere sua serpentis morsu mortua, eam deducturus ad inferos descendit, Plutonemque flexit ad remissionem. Qui autem pollicitus est se id facturum ea condicione, ne Orpheus iter faciens se converteret, priusquam in domum suam pervenisset. Hic autem incredulus conversus mulierem adspexit, quae tunc reversa est'). 

Ceteri scriptores Graeci hoc consentiunt, quod Eurydicen uxorem Orphei ponunt, sed ceteroquin suam quisque viam sequitur. Pausanias in Graeciae descriptione obiter mentionem facit reditus Eurydices: Orpheum, cum Eurydicen amitteret, mortem sibi conscivisse.Pausanias 9.30.6. Plutarchus autem dicit Eurydicen remissam esse a Plutone, quippe qui soli Amori obtemperaret.Plut. Moralia 50 (= Amatorius) 17. Lucianus in Dialogis mortuorumLuc. Dial. mort. 23.3. re perversa Eurydicen facit a Plutone remissam esse ad superos, quae Orpheum ad inferos deduceret. 


 Quaestio iconographica 
Sunt tria opera caelata ad exemplum quoddam saeculi V a.C.n. efficta et imitata,Unum Neapoli, unum Lutetiae (Louvre), unum Berolini conservatur. quae Mercurium, Eurydicen, Orpheum repraesentare vulgo creduntur. Constat quidem nomen Eurydices admodum sero in litteris Graeco-Latinis exstitisse:Willrich 1907: 1323). Orpheum ad inferos descendisse, ut mulierem (Plato), Agriopen (Hermesianax), Eurydicen (Moschus, Vergilius et posteri) ad superos reduceret. Quae cum ita sint, num homines saeculi V mulierem illam Eurydicen nominaverint quaeritur.

 Eurydice apud posteriores 
Claudius Monteverdi primum drama melicum de gestis mythicis Orphei scripsit. Alii quoque compositores, sicut Iacobus Peri, Iulius Caccini, Christophorus Willibald Gluck hanc historiam numeris musicis ornaverunt. 

 Eurydice, isopodum ex nympha appellatum
 75 Eurydike

 Notae 

 Bibliographia 
 Heurgon, J. (1932). Orphée et Eurydice avant Virgile. Mélanges d'Archéologie et d'Histoire 49: 6-60.
 Maass, Ernst W. (1895). Orpheus. Untersuchungen zur griechischen, römischen, altchristlichen Jenseitsdichtung und Religion. München: Beck. 
 Norden, Eduard (1934) Orpheus und Eurydike. Ein nachträgliches Gedenkblatt für Vergil. Kleine Schriften (hrsg. Hans Kytzler), 468-532.
 Willrich, Hugo (1907). Eurydike (1). RE VI.1: 1322-1325.

 Nexus externi 

 Imagines Eurycides in Musaeo Iconographico Warburgiano

Categoria:Mythologia Graeca