Insecta

(; ab insecto,  a Graeco ἔντομον ‘in partes sectum’) sunt animalia corpore exosceleto e chitino constituto operta, tripartito (in caput, thorax, et abdomen diviso), tres pares extremitatum articulationibus praeditarum in thorace, oculos compositos, et binas  habentia. In  sunt classis phyli Arthropodorum.

Insecta sunt diversissima animalium grex, plus quam 1 000 000 specierum descriptas comprehendentes, et sunt pro plus quam dimidio omnium orbis terrarum organismorum vivorum.. 

 Introductio 
Numerus specierum exstantium inter sexies et decies centena milia aestimatur, In: . et fortasse sunt pro plus quam 90 centesimis metazoorum variantium orbis terrarum vitae formarum. Insecta in paene omnibus circumiectis naturalibus inveniuntur, sed solum paucae species sunt in oceanis endemicae, habitatione cui alius arthropodorum grex, crustacea, dominantur.

Circuli vitae insectorum variant, sed plurima ex ovis excluduntur. Auctu ab exosceleti rigore coacto, eorum progressus series commutationum exosceleti exigit. Gradus immaturi structurá, consuetudine, et habitatione ab adultis discrepare possunt. Greges qui metamorphosim absolutam (transformationem) patiuntur gradum passivum appellatum pupam complecti possunt; greges qui metamorphosim imperfectam patiuntur gradu pupae carent, et adulti per series graduum nympharum crescunt."insect physiology" McGraw-Hill Encyclopedia of Science and Technology, ch. 9, pp. 233, 2007. Summae hexapodorum coniunctiones taxinomicas sunt incertae. Fossilizata magnitudinis ingentis insecta ex Aevo Palaeozoico inventa sunt, quorum immania anisoptera alas 55 ad 70 cm latas habuerunt. Diversissimi insectorum greges cum plantis florentibus coevolvisse videntur.

Insecta ambulatione, volatu, vel aliquando simul submersione et natatione usitate moventur. Ut motum rapidum sed stabilem faciant, multa incessu tripedario utuntur, quo cruribus in triangulis alternantibus solum tangentibus ambulant. Insecta sunt sola invertebrata quae volatum evolverunt. Multa insecta aliquam eorum vitae partem in aqua degunt, cum adaptationibus larvalibus quae branchias comprehendunt; nonnulla adulta sunt aquatica, adaptationibus natationis praedita. Aliquae genera, sicut Gerridae, in superficie aquae ambulare possunt.

Insecta plerumque sunt solitaria, sed nonnulla, sicut certa anthophila, formicidae, et isoptera, sunt sociales et in magnis coloniis bene ordinatis vivunt. Nonnulla insecta, sicut dermaptera, curam maternam monstrant, ova et iuvenes custodientes. Insecta singularia inter se variis modis communicare possunt. Heterocera mares pheromona heterocerorum femineorum trans spatia multorum chiliometrorum sentire possunt. Alia genera sonis communicant: gryllidae stridulant vel alas conterunt ut coniugem attrahant aliosque mares repellant. Lampyridae, ordinis coleopterorum, luce communicant.

 Signa et anatomia 
Corpus insectorum, ut nomen dicit, insectum est et in tres partes partitur. Partes sunt caput, thorax, et abdomen. Praeterea, quae partes nonnulla in segmenta partitur. Sicut omnia hexapoda, sex pedes habent. Ceterum habent exosceletum, quod ex chitino constat.

Nervi
Insecta nervorum habent systema in nonnullis gangliis consistens, quorum unum, magnum et in capite versatus, est cerebrum. Cerebrum cum rebus ab antennis oculisque sensibus fungitur. Sub cerebro, in capite sed thorace propinquum, secundum ganglion situm est; quod dirigit os cenandi causa. In thorace tria ganglia sita sunt, volandi cedendique causa et nonnulla, in varia multitudine, in abdomine ut organa regere. Systema nervorum peripherica cerebrum et cetera ganglia movendi causa musculis coniungit, ut organa regere ganglia organis systema nervarum vegetativa coniuncti sunt.

 Caput 
Conspicui in capite insectorum sunt oculi compositi, quos insecta non semper, sed saepissime habent, et antennae.
Oculi compositi sunt duo oculi magni, qui multis ex oculis minoribus consistunt. Nonnumquam alii, non compositi oculi, ocelli dicti (saepe tres) habentur praeter oculos compositos.

Antennas habent ut tangere et nonnumquam ut olfacere.

Os varium est. In initio ut mordere, labrum, labium, mandibulae, et maxillae interdum in evolutione mutaverunt, nunc sunt varii cibi causa nonnumquam ascoperae. Itaque Lepidoptera nectar sorbillare possunt.

Praeterea in capite cerebrum situm est et secundum ganglion. Si de hac re legere vis, vide in parte Nervi.

 Thorax 
Thorax habet tria segmenta: prothorax, mesothorax, et metathorax, tres pares pedum, tres ganglia et nonnumquam duo pares alarum. Protonum, quod est tergus prothoracis, alas non habet.
 A:Coxa
 B:Trochanter
 C:Femur
 D:Tibia
 E:Tarsus
 e1:Metatarsus (primus tarsomerus)
 e2:secundus tarsomerus
 e3:tertius tarsomerus
 e4:quartus tarsomerus
 e5:Praetarsus (quintus tarsomerus)
Identificationis causa partes pedum nomen praecipuum habent. Igitur coxae pedum Prothoracis exempli gratia Procoxae nominantur, coxae pedum mesothoracis, mesocoxae, et coxae pedum metathoracis, metacoxae, etc.

 Abdomen 
Abdomine multa vitalia et organa feturae insunt.

 Systema digestivum 

Taxa selecta

 Subclassis: Archaeognatha
 Ordo:Archaeognatha
 Subclassis: Dicondylia
 Infraclassis: Thysanura
 Ordo:Monura †
 Ordo:Thysanura
 Infraclassis: Pterygota
 Legio: Ephemeroptera
 Ordo: Ephemeroptera
 Legio: Odonata
 Ordo: Protodonata
 Ordo: Odonata
 Legio: Neoptera
 Ordo: Protoperlaria
 Ordo: Paraplecoptera
 Ordo: Protorthoptera
 Ordo: Protelytroptera
 Ordo: Plecoptera
 Ordo: Grylloblattodea
 Ordo: Dermaptera
 Ordo: Mantophasmatodea
 Ordo: Embioptera
 Ordo: Zoraptera
 Sublegio: Orthoptera
 Ordo: Dictyoptera
 Ordo: Blattodea
 Ordo: Isoptera
 Ordo: Mantodea
 Sublegio: Paraneoptera
 Ordo: Heteroptera
 Ordo: Hemiptera
 Ordo: Homoptera
 Ordo: Thysanoptera
 Ordo: Psocoptera
 Ordo: Anoplura
 Ordo: Mallophaga
 Ordo: Zoraptera
 Sublegio: Endopterygota
 Ordo: Strepsiptera
 Ordo: Coleoptera
 Ordo: Mioptera
 Cohors: Neuropterida
 Ordo: Megaloptera
 Ordo: Neuroptera
 Ordo: Raphidioptera
 Cohort: Mecopterida
 Superordo: Antliophora
 Ordo: Paramecoptera
 Ordo: Siphonaptera
 Ordo: Mecoptera
 Ordo: Diptera
 Superordo: Amphiesmenoptera
 Ordo: Trichoptera
 Ordo: Lepidoptera
 Ordo: Hymenoptera


 Animalia volantes et labientes
 Animalium soni
 Dryococelus australis
 Elytra
 Entomologia 
 Imago (biologia)
 Insecta praehistorica
 Insecticidium
 Oecologia insectoru+m
 Oecologicum apium momentum
 Pulvilli
 Rete papilionum
 Telomerum (morphologia insectorum)

 Notae 

 Bibliographia 
Bellmann, Heiko. 2005. Welches Insekt ist das? Stutgardiae: Franckh-Kosmos. ISBN 3-440-09874-5.

 Nexus externi 

 Insektenbox ('Cista Insectorum'), situs interretialis de insectis, Theodisce scriptus.

Categoria:Arthropoda
Categoria:Classes animalium
Categoria:Entomologia
*
Categoria:Taxa Linnaei
Categoria:Taxa 1758