Portulaca oleracea

Portulāca oleracea est edulium plantarum florentium species familiae Portulacacearum, in India et Asia Meridiana endemicum, alibi et ab horticultoribus et a se ipsa satum; sed in multis regionibus, praecipue in Civitatibus Foederatis Americae, a cultoribus ut mala herba eruncatur.Pest Notes 2003. Inter omnia holera, maximam copiam habet acidorum omega-3.Simopoulos et Salem 1986; confer Simopoulos 2006.

 Alia nomina 
Portulaca miro numero appellationum praestat.

Ipsum nomen portulaca, Latinitate classica adhibitum, multas variationes habet, e.g. porcācla (unde Italicum procacchia, Francogallicum porchaille), porclāca (Neapolitane porchiacca), porcilāca seu porcillāca (unde Italicum porcellana), portācula, et porcāstrum. Nomina ex porco incipientia congruunt cum nomine Graeco quod est χοιροβοτάνη.

Nomen Graecum similiter variabile scriptum est, vel ἀνδράχλη vel ἀνδράχνη, quae Latine sonant andrachlē, andrachnē, et ex his etiam forma Latina andrāgō -inis f. Neograece etiam dicitur αντραχλίδα (andrachlis), σκλιμίτσα (sclimitsa), τρευλό (treulum), et γλυστιρίδα (glystris).

Alia nomina sunt albūcium (sed id saepius pro asphodelo), amarantus (saepius pro herba Amarantus caudatus), ēlecebra. Secundum Marcellum Empiricum Burdigalensem, etiam alium Gallicum dicta est.20.39 "porcacla, hoc est alium Gallicum."

Nomen arcanum herbae a "Prophetis" datum est haema Areōs, id est "sanguis Martis." PGM 12.420: αἷμα Ἄρεως· ἀνδράχνη
 Herbarius 104: A Graecis dicitur cappara, alii andrachne; profetae ema Areos; Daci lax; Itali portulaca, alii porcastrum, alii amarantos.

Nomen Francogallicum pourpier de pulli pede provenit, sed Latinitate saltem classica haec appellatio aliam plantam significasse videturFortasse Caucalis grandiflora, André p. 194.

 Usus antiquus 
Aramaice dicitur פַּרְפְּחִינָא (Syriacis litteris ܦܪܦܚܝܢܐ) parppǝḥīnåˀId nomen satis certum est nam in versione Syriaca Galeni De Simplicibus Medicinis libro, titulus capituli 43 (Περὶ ἀνδράχνης) est "ܐܢܕܪܟܢܐ ܕܐܝܬܢܗܘܢ ܦܪܦܚܝܢܐ", id est 'Andrachne, quae est parpḥīnåˀ.' Secundum Jastrow (s.v.), nomen de פרח pǝraḥ 'flore' deducitur. In scriptis Rabbinicis invenimus etiam רְגִילָה rǝghīlåh,Cf. Arabicum رجلة riǰlah, Neohebraicum רְגֵלַת regélet, haec omnia a radice Semitica quod est RGL "pes." Syriace exstat etiam nomen herbae ܪܓܠ rǝghel, sed secundum Galenum Syriacum, id idem est ac ἀστράγαλος. Etiam ܪܓܠܘܢ reglōn.  et חֲלַגְלוֹג ḥălaghlōgh.
Lingua Coptica ⲙⲉϩⲙⲟⲩϩⲉ mehmuhe dicitur, quod videtur repraesentare nomen hieroglyphicum mḫmḫ.t.Scriptio hieroglyphica modo syllabico legi potest, ut sit ma=ḫa=ma=ḫa, appellationem priscam /maxˈmaːxvt/ (v hic significat vocalem cuius vim reconstruere non valemus), seriorem /maxˈmuːxǝ/. Difficultas autem inest quod dialecto Coptica Bohairica forma idem, nempe ⲙⲉϩⲙⲟⲩϩⲉ, invenitur ac Sahidica—exspectaremus autem *ⲙⲉϧⲙⲟⲩϧⲉ. Cf. etiam Diosc. 2.124:
ἀνδράχνη ἀγρία· οἱ δὲ ἀείζων ἄγριον, οἱ δὲ τηλέφιον, Ῥωμαῖοι ἐλέκεβραμ, οἱ δὲ πορτούλακαμ, Ἄφροι μοιμμοίμ, Δάκοι λάξ, Αἰγύπτιοι μοχμουτίμ.
Forma quae est mochmutim videtur esse ⲙⲉϩⲙⲟⲩϩⲉ cum quodam adiectivo. Forma Punica moemmoem fortasse ex eadem origine deducitur. In scriptis Copticis portulaca usum habet in rebus medicis. In litteris Hieroglyphicis mentionem portulacae invenimus in primo versu carminis erotici:

Fieri potest ut nomen Aegyptium herbae repentis snw sive sny.t etiam portulacae habet vim. Nam in Demotica Papyro Louvre 3229 3.27 super nomen snw scribitur glossa Graeca "...]ΡΟΧΛΟΥ" quae fortasse finem verbi andrachlae (licet perperam scriptum) nobis praestat.Černý, p. 158. Alii, immo complures demotistae, quod nomen cum signo Aegyptio pro caelo (p.t) continet, legunt snwp.t, quod credunt "sinape" phonetice repraesentare. At nomen hieroglyphicum idem signum continere solet, quod omnes credunt ibi determinativum esse neque phoneticum.Exstat autem semel in inscriptione hieroglyphica Philensi herba snwp cum p aperte scripta: "smɜˁ wḏɜ.t m snwp" 'Iustifico Oculum (herbā) snwp.'

Romani sciebant portulacam in aceto et sale ad diuturnum usum conservare, quod usque ad hunc diem nonnumquam fit. Columella praecepta dat:

Platina dicit porro portulacam manducatam cum polenta intestinorum vomitiones sistere, alvum refrigerare, et podagram sanare.

 Proverbia 
Inter Graecos nostrae aetatis traditur portulaca volubilitatem, velocitatemque elocutionis homini conferre, qua de causa si quis nimis cito garrit, Graeci per iocum rogant "γλυστρίδα έφαγες;", nempe 'portulacam edisti?'

 Notae 

 Bibliographia 
 Fontes antiquiores
 1330 : 
 1470/1475 : 
 1750 :  vol. 5 p. 268; cf.  p. 217

 Eruditio recentior
 R. Byrne, J. H. McAndrews, "Pre-Columbian purslane (Portulaca oleracea L.) in the New World" in Nature vol. 253 (1985) pp. 726-727.
 Sophie D. Coe, America's First Cuisines (Austinopoli: University of Texas Press, 1994) pp. 164-165
 Francisca Megaloudi, "Wild and Cultivated Vegetables, Herbs and Spices in Greek Antiquity" in Environmental Archaeology vol. 10 (2006) pp. 73-82.

 Pest Notes: "Pests in Landscapes and Gardens: Common Purslane" (University of California Agriculture and Natural Resources Publication 7461, October 2003).
 Artemis P. Simopoulos, N. Salem jr., "Purslane: a terrestrial source of omega-3 fatty acids" in New England Journal of Medicine vol. 315 (1986) p. 833.
 Artemis P. Simopoulos, "Omega-3 Fatty Acids and Antioxidants in Edible Wild Plants" in Biological Research (2006)

 De nominibus
 J. André, Les Noms de plantes dans la Rome antique (Lutetiae: Les Belles Lettres, 1985)
 J. Černý, Coptic etymological dictionary (Cantabrigiae: Cambridge University Press, 1976)

 Nexus externi 

Categoria:Species plantarum
Categoria:Holera
Categoria:Pabula
Categoria:Plantae medicinales
Categoria:Portulacaceae
Categoria:Fruges Asiae occidentalis