Linguae Italicae

Linguae Italicae sunt subfamilia vel divisio familiae linguarum Indoeuropaearum. Linguas Romanicas e Latina deductas (Italicam, Hispanicam, Lusitanam, Francogallicam, Dacoromanicam, etc.), et nonnullas exstinctas Paeninsulae Italicae linguas comprehendit, Umbrica, Osca, Falisca, et Latina ipsa inclusis.

Obtinent variae verbi Italici definitiones. Hic commentarius classificatione in Tabula Glottologorum usitata utitur (vide "Nexus externos" infra): Italica subgregem Latinum (Latinam et linguas Romanicas) et linguas Italicas antiquas (Faliscam, Osco-Umbricam, et tria linguas Italicas non digestas, Aequicam, Vestinam et Sicula), sic comprehendit. Lingua autem Venetica, lingua regionis Venetiarum, habetur Indoeuropaea non digesta, contra eius vim in hodierna regionis lingua Italica. 

Mutationes phoneticae
Aliquae ordinariae ex parte mutationes phoneticae a Protoindoeuropaea ad Protoitalicam:
 Palatovelares cum velaribus simplicibus miscuerunt:
  → 
  → 
  → 
 Labiovelares vocati rotunditatem amiserunt vel lenitionem fecerunt:
  → 
  →  vel  
 Aspirationes vocatae primum sine voce factae sunt, tum fricativizaverunt:
  →  →  → 
  →  → 
  →  → 
 Adsimillatio:
  →  ante ; alibi non mutata
  →  ante  in syllaba sequenti (e.g. quinque, ex PIE penkʷe); alibi non mutata
 Sonorantes et reliqui soni "stop" () non mutata

Mutationes per evolutionem singularum linguarum Italicarum amplius acciderunt; in Latina, exempli gratia, // → // inter vocales, et // → // verbo ineunte.

Rami
Familia Italica duos ramos notos et duas linguas non digestas habet:
 Latino-Faliscae:
 Lingua Falisca, in regione circa Falerios Veteres (hodiernam Civita Castellana) ad Romae septentriones adhibita, et fortasse in Sardinia
 Latina, in Italia medio-occidentali adhibita. Imperium Romanum eam propagavit per paeninsulam et ultra.
 Linguae Romanicae, progenies Latinae
 Linguae Oscoumbricae seu lingua Sabellica, continentes:
 Lingua Osca, in medio-meridionali Paeninsulae Italicae regione adhibita
 Grex Umbricus:
 Lingua Umbrica, medio-septentrionali Paeninsulae Italicae regione adhibita
 Lingua Volsca
 Marsica, lingua Marsorum
 Picena Meridionalis, in medio-orientalis Paeninsulae Italicae regione adhibita
 Sabina, in Latio et medio Appennino
 Aequica, lingua a tribu Aequis adhibita, paululum ad orientem Romae
 Vestina, lingua a tribu Vestinis in septentrio-oriente Paeninsulae Italicae regione adhibita, sed origine incerto
 Sicula, lingua a tribu Siculi in Sicilia.

Venetica, ab inscriptionibus (sententiis plenae inclusis) patefacta,
arte conecta est cum linguis Italicis, et aliquando Italica iam classificatur. 

Litteris primum attestantur linguae Italicae in inscriptionibus Umbrianis et Faliscanis ex saeculo septimo a.C.n., quarum abecedaria de Abecedario Italico Vetere deducuntur, ipso de abecedario Graeco deducto. Linguae Italicae vim minorem ex Etruscana ostendunt, atque amplius ex linguis Graecis antiquis.

Dicione Reipublicae Romanae omnem trans Paeninsulam Italicam propagata, Latina per linguas Italicas regnare coepit, quae homines fortasse saeculo primo p.C.n. non iam usi sunt. Ex Latina Vulgari emerserunt Linguae Romanicae.

Fontes
Pulgram, Ernst. 1958. Tongues of Italy: Prehistory and History. Cantabrigiae: Harvard University Press.
Rix, Helmut. 2003. "Ausgliederung und Aufgliederung der italischen Sprachen." In Languages in Prehistoric Europe, ed. Alfred Bammesburger et Theo Vennemann, pp. 147–172. Indogermanische Bibliothek, 3. Heidelberg: Winter. ISBN 3-8253-1449-9.

 Linguae mundi
 Linguae Italo-Celticae

Nexus externi



Bibliographia
Baldi, Philip. 2002. The Foundations of Latin. Berolini, Novi Eboraci: Mouton de Gruyter. ISBN 3-11-016294-6.
Palmer, L. R. 1954. The Latin Language. Londini: Faber & Faber. Iterum a Prelo Universitatis Oclahomae divulgatus, 1988. ISBN 0-8061-2136-X.

!