Augusta Taurinorum

Augusta TaurinorumPlin. Nat. 3.123; Tac. Hist. 2.66. (Italiane Torino) est urbs Italica et municipium, circiter 896 350 incolarum, locus princeps regionis Pedemontii et caput urbis metropolitanae Taurinensis.

Fuit colonia Romana, ab Augusto principe condita, sed iam ante Imperium Romanum fuerat, ut videtur, metropolis civitatis Taurinorum. Temporibus recentioribus fuit caput ducatus Sabaudiae, regni Sardiniae, et ab 1861 ad 1865 Regni Italiae omnis; unde nuncupari potest cunabula unificationis paeninsulae. Urbium industrialium Italiae hodiernae loco tertio enumeratur.

Hic admiratione digna sunt Porta Palatina urbis Romanae, Palatium Madama reginarum Sabaudiensium, moles Antonelliana ad museum cinematographicum accommodata, necnon ecclesia cathedralis Sancti Ioannis Baptistae, ubi servatur sindon Taurinensis; hinc praeterea formosissimae Alpium occidentalium valles visitantur.

 Nomen 
Antiquissimum urbis nomen, si recte huic loco adsignatur, est Taurasia; ita appellabatur caput civitatis Taurinorum, quo tempore Hannibal hanc terram transivit.: Appianus, Bellum Hannibalicum 5. Vide "Taurasia (2)" in  vol. 5 col. 540. Colonia Romana ibi ad honorem imperatoris Augusti nomine pleno et sollemni Colonia Iulia Augusta Taurinorum,De prisca "colonia Iulia Taurinorum" anno 33 a.C.n. condita vide . Collegae autem adseverant: "È incerto se i due appellativi Iulia Augusta accennino a una doppia deduzione, la prima per opera di Ottaviano triumviro, la seconda per opera dello stesso già Augusto, o ad una sola, per opera di Augusto": . nomine autem communi Augusta Taurinorum laureata est."Augusta Taurinorum":  3.123. "":  3.1.35. Ita "Augusta Taurinorum" in Tabula Peutingeriana, sed "Taurinis" (casu dativo vel locativo) in  Haec appellatio a recentioribus saepe adhibetur. Multi autem brevius Taurinum Latine nuncupant."Augusta Taurinorum . . . Taurinum" apud Hofmannum. Haec urbs Italiane hodie Torino appellatur, sed sermone Pedemontico huius regionis (sicut et Theodisce) Turin. Incola Latine TaurinensisVide . (Italiane Torinese ; Pedemontice Turinèis) nuncupatur.

 Historia 
 Origines Italicae et Romanae
Tertio saeculo a.C.n. secundum ripas Padanas primae tribus collocabantur, ab Alpibus venientes, quaerentes campos, quos colerent. Hi homines ex stirpe Celto-Ligura appellabantur, etiam Taurini et nomen loci Taurasia dederunt; nomen autem e tauro non oritur, qui signum civitatis postea factum erit, sed a Celtico verbo tau, quod 'mons' significat.

Socii Romanorum invasioni Hannibalis anno 218 a.C.n. restiterunt. Sita in via per Gallias, postea Castra Taurinorum a Gaio Iulio Caesare anno 58 a.C.n. condita sunt.

Urbs comprehenditur in Imperio Romano, Augusto Principe, ut praesidia limitum, nomine Augusta Taurinorum. Ex illo tempore oritur institutio tabulae latrunculariae, quae pertinet et ampliatur usque ad hodiernos dies, cum decumano, qui vocatur hodie Via Garibaldi, et cardine, qui constituitur viis Sancti Thomae et portae Palatinae.

Primo saeculo a.C.n. constructum est theatrum Romanum, e quo amplae partes exstant. Porta Palatina etiam illo tempore constructa est. Anno 69 in proelio inter Othonem et Vitellium incendium civitatem partim delevit.

 Aetate hodierna
Anno 1861 Augusta Taurinorum, quae ab anno 1563 caput ducatús Sabaudiae (ab anno 1720 regni Sardiniae) fuerat, primum caput Italiae facta est; sed anno 1865 caput Italiae Florentiam et postea Romam translatum est.

 Clima 
Urbi Taurinensi inter climata duo per enumerationem Köppen–Geiger, videlicet subtropicum humidum et oceanicum. Clima in stationes quattuor dividitur, hieme frigida et admodum sicca, aestate calida, vere et autumno pluviosioribus, pluviis violentibus aestate interdum incidentibus; temperatura aëris media mense Ianuario 2° atque mense Iulio 22.5°, minima inter −2.5° et 17°, maxima inter 6.5° et 28°, sed minima extrema usque hodie nota −21.8°, maxima extrema 37.1°; pluviis mense Decembri ad 45 mm tantum, mense Maio 145 mm, toto anno non minus quam 981 mm elevatis; diebus pluviosis per annum totum fere 81 incidentibus; humiditate relativa inter mensuras 67 centesimas et 80 centesimas reperta, horis solis fulgentis mense Novembri 105, mense Iulio 260, per annum totum 1990 relatis.Res climatologicae e Vicipaedia Anglica extractae, fontibus fidei dignis ibi citatis.

 Urbis administratio 
Ab anno 2016 praefectus urbis est Clara Appendino.

 Ecclesia Catholica 
Augusta Taurinorum est sedes episcopalis metropolitana (Archidioecesis Taurinensis) Ecclesiae Catholicae. Praesens archiepiscopus Caesar Nosiglia est. Multi archiepiscopi Augustae Taurinorum etiam cardinales fuerunt. Augustae Taurinorum archiepiscopus est custos sindonis Taurinensis.

 Clari cives 
Augustae Taurinorum vixerunt aut nati sunt (praeter alios praeclaros incolas):

 Nati 
 Maximus Taurinensis, episcopus ac sanctus
 Josephus Aloysius Lagrange, mathematicus
 Maria Ludovica Sabaudiae Carignano
 Camillus Cavour, primus praeses Consilii Ministrorum regni Italiae
 Victor Emmanuel II, primus rex Italiae
 Leonardus Fea, zoologus (1852–1903)
 Franciscus Tamagno, tenor
 Guido Gozzano, poeta
 Petrus Gobetti, vir publicus ac diarii scriptor
 Primus Levi, scriptor
 Iosephus Saragat, praeses Rei Publicae Italiae
 Erminius Macario, histrio
 Carolus Fruttero, scriptor
 Carolus Maria Martini, episcopus
 Ioannes Rondolino, historicus
 Iulianus Amato, vir publicus, bis praeses Consilii Ministrorum Rei Publicae Italianae et administer rerum interiarum
 Fabricius Barca, vir publicus
 Maximus Gramellini, scriptor

 Mortui 
 Claudius Taurinensis
 Ioannes Bosco, sanctus
 Camillus Cavour, vir publicus
 Leonardus Fea, zoologus (1852–1903)
 Petrus Georgius Frassati, beatus
 Caesar Pavese, scriptor
 1987 Primus Levi, scriptor
 Francus Lucentini, scriptor
 Petrus Micca (1677– 1706), heros

 Res oeconomicae 
Augusta Taurinorum est urbs industrialis. Hic est FIAT, maxima societas lucrativa ad autocineta facienda in Italia dicata. Taurini La Stampa, clarum diarium, ac tertium, quod ad propagationem in Italia pertinet, edita est.

 Aedificia egregia 
 Ecclesia cathedralis Sancti Ioannis Baptistae
 Moles Antonelliana
 Porta Palatina urbis Romanae
 Palatium Madama

 Vecturae 
 Aeroportus 
 Aeroportus Augustae Taurinorum-Casellarum seu Aeroportus Internationalis "Alexander Pertini"

 Institutio Publica 
 Biliothecae 
Anno 1839 Bibliotheca Regalis condita est.

 Scholae 
 Universitas Taurinensis

 Ludi athletici 
Juventus FC et Torino FC turmae pediludii urbis Augustae Taurinorum sunt.

 Fractiones, vici et loci in municipio 
 Vici urbani (Circumscriptiones) 
 I Regio Centro, Crocetta
 II Regio Santa Rita, Mirafiori Nord
 III Regio Borgo San Paolo, Cenisia, Pozzo Strada, Cit Turin, Borgata Lesna
 IV Regio San Donato, Campidoglio, Parella
 V Regio Borgo Vittoria, Madonna di Campagna, Lucento, Vallette
 VI Regio Barriera di Milano, Regio Parco, Barca, Bertolla, Falchera, Rebaudengo, Villaretto
 VII Regio Aurora, Vanchiglia, Sassi, Madonna del Pilone
 VIII Regio San Salvario, Cavoretto, Borgo Po
 IX Regio Nizza Millefonti, Lingotto, Filadelfia
 X Regio Mirafiori Sud

 Loci clari 
 Superga

 Municipia finitima 

 Baldicherium Cheriensium
 Benacum
 Burgarium Taurinense
 Collegium
 Gruliascum
 Amapanum
 Mons Calerius
 Nicolinum
 Orbacianum
 Picetum Taurinorum
 Pinetum Taurinensium
 Ripulae
 Pulcherada
 Septimum Taurinorum
 Venatica Regia

 Pedemontium
 Provincia Taurinensis
 Urbs metropolitana Taurinensis
 Urbes Italiae
 512 Taurinensis

 Notae 

 Bibliographia 
 De urbe antiqua
 "Augusta (5). Augusta Taurinorum" in  vol. 1 col. 738
 "Augusta Taurinorum (Torino)" in  p. 29


 Opera veteriora
 "Augusta Taurinorum" et "Taurini" in 
 Onorato Derossi, Nuova guida per la città di Torino. Taurinis, 1781 Textus

 Operea recentiora
 Storia di Torino. 9 Voll. Taurinis: Einaudi, 1997-1999
 Norberto Bobbio, Trent'anni di storia della cultura a Torino (1920-1950). Taurinis: Einaudi, 2002
 A. L. Cardoza, G. W. Symcox, Storia di Torino. Taurinis: Einaudi, 2006
 Giuseppe Culicchia, Torino è casa mia. Mediolani: Laterza, 2006.
 Giuditta Dembech, Torino città magica. Ariete Multimedia, 1995.
 Gennaro Di Napoli, Luca Mercalli, Il clima di Torino. Taurinis: Società Meteorologica Subalpina, 2008.
 Enrico Martino, Gente chiamata Torino. EGA Editore, 1996
 Vittorio Messori, Giovanni Cazzullo, Il Mistero di Torino. Mediolani: Mondadori, 2005, ISBN 88-04-52070-1

 Aliae encyclopaediae
 "Torino" in Dizionario di storia (Romae: Treccani, 2011)




 Nexus externi 

 Situs publicus 
 De urbe Romana

 Pinacotheca