Hendecasyllabus Phalaecius

Hendecasyllabus PhalaeciusCaesius Bassus, De metris 6.79 & 146. sive PhalaeciumServius, De centum metris 465.31.  est versus ex undecim syllabis compositus, qui nomen accepit a Phalaeco quodam poëta qui ante Sappho et Anacreonta floruit.Terentianus Maurus, De metris 2547; Atilius Fortunatianus 2676 P, Anacreon fr. 39 Bergk. 

Schema hendecasyllabi hoc est:

 O O  — ∪ ∪ — ∪ — ∪ — ∪

(ubi — = syllaba longa, ∪ = brevis, O O = — —  aut — ∪ aut ∪ — ).  

De divisione metrica ambigitur, sed plurimis haec pedum divisio placere videtur:Caesius Bassus (De metris 6.79-231) alias quoque divisiones exponit.  

 spondeus (trochaeus, iambus) | dactylus | trochaeus | trochaeus | trochaeus

 De hendecasyllabi Phalaecii apud Graecos usu 
Fieri potest, ut poëta Atheniensis Callistratus sit, qui primus hoc versu usus est in carmine convivali anno fere 510 a.C.n. pancto in honorem Harmodii et Aristogitonis tyrannicidarum:Apud Athenaeum 694; PMG 893-894 Page. 


Cratinus, comicus Atheniensis, saeculo V Phalaecio usus Pana salutavit:Cratinus fr. 321. 



Apud tragicos hendecasyllabus Phalaecius interdum reperitur, sicut hic:Sophocles, Philoct. 136; in eadem fabula etiam 682, 1140, 1145. Apud Euripidem inter alias in Orest. 833.



Etiam Theocritus et Callimachus interdum Phalaecio usi sunt. In statua quadam aenea Pisandro, poetae Rhodio saeculi VII a.C.n., dedicata hi versus hendecasyllabi Theocrito adscripti leguntur:Theoc. Epigr. 16 (22) Gow & Page (= Anth.Pal. 9.598). 

 Latine convertit Neander.

 De hendecasyllaborum apud Romanos usu 
Hendecasyllabus Phalaecius in litteris Romanis ante primum saeculum a.C.n. non videtur reperi. Apud Varronem et Furium Bibaculum saepe invenitur. Ex Bibaculo hos sumamus versus hendecasyllabos:Bibac. Epigr. 1 Morel. 



At Calvus et praesertim Catullus hendecasyllabis faverunt. De 60 carminibus polymetris Catullianis 43 consistunt e versibus hendecasyllabis, sicut iam carmen primum:Catull. Carm. 1. 



Ex rebus Catulli hendecasyllabis tractatis evenit, ut ipsum verbum hendecasyllabi novam acciperet "nugarum" connotationem,Plin. Epist. 4.14.8-9: Unum illud praedicendum videtur, cogitare me has meas nugas ita inscribere hendecasyllabi, qui titulus sola metri lege constringitur. Proinde, sive epigrammata sive idyllia sive eclogas sive, ut multi, poematia seu quod aliud vocare malueris, licebit voces; ego tantum hendecasyllabos praesto. Saeculo IV Ausonius similes res tractat hendecasyllabis. Hutchinson (2003: 209). ut etiam ex Cinnae,Cinna fr. 9 Morel.  Cornificii,Cornificius, fr. 1 Morel. MaecenatisMaec. fr. 2 et 3 Morel. fragmentis apparet. At Statius hendecasyllabis utitur etiam ad graves res tractandas. Silv. 2.7. ("Genethliacon") et 4.3 ("Via Domitiana").

 De aliis hendecasyllabi formis 
Alia forma hendecasyllabica est Sapphica, quae it

 - v | - v | - v v | - v | - -

hac in forma, secundus pes quoque potest spondeus esse.

Exempla hendecasyllaborum versus Latinorum sunt Catulli 7 et 10. Illud metrum imitati sunt poetae Anglici, praecipue Tennyson et Swinbburne. Anglice, autem, longa et breve syllaba non utitur, sed ictu et non ictu, quamquam Tennyson res quantitativas metri retinuit:

 O you chorus of indolent reviewers,
 Irresponsible, indolent reviewers,
 Look, I come to the test, a tiny poem
 All composed in a metre of Catullus,
 All in quantity, careful of my motion,
 Like the skater on ice that hardly bears him,
 Lest I fall unawares before the people,
 Waking laughter in indolent reviewers. . . .
   (de "Hendecasyllabics")

Haec forma non permisci cum hendecasyllabis Italicis debeat.

 Notae 

 Bibliographia 
 Gow & Page = The Greek Anthology Hellenistic Epigrams. Ed. by Andrew Sydenham Farrar Gow & Denys Lionel Page. Cambridge: Cambridge University Press, 1965.
 Hutchinson, G.O. (2003) The Catullan Corpus, Greek Epigram, and the Poetry of Objects. Classical Quarterly 53 (#1): 206-221.
 Morel = Fragmenta poetarum latinorum epicorum et lyricorum praeter Ennium et Lucilium. Post Aemilium Baehrens iterum ed. Willy Morel. Lipsiae: Teubner, 1927. (Bibliotheca scriptorum Graecorum et Romanorum Teubneriana.)

Categoria:Versus