Iacta alea est

Iacta alea est sunt verba a Gaio Iulio Caesare die 10 Ianuarii 49 a.C.n. dicta, cum Rubiconem transisset, ut qui diceret rem irrevocabilem esse. Videtur autem imperator Menandri sententiam quandam clariorem repetivisse,  e comoedia Arrhephorus seu Tibicina.Menander fr. 59 Koerte ( 559d) Sic verba Caesaris in fontibus Graecis repetuntur, scilicet Plutarcho et Appiano.Plutarchus, "Vita Iulii Caesaris" 32 et alibi; , Appianus, Bellum Civile 2.36.140

Suetonius sic historiam transitus Rubiconis narrat:Suetonius, De vita Caesarum "Divus Iulius" 32.
Cunctanti ostentum tale factum est. Quidam eximia magnitudine et forma in proximo sedens repente apparuit harundine canens; ad quem audiendum cum praeter pastores plurimi etiam ex stationibus milites concurrissent interque eos et aeneatores, rapta ab uno tuba prosilivit ad flumen et ingenti spiritu classicum exorsus pertendit ad alteram ripam. Tunc Caesar: "Eatur," inquit, "quo deorum ostenta et inimicorum iniquitas vocat. Iacta alea est," inquit.

 De verbis 
In manuscriptis operis Suetonii reperitur locutio "iacta alea est." In scriptis posterioribus alii reperiuntur verborum ordines: "alea iacta est," "iacta est alea," etc. Plutarchus in pluribus scriptis locutionem Graecam refert, e.g. in Vita Pompei:
εἶτα, ὥσπερ οἱ πρὸς βάθος ἀφιέντες ἀχανὲς ἀπὸ κρημνοῦ τινος ἑαυτούς, μύσας τῷ λογισμῷ καὶ παρακαλυψάμενος πρὸς τὸ δεινόν, καὶ τοσοῦτον μόνον Ἑλληνιστὶ πρὸς τοὺς παρόντας ἐκβοήσας, “Ἀνερρίφθω κύβος,” διεβίβαζε τὸν στρατόν.

Erasmus pro ἀνερρίφθω, forma passiva imperativi temporis perfecti, ignota in lingua Latina, "Iacta alea esto" scribere maluit.

Bellum civile alterum
Et tu Brute
Index locutionum Graecarum
Rubicon

 Notae 

 Nexus externi 
 Divus Iulius, Suetonius

Categoria:Locutiones Latinae
Categoria:Gaius Iulius Caesar
Categoria:Menander
Categoria:Bellum Civile (49-45 a.C.n.)
Categoria:49 a.C.n.