Sardinia

SardiniaGaius Iulius Caesar, De bello civili 1.30.4. (Italiane Isola di Sardegna; Sarde Ìsula de Sardigna vel Sardinnia), etiam Ichnusa, est insula Italica medii Mediterranei, secunda a maxima huius maris insula post Siciliam, inter Tyrrhenum et Baliaricum mare sita, ad meridiem Corsicae, a qua Gallico freto seiungitur. Propter situm opportunum et divitias metallicas, ex antiquitate magnus commercii et permutationis humani cultus locus facta est.

Sardinia cum minoris insulis circumiectis est regio Italiae autonoma (suis legibus recta), in quattuor provincias et unam urbem metropolitanam divisa, quibus sunt 377 communia. Sardinia est superficie tertia et numero incolarum undecima a maxima omnium regionum Italiae.

Abundat montibus, silvis, campis, amnibus, terris non habitatis, ac litoribus saxosis harenosisque. Propter varietatem terrarum micro-continens appellatur. Inter locos historicos atque archaeologicos praeclari sunt nuraghi, aedificia megalithica inter annos 1900 et 730 ante aer. vulg. constructa.

 Historia 
Nomina Graeca sunt Σαρδώ, Σαρδώς, Σαρδών, Σαρδανία, atque antea Ἰχνοῦσα dicta, ut videtur, ab effigie τοῦ ἴχνου, 'vestigii soleae', hoc est imae partis pedis humani, et etiam Σανδαλιῶτις propter figuram sandalii.

 Geographia 
 Clima 
Tempus Sardiniae vera autumnosque calidos, aestates aridas, et hiemes clementes habet.

 Geographia politica 
 Provinciae Sardae 
 Urbs metropolitana Caralitana,
 Provincia Nuorensis,
 Provincia Sacerensis (seu Provincia Turritana),
 Provincia Sardiniae Australis.

 Historicae Provinciae 
 Provincia Caralitana,
 Provincia Nuorensis,
 Provincia Sacerensis (seu Provincia Turritana),

 Oristanus 
Anno 1974 provincia creata est:

 Provincia Arborensis,

 Provinciae Sardiniae abrogatae 
Anno 2001 novae provinciae creatae sunt; anno 2016 abrogatae:
 Provincia Carboniensis-Ecclesiensis,
 Provincia Mediocampidanensis,
 Provincia Olbiensis-Templensis,
 Provincia Oleastrensis.

 Novissima Provincia Sardiniae et Urbs metroplitana 
Anno 2016 creatae sunt:
 Urbs metropolitana Caralitana,
 Provincia Sardiniae Australis.

Anno 2025 creatae sunt:
 Provincia Sulcitana-Ecclesiensis
 Urbs metropolitana Sacerensis,

 Loci principes provinciarum 
 Caralis, Caput,
 NugorThe New Encyclopaedia Britannica  (Italice: Nuoro)
 Aristianis (Italice: Oristano)
 Sassaris (Italice: Sassari)

 Carbonia  (Italice: Carbonia) et Ecclesiae Vide nomen homonymae dioecesis (confer Diocesi di Iglesias) (Italice: Iglesias) sunt Capita Provinciae Carboniensis-Ecclesiensis (Italice: Provincia di Carbonia-Iglesias);

 SulluriumVide :it:Sanluri (Italice: Sanluri) et Villaxidrum (Italice: Villacidro) sunt Capita Provinciae Medii Campidani (Italice: Provincia del Medio Campidano);

 Olbia Vide :it:Olbia (quae Italice idem nomen habet, vide Olbia) et TemplumVide nomen homonymae dioecesis (confer Diocesi di Tempio-Ampurias). (Italice: Tempio Pausania) sunt Capita Provinciae Olbia-Templi (Italice: Provincia di Olbia-Tempio);

 Lanusei, quae Italice idem nomen habet (videLanusei) ac Portus IliiVide :it:Tortolì. (Italice: Tortolì) sunt Capita Provinciae OleastraeVide nomen homonymae dioecesis (cfr.Diocesi di Lanusei). (Italice: Provincia dell'Ogliastra).

 Urbes minores 
 Algarium seu Algaria,
 Macopsisa seu Macomerium,
 Bosa,
 Turris Lybissonis.

 Fines 
 Naturales limites 
 Mare Mediterraneum,
 Mare Hespericum (alia nomina: Mare Sardiniense, Mare Sardum),
 Mare Tyrrhenum.

 Geographia physica 
 Morphologia 
 Montes 
 Ianua Argenti vel Ianuae Venti (Italiane: Massiccio del Gennargentu),
 Arcis Mons (Italiane: Monte Arci),

 Planities 
 Campidanus

 Hydrographia 
 Flumina 
 Caedris (Italiane: Cedrino),
 Coquinae (Italiane: Coghinas),
 Saeprus,
 Thyrsus.

 Lacūs et paludes 
 Conuinarum Lacus (Italiane: Coghinas),
 Gusanae Lacus (Italiane: Lago di Gusana),
 Omodei Lacus (Italiane: Lago Omodeo).
 Stagnum Caralitanum (Italiane: Stagno di Cagliari)

 Litora ac maria 
 Fretum Gallicum (alia nomina: Canalis Bonifacii, Fretum Bonifacii),
 Mare Tyrrhenum
 Mare Hespericum (alia nomina: Mare Sardiniense, Mare Sardum)
 Mare Mediterraneum
 Chersonesum promontorium (Italiane: Capo Teulada),
 Gorditanum promontorium (Italiane: Punta Falcone),
 Litus Smaragdinum (Italiane: Costa Smeralda),
 Sinis,
 Sinus Sinuarius (Italiane: Golfo dell'Asinara),
 Sinus Arboreus,
 Sinus Aesaronensis.

 Insulae minores 
 Sardinia insula,
350px|thumb|Patavii: Stintini: Turris Pelusiae
 Cuniculariae insulae, deinde Buxinariae insulae,
 Ilva (Italiane: La Maddalena),
 Phintonis (Italiane: Caprera),
 Hermaea insulae (Italiane: Tavolara et Molara),
 Taulara (Italiane: Tavolara).
 Sulcitanae insulae,
 Accipitrum vel Arcipitrum et Hieracum,
 Aenosia vel Plumbaria et Aenosis seu Sulcis,
 Herculis insula (vel Insula Sinuaria et Aenaria insula, Asinaria insula),
 Mali Venti Insula (alia nomina: Insula de Malo Vento seu Malventris Insula) (Italiane: Mal di Ventre)
 Beleris insula vel Heras Lutra insula (Italiane: Isola Serpentara),
 Ficaria insula (Italiane: Isola dei Cavoli).

 Historicae terrae et Sub-regiones 
300px|thumb|Sub-regiones Sardiniae
 Arborea,
 Barbaria seu Barbagia,
 Gallura seu Galluria,
 Logudorus,

 Sub-regiones 
 Ager Guspinensis seu Ager Ecclesiensis Superior (Italiane: Guspinese),
 Ager Sulcitanus-Ecclesiensis (Italiane Sulcis-Iglesiente),
 Ager Ecclesiensis (Italiane Iglesiente),
 Ager Sulcitanus (Italiane Sulcis),
 Ager Guspinensis seu Ager Ecclesiensis Superior (Italiane: Guspinese),
 Ager Sacerensis seu Ager Turritanus (alia nomina: Pagus Sacerensis) (Italiane Sassarese),
 Anglona seu Angrona (Italiane Anglona),
 Barbaria seu Barbagia (Italiane: Barbagia),
 Barbaria Belvinensis seu Barbaria Media (Italiane: Barbagia di Belvì),
 Barbaria Nuorensis seu Ager Nuorensis (Italiane: Barbagia di Nuoro),
 Barbaria Bithensis seu Ager Bithensis (Italiane: Barbagia di Bitti),
 Barbaria Ololaiensis seu Barbaria Superior (alia nomina: Barbaria Ololai seu Barbaria Lolai) (Italiane: Barbagia di Ollolai),
 Barbaria Seulensis seu Barbaria Inferior (Italiane: Barbagia di Seulo),
 Mandrolisalis (alia nomina: Mandra Olisai seu Barbaria Mandrolisalis) (Italiane: Mandrolisai),
 Oleastra seu Agugliastra (alia nomina: Ogullastrum, Barbaria Trigonia) (Italiane: Ogliastra),
 Baricatus seu Pars Baricati (Italiane: Barigadu),
 Baroniae (Italiane: Baronie),
 Campidanus (Italiane: Campidano):
 Campidanus Arborensis (Italiane: Campidano di Oristano),
 Campidanus Caralitanus (Italiane: Campidano di Cagliari),
 Mons Regalis seu Campidanus Sulluriensis (alia nomina: Ager Montis Regalis) (Italiane: Monreale),
 Chorus (historica regio Sardiniae) (Italiane: Coros),
 Comitatum Quirrae seu Quirra (Italiane: Quirra),
 Gallura seu Galluria (Italiane: Gallura),
 Gothianus seu Gotianus (Italiane: Goceano),
 Guilcier seu Gilciber (Italiane: Guilcer),
 Marguinis seu Pagus Marginis (Italiane: Marghine),
 Marmilla (Italiane: Marmilla),
 Medius Locus (Italiane: Meilogu),
 Mons Acutus (Italiane: Monteacuto)
 Mons Ferrus seu Mons Ferri (Italiane: Montiferru),
 Mons Regalis (historica regio Sardiniae) (alia nomina: Ager Montis Regalis seu Campidanus Sulluriensis),
 Ager Guspinensis (Italiane: Guspinese),
 Nurra seu Nurrae (Italiane: Nurra),
 Oleastra seu Agugliastra (alia nomina: Ogullastrum, Barbaria Trigonia) (Italiane: Ogliastra),
 Pars Doliae seu Regio Doliae (Italiane: Parteòlla),
 Planaria seu Planargia (Italiane: Planargia),
 Romania seu Romandia (Italiane: Romangia),
 Sarcidanus (Italiane: Sarcidano),
 Sarrabus-Gerreis seu Regio Sarrabi-Gerreis (Italiane: Sarrabus-Gerrei),
 Trecenta (Italiane: Trexenta).

 Vecturae 
 Aeroportus 
 Algaria: Aeroportus Algaria-Fertilia
 Caralis: Aeroportus Caralis-Mansi seu Aeroportus "Marius Mameli",

et cetera

 Notae 

 Bibliographia 
 Francesco Cetti, Storia naturale di Sardegna. 1774-1777. Nova ed. Nuoro, 2000 Textus novae editionis
 I quadrupedi di Sardegna. Sassari, 1774 
 Gli uccelli di Sardegna. Sassari, 1776 
 Anfibi e pesci di Sardegna. Sassari, 1777 Textus alius 
 Appendice alla storia naturale dei quadrupedi di Sardegna. Sassari, 1777 
 Francesco Cetti, Naturgeschichte von Sardinien. Nova ed. 1799 Textus apud Internet Archive
 Codex diplomaticus Sardiniae. Vol. 1. Augustae Taurinorum, 1861 
 Iohannes Franciscus Fara, [tom. 1] De chorographia Sardiniae libri duo; [tom. 2] De rebus Sardois libri quatuor. Augustae Taurinorum, 1835 Textus 
 "Sardinia" in 
 "Sardinia" in 

 Casei Sardi
 Lingua Sarda
 Norachius vel Nuracis vel Nuraxis
 Regnum Sardiniae

 Nexus externi 

 Situs publicus

 Imagines regionis 

Categoria:Insulae Maris Mediterranei
Categoria:Insulae Italiae
!

Categoria:Subdivisiones sui iuris