Abecedarium

Abecedarium sive alphabetum est litterarum aliarumve notarum series statuto ordine digesta. Abecedario plerumque litterae alicuius linguae, sicut Graecae aut Russicae, enumerantur. Constat ordinem alphabeticum ad multas res utilem esse, ut puta ad lemmata in encyclopaediis, vocabulariis variisque aliis indicibus reperienda. 

In quibusdam abecedariis obsoletas invenimus litteras, quae in solitis inscriptionibus non dantur. Exempli gratia, quaedam abecedaria Etrusca adhibent litteras B, D et O, quae designant appellationes litterarum non in lingua Etrusca praesentium quaeque ergo non inveniuntur in Etruscis inscriptionibus. Alia, ut quae invenimus in Safaiticis inscriptionibus, redigunt litteras ordinibus diversis, unde videtur fuisse instructio litterarum aliquantulum fortuita.

Ex temporibus Romanorum, abecedaria satis multa exstant, nempe in tabellis quibus utebantur lapicidarum discipuli. Ex temporibus Christianorum non tam multa exceptis duobus vasis Carthagine inventis, sed exstant etiam lapides in catacumbis litteris A, B, C, ceteris, inscripti. Nonnumquam litterae ordine leguntur qui studiosos obstupefacit, sicut quae repertae sunt in sepulcro Sancti Alexandri, in via Nomentana sito, huius modi:

    AXBVCTESDR . . . . . .BCCEECHI
    EQGPH. . . .M MNOPQ
    RSTVXYZ

Videtur hoc fuisse exercitamentum quoddam, quod potest comparari cum Lucii Cassii Caeciniani denario, in quo inscriptio est sic:

        AX, BV, CT, DS, ER, FQ, GP, HO, IN, KM 

Hieronymi gratias possumus huiis arcani sensum extricare. Refer enim ipse discipulos, ut memoriam exercerent, discere debuisse abecedarium bifariam, iunctis A cum X et ita porro.

Lapis Romae anno 1877 repertus, qui originem ducit a saeculo sexto vel septimo, videtur in usu fuisse in schola quadam ut exemplar quo disceretur abecedarium, quod durationem demonstrat antiquorum docendi morum.

Aevo Medio abecedaria inveniuntur in ecclesiis, monasteriis, aliisque aedificiis ecclesiasticis.

Abecedariis attribuebantur vires supernaturales. Litteraeque sensús arcanos habebat devotorum interpretatione. Notae sunt series ABRACADABRA et SATOR AREPO TENET OPERA ROTAS, quae a talibus exercitamentis litterarum originem ducunt.

Extant etiam carmina psalmique abecedarii, sicut Psalmus 119, cuius alii versus aliis incipiunt ordine litteris.

Sensu abstracto, abecedarium est systema litterarum alicuius linguae quod potius vocatur alphabetum.

 Abecedarium Latinum 

Abecedarium Latinum in multis linguis usurpatur quarum multae etiam alias litteras habent quae abecedario cognatae sunt, e.g. alphabetum Nordicum.

Abecedarium Latinum litteras magnas et parvas habet, velut A et a, B et b, C et c, etc. In antiquis temporibus homines non nisi litteris magnis scribebant, quae autem alias in formas variabantur cum in papyro scribebatur.

Abecedarium Latinum habet:

 A, a
 B, b
 C, c
 D, d
 E, e
 F, f
 G, g
 H, h
 I, i
 K, k
 L, l
 M, m
 N, n
 O, o
 P, p
 Q, q
 R, r
 S, s
 T, t
 U, u
 X, x
 Z, z

 Sed nomina litterarum nonnumquam ab his discrepuntur. Posterius novae litterae his accederunt-
 i triplicatus est: i, j, y
 u triplicates est: u, v, w
 Aliis linguis et alterae litterae adduntur.

 Abecedarium Nordicum 

Sueticophoni utuntur Abecedario Nordico tribus litteris ä, ö , å additis quae eos sonos designant, qui Abecedarium Phoneticum Internationale notis æ, ø, o notantur.

 Abecedarium Graecum 

 Α, α alpha
 Β, β beta
 Γ, γ gamma
 Δ, δ delta
 Ε, ε epsilon
 Ζ, ζ zeta
 Η, η eta
 Θ, θ theta
 Ι, ι iota
 Κ, κ cappa
 Λ, λ labda (non lambda)
 Μ, μ my
 Ν, ν ny
 Ξ, ξ xi
 Ο, ο omicron
 Π, π pi
 Ρ, ρ rho
 Σ, σ sigma
 Τ, τ tau
 Υ, υ ypsilon
 Φ, φ phi
 Χ, χ chi
 Ψ, ψ psi
 Ω, ω omega

 Abecedarium Hebraicum 

   litterula  derivatus  sonus  א  aleph   e bove derivatus est.         a ב  beth    e domo derivatus est.        b ג  gimel   e camelo derivatus est.      g ד  daleth  ex ianua derivatus est.       d ה  he      e cavo aeris derivatus est.  h ו  vau     e clavo derivatus est.       v ז  zaiin     ex armis derivatus est.  z ח  heth    e saepto derivatus est.      h (durus) ט  teth    e serpente derivatus est.    t י  iod    e manu derivatus est.        i כ, ך  caph    e manus cava derivatus est.   c ל  lamed   e stimulo derivatus est.     l מ, ם  mem     ex aqua derivatus est.   m נ, ן  nun     e pisce derivatus est.       n ס  samech  e palude derivatus est.      s ע  hain     ex oculo derivatus est.      a פ, ף  pe      ex ore derivatus est.        f צ, ץ  tsade    ex unco derivatus est.       ts ק  coph    ex occipite derivatus est.   q ר  res     e capite derivatus est.  r ש  sin     e dente derivatus est.      s ת  thau    e cruce derivatus est.       t

 Abecedarium Arabicum 

 Abecedarium Cyrillicum 

Аа [a]

Бб [b]

Вв [v]

Гг [g]

Дд [d]

Ее [jɛ]

Ёё [jo]

Жж [ʐ]

Зз [z]

Ии [i]

Йй [j]

Кк [k]

Лл [l]

Мм [m]

Нн [n] 

Оо [o]

Пп [p] 

Рр [r]

Сс [s]

Тт [t]

Уу [u]

Фф [f]

Хх [x]

Цц [ts]

Чч [tɕ]

Шш [ʂ]

Щщ [ɕɕ]

Ъъ Indicates non-palatalization

Ыы [ɨ]

Ьь [ʲ]

Ээ [e]

Юю [ju]

Яя [ja]

 Abecedarium Uncialis Minuscula 

λ
φ
c
δ
ŧ
ƒ
ζ
η
ı
к
ﺎ
λ\
λı
ο
ŗ
ф
ŗζ
ς
т
υ
ςζ
ζς
∫

 Abecedaria ficticia 
Nonnulla opera in cultura populari habent abecedaria ficticia quae ad varias linguas simulatas saepe adhibentur. Notissima abecedaria ficticia sunt e.g. tengwar, aurebesh, abecedarium klingon, Antiquorum abecedarium, et abecedaria Hylian. Multa opera etiam varii typi abecedarii Latini habent.

Tengwar ad linguam quenya in J.R.R. Tolkien Terra Media utitur. Forma pulchra habet ubi litterae curvatae et aut cursivae aut non sunt. Aurebesh in Star Wars ad linguam Anglicam utitur et formam futuram habet. Abecedarium klingon in Star Trek litteras infestas et aceras habet, ad Klingon sermoni barbarico usum. Abecedarium Antiquorum in Stargate, aut Ancients Anglice, forma quadratica consistit et ad eorum linguam adhibetur, in lingua Latina archaica ficticia fundatam. Varia abecedaria Hylian in The Legend of Zelda sunt ubi in variis ludis electronicis apparent, et ad varias linguas Hylian adhibentur, quas non sunt sed in modo linguae Anglicae monstrantur.

ABC-DEF-GHI
Abecedarum Anglicum
Abecedarium Cyrillicum
Abecedarium ficticium
Abecedarium papilionum
Acrophonia
Æ
Akshara
Alphabetizare
Carmen alphabeticum
Ordo alphabeticus
Effectus alphabeticus
Hangul
Historia scribendi
Index abecedariorum
Lipogramma
Littera
Pangramma
Syllaba
Translitteratio
Unicodex

 Bibliographia 
Briquel-Chatonnet, Françoise. 2005. La Révolution de l'alphabet. Les collections de l'Histoire, 29.
 Coulmas, Florian. 1989. The Writing Systems of the World. Blackwell. ISBN 0-631-18028-1

Day, Lewis F. 1906, 1991. Alte und neue Alphabete: Ein Streifzug durch die Welt der Lettern. Postscriptum a von Hans A. Halbey. Dortmundi: Harenberg Edition. ISBN 978-3-88379-603-1.




McLuhan, Marshall; Logan, Robert K. (1977). Alphabet, Mother of Invention. Etcetera 34:373–383


 Powell, Barry B. 2009. Writing: Theory and History of the Technology of Civilization. Oxoniae: Blackwell. ISBN 978-1-4051-6256-2.


Willberg, Hans Peter. 2001. Wegweiser Schrift. Moguntiaci: Verlag Hermann Schmidt. ISBN 3-87439-569-3.

 Nexus externi 

 Origines ABC, apud ilovetypography.com
 "Language, Writing and Alphabet: An Interview with Christophe Rico," Damqatum 3 (2007), apud www.uca.edu.ar
 Formulae scribendi alphabetici, apud omniglot.com
 Michael Everson's Alphabeta Europaea, apud www.evertype.com
 Evolutio alphabetorum, animatio a Professore Robert Fradkin Universitatis Terrae Mariae facta, apud umd.edu
 Quomodo Alphabetum ex Hieroglyphis Natum Est, Biblical Archaeology Review, apud www.bib-arch.org

!
Categoria:Documenta
Categoria:Orthographia