Physica

Physica (, Graece φυσική 'naturalis', a Graeco φύσις 'natura') est scientia naturalis quae in studio materiae<ref name = "feynman">Ricardus Feynman suas Acroases cum doctrina atomica incipit, sua brevissima confirmatio omnis scientiae: "If, in some cataclysm, all of scientific knowledge were to be destroyed, and only one sentence passed on to the next generations . . . , what statement would contain the most information in the fewest words? I believe it is . . . that all things are made up of atoms—little particles that move around in perpetual motion, attracting each other when they are a little distance apart, but repelling upon being squeezed into one another." </ref> et eius motus per spatium tempusque implicatur, cum notionibus cognatis sicut energia et vis. Latius descripta, physica est generalis rerum naturae explicatio praebita omnes ad causas intellegandas quibus universum se gerit.Nota: Nomen universum definitur ut omnia quae  sunt: totum spatium, totum tempus, omiia materiae, energiae, momentique genera, et leges et constantes qui ea gubernant. Hae leges monodicae sunt quia insigne exactae in forma mathematica concipiuntur; quae fundamenta quantitativa biologiae, chemiae, astronomiae et aliis scientiis dant. Nomen autem universum etiam adhiberi potest in aliquantulum variis sensibus contextualibus, notiones denotans sicut cosmos et mundus philosophicus.

Physica inter venerabiliores disciplinas academicas numeratur, fortasse etiam veterrimas (cum astronomia).Indicia monstrant primas civilizationes, ad 3000 a.C.n. et ante, sicut Sumeri, Aegypti antiqui, et Civilizatio Vallis Indicae, omnes scientiam quae praedicere poterat et comprehensionem principalem motuum solis, lunae, stellarum. Per duo millennia autem, usque post res novas scientificas saeculi XVI physica fuit indiscreta pars philosophiae naturalis et historiae naturalis, una cum chemia, certis mathematicae ramis, et biologia. Tandem, saeculo decimo nono haec studia indiscreta in varias disciplinas hodiernas specializata sunt. Nihiliminus, usque hodie novae notiones in physica saepe fundamentales aliarum scientiarum machinationes explicant cum novas aperiunt rationes investigationis e.g. in mathematica et philosophia.

Physica in saecula maxime prodest propter progressum in technologiis quae ex inventis theoreticis oriuntur. Exempli gratia, progressus in cognitione electromagnetismi et physicae nuclearis ad evolutionem novorum operum recte duxit, quae societates hodiernas multo mutavit, sicut televisio, computatra, apparatus domestici, et arma nuclearia. Progressus quoque in thermodynamica ad evolutionem industrializationis duxit, et progressus in mechanica evolutionem calculi excitavit.

 De natura physicae 

Physicae propositum est invenire leges naturales quantitativas quae ad omnes res pariter spectant, adaeque tantum ad res vivas quantum ad res inanimas, ad distantias subnucleares circum 10-20 m quantum ad distantias intergalacticas circum 10+20 m. Ob universalem harum legum naturam, physica saepe elementarissima inter varias disciplinas scientiasque naturales dicitur. 

Propterea quod physica fundamenta quantitativa dat biologiae, chemiae, astronomiae, et aliis disciplinis, fines inter eas et physicam saepe inclari sunt. Exempli gratia hodie sunt multae disciplinae quae ad physicam et aliam scientiam simul spectant sicut: cosmologia, astrophysica, biophysica, physica medica, physica chemica, et chemia physica. Saepe differentia inter disciplinas sola provenit ex causa quam investigatores corde habent: quaeruntne investigatores praecipue leges universales? Aut leges quae solae ad hanc disciplinam specialem spectant? Prius propositum physici habent; posterus biologi aut astronomi, et caeteri.

Ob quantitativam legum physicarum naturam, omnes leges physicae insigne in forma mathematica concipiuntur. Mathematica et physica coniunctim diu ingressi sunt. Saepe physici e necessitate per argumenta dubia mathematicam novam commenti sunt, quam mathematici sero bene confirmaverunt. Exempli gratia, calculus infinitesimalis saeculo XVI excogitatus est, sed argumentum epsilon-delta, quod integrationem differentiationemque valide sustinuit, solum a Bernardo Bolzano anno 1817 creatum est. Etiam sunt exempla ubi ingressa mathematica scientiam physicam proferunt: inventio numeri imaginarii saeculo XVIII, e.g., effecit ut physici saeculo vicesimo mechanicam quanticam invenirent.

Quod complurae eorum adiunctae proprietates e rerum constitutione proveniunt, physica elementa specialiter petit fundamentalia quae omnia materia constituent. Secundum theoriam canonicam omnes res ex duodecim particulis fermionicis fundamentalibus et duodecim particulis bosonicis fundamentalibus factae sunt. Particulae bosonicae serviunt ut vires inter particulas fermionicas transmittantur. Haec autem theoria incompleta est quia non includit vim gravitatis. Et sunt multa alia problemata physica usque hodie extantia quae manent resolvere, sicut problema mensurae quanticae, quae constat in incongruentia fundamentali inter theorias quanticas et relativisticas. Qua de causa ad haec problemata resolvenda hodie proponiuntur multae theoriae speculativae sicut theoria chordarum, et gravitas quantica.

 Historia physicae 

Homines rerum naturae causas diu scire conati sunt. Praecipue quod caelestia praedici possent quaestitum est. Philosophia naturalis ex Graecia per aevum archaicum (650 a.C.n.–480 a.C.n.) orta est, cum Thales Milesius et alii philosophi praesocratici supernaturales, mythologicas, et religiosas rerum naturalium explanationes refutantes, declararent omni casui esse causam naturalis.C. Singer, A Short History of Science to the 19th century (Streeter Press, 2008), 35. Notiones proposuerunt ratione et observatione confirmatas, et multae eorum coniecturarum in experimentis probatae sunt felices,Geoffrey Lloyd, Early Greek Science: Thales to Aristotle (Londinii et Novi Eboraci: Chatto and Windus, W. W. Norton & Company, 1970 ISBN 0-393-00583-6), 108–109. exempli gratia, atomismus.

Multi philosophi theorias astrologiae et atomorum invenerunt: Leucippus atomos introduxit; Archimedes solutionem vectibus et aliis mechanicae physicae statisticaeque invenit. In medio aevo physici periclitationes egerunt; clarissimi fuerunt Isaac Newton et Galileo Galilei et Iohannes Kepler. Saeculo XX Albertus Einstein physicam in faciem hodiernam flexit.

 Disciplinae physicae 
Physica multas diversas disciplinas complectitur, antiquas et hodiernas. Disciplinae antiquae, quibus physici advenerunt ante adventum physicae quanticae relativisticaeque, sunt:
 Geophysica
 Mechanica
 Mechanica Newtoniana
 Optica
 Physica electromagnetica
 Physica nuclearis
 Physica statistica
 Thermodynamica

Disciplinae hodiernae fundatae post adventum theoriae relativitatis sunt:
 Astrophysica
 Cosmologia
 Relativitas generalis
 Relativitas specialis

Disciplinae fundatae post adventum et physicae quanticae et physicae relativisticae sunt:
 Mechanica quantica
 Physica materiae condensatae
 Physica particularum elementariarum
 Physica status solidi
 Theoria camporum quanticorum

Disciplinae speculativae, quae usque hodie manent demonstrandae, sunt:
 Computationes quanticae
 Gravitas quantica
 Theoria chordarum

Artes ingeniariae, quae specialiter ad principia physica spectant, sunt:
 Ars electrica (quae includit electronicam)
 Ars mechanica (quoque scientia machinalis)
 Ars nuclearis

 Physici celebres 
Inter physicos celebres sunt:

 Archimedes
 Aristoteles
 Nicolaus Bohr
 Robertus Boyle
 Nicolaus Copernicus
 Albertus Einstein
 Michael Faraday
 Enricus Fermi
 Ricardus Feynman
 Galilaeus Galilaei
 Stephanus Hawking
 Christianus Hugenius
 Ioannes Keplerus
 Leo Landau
 Iacobus Maxwell
 Isaacus Newtonus
 Blasius Pascalis
 Wilhelm Conrad Roentgen
 Andreas Sakharov
 Aemilius Segré
 Nicolaus Tesla
 Eduardus Witten
 Thomas Young

 Quantitates physicae Vide etiam Index magnitudinum physicarum et quantitas''
 Campus physicus
 Energia
 Momentum motus
 Momentum virium
 Motus
 Spatium
 Tempus
 Velocitas
 Vis

 Astronomia
 Atomus
 Energia nuclearis
 Gravitas (physica)
 Historia physicae
 Leges motus Newtoni
 Theoria canonica

 Notae 

!