Hamlet

Hamlet, tragoedia a Gulielmo Shakespeare composita, inter opera praeclarissima litterarum Anglicarum accipitur. Scripta est inter annos fere 1599 et 1601, edita in quarto anno 1603 rursusque 1604 (quae editio saepius reimpressa est, lectionibus variis) et in editione in folio (titulo Mr. William Shakespeares Comedies, Histories & Tragedies) anno 1623 complexa.

Fontes, quibus auctor usus est in hoc ludo elaborando, difficiles sunt enumeratu; constat autem historiam ducis Amlethi Dani, a Saxone Grammatico in Gestis Danorum libb. 3 et 4 narratam, originem monstrare fabulae. Ante ludum nobis cognitum exstiterat et alius, cuius textus hodie deperditus protypum auctori praebuerit, ab eruditis appellatione Ur-Hamlet designatus.

Hi versus notissimi sunt: 
To be or not to be: that is the Question:
Whether 'tis Nobler in the minde to suffer
The Slings and Arrows of outragious Fortune;
Or to take armes against a Sea of troubles,
And by opposing end them:

Esse an non esse, quaestio est.
Estne dignius vel aequo animo pati
fundas sagittasque Fortunae malignae,
vel arma contra aerumnarum mare capere,
easque finire oppugnando:

(Actus III, scaenae I)

 Historia 
Historia Amlethi invenitur in Gestis Danorum auctoris Saxonis Grammatici. Maxima argumenti pars inventa est a Gulielmo ipso Shakespeare.

 Actio prima 
Hamlet (fontibus Latinis "Amlethus") est princeps Daniae, cuius pater, qui appellatur etiam Amlethus, occiditur in castello Elsinoriensi (Danice Elseneur) a fratre suo Claudio. Claudius regnat vice Amleti et uxorem ducit matrem ipsius Amleti Gertrudam, res, quae antiquitus turpis habebatur incestuosaque.
Quadam nocte larva regis superioris ante oculos vigiliarum paulisper apparet, antequam e visu evanescere possit. Dum Amlethus ac comes Horatius se larvam regis opperiri constituunt subsequenti nocte; effigies apparet atque filio suo confirmat se dormientem veneno a Claudio posito in aure interfectum esse et cupis Amlethum mortem ulturum esse suam, quod Amlethus ulla dubitatione intermissa probat. Attamen larva imperat, ne Amletus matrem occideret, immo ad divinam voluntatem reliquendam.

 Actio secunda 
Amlethus se insanum esse simulat ad consilia simpliciter cogitanda. Polonius, regalis consiliarius, insaniam mentis Amlethi ortam ob non responsum amore amorem erga filiam suam, Opheliam, putat. Ipso tempore Amlethus coetum histrionum parat ad tragoediam agendam in regia, cuius argumentum est haud dissimile a contextu Amletho dicto a patris umbra.

 Actio tertia 
Tragoedia acta Claudius abit maxime perturbatus et se in cubiculo suo recipit ad preces fudendas. Dein regem rogantem vidit Amlethus nec necare eum vult, ne moriatur in gratia divina. In controversia aspera cum Gertrude Amlethus interfacit Polonium se pone lintea occultantem ac rex in Angliam Amlethum de medio tollendum mittit.

 Actio quarta 
Ophelia, cum patrem mortuum videret atque Amlethum eiectum in exsilium, se occidit a dolore oppressa. Laertes frater ulcisci sororem vult et ad pugnam provocare et quidem sine missione Amlethum, pernicies Claudio machinante et Laertem hortante. Eodem tempore Amlethus ab Anglia effugit, in qua de consiliis Claudii erat necandus.

 Actio quinta 
Pugna inter Laertem atque Amlehtum incipit et de voluntate regis vinum cum veneno est bibendum Amleto, sed hoc non fit. Dein Gertruda vinum bibit, Laertes Amlethum gladio sauciat imbuto veneno, deinde Amlethus carpit gladium Laertis venenatum ac vulnerat eum. Gertruda moritur, Laertes cadit et patefacit omnia regis consilia; quam ob rem Amlethus pugione percutit Claudium, qui emittit animam una cum Laertis illa. Amlethus moriens facit, ut Fortinbras princeps Norvegiae fieret rex in Elsinore, qui Amletho iusta funera et magna solvit.

 Editiones 
 1603 : Textus apud Bibliothecam Britannicam
 1604 : The Tragicall Historie of Hamlet, Prince of Denmarke Textus apud Bibliothecam Britannicam
 1605 : The Tragicall Historie of Hamlet, Prince of Denmarke Textus apud Bibliothecam Britannicam
 1611 : The Tragedy of Hamlet Prince of Denmark Textus apud Bibliothecam Britannicam
 1622 : The Tragedy of Hamlet Prince of Denmark Textus apud Bibliothecam Britannicam
 1623 : Mr. William Shakespeares Comedies, histories & tragedies, published according to the true originall copies (Londinii) Textus apud Universitatem Victoriae
 1637 : The Tragedy of Hamlet Prince of Denmark Textus apud Bibliothecam Britannicam

 Versiones 
Ludus Hamlet multoties Francogallice divulgatus est:
 1770 : Ioannes Franciscus Ducis, interpr., Hamlet (die 30 Septembris 1769 doctus apud Théâtre de la rue des Fossés Saint-Germain)
 1779 : Petrus Letourneur, interpr.
 1849 : Alexander Dumas, Paulus Meurice, Hamlet, prince de Danemark (die 15 Decembris 1847 apud Théâtre historique doctus) Textus editionis scaenicae 1853 Textus editionis litterariae 1864
 1865 : Franciscus Victor Hugo, interpr. Oeuvres complètes de W. Shakespeare. Vol. 1: Les deux Hamlet Textus apud Gallica apud Vicifontem
 1868 : Ambrosius Thomas, compositor; Michael Carré, Iulius Barbier, scriptores: Hamlet, opéra en cinq actes (die 9 Martii 1868 apud Opéra doctus) Textus editionum
 1872 : Aemilius Montégut, interpr. Oeuvres complètes de Shakespeare. Vol. 9 Textus apud Gallica
 1898 : Iulius Lermina, interpr. Oeuvres de William Shakespeare. Vol. 1 Textus apud Gallica
 1899 : Marcellus Schwob, Eugenius Morand, interprr. La tragique histoire d'Hamlet Documenta
 1923 : Guy de Pourtalès, interpr., La Tragique histoire de Hamlet, prince de Danemark Textus apud Gallica
 1944 : Andreas Gide, interpr. Hamlet

 Bibliographia 
 Alexandre Büchner, Hamlet le Danois. Lutetiae, 1878 Textus apud gallica
 Geoffrey Bullough, ed., Narrative and Dramatic Sources of Shakespeare. Vol. 7. Londinii, 1973
 John Casson, "The Annotated Amleth: Belleforest in the British Library" in eBLJ (2016) no. 7
 Robert Gericke, Max Leopold Moltke, edd. Shakespeare's Hamlet-Quellen: Saxo Grammaticus (lateinisch und deutsch), Belleforest und The hystorie of Hamblet. Lipsiae, 1881 Textus apud archive.org
 William F. Hansen, Saxo Grammaticus and the Life of Hamlet: A Translation, History and Commentary. Lincolniae, 1983

 Nexus externi 
 Hamlet a Royal Shakespeare Company anno 2010 docta, apud PBS spectanda
 Textus apud Project Gutenberg
 Textus cum adnotationibus apud Shakespeare Navigators
 HyperHamlet - opus Universitatis Basiliensis 
 "Hamlet on the Ramparts": adnotationes apud mit.edu
 De picturis

Categoria:Opera Shakespeare
Categoria:Tragoediae
Categoria:Scripta 1603