Moscua

Moscua; Ephemeris 2007/Breves. Quamquam una tantum nominis forma in titulo et lemmate adlata opus est, nihil est, quin curiositatis causa alias quoque nominis formas quandoque usitatas adiciamus, quae sunt: Mosqua, Moscovia (ambae formae ex Graesse) et denique Moscha (Ioannes Hofmannus, Lexicon universale, tomus III, p. 222). (Russice Москва́, tr. Moskvá) est caput, urbs frequentissima, et subiectum foederale frequentissimum Russiae, etiam metropolis regionis Moscuensis (cuius pars tamen non est) et Districtus Foederalis Centralis (Medii) Foederationis Russicae. Maximi momenti est Russiae continentisque sedes civilitatis, oeconomiae, culturae, scientiae, religionis, aerarii, educationis, transportationis. Moscua septentrionalissima (sed non frigidissima) est tellustrium megapolium, frequentissima urbium in Europa sitarum, et, cum circa 13 decies centena milia incolarum, sexta a maxima urbs propria in orbe terrarum. 

Per saecula, urbs facta est caput seriei civitatum, a Magno Ducatu Moscoviae medii aevi et insequente Regno Russico ad Russicam Sovieticam Socialisticam Foederativam Rem Publicam, Unionem Sovieticam et hodiernam Foederationem Russicam. Moscuae exstat Cremlinus, arx antiqua quae hodie est ritum Praesidis Russici et rami exsecutivi administrationis Russiae domicilium atque unus ex nonnullis urbis UNESCO Mundi Hereditatis locis. Ambae camerae parlamenti Russici, Duma Civitatis et Concilium Foederationis, Moscuae sedent.

Moscuae sunt nonnulla epitheta, quorum plurima ad eius magnitudinem et statum intra civitatem spectant: Tertia Roma (Третий Рим), Singulum Saxum Album (Белокаменная), Primum Solium (Первопрестольная).

 Geographia 

Urbs in Europa Orientali, in Districtu Foederali Medio Foederationis Russicae considit, ad flumen Moscum (etiam Moscua dictum), quod urbi nomen dedit. Iausa et Setun' flumina Moscuae minora sunt, Neglina multaque alia in alveis artificialibus subterraneis fluunt.

 Historia 
Anno 1147, dux Susdaliae Georgius Longimanus, socium suum, ducem Novogardiae Severiae Sventoslaum, Moscuam invitaverat et ibi concilium cum eo habuit. Testimonium chronicale de eventu illo est commemoratio prima huius urbis in annalibus. Idcirco annus 1147 declaratus est proprium fundationis Moscuae tempus, duce Georgio conditore.

Anno 1238, Mongolo-Tartari Moscuam deleverunt, sed ea renata est. 

Urbs anno 1260 facta est caput Moscoviae (ducatus Moscuensis), quae saeculo quarto decimo ascendit et saeculis quarto decimo ad sextum decimum multos ceteros ducatus Ruthenorum adiunxit et sic regnum Russicum conformavit. Sedes ducum Moscoviae atque tzarum Russiae erat Cremlinus Moscuensis. 

Gubernium Moscuense, cuius metropolis Moscua fuit, inter primis guberniis Russicis creatum est anno 1708.

Anno 1712, Petrus I, monarcha Russicus, caput regni Petropolim transtulit. Moscua tamen valens urbs Russiae mansit, 'Primum Solium' appellata, locus coronae impositionis imperatorum Russicorum erat.

Ab anno 1918, urbs caput Russiae Sovieticae et ab anno 1922 etiam caput Unionis Sovieticae erat. Praeterea, cum gubernium Moscuense anno 1929 abolitum est, Moscua facta est metropolis regionis Moscuensis, eodem anno creatae. 

Annis tricesimis quadragesimisque Iosephus Stalin ornatu Moscuam restruere incepit, at Bellum Magnum Patrium omnia proposita complere obstitit. Hos annis caeliscalpium Universitatis Publicae Moscuensis aedificabantur.

Anno 1991, post discidium URSS, Moscua facta est caput Russiae sui iuris.

 Numerus incolarum 
Civium numerus, secundum censum anni 2010, est 11 503 501, secundum autem aestimationem anni 2012, 11 629 116.. est. Moscua numero incolarum est maxima Russiae totiusque Europae urbs et sexta a maxima mundi urbe. 

Incolae urbis ut plurimum sunt gentis Russorum (84.83%). Moscuae etiam habitant homines multarum aliarum gentium: Ucraini (2,44 %), Tatari (1.60% ), Armeni (1.20%), etc.

Demonymum civis Moscuensis est Moscovita (Russice москвич, tr. moskvič).Lexicon Russico-Latinum.

Secundum indicem Forbes (2011), Moscuae fuerunt 79 miliardarii, plus quam Novo Eboraco, ut cui plurimi sint miliardarii..

 Oeconomia 
Moscua fuit magnum industriae sedes (e.g. constructionis machinarum et metallurgiae) et nunc est sedes mercaturae, ubi sita est publica mediae Russiae mensa.

 Transportatio 
Urbi est amplum transportationis rete, inter quod quattuor aeroportus internationales, novem stationes ferriviarum, et unus ex altissimis orbis terrarum tubis subterraneis, Metro Moscuensis, per numerum itinerum alter solum a tubo in Tocio, et habitum unum ex urbis monumentis ob opulentam et diversissimam stationum 185 architecturam.

 Scientia et cultura 
Moscua est valens scientiae culturaeque sedes. Multas universitates studiorum (inter quas Universitas Publica Moscuensis, Universitas Paedagogica Publica Moscuensis, Universitas Publica Technica Moscuensis Baumaniana, Institutum Publicum Relationum Internationalium Moscuense, Universitas Publica Artium Humaniorum Russica etc.), theatra et musea, quorum Pinacotheca Tretiakoviana memorari potest, habet. Moscuae sita est Bibliotheca Civica Russiae, maxima in Russia, necnon Lužniki stadium. Hac in urbe sunt multa monumenta historiae et culturae.

 Religio 
Incolae religiosae Moscuae praesertim sunt Christiani Orthodoxi, cum aliarum religionum fideles (e.g. Musulmani, Iudaei, Buddhistae) hac in urbe haud pauci sunt.

Moscuae residit archiepiscopus Russicae (Ruthenicae) Ecclesiae Orthodoxae—Patriarcha Moscuensis et totius Russiae (Rutheniae), sedem suam in Monasterio Sancti Danielis habens. De ecclesiis orthodoxis Moscuae 'Quadraginta Quadragies' (Сорок Сороков) dicebatur. In lingua Russica vetere verbum сорок 'quadraginta' etiam significavit administrativum ecclesiae districtum, qui in circa quadraginta templis constitit.

 Loci notabiles 
Moscuae sunt multa monumenta historiae et architecturae, e.g., Cremlinus Moscuensis (arx antiqua urbis, inter alia nonnulla clara templa et palatia atque Tzarem-campanam et Tzarem-gunnam habens) cum foro Pulchro (ubi sunt Ecclesia Cathedralis Basilii Beati, Pantopolium principale et Mausoleum Leninense). Foro Pulchro Kitaigorod adiacet. Monumenta alia notiora sunt Tsaritsyno, Kolomenskoje, Ecclesia omnium sanctorum in Kulischki, Monasterium Novodevicense etc.

 Munera notabilia 
 Duces Moscoviae
 Patriarchae Moscuenses
 Praesides Russiae
 Tzares Russiae

 Incolae notabiles 
 Nati 

 Alexander II (imperator Russiae)
 Alexius (tzar Russiae)
 Anna (imperatrix Russiae)
 Michael Anikušin
 Agnia Barto
 Andreas Belyj
 Sergius Botkin
 Iacobus Daniel Bruce
 Nicolaus Bucharin
 Michael Chodorkovskij
 Marina Cvetaeva
 Helgus Dahl
 Demetrius (magnus dux Moscoviae)
 Leonidas Derbenëv
 Eugenius Dolmatovskij
 Leo Durov
 Vladimirus Durov
 Helgus Efremov
 Vladimirus Ėtuš
 Paulus Filonov
 Vladislaus Galkin
 Valerius Garkalin
 Valerius Gergiev
 Alexander Griboedov
 Alexander Herzen
 Romanus Jakobson
 Georgius Jumatov
 Leo Kamenev
 Maia Kristalinskaja
 Leonidas Kuravlëv
 Basilius Lanovoj
 Sergius Lavrov
 Basilius Lebedev-Kumač
 Eugenius Leonov
 Michael Lermontov
 Vladislaus List'ev
 Alexander Menšikov
 Michael (tzar Russiae)
 Sergius Michalkov
 Andreas Mironov
 Georgius Nagibin
 Helgus Nikitinski
 Boris Pasternak
 Constantinus Paustovskij
 Petrus I (imperator Russiae)
 Nicolaus Pirogov
 Michael Pokrovskij
 Boris Polevoj
 Elias Prigogine
 Iacobus Protazanov
 Alla Pugačëva
 Alexander Puškin
 Alexander Reformatskij
 Andreas Sacharov
 Alexius Savrasov
 Iulianus Semënov
 Iaroslaus Smeljakov
 Marina Solodkin
 Sophia Alexii filia
 Vladimirus Suteev
 Alexander Suvorov
 Boris Šeremetev
 Ioannes Šmelëv
 Tatiana Šmyga
 Theodorus I (tzar Russiae)
 Theodorus III (tzar Russiae)
 Paulus Tret'jakov
 Elsa Triolet
 Demetrius Ušakov
 Constantinus Vanšenkin
 Nicolaus Vavilov
 Sergius Vavilov
 Michael Žarov

 Mortui 

 Sergius Aksakov
 Gregorius Alexandrov
 Alexius (tzar Russiae)
 Alexius II (patriarcha Moscuensis)
 Andreas Rublëv
 Georgius Andropov
 Vladimirus Antonov-Ovseenko
 Michael Bachtin
 Agnia Barto
 Basilius (beatus)
 Nicolaus Basov
 Vladimirus Bechterev
 Andreas Belyj
 Laurentius Beria
 Marcus Bernes
 Helena Blaginina
 Matthaeus Blanter
 Alexander Bogdanov
 Nicetas Bogoslovskij
 Victor Bokov
 Sergius Bondarčuk
 Leonidas Brežnev
 Nicolaus Bucharin
 Michael Bulgakov
 Georgius Burkov
 Nicetas Chruščëv
 Constantinus Černenko
 Vladimirus Dahl
 Daniel (dux Moscoviae)
 Catharina Daškova
 Alexander Dejneka
 Demetrius (magnus dux Moscoviae)
 Vladimirus Demichov
 Leonidas Derbenëv
 Eugenius Dolmatovskij
 Isaac Dunaevskij
 Leo Durov
 Vladimirus Durov
 Felix Dzierżyński
 Boris Efimov
 Helgus Efremov
 Ioannes Efremov
 Elias Ehrenburg
 Sergius Eisenstein
 Nicolaus Fëdorov
 Leonidas Filatov
 Marcus Fradkin
 Vladislaus Galkin
 Petrus Gannuškin
 Valerius Garkalin
 Michael Gerasimov
 Sergius Gerasimov
 Vladimirus Giljarovskij
 Nicolaus Gogol
 Christianus Goldbach
 Alexander Gradskij
 Andreas Gromyko
 Basilius Grossman
 Ioannes Gubkin
 Ludmila Gurčenko
 Ioannes III (magnus dux Moscoviae)
 Ioannes IV (tzar Russiae)
 Michael Isakovskij
 Georgius Jumatov
 Lazarus Kaganovič
 Leo Kamenev
 Petrus Kapica
 Petrus Kaščenko
 Beniaminus Kaverin
 Emmanuel Kazakevič
 Aram Khachaturian
 Mstislaus Keldyš
 Eugenius Kibrik
 Alexandra Kołłątaj
 Eduardus Kolmanovskij
 Petrus Končalovskij
 Sergius Konënkov
 Ioannes Kozlovs'kyj
 Maia Kristalinskaja
 Leonidas Kuravlëv
 Inguarus Kurčatov
 Nicolaus Kuznecov
 Marina Ladynina
 Leo Landau
 Basilius Lanovoj
 Basilius Lebedev-Kumač
 Franciscus Iacobus Lefort
 Aristarchus Lentulov
 Eugenius Leonov
 Isaacus Levitan
 Vladislaus List'ev
 Alexius Losev
 Ludmila Ljadova
 Leontius Magnickij
 Merab Mamardashvili
 Eugenius Martynov
 Vladimirus Men'šov
 Vsevolodus Meyerhold
 Michael (tzar Russiae)
 Sergius Michalkov
 Alexander Mitta
 Andreas Mjagkov
 Vera Muchina
 Georgius Nagibin
 Vladimirus Naumov
 Boris Nemtsov
 Michael Nesterov
 Ionas Nikitčenko
 Sergius Nikol'skij
 Nicolaus Nosov
 Nicolaus Novikov
 Alexius Novikov-Priboj
 Georgius Olesza
 Alexander Oparin
 Gregorius Orlov
 Leo Ošanin
 Sergius Ožegov
 Constantinus Paustovskij
 Basilius Perov
 Petrus II (imperator Russiae)
 Andreas Platonov
 Nicolaus Podgornyj
 Poemen (patriarcha Moscuensis)
 Michael Pokrovskij
 Boris Polevoj
 Anna Politkovskaja
 Eugenius Polivanov
 Eugenius Primakov
 Alexander Prochorov
 Sergius Prokof'ev
 Iacobus Protazanov
 Alexander Ptuško
 Michael Pugovkin
 Ioannes Pyr'ev
 Iosephus Rapoport
 Valentinus Rasputin
 Boris Rauschenbach
 Alexander Reformatskij
 Sventoslaus Richter
 Michael Romm
 Mstislaus Rostropowicz
 Victor Rozov
 Romanus Rudenko
 Andreas Sacharov
 Alexius Savrasov
 Otto Schmidt
 Nicolaus Semënov
 Sergius (patriarcha Moscuensis)
 Valentinus Serov
 Nicolaus Sličenko
 Innocentius Smoktunovskij
 Vitalis Solomin
 Sophia Alexii filia
 Iosephus Stalin
 Alexander Stoletov
 Michael Svetlov
 Michael Suslov
 Vladimirus Suteev
 Demetrius Szostakowicz
 Ioannes Šadr
 Barlaam Šalamov
 Leo Ščerba
 Alexius Ščusev
 Boris Šeremetev
 Venceslaus Šiškov
 Tatiana Šmyga
 Claudia Šul'ženko
 Michael Tanič
 Theodorus I (tzar Russiae)
 Theodorus III (tzar Russiae)
 Leo Theremin
 Venceslaus Tichonov
 Germanus Titov
 Paulus Tret'jakov
 Petrus Todorovskij
 Ioannes Tumanjan
 Tycho (patriarcha Moscuensis)
 Ljubov' Orlova
 Galina Ulanova
 Leonidas Utësov
 Constantinus Vanšenkin
 Sergius Vavilov
 Alexander Veltman
 Vincentius Veresaev
 Galina Višnevskaja
 Nicolaus Zabolockij
 Boris Zachoder
 Gregorius Zinoviev
 Valerius Zolotuchin
 Michael Žarov

Nexus interni
Mare Moscoviense

 Notae 

 Bibliographia 
 Berton, Kathleen. 1991. Moscow: An Architectural History. St. Martin's Press.
 Brooke, Caroline. 2006. Moscow: A Cultural History. Oxford University Press.
 Brumfield, William Craft. 2004. A History of Russian Architecture. Seattli: University of Washington Press. ISBN 978-0-295-98394-3.
 Bushnell, John. 1990. Moscow Graffiti: Language and Subculture. Unwin Hyman.
 D'Amato, Giuseppe. 1998. "Mosca 1990–1993." In Il Diario del Cambiamento. Mediolani: Greco & Greco. ISBN 88-7980-187-2.
 Dutkina, Galina. 1995. Moscow Days: Life and Hard Times in the New Russia. Conversus a Catherine Fitzpatrick. Kodansha America.
 Girard, Marcel. 1967. Splendours of Moscow and Its Surroundings. Ex Francogallice conversus.
 Hromov, S. S., et al., eds. 1981. History of Moscow: An Outline. Ex Russico conversus.
 Neubert, Karel. 1964. Portrait of Moscow.
 Schmidt, Albert J. 1989. The Architecture and Planning of Classical Moscow: A Cultural History.
 Большой атлас Москвы / Московский гос. ун-т им. М. В. Ломоносова; картогр. основа — Роскартография; науч. рук. Н. С. Касимов, В. С. Тикунов. — Moscuae: Феория, 2013. — 999 с. — ISBN 978-5-91796-032-6.
 Колодный Л. Е. 1991. Москва у нас одна. Moscuae: Политиздат.
 Москва. Энциклопедия / гл. ред. А. Л. Нарочницкий. — Moscuae: Советская Энциклопедия, 1980.

 Nexus externi 


Categoria:Condita 1147
Categoria:Capita
Categoria:Urbes milies milium incolarum