Titus Manlius Torquatus

Titus Manlius L.f. Imperiosus Torquatus (quando natus, quando mortuus sit, nescimus) vir publicus Romanus magni momenti fuit: quarto saeculo a.C.n. ter consul et ter dictator renuntiatus est. Clarissimus in gente Manlia dici potestCicero, Pro Sulla 32: clarissimum virum vestri generis ac nominis....

 De familia et iuventutis gestis 
Pater eius Lucius Manlius A.f. Capitolinus Imperiosus dictator anni 363 a.C.n. erat. Figura maior in historia mythica Romana habetur Titus Manlius et plures fabulae de eo tradebantur. Nam ob tarditatem ingenii a patre severo ruri relegatus agris operam dedisse dicitur: quod indigne ferens tribunus plebis Marcus Pomponius patrem eius ad iudices postulavit. Tunc Romam clam venit atque tribuno gladio stricto mortem minabatur nisi accusationem omitteret. Quod quidem factum rerum gestarum scriptores Romani tamquam pietatis egregium exemplum laudaverunt, non obstante sanctitate tribunorumCicero, De officiis III,112. Titus Livius VII,5; Valerius Maximus V,4,3. Seneca, De Beneficiis III,37,4. De Viris illustribus 28.1.. Item adhuc adulescens, cum tribunus militum esset, anno 361 Titus Manlius sibi cognomen Torquatus meruit, quod posteris suis usque ad primum saeculum a.C.n. velut gloriosum insigne legavit, dum Gallum ingenti vi pugna singulari dictatore consentiente vincit atque ei torquem detrahitTitus Livius VII.9-10. De Viris illustribus 28.3. Cicero, De officiis III,112. Quintus Claudius Quadrigarius apud Aulus Gellius, Noctes Atticae IX.13.. Deinde solus Romanorum torquem gerebat; quocirca Torquatus appellatus est.

Pater etiam severior erga filium fuisse dicitur quam ipsius paterUwe Walter, «« Le portrait de son père ». Continuités familiales dans l’historiographie de la République romaine », Trivium, 2020: 19-25. Idem ""Ein Ebenbild des Vaters". Familiale Wiederholungen in der historiographischen Traditionsbildung der römischen Republik", Hermes, 2004:406-425.: nam cum consul tertium esset filium morte damnavit qui, neglectis quae iussus erat, pugnam singularem turmae praefectus cum Tusculanorum duce commiserat atque vicerat, taetrum disciplinae militaris exemplumCf verba patris apud Titum Livium: triste exemplum sed in posterum salubre iuuentuti erimus (VIII.7.17). posteris relinquensTitus Livius VIII,6.14-7.22. Cicero,  De Finibus I.23 et 34-35. Valerius Maximus II.7.6! Hoc patheticum argumentum a scriptoribus et pictoribus posterioribus saepe tractatum est. Imperia Manliana locutio proverbialis facta est ad talia imperia designandaTitus Livius VIII.7.22 et VIII.34.2.  Aulus Gellius, Noctes Atticae IX.13.19..

 De cursu honorum 
Manlius anno 353 a.C.n. primum dictator nominatus est, cum periculum a Tarquiniensibus immineret. Manlius etiam contra Caerites pugnabatTitus Livius, ab urbe condita, VII.19.6-10.

Anno 349 iterum dictator nominatus est, quod tum Galli Romam agressi sunt et alter consul, Appius Claudius P.f. Crassus Inregillensis, mortuus est. Magister equitum Manlii tum sicut antea Aulus Cornelius P.f. Cossus Arvina fuitop.cit., VII.25. De his duabus primis dictaturis historici moderni nonnumquam dubitaruntChristianus Müller, "Manlius I.12" in Der Neue Pauly.

Manlius anno 347 a.C.n. primum consulatum gessit, una cum Gaio Plautio Venoce Hypsaeo. Eo anno domi forique pax erat. Semunciarium tantum ex unciario fenus factum et in pensiones aequas triennii, ita ut quarta praesens esset, solutio aeris alieni dispensata est; et sic quoque parte plebis adfecta fides tamen publica privatis difficultatibus potior ad curam senatui fuit. Levatae maxime res, quia tributo ac dilectu supersessumop.cit., VII.27,3.

Anno 344 iterum electus est, eo anno cum Gaio Marcio L.f. Rutilo. Tum templum Iunonis Monetae Romae dedicabatur, sed prodigium dirum secutum est: lapides pluit. Ad supplicandum Publius Valerius P.f. Poplicola electus estop.cit., VII 28,6-7. 

Anno 340 consul III erat, tum cum Publio Decio Q.f. Mure. Eo anno contra Latinos apud Trifanum feliciter pugnavit et ex eis triumphavit, postquem Decius collega se deis vovit et in proelio necatus estop.cit., VII.3 sqq..

Anno 320 dictator III nominatus est, postquam Romani anno superiore apud Furculas Caudinas a Samnitibus victi sunt.

 Notae 

 Plura legere si cupis 
Michael Carter, "Livy, Titus Manlius Torquatus and the gladiatorial "prolusio"", Rheinisches Museum für Philologie, 2008: 313-325 
Jane F. Mitchell, "The Torquati", Historia: Zeitschrift für Alte Geschichte, 1966: 23-31.
Jean-Pierre Néraudau, "L'exploit de Titus Manlius Torquatus (Tite-Live VII, 9, 6-10) (réflexion sur la « iuuentus » archaïque chez Tite-Live)" in L'Italie préromaine et la Rome républicaine. I. Mélanges offerts à Jacques Heurgon, École Française de Rome, 1976:   pp. 685-694
S. P. Oakley, "Single Combat in the Roman Republic", The Classical Quarterly, 1985: 392-410

 Nexus externi 

 Vicimedia communia plura habent quae ad Marcum Manlium Torquatum spectant
Manlius 57 in Paulys Real-Enzyklopädie der classischen Altertumswissenschaft
 Biographia brevis in pagina imperiumromanum.org (lingua Theodisca scripta)

Categoria:Senatores
Categoria:Dictatores Romani
Torquatus, Titus
Categoria:Nati saeculo 4 a.C.n.
Categoria:Mortui saeculo 4 a.C.n.