Lingua Islandica

Lingua Islandica ff. 27r-44vEbbe Vilborg, Norstedts svensk-latinska ordbok, editio secunda, 2009. est lingua ex linguis Indoeuropaeis familiá Germanicá comprehensa. Una cum Danica, Suecica, Norvegica, Faeroensi linguis ramum Germanicum septentrionalem constituit. Ineunte anno 2022 fere 376 000 hominum sermonem patrium habuerunt Islandicum.Mannfjöldi á Íslandi 1. janúar 2022.

 Loci 
Lingua Islandica est sermo publicus Islandiae. Sed sunt etiam complures Canadenses ex Islandia oriundi, ex quibus nonnulli etiamnunc aliquo modo Islandice loqui posse dicuntur et quorum numerus (secundum censum anno 2016 in Canada habitum) fere 101 795 hominum erat.Census Profile, 2016 Census: Ethnic origin Maior pars eorum est progenies Islandorum, qui eruptionem montis ignivomi Asciae (Islandice Askja) fugientes anno 1875 in Canadam se contulerant.Ryan Eyford, White Settler Reserve. New Iceland and the colonization of the Canadian West. UBC Press 2016.

 Grammatica 

 Vocabula 
Lingua Islandica nova cum radicibus suis verba fabricari mavult quam ea ab aliis linguis mutuari.

 Accentus 
Accentus in lingua Islandica semper in primam uniuscuiusque verbi syllabam cadere solet.

 Verba 
Verba sex habent tempora (scilicet praesens, imperfectum, perfectum, plusquamperfectum, futurum simplex, futurum exactum) et tres modos (scilicet indicativum, coniunctivum, imperativum); voces habent activam, passivam et mediopassivam. 

Formae praesentis et imperfecti sunt simplices, reliquae formae ope verborum auxiliarium formantur. 

 Nomina 
Linguae Islandicae sunt tria genera (scilicet masculinum, femininum, neutrum), duo numeri (scilicet singularis et pluralis), quattuor casus (scilicet nominativus, accusativus, dativus, genetivus, secundum ordinem tralaticium grammaticae Islandicae). 

Articulus indefinitus deest; articulus definitus aut nomini substantivo praeponi aut cum ipso coniungi potest, e. g.:
 masculini generis: hinn stóri maður, stóri maðurinn (vir magnus)
 feminini generis: hin góða kona, góða konan (mulier bona)
 neutri generis: hið þæga barn, þæga barnið (puer probus/puella proba)

 Adiectiva 
Nomina adiectiva secundum nomina substantiva, quibus adiciuntur, genere, numero, casu flectuntur.

 Pronuntiatus 
Legum omnium, quae ad pronuntiatum attinent, hae sunt praecipuae:
 Vocales et diphthongi 
 a  longa aut brevis    raka [] ; handa [] ante gi vel gj sicut æ    lagi [] ante ng vel nk sicut á    langur [] ; banka []   á  longa aut brevis    mál [] ; áll   au  longa aut brevis    auga [] ; austur [] e  longa aut brevis    nema [] ; sperra [] ante gi, gj, ng vel nk sicut ei, ey    þegja [] ; lengur [] é  longa aut brevis, sicut je    éta [] ; þéttur []   ei, ey  longa aut brevis    heim [] ; neysla []   i  brevis aut longa    minni [] ; vita [] ante gi vel gj quodammodo sicut *ií    sigi [] ante ng vel nk sicut í    stinga []   í  longa aut brevis    ís [] ; ískra [] o  longa aut brevis    von [] ; sorg [] ante gi et gj    flogin [] ó  longa aut brevis    fjórir [] ; kólna [] ; nógir [] u  longa aut brevis, cuius "rectus" pronuntiatus incertus est et inter ö et y vacillat   vel   kul [] vel [] ; undan [] vel [] ante ng vel nk sicut ú    tunga []   ante gi vel gj sicut *yí    flugið [] prior u in verborum exitu -unum    augunum []   ú  longa aut brevis    núna [] ; lúðrar [] ante gi vel gj sicut *úí    rúgi [] y  longa aut brevis, sicut i Islandica  , ,   yfir [] ; lygi [] ; þyngja [] ý  longa aut brevis, sicut í Islandica    rýrna [] æ  longa aut brevis    æfing [] ; hræsni [] ö  longa aut brevis    öl [] ; vöðvi [] ante ng, nk, gi, gj sicut au Islandica    löng [] ; lögin []   

 Consonantes 
 b  sicuti p non aspirata    böl [] d  sicuti t non aspirata    hundur [] ð  sicut in verbo Anglico that    verða [] f  initio verbi et ante f, s, þ    fló [] ; afþakka [] media ante l vel n, sicuti b Islandica    nafn [] ; gaflar [] media vel in verbi exitu, sicuti v Islandica    sofa [] ; af [] g  initio ante e, i, í, y, ý, æ sicuti k palatalis non aspirata    geysir [] ; gys [] initio et ante consonantem vel aliam vocalem sicuti k non aspirata    göng [] ; grunn [] intervocalica (i vocali excepta), ante r, ð et in verbi exitu    saga [] ; ögra [] ; lög [] ante vocalem i    lagi [] ante s vel t    hugsa [] ; sagt [] gj  initio et post consonantem sicuti k palatalis non aspirata    gjá [] ; hengja [] post vocalem    segja [] h  initio est nota aspirationis    hús [] in iuncturis hl, hn, hr efficit, ut altera consonans sine voce edatur  , ,   hlæja [] ; hnífur [] ; hreinn [] ante é sicut ch in verbo Theodisco ich []    hér [] ; hérna [] hj  sicut ch in verbo Theodisco ich []    hjá [] hv  kv in occidentali et boreali Islandia, sed  in Islandia meridiana     hver []  j  sicut i consonans    eyja [] ; jú [] k  initio ante e, i, í, y, ý, æ sicuti k palatalis aspirata    kær [] ; kenna [] initio ante reliquas vocales vel ante consonantes sicuti k aspirata    krakki [] ; köttur [] media ante e, i, í, y, ý, æ sicuti k palatalis non aspirata    skæri [] ; banki [] alias sicuti k non aspirata    vakur [] ; öskra [] ante k, l, n efficit praeaspirationem    þakka [] ; sakna [] ; þökk [] ante s vel t    sjúkt [] kj  initio sicuti k palatalis aspirata    kjöt [] media sicuti k palatalis non aspirata    þekkja [] l  sicut l Latina    líf [] ; tala [] ante p, t, k necnon post consonantem sine voce editam in verbi exitu    stelpa [] ; rusl [] ll  sonus lateralis dl similis, qui in verbi exitu sine voce editur  ,   galli [] ; sæll [] tantum in quibusdam nominibus propriis, sicuti duplex l Latina    Kalli [] m  sicuti m Latina initialis    miði [] ; lambi [] ante p, t, k editur sine voce    lampi [] n  sicuti n Latina    níu [] ; njóta [] ante t necnon post consonantem sine voce editam in verbi exitu    vanta [] ; vatn [] ; þögn [] nn  post á, í, ó, ú, ý, æ, ei, ey, au sonus nasalis dn similis, qui in verbi exitu sine voce editur  ,   s̺einna [] ; Spánn [] in articulo hinn, -inn et alias sicuti duplex n Latina    brúnni [] ; Anna [] ng  sicut ng cum g edita sine voce    söngur [] ; þing [] ante l et s sicut ng    ungs [] ante t editur sine voce    þungt [] ante i et j    lengi [] ; syngja [] nk  media et in verbi exitu sicut ng sine voce, cum g non aspirata    tankur [] ante i et j    banki [] p  initio sicuti p aspirata    páfi [] media et communiter in verbi exitu p non aspirata    tapa [] ; lepja [] ante l, m, n, p efficit praeaspirationem    tappi [] ; happ [] ; kaupmaður [] ante t sicut f    september [] r  sicut r Latina (quasi "littera canina")    íþrótt [] ; rós [] ante p, t, k, s, f et in verbi exitu sine voce editur    kort [] ; mars [] ; dagur []  rl  sicuti rdl, nonnumquam etiam sicuti dl  ,   kerling [] rn  sicuti rdn, nonnumquam etiam sicuti dn  ,   barn [] s  retracta, quae semper sine voce edi solet    saga [] ; sjö [] sl  sicuti sdl vel sl  ,   Ísland [] vel [] t  initio est aspirata    tvær [] media et in verbi exitu non aspirata    matur [] ; standa [] ; vetrar [] ante l, n, t efficit praeaspirationem    drottning [] ; vatn [] ; stutt [] v  sicuti v Italica    verk [] x  sicut in verbo Theodisco Bach cum s retracta    vöxtur [] ; Laxness [] z  littera inusitata, quae hodie s scribi solet    *íslenzka = íslenska [] þ  sicut in verbo Anglico think    þurr [] ; þriðji []

 Linguae Islandicae cum aliis linguis Scandinavicis comparatio 
Ecce tabula, quae eandem sententiam in varios sermones Scandinavicos conversam demonstrat.

 Lingua  Sententia Suecice   Det var en fuktig, grå sommardag i slutet av juni. Danice   Det var en fugtig, grå sommerdag i slutningen af juni. Norvegice (Bokmål)  Det var en fuktig, grå sommerdag i slutten av juni. Norvegice (Nynorsk)  Det var ein fuktig, grå sumardag/sommardag i slutten/enden av juni. Islandice  Það var rakur, grár sumardagur í lok júní. Faeroensi  Tað var ein rakur/fuktigur, gráur summardagur síðst í juni. Latine  Erat dies aestivus umidus et canus exeunte mense Iunio.

 Exemplar: Pater noster 
Islandice
Faðir vor, þú sem ert á himnum.

Helgist þitt nafn, 

til komi þitt ríki,

verði þinn vilji, 

svo á jörðu sem á himni.

Gef oss í dag vort daglegt brauð.

Fyrirgef oss vorar skuldir,

svo sem vér og fyrirgefum vorum skuldunautum.

Og eigi leið þú oss í freistni,

heldur frelsa oss frá illu.

Amen.Latine
Pater noster, qui es in caelis,

sanctificetur nomen tuum.

Adveniat regnum tuum.

Fiat voluntas tua,

sicut in caelo, et in terra.

Panem nostrum cotidianum da nobis hodie, 

et dimitte nobis debita nostra,

sicut et nos dimittimus debitoribus nostris. 

Et ne nos induxeris in tentationem,

sed libera nos a malo.

Amen.

 Modi dicendi 
Ita (est). - Já. 

Minime. - Nei.

Bene venisti. - (ad virum) Velkominn. / (ad feminam vel gregem mixtum) Velkomin.

Te convenire volup est. - Gaman að hitta þig.

Salve! - Halló. / (ad virum) Sæll! / (ad feminam vel gregem mixtum) Sæl!

Vale! - Bless!

Bonum diem (tibi exopto). - Góðan daginn.

Bonum vesperum. - Gott kvöld.

Bonam noctem. - Góða nótt.

Nos videbimus! - Sjáumst!

Quomodo te habes? / Ut vales? - Hvernig hefur þú það? / Hvað segirðu?

Bene. - (vir) Góður. / (femina) Góð.

Male. - (vir) Vondur. / (femina) Vond.

Veniam mihi des. / Ignoscas, quaeso. - Fyrirgefðu.

Gratias (tibi ago). - Takk fyrir.

Accipe, sis. / Libenter. - Gjörðu svo vel. / Þú ert velkomin(n).

Mihi nomen est ... - Ég heiti ...

Quid nomen tibi est? - Hvað heitir þú? 

Loquerisne Anglice? - Talar þú ensku?

Ignosce mihi, non loquor Islandice. - Því miður, ég tala ekki íslensku.

Egeo adiumento. - Ég þarf hjálp.

Ignoscas, quaeso, ubi est latrina? - Fyrirgefðu, hvar er klósettið?

Nescio. - Ég veit ekki.

Non intellego. - Ég skil ekki.

Loquerisne ... - Talar þú ...

- Anglice? - Ensku?
- Gallice? - Frönsku?
- Theodisce? - Þýsku?
- Hispanice? - Spænsku?
- Sinice? - Kínversku?

 Numeri 
nihil, nil - núll

unus - einn

duo - tveir

tres - þrír

quattuor - fjórir

quinque - fimm

sex - sex 

septem - sjö

octo - átta

novem - níu

decem - tíu

 Notae 

 Bibliographia 
 Jon Henley, "Icelandic language battles threat of 'digital extinction'" in The Guardian, 26 Februarii 2018.

!