Creta

Vide etiam: Creta (minerale).
Creta (Graece: Κρήτη) est regio et insula Graeca, cuius caput est urbs Candia.

 Historia 
300 px|thumb|Litus S. Pauli
Creta inde ab antiquissimis temporibus sedes hominum navigandi et commercii peritissimorum fuit, qui qua lingua locuti sint, incertum est, cum eorum ne litteras quidem ipsas lineares A nominatas legere possimus. Constat autem Cretenses Graecos non fuisse. Tamen regnum illud vetustissimum Cretense in fabulis Graecorum maximi momenti est, quamobrem his temporibus a rege fabuloso Minoum appellatur.

Saeculo XII a.C.n. Graeci stirpis Doricae insulam obtinuerunt, quibus multitudine florentibus Cretam Homerus in Iliadis cantu altero, versu 649, centum oppidis ornatam esse dixit.

Ab anno 1204 usque ad annum 1669, cum insula ab Ottomanicis capta est, Creta ad Rem Publicam Venetiae pertinuit, quae insulae nomen Candiam (ergo idem nomen urbis capitis insulae) imposuit.

 Administratio 
250px|thumb|Tabula Cretae anno 1861 divulgata
Creta una cum parvis insulis circumsitis est una e tredecim regionibus (περιφέρεια) Graeciae. Sedes regionis est urbs Heracleum, gubernator ab die 1 Ianuarii 2011 est Stauros Arnautaces (PASOK). Regio in quattuor "Unitates regionales" (Περιφερειακή Ενότητα) divisa est, quae - quamvis vi politica carentes - territora pristinorum nomorum obtinent et certum numerum legatorum in consilium regionale demittunt:   

 Unitas regionalis  IncolaeCensus anni 2001, fons: Gentilicium officium statisticum Graeciae (ΕΣΥΕ), (PDF 875 KB)  Sedes in consilio regionali  Demi Cydonia 150 387 13 Apocoronas, Cydonia, Gaudus, Cantanus-Selinus, Cissamus, Platanias, Sphacia Heracleum 292 489 25 Archanae-Asterusia, Chersonesus, Phaestus, Gortyna, Heracleum, Malebizium, Minoa Pediada, Biannus Lasithium 76 319 6 Sanctus Nicolaus, Hierapetra, Lasithii planities, Sitia Rhithymna 81 936 7 Sanctus Basilius (vide etiam Placias), Amarium, Anogia, Mylopotamus, Rhithymna

 Montes 
 Ida (mons Cretae)
 Dicte
 Cadistus
 Albi montes

 Mythologia 
 Cretae Iupiter et natus et a matre in speluncam quandam abditus esse dicitur, ne a Saturno patre devoraretur.
 Illuc Europam etiam filiam regis Poenorum a Iove in tauri speciem converso abductam esse fama est, quo loco deo raptori Minoa regem Cretensium enixerit.
 Daedalus architectus optimus Cnossi in urbe Cretae labyrinthum prius aedificavisse traditur, quam una cum Icaro filio infelici alis factis Italiam versus evolaverit.
 Minoa autem Minotaurum privignum suum in labyrintho inclusisse narrant. Denique Thesea filium regis Atheniensium Ariadna filia Minois iuvante monstrum illud occidisse.

 Alimenta typica 
 Caseus Grabiera Cretes
 Caseus Pechtogalo Chanion
 Caseus Xynomyzethra Cretes

 Notae 

 Bibliographia 
 Th. Detoraces, Ιστορία της Κρήτης. Heraclei 1990.
 H. van Effenterre, La Crète et le monde grec de Platon à Polybe, de Boccard, 1948  (Bibliothèque des Écoles françaises d'Athènes et de Rome; CLXIII) Recensio critica
 Basilius Psilaces, Ιστορία της Κρήτης από της ανωτάτης αρχαιότητος μέχρι των καθ' ημάς χρόνων. 4 voll. Chaniae 1899-1910.
 Stergius S. Spanaces, Η Κρήτη. 2 voll. Heraclei 1964.

 Cnossus
 Res Publica Cretica
 Index procuratorum Cretae
 Scriptura Linearis A

 Nexus externi 

!
Categoria:Peripheriae Graeciae