Абдуррахман ас-Судейс

Абдуррахман ибн Абдулазиз ас-Судейс (; 1962-жылы 23-ноябрда туулган), ас-Судейс деген ат менен кеңири таанымал — Сауд Арабиясынын Мекке шаарындагы Харам мечитинин башкы имамы жана хатиби; Эки Ыйык мечиттин (Харам жана Пайгамбар мечитинин) диний иштери боюнча башчысы; атактуу Куран карысы.

2005-жылы Дубай эл аралык Куран сыйлыгы тарабынан "Жылдын ислам инсаны" деп табылган. Ас-Судейс өз хутбаларында исламдын "жардырууларга жана терроризмге" каршы экенин айтып, дин аралык тынч диалогго чакырат. Ошол эле учурда, ал мусулман эместерге, өзгөчө жөөттөргө карата айткан кескин билдирүүлөрү үчүн көп сынга алынган.

 Өмүр баяны жана билими 
Абдуррахман ас-Судейс 1962-жылы Сауд Арабиясынын Аль-Касим провинциясындагы Аль-Букайрия шаарында туулган. Ал Аназза уруусунан чыккан. 12 жашында Куранды толук жаттаган.

Эр-Риядда өскөн. 1979-жылы Эр-Рияддагы илимий институтту "эң жакшы" деген баа менен аяктаган. 1983-жылы Эр-Рияд университетинен (азыркы Король Сауд университети) шариат боюнча бакалавр даражасын алган. 1987-жылы Имам Мухаммад ибн Сауд Ислам университетинде ислам негиздери боюнча магистрдик диссертациясын жактаган. 1995-жылы Умм аль-Кура университетинде "Абу аль-Вафа ибн Акил аль-Ханбалинин "Усул аль-фикхтеги так түшүндүрмөсү": изилдөө жана иликтөө" деген темада докторлук (PhD) диссертациясын эң жакшы баа менен коргогон. Кийинчерээк ушул эле университетте усул аль-фикх боюнча профессор илимий наамын алган.

 Эмгек жолу 

 Харам мечитинин имамы 
1984-жылы, болгону 22 жашында, падышанын жарлыгы менен Харам мечитине имам жана хатиб болуп дайындалган. Ал алгачкы жолу 1404-хижрий жылдын 22-шаабанында (1984-ж. июль) аср намазына имамдыкка өткөн. 1994-жылдан 2006-жылга чейин жана кийинчерээк дагы бир нече жыл шейх Сауд аш-Шурейм менен бирге таравих намаздарын өткөп, аларды "Харамдын эгиздери" деп аташкан.

 Эки Ыйык мечиттин иштери боюнча төрагалыгы 
2012-жылы 8-майда падышанын жарлыгы менен "Эки Ыйык мечиттин иштери боюнча башкы төрага" болуп, министр даражасында дайындалган. 2023-жылы жаңыдан түзүлгөн "Харам мечитинин жана Пайгамбар мечитинин диний иштери боюнча башчысы" кызматына дайындалган.

 Көз караштары жана сын-пикирлер 

 Терроризмге жана экстремизмге каршы чакырыктары 
Ас-Судейс өз хутбаларында ислам жаштарына өзүн-өзү өлтүрүүгө жана ислам өлкөлөрүндө жашаган мусулман эместерге кол салууга тыюу салынганын үйрөтүү керектигин билдирген. Ал "мыйзамдуу жихад менен тынч жашаган адамдарды коркутууну чаташтырбоого" чакырган. Ошондой эле, ал исламда экстремизмге жана сектантчылыкка орун жок экенин айтып, мусулмандарды Палестина, Ирак, Кашмир жана Ооганстан сыяктуу аймактардагы көйгөйлөрдү диалог аркылуу чечүүгө үндөгөн.

 Жөөттөр тууралуу айткандары 
Анын кээ бир билдирүүлөрү эл аралык деңгээлде катуу сынга алынган. 2002-жылдын 19-апрелиндеги хутбасында ал жөөттөрдү "адамзаттын акыр-чикири", "дүйнөнүн келемиштери", "пайгамбарларды өлтүргүчтөр", "маймылдар жана чочколор" деп атап, аларды жок кылуу үчүн дуба кылган. Бул сөздөрүнөн улам ал антисемит катары сыпатталып, АКШ жана Канадага кирүүсүнө тыюу салынган.

Бирок, 2020-жылы БАЭ менен Израилдин ортосунда мамилелерди нормалдаштыруу келишиминен кийин, ас-Судейс өзүнүн позициясын өзгөртүп, жөөттөргө карата "жалындуу эмоциялардан" алыс болууга жана аларга "жакшы мамиле кылуу" аркылуу исламга чакырууга үндөгөн. Ал Пайгамбардын өзү жөөт кошунасына жакшы мамиле кылганын мисал келтирген.

 Сыйлыктары 

 2005-жылы Дубай эл аралык Куран сыйлыгы тарабынан "Жылдын ислам инсаны" деп табылган. Сыйлыкты кабыл алып жатып, ал: "Исламдын жана мусулмандардын чакырыгы – бул жөнөкөйлүк, адилеттүүлүк, коопсуздук, туруктуулук, боорукердик жана ынтымак", - деген.

 Булактар