Август көтөрүлүшү (Грузия)

Август көтөрүлүшү (грузинче: აგვისტოს აჯანყება, agvistos adjanq’eba) — 1924-жылдын 28-августунан 5-сентябрына чейин Грузин ССРинде болгон антисоветтик көтөрүлүш. Көтөрүлүш ийгиликсиз аяктап, өлкөнү Совет өкмөтү басып алган.

 Фон 
Кызыл Армия Грузиянын борбору Тбилиси шаарын 1921-жылдын 25-февралында басып алган. Андан кийин Советтик Социалисттик Республикасы жарыяланып, меньшевиктер өкмөтү сүргүнгө айдалган.

1921-жылдын 13-октябрында кол коюлган Карс келишиминин натыйжасында Грузия өзүнүн советтик аймактарынын көп бөлүгүн Түркияга, айрым жерлерин Россия СФСР, Армян ССРи жана Азербайжан ССРине берүүгө аргасыз болгондон кийин, советтештирүү саясаты жана аракеттери ар кандай даттануулар жаңы режимге каршы кеңири таралган каршылыктарды жаратты.

 Көтөрүлүш 
Грузиянын Советтер Союзунан эгемендигине жетишүү максатын көздөгөн көтөрүлүштү Грузиянын (меньшевиктер) социал-демократиялык партиясы жетектеген антисоветтик саясий уюмдардын блогу болгон "Көз карандысыз Грузия комитети" жетектеген. Ал 1921-жылдын башында Грузиянын Демократиялык Республикасына каршы согуштук өнөктүгү учурунда Советтик Россиянын Кызыл Армиясы Грузияда орнотулган большевиктердин режимине каршы үч жылдык күрөштүн туу чокусун чагылдырган.

 Аякталуусу 
Грузин большевиктери Иосиф Сталин менен Григол Орконикидзенин командачылыгындагы Кызыл Армия жана Чека отряддары көтөрүлүштү басып, массалык чабуулдарда миңдеген грузин жарандарын өлтүрүшкөн. Август көтөрүлүшү алгачкы Совет бийлигине каршы эң ири көтөрүлүштөрдүн бири болгон жана анын ийгиликсиз болушу Грузияда Совет бийлигинин биротоло үстөмдүгүн көрсөткөн.

Оппозиция тараптагы согушта 3000ден 3500гө чейин адам өлгөнү болжолдонууда жана өлүм жазасына тартылгандардын жалпы саны 7000ден 10000ге чейин. Болжол менен 20 000 адам Сибирдин жана Орто Азиянын чөлдөрүнө жөнөтүлгөн. Коммунизмдин Кара китебинде (Гарвард университетинин басмасы, 1999) жазылган эң акыркы билдирүүлөр боюнча 29-августтан 5-сентябрга чейин 12 578 адам өлтүрүлгөн.

 Макала боюнча басылмалар 






 Булактар 

 Тышкы шилтемелер 

Категория:Грузия
Категория:Көтөрүлүштөр
Категория:Согуштар
Категория:Совет тарыхы
Категория:Тарых