Махмуд Дарвиш

Махмуд Дарвиш – Палестинанын улуттук акыны катары эсептелген палестиналык акын жана жазуучу.

1988-жылы Дарвиш Палестинанын Эгемендүүлүк Декларациясын жазган, ал Палестина мамлекетин түзүү үчүн расмий декларация болгон. Дарвиш эмгектери үчүн көптөгөн сыйлыктарга ээ болгон. Поэтикалык чыгармаларында Дарвиш Палестинаны Бейиштин жоголушу, төрөлүү жана кайра тирилүү, анан ажырап калуу менен сүргүндүн азабынын метафорасы катары изилдеген. . Ал "Исламдагы саясий акындын салтын, аракети поэзия болгон адамды" камтыган жана чагылдырган деп мүнөздөлгөн . Ал ошондой эле Израилде жана Палестина аймактарында бир нече адабий журналдарда редактор болуп иштеген. Дарвиш араб тилинде жазган, ошондой эле англис, француз жана ивритче сүйлөгөн.

 Өмүр баяны 
Махмуд Дарвиш 1941-жылы Батыш Галилеядагы аль-Бирва шаарында  Салим менен Хурея Дарвиштин экинчи баласы болуп төрөлгөн. Анын үй-бүлөсү жер ээлери болгон. Апасы сабатсыз болгон, бирок ага чоң атасы окууну үйрөткөн. Накба учурунда анын айылын Израил аскерлери басып алып, үй-бүлөсү Ливанга, адегенде Жеззинге, андан кийин Дамурга качкан. Алардын айылы IDF    тарабынан баскынга алынган жана талкаланган. Бул аракет тургундары жаңы еврей мамлекетинин ичиндеги үйлөрүнө кайтып келбөөсүн көздөгөн .

Бир жылдан кийин Дарвиштин үй-бүлөсү Израилдин Акра аймагына кайтып келип, Дейр аль-Асадга отурукташкан. Дарвиш Жадейдиден эки чакырым түндүктө жайгашкан Кафр Ясиф шаарындагы орто мектепте окуган. Акыры Хайфага көчүп кеткен. Израилдин 1952-жылкы жарандык мыйзамы Израилдеги палестиналык арабдарга жарандык бергени менен, Дарвиш жана анын үй-бүлөсүнө эч качан жарандык берилген эмес, алар Израилдин жарандары эмес, резиденти деп эсептелген. 

Ал 19 жашында "Асафир била ажниха" же "Канатсыз чымчыктар" аттуу биринчи поэзия китебин чыгарган. Ал алгач ырларын Израилдин Коммунисттик партиясынын «Аль Жадид» адабий басылмасында жарыялап, акырында анын редактору болгон. Дарвиш Израилдин Коммунисттик партиясынын Раках мүчөсү болгон. Кийинчерээк ал Израилдин жумушчу партиясы ( Мапам ) тарабынан чыгарылган «Аль Фажр» адабий мезгилдүү басылманын редакторунун жардамчысы болгон.

Дарвиш 1970-жылы Израилден Советтер Союзуна ( СССР ) окуу үчүн кеткен. Ломоносов атындагы Москва мамлекеттик университетинде бир жыл окуган. Кийинчерээк 1971-жылы Каирге көчүп келип, ал жерде күнүмдүк ал-Харам гезитинде иштеген.

Ал 1973-жылы Палестинаны боштондукка чыгаруу уюмуна киргенде Израилге кайра кирүүгө тыюу салынган. Бейрутта, 1973-жылы, ал ай сайын чыгуучу Shu'un Filistiniyya ( Палестина иштери ) журналын редакторлоп, Палестинаны боштондукка чыгаруу уюмунун Палестина изилдөө борборунда директор болуп иштеген. Ливан согушунан кийин Дарвиш "Касидат Бейрут" (1982) жана Мадих ал-зилл ал'али (1983) саясий поэмаларын жазган. Дарвиш 1987-жылы Палестинаны боштондукка чыгаруу уюмунун Аткаруу комитетине шайланган. 1988-жылы ал Палестина элинин көз карандысыздык декларациясы катары арналган манифест жазган.

1993 - жылы Дарвиш Осло келишимине каршы чыгып, Палестинаны боштондукка чыгаруу уюмунун Аткаруу комитетинен кеткен . Кийинчерээк ал мындай деп айтканы бар: «Мен келишимде Израилдин көйгөйлөрүнө Израилдик чечимдерди гана көрдүм жана Израилдин коопсуздук маселелерин чечүүдө ПЛО өз ролун аткарышы керек болчу.».

1996-жылы ал кесиптеши Эмил Хабибинин жаназасына катышуу үчүн кайтып келип, Хайфада төрт күн калууга уруксат алган. Палестинаны боштондукка алуу уюмунан кеткендигине байланыштуу ага Батыш Шериада жашоого уруксат берилип, Рамаллага көчүп кеткен .

Дарвиш эки жолу үйлөнүп, ажырашып кеткен. Анын биринчи аялы жазуучу Рана Каббани болгон. Алар ажырашкандан кийин, 1980-жылдардын ортосунда, ал египеттик котормочу Хаят Хиниге үйлөнгөн. Анын балдары болгон эмес. Дарвиштин ырларынын «Ритасы» Хайфада жашап жүргөндө жакшы көргөн еврей аял болгон; ал француз журналисти Лоре Адлер менен болгон маегинде анын аты Тамар Бен-Ами экенин ачыктаган.  Бул мамилелер кинорежиссер Ибтисам Мараананын "Жаз! Мен арабмын" тасмасынын темасы болгон.

Дарвиште жүрөк оорусу катталган. 1984-жылы инфаркт болгон. Ал 1984 жана 1998-жылдары жүрөгүнө эки жолу операция жасалган.

Анын Израилге акыркы сапары 2007-жылдын 15-июлунда, Хайфадагы Кармел тоосундагы аудиторияда өткөн поэзия концертине катышуу үчүн болгон. Ал жерде ФАТХ менен ХАМАСтын ортосундагы фракциялык зомбулукту “көчөдөгү жанкечтилик аракети” деп сындаган.

 Шилтемелер 

Категория:Өлгөндөр 2008-жылы
Категория:Туулгандар 1941-жылы