Баскыч (кылдуу аспап)

Баскыч — кыл аспаптын (домра, домбра, балалайка, мандолина, кобза ж.б.) моюнундагы кууш туурасынан кеткен тилке, аткаруучулар ойногондо кылдарды басып, үндөрдүн бийиктигин өзгөртүшөт.

Көпчүлүк батыш аспаптарында ладалар – бул моюнга киргизилген металл тилкелер. Тарыхый жана кээ бир европалык эмес аспаптарда ладалар – бул моюнга оролгон кыл бөлүктөрү.

Кийинки баскыч жубу менен мурункусунун узундугунун катышы ар дайым бирдей 1.059463 түзөт. Ошентип, он экинчи баскыч кылды экиге бөлөт. Башкача айтканда, он экинчи баскычка басылган кыл ачык баскычка караганда бир октава жогору угулат.

 Баскычтарды колдонуу 
link=https://uk.wikipedia.org/wiki/%D0%A4%D0%B0%D0%B9%D0%BB:Frets,_guitar_neck,_C-major_chord.jpg|thumb|Гитаранын моюнундагы баскычтар
Иш жүзүндө музыканттар чындыгында баскыч деген термин менен металлдын эки жанаша тилкесинин ортосундагы мейкиндикти айтышат, анткени музыканттын манжасы кылды баскычтардын ортосундагы баскычтын бетине басат, ал эми тилкенин өзүнө эмес. Кылды баскычка басуу менен музыкант анын узундугун кыскартат, натыйжада анын үнү көтөрүлөт - кылдын төмөнкү гайкадан кысылган баскычка чейинки бөлүгү гана угулат.

Баскычтардын болушу аспапка белгилүү бир артыкчылыктарды жана кемчиликтерди берет. Металл баскыч кылдын термелүүсүн күчөтөт жана узартат - манжанын жумшак төшөгүнө бир учунда турган кылдын үнү тезирээк басаңдайт. Ладдардын дагы бир артыкчылыгы - алар стандарттуу бийиктиктеги үндөрдү чыгарууну жеңилдетет, бул аккорддорду ойноону өзгөчө жеңилдетет. Башка жагынан алганда, белгиленген гаммага байланган музыканттын бийиктикти өзгөртүү мүмкүнчүлүгүн чектейт. Ичке ладдары бар аспаптарда үндүн бийиктиги манжанын ладдан ладга кылга басымына жараша өзгөрүшү мүмкүн. Бирок, мындай ыкмалар ладсыз аспаптар үчүн көбүрөөк ылайыктуу. Джаз жана рок-гитарачылары колдонгон дагы бир ыкма - кылды капталга тартуу.

Айрым аспаптардын баскычтуу жана баскычсыз түрлөрү бар. Мисалы, баскычсыз бас-гитаралар бар, алар бул жагынан контрабаска окшош. Баскычсыз гитаралар да кээде кездешет.

Категория:Музыкалык аспаптар