Таормина

Таормина ( [ta.orˈmiːna]) — Сицилиядагы эң кооз туристтик шаарлардын бири. Ал Италиянын чыгыш тарабындагы Мессина провинциясында жайгашкан, Этна жанар тоосунун жана Иония деңизинин кооз көрүнүштөрү менен белгилүү. 

 Калкы 
2024-жылкы калкы  10 465 киши болгон.  

 Этимологиясы 
Таормина шаарынын аталышынын келип чыгышы боюнча бир нече версиялар бар. Биринчи версияга ылайык, шаар () (Tauromenion) сөзүнөн алынган болушу мүмкүн. Бул сөз грек тилиндеги taurus(ταῦρος) – "токтоо" же "бука" жана menos (μένος) – "кубат" же "күч" деген сөздөрдөн келип чыккан деп эсептелет. Бул аталыш "Тауро тоосундагы конуш" дегенди билдирет. Таормина шаарынын биринчи грек колониялары чыгыш тарабынан келген жана алар Эгей деңизиндеги Наксос аралынан келгендиги үчүн, бул жердеги биринчи колония да Наксос деп аталган (бүгүнкү күндө Джардини Наксос аттуу чакан шаар жана темир жол станциясы бар).

Экинчи версияга ылайык, сикулдар, ушул аймакта байыркы элдердин бири, шаардын атын өзү беришкен. Алар бул жерди Tauromenion деп атап, "Тауро тоосундагы жер" деп түшүндүрүшкөн. Тарыхчы Диодордун айтымында, шаардын аталышын сикулдар өзү берген. Жээктеги гректерге Тауро тоосу менен окшош келген чоң аскалуу жер болгондуктан, сикулдар өз жерлерин таштап, бул жерде жаңы жерге кыштап калууга мажбур болушкан.

Үчүнчү версияга караганда, Таормина аталышы мифологиялык Минотаврга байланыштуу болушу мүмкүн. Минотавр грек мифологиясындагы белгилүү жаныбар болуп, шаардын аты ушул мифологиялык кейипкерден алынган деп айтылат. 

 Тарыхы 
Таормина алгач Сикулдар тарабынан байыртан эле отурукташтырылган. Алар б.з.ч. 4-кылымда Наксостогу грек калкы менен биригишкен. Шаар Сиракуздын вассалы катары узак убакыт гүлдөп-өнүккөн, кийинчерээк римдиктердин колуна өткөн. Византия доорунда убактылуу провинциянын борбору болуп, арабдардын колуна өткөн акыркы сицилиялык шаар болгон. Орто кылымдарда бир катар саясий толкундоолордон улам шаар кыйроого учурап, акырындап маанисин жогото баштаган. Бирок, 19-кылымда кайрадан эс алуу жайы катары ачылып, бүгүнкү күнгө чейин гүлдөп-өнүгүп келе жатат.

 Байыркы доордогу Таормина 
Сикулдар азыркы сепил жайгашкан Таурус тоосуна отурукташып, б.з.ч. 735-жылы негизделген грек шаары Наксос менен жакшы мамиледе болушкан. Сиракуздун башкаруучусу Дионисий I Наксосту кыйратканда, Сикулдар грек качкындарына баш калкалоого уруксат беришкен. Бирок, кийинчерээк Сиракуздун башкаруучусу бул жерди да басып алган. Б.з.ч. 358-жылы тарыхчы Тимейдин атасы Андромахус биринчи жолу шаарды грек башкаруучу катары башкарып калган. Сиракуздун союздашы катары шаар экономикалык жана маданий өнүгүүгө жетишкен. Бирок, андан кийин Карфагендиктердин, ал эми Биринчи Пуникалык согуштан кийин римдиктердин башкаруусуна өткөн.

Рим доорунда Таормина "Civitas foederata" макамын алып, дагы бир гүлдөп-өнүккөн мезгилди башынан кечирген. Бирок, Биринчи Кулдар согушунда шаар кулдардын негизги чептеринин бири болуп, Юлий Цезарь өлтүрүлгөндөн кийин Секст Помпейге кошулган. Кийинчерээк Октавиан жеңишке жеткенде, шаар тургундары сүргүнгө айдалган.
 Орто кылымдан бүгүнкү күнгө чейин 
Арабдар Сицилияны басып алганда, Таормина убактылуу Византиянын Сицилия провинциясынын борбору болгон. Бирок, 902-жылы шаар арабдардын колуна өтүп, алар башкарууну толугу менен колго алышкан. 962 жана 969-жылдары чыккан эки ири козголоңдон кийин арабдар Таорминаны кыйратып, кайрадан курушкан. Норманндар бийликке келгенде шаар кайрадан маанилүү борборлордун бирине айланган. 1410-жылы Сицилия парламенти жаңы падышаны тандаш үчүн ушул жерде чогулган. Бирок, кийинчерээк испандар жана француздар келгенден кийин Таормина акырындап маңызын жоготкон. 19-кылымда шаар кайрадан эс алуу жайы катары ачылып, туризмдин өнүгүшү менен чыгыш Сицилиянын эң популярдуу курортторунун бирине айланды.

 Ажайып жайлары 

 Таормина кафедралдык собору 
Таормина кафедралдык собору шаардагы араб жана испан таасирлеринин жыйындысын чагылдырат. Ал башында арабдардын башкаруусунда мечит катары курулган, кийинчерээк норманддар бийликке келгенде католиктик кафедралдык соборго айланган. Ар кандай маданияттардын архитектуралык элементтеринин айкалышы шаар жана Сицилия тарыхынын татаал көрүнүшүн чагылдырат. 1400-жылдар чамасында XIII кылымдагы чиркөөдүн үстүнө курулган Таормина дуомосы бир нече жолу ремонттон өткөн. Бирок, ал Сицилиянын роментика-готикалык стилиндеги өзгөчөлүктөрүн сактап калган. Жоон жана бекем баллистиктер менен курулган дуомо аскердик калаага окшош көрүнөт.

 Таорминадагы Антикалык Театр 
Шаардын эң белгилүү тарыхый жана маданий объектиси болуп эсептелет. Антикалык театр грек маданиятынын бай мурастарын чагылдырган, Театр таормина деңизинин жана Этна тоосунун көз жоосун алган табиятын фон кылып курулган. 3-кылымдын аягында б.з.д. гректер тарабынан негизделген жана анын негизги функциясы драмалык көрсөтүүлөр менен гладиатордук күрөштөрдү өткөрүү болгон. Театр 5,400 адамга чейин сыйдыра алат жана бүгүнкү күндө да концерттерди жана иш-чараларды өткөрүү үчүн колдонулат. 

 Корсо Умберто I 
Таормина шаарынын негизги көчөсү, Сицилиянын орто кылымдардагы тарыхын жана архитектурасын чагылдырган тартымдуу жерлердин бири. Бул көчө орто кылымдык имараттар, чирквалар жана дүкөндөр менен капталган, бул өз кезегинде шаар тургундарынын жашоо турмушунун көп кырдуу аспектилерин көрсөтөт.  Корсо Умберто I аталышы Италиянын падышасы Умберто I Савойскийге таазим кылат, ал 1878-1900-жылдары Италиянын падышасы болуп башкарган. Бул көчө мурдагы тарыхый Виа Валериянын бөлүгү болгон, ал Мессина менен Катанияны байланыштырган маанилүү жол катары кызмат кылган. Шаардын жүрөгүндө жайгашкан бул көчө бүгүнкү күндө туристтер үчүн негизги сейилдөө жери болуп саналат. 

 Булактар 

 Comune di Taormina(расмий сайт)

 Visit Taormina/La Storia di Taormina 
 Древний город-курорт Таормина и вулканическая Катания
 Insight vacations/Fascinating Sicilian history to discover in the ancient town of Taormina by Leanne Williams 
 Villa Scimone/A Brief History of Taormina  
 Zainoo/History of Taormina (тарыхы)