Бонайре

Бонайре, ошондой эле Бонэйр (нидерл. Bonaire, айтылышы [boːˈnɛːr(ə)]; папиам. Boneiru, [buˈneiru] же [boˈnɛiru]) –  Кариб деңизинде жайгашкан арал, ал Нидерланддын (Нидерланд Королдугунун) атайын муниципалитети болуп эсептелет. Аруба, Бонайре жана Кюрасао ABC аралдарын түзөт, алар Венесуэланын жээгинен 80 км аралыкта жайгашкан"Map of Bonaire". Caribbean Islands Maps and Guides. 2015-12-18. Archived from the original on 2023-05-29. Retrieved 2019-03-20.. Бонайренин расмий тили — нидерланд тили, бирок жергиликтүү калк негизинен папиаменто тилинде сүйлөйт.

Калкы – 25 133 адамды түзөт (2024)Statistics Netherlands "Caribbean Netherlands; population, sex, age, country of birth; 2011-2024". Өзгөртүлгөн күнү: 12 май 2024, 15:30  . Административдик борбору жана эң чоң шаары — Кралендейк. Эң эски конуш — Ринкон, ал Кралендейктин түндүк-батышында жайгашкан. Конуш XVI кылымдын башында испандыктар тарабынан негизделген.

 География 
Бонайре Венесуэланын жээгинен болжол менен 80 чакырым алыстыкта жайгашканOverseas countries and territories association "About Bonaire".  7 май, 2025 каралган . Аралдын аянты 288 км² World Atlas, "Bonaire". 23 март, 2021 жарыяланган  . Бонайре аралынын түзүлүшү вулкандык тектердин өзөгүнөн турат, алар негизинен карбонат тектери жана ага байланыштуу жээгиндеги маржан рифтери менен капталган. Аралдын түндүк бөлүгү тоолуу, эң бийик тоосу Брандарис тоосу – 240 м. Аралдын тущтүк бөлүгү негизинен тегиз. Аралдын түштүк-чыгыш тарабында ак туз пирамидаралы жайгашкан. Күн нуру менен туз өндүрүүчү бул жай, Кариб деңизиндеги эң чоң ишканалардын бири болуп саналат жана азыркы учурда Миннеаполис (Миннесота) шаарында жайгашкан Cargill компаниясына таандыкForbes "The Surprising Story Of Bonaire's Salt Pyramids". 18 апрель, 2019 жарыяланган. Аралдын түштүк бөлүгүндө Лак Бэй тайыз булуңунда чоң мангр токойлору жайгашкан. Бонайренин жээгинде көптөгөн лагуналарды жана куймаларды кездештирүүгө болот, алардын эң чоңу — Гото көлү. Температура орточо 28 °C чамасында болот; таза жана кургак чыгыштан соккон пассат шамалдары жылына 500 ммден аз жамгыр алып келетBritannica "Bonaire" 9 май, 2025 каралган. Бонэйр аралынын жанында Клейн-Бонэйр (Кичинекей Бонэйр) – адамдар жашабаган аралча жайгашкан.      

Бонэйр аралынын фаунасы ар түрдүү жаныбарларга бай. Бул жерде кескелдириктер, фламинголор, жарганаттар,  игуаналар, 200гө жакын канаттуу түрлөрү жана жапайылашкан эчкилер кездешетEcosystems in the Sky "Bonaire Birds". 18 декабрь, 2019 . Аралды курчап турган сууда 450дөн ашуун балык түрлөрү, төрт түрдүү деңиз ташбакалары жана болжол менен 70 түрдөгү суу өсүмдүктөрү катталган.      

 Тарых 
1499-жылы Америго Веспуччи экспедициясы менен Бонэйрди ачкан. Бирок бул жерлерде Америго келгенге чейин эле индейлер жашап келишкен. Бүгүнкү күндө дагы Бонэйрдин түндүк бөлүгүндөгү бир нече жерден индейлердин сүрөттөрүн көрүүгө болот. Испания Бонэйрди болжол менен бир кылымга жакын убакыт ичинде колония катары башкарган. 16-кылымдын башында испандардын башкаруусунан 1636-жылы голландиялыктар күч менен өз колуна алышкан. 1954-жылга чейин (19-кылымдын башындагы кыска мөөнөттүү англиялык оккупацияны эсепке албаганда) Бонэйр Голландиянын колониясы болуп келген. 1954-жылдан бери ал Нидерланд Королдугунун курамындагы автономдуу аймак катары иштеп келген, ал эми 2010-жылдан тартып «өзгөчө муниципалитет» макамын алганJusticeInfo.Net "Bonaire: a history of slavery, a present of social inequalities".      

Колониялык доордо Бонайре кул базары катары кызмат кылып, Кюрасаонун плантациялык экономикасы үчүн кулдарды камсыздаган. Калктын көпчүлүгү кулчулукка алынган африкалыктардан тараган, калганы болсо Кариб индейлеринен, испан жана голландиялык отурукташуучулардан ар кандай айкалышта келип чыккан. Калктын басымдуу бөлүгү рим-католик динин тутунат.    

 Галерея 

 Булактар 

Категория:Аралдар
Категория:Бонайре
Категория:Нидерланд
Категория:Бонайре, Синт-Эстатиус жана Саба