Сауд риялы

Сауд риялы — Сауд Арабия падышалыгынын расмий акча бирдиги. ISO 4217 стандарты боюнча тамга коду — SAR, сандык коду — 682. Расмий белгиси —  SR, эмитенти — Сауд борбордук банкы. Бир сауд риалы 100 халалдан турат.

 Тарыхы 
Араб жарым аралында, азыркы Сауд Аравиясынын аймагында падышалык түзүлгөнгө чейин Осмон империясынын акча бирдиги жана негизинен Мария Терезанын талери  колдонулган. Ошондой эле Индия рупийи да жүгүртүлгөн.

Сауд Арабия падышалыгы негизделгенден кийин, Сауд риалы расмий улуттук валюта катары киргизилген. Башында бул валютанын монеталары күмүштөн жасалган.

1950-жылдары мунай өндүрүшү өскөндөн кийин, риал алтынга байланган. Бул мамлекеттин экономикалык күчү өсүп жатканын көрсөткөн.

1986-жылы Сауд Арабиясы өз риалын АКШ долларынын курсуна байлоо чечимин кабыл алган. Бул курсту бекитүү $1 = 3,75 сауд риалына барабар деп белгиленген жана ал азыркыга чейин дээрлик өзгөрүүсүз колдонулуп келет. Бул режим негизинен өлкөнүн финансылык туруктуулугун жана мунай соодасынан түшкөн кирешенин туруктуулугун камсыз кылууга багытталган.

Азыр Сауд Арабиясы Валюталык кеңеш режиминде иштейт, бул өлкөнүн акча-кредит саясатын жөнгө салат. Бул режимде улуттук валютанын көлөмү тышкы валюталык резервдерге (негизинен доллар) толугу менен байланыштуу болот.

 Монеталар 
1928-жылга чейин жүгүртүүдө Мария Терезиянын талери жана англиянын алтын соверендери болгон. Күмүштөн жасалган риял 1928-жылдан тартып чыгарыла баштаган, бул монеталарда таза күмүштүн салмыгы 19,96 г болгон. 1936-жылдан тартып риялдагы күмүштүн салмагы 10,69 г чейин азалтылган. 1960-жылга чейин бир риял 22, кийин — 20 кершке бөлүнгөнНумизматический словарь. 1952-жылдын 22-октябрынан тартып Сауд Аравиясынын улуттук алтындан жасалган сауд соверени монеталары чыгарылып баштаганНумизматический словарь. РИЯЛ. Сауд соверенинин курамындагы алтын англия соверенинин курамындагы алтындын салмагына бараабар болгон (7,98805 г).  Азыркы учурда монеталар күнүмдүк жашоодо дээрлик колдонулбайт, соода-сатык учурларда товар наркы риялга чейин тегеректелетSaudipedia. Timeline of the Saudi Currency.

 Банкноттор 
Алгачкы Сауд Арабиясынын банкноттору 10 риал номиналында 1952-жылы ажыга барган зыяратчылар үчүн чыгарылган. Кийин жүгүртүүгө 1 жана 5 риял банкноттору киргизилген. Кийинки жылдары жалпысынан беш эмиссия жүргүзүлгөнSaudi Central Bank. The Historical Framework of the Currency of Saudi Arabia. Ар бир жаңы банкнотто мамлекетти башкарган  падышанын сүрөтү түшүрүлгөнThrough the Hands of Time: Seven Decades Evolution of the Saudi RiyalSaudipedia. Royal Family.
1953-1956-жылдардагы серияСүрөтНоминалӨлчөмү
(мм)ТүсүСүрөттөөмөсүЧыгарылган жылдарыАверсРеверсАверсРеверсСуу белгиси127x127px127x127px1127×72күрөң
кызылСуэц каналынын шлюзуСауд Арбиясынын герби«Haj Pilgrim Receipt» монограммасы1956156x156px156x156px5156×66көкдау1954138x138px138x138px10138×66жашылСауд Арбиясынын гербиБанкноттун алтын менен камсыздалгындагы  жөнүндөгү араб, урду, перс, түрк жана малай тилдериндеги маалымат1953173x173px173x173px173×78жашылдауСауд Арбиясынын герби, номинал1954Сүрөттүн масштабы 1,0 миллиметрге 1,0 пикселди түзөт.+
 Биринчи серия 
1961-жылдагы серияСүрөтНоминалӨлчөмү
(мм)ТүсүСүрөттөөмөсүБасып чыгарылгын датасыКолдонуудан чыгарылган датасыАверсРеверсАверсРеверсСуу белгиси128x128px128x128px1128×62күрөңАрафат тоосуСауд Арбиясынын гербиСауд Арбиясынын герби1961-жыл 15-июнь1971-жыл 24-июнь157x157px157x157px5157×66көкМасмак чеби165x165px165x165px10165×70жашылЭки дау кайыгы жана Жидда порту170x170px170x170px50170×78кызгылтМунай секиси176x176px176x176px100176×86кызылСауд Арабиясынын Мажлисинин алдындагы аянтСүрөттүн масштабы 1,0 миллиметрге 1,0 пикселди түзөт.+
 Экинчи серия 
1966-жылдагы серияСүрөтНоминалӨлчөмү
(мм)ТүсүСүрөттөөмөсүЧыгарылган жылдарыАверсРеверсАверсРеверсСуу белгиси128x128px128x128px1128×62кызгылт көкСауд Арабиясынын Тышкы иштер министрлигинин Жиддадагы имаратыСауд Арбиясынын гербиСауд Арбиясынын герби1966146x146px146x146px5146×66жашылДаммам аэропортуДаммамдагы деңиз порту158x158px158x158px10158×70бозАль-Харам мечитиМечиттин жанындагы колоннада170x170px170x170px50170×78күрөңСауд Арбиясынын гербиФиниковая ферма176x176px176x176px100176×82кызылПадыша сарайыМунай өнөр жайыСүрөттүн масштабы 1,0 миллиметрге 1,0 пикселди түзөт.+

 Үчүнчү серия (Фейсал доору) 
1976-жылдагы серияСүрөтНоминалӨлчөмү
(мм)ТүсүСүрөттөөмөсүЧыгарылган жылдарыАверсРеверсАверсРеверсСуу белгиси130x130px130x130px1130×65күрөңФайсал II падышанын портрети,
Жабал аль-Нор тоосуДахран аэропортунун үстүнөн учуп бара жаткан Lockheed L-1011 TriStar учагыПадыша Фейсал II1977152x152px152x152px5152×70жашылФайсал II падышанын портрети,
сугат каналыЖизандагы ГЭСтин суу сактагычы164x164px164x164px10164×74кызгылт көкФайсал II падышанын портрети,
мунай платформасымунай иштетүүчү завод176x176px176x176px50176×76кочкул жашыл,
күрөңФайсал II падышанын портрети,
Масджид ан-НабавиМасджид ан-Набави1976182x182px182x182px100182×86көкАбдул Азиз падышанын портрети,
Аль-Харам мечитиАль-Харам мечитиСүрөттүн масштабы 1,0 миллиметрге 1,0 пикселди түзөт.+

 Төртүнчү серия (Фахд доору) 
1983-1984-жылдардагы серияСүрөтНоминалӨлчөмү
(мм)ТүсүСүрөттөөмөсүЧыгарылган жылдарыАверсРеверсАверсРеверсСуу белгиси134x134px134x134px1134×62саргылтымФахд и байыркы монетаГүлдөрПадыша Абдель-Азиз II1984145x145px145x145px5145×66кызгылт көгүшФахд жана даумунай иштетүүчү завод1983150x150px150x150px10150×68саргылтФахд жана чепилдин дубалыПальма152x152px152x152px20152×70сары, жашылПадыша Абдель Азиз, Куба мечити  (Медина)Жабаль аль-Нур1999155x155px155x155px50155×70жашылФахд, Асканын куполу мечитиАль-Акса мечити1983160x160px160x160px100160×72көгүш, саргылтымФахджана Мухаммед пайгамбардын мечитиМухаммед пайгамбардын мечити1984200163×74сары, жашылПадыша Абдель Азиз, Куба мечити  (Медина)Эр-Рияддагы Аль-Масмак сарайы1999166x166px166x166px500166×74кызгылт көкПадыша Абдель Азиз, КаабаАль-Харам мечити1983Сүрөттүн масштабы 1,0 миллиметрге 1,0 пикселди түзөт.+
 Бешинчи серия (Абдалла доору) 
2007-жылдын май айында Сауд Арабиясы жаңы акча эмиссиясын жүргүзгөн. Жүгүртүүгө 1, 5, 10, 50, 100 жана 500 риялдык банкноттор чыгарылган. Жаңы купюраларда падыша Абдалланын сүрөтү жайгаштырылган. Бирок мурдагы 500 риялдык банкнот өзгөртүүсүз калган. Эски банкноттор жаңы акчалар чыгарылган сайын жүгүртүүдөн акырындап алынган.Саудовская Аравия выпускает новые банкноты
2007-жылдагы серияСүрөтНоминалӨлчөмү (мм)ТүсүСүрөттөөмөсүСуу белгисиБасып чыгарылгын датасыАверсРеверсАверсРеверс133x133px133x133px1133×63ачык жашылVII кылымдагы алтын динар; Абдалла ибн Абдул-Азиз Аль СаудБорбордук банктын имаратыПадыша Абдалла, номинал31-декабрь 2007145x145px145x145px5145×66кызгылт көкМунай иштетүүчү завод; Абдалла ибн Абдул-Азиз Аль СаудАль-Жубайл портундагы танкер жана мунай терминалы2007-жыл июль 150x150px150x150px10150×68күрөңАль-Мораба падыша сарайы; Абдалла ибн Абдул-Азиз Аль СаудАбдул-Азиздин тарыхый борбору155x155px155x155px50155×70кочкул жашылАсканын куполу мечити; Абдалла ибн Абдул-Азиз Аль СаудИерусалимдеги Аль-Акса мечити2007-жыл 21-май160x160px160x160px100160×72кызылМасжид ан-Набави мечитинин жашыл куполу; Абдалла ибн Абдул-Азиз Аль СаудМасжид ан-Набави мечити500166×74көгүшКааба; Абдул-Азиз ибн Абдуррахман Аль СаудАль-Харам мечити2007-жыл сентябрь

 Салман доору 
2016-жылдын 26-декабрында Сауд Арабиясынын борбордук банкы падыша Салман ибн Абдул-Азиз Аль Сауддун сүрөтү түшүрүлгөн жаңы сериядагы банкнотторду чыгарган. Бул сериянын номиналдары 2007-жылкы сериядагыдай эле, бирок 1 риял номиналындагы купюра чыгарылган эмес. 500 риялдык банкнотто Сауд Арабиясынын негиздөөчүсү Абдул-Азиз ибн Абдуррахман Аль Сауддун сүрөтү жайгаштырылган. 2020-жылдын 4-октябрында алгачкы 5 риял номиналындагы полимер банкнота, ошондой эле G20га мүчө мамлекеттерге арналган 20 риялдык купюра чыгарылганSaudi Central Bank. SAMA introduces the Five Riyal denomination made of polymer ... and it will start circulating on October 5th                                            . 2021-жылдын 25-апрелинде Vision 2030 программасынын беш жылдыгына арналган 200 риялдык банкнота жүгүртүүгө чыгарылганSaudi Riyal History, Features & Facts.
2016-жылдагы серияСүрөтНоминалӨлчөмү (мм)ТүсүСүрөттөөмөсүСуу белгисиБасып чыгарылгын датасыАверсРеверсАверсРеверс145x145px145x145px5145×66кызгылт көкРуб-эль-Хали чөлүндөгү мунай иштетүүчү завод; падыша СалманГүлдөрПадыша Салман, номинал26-декабрь 2016-жыл5 (полимер)Сауд Арбиясынын герби26-октябрь 2020-жыл145x145px145x145px5 (полимер)Сауд Арбиясынын герби2024150x150px150x150px10150×68күрөңЧеп; падыша СалманЭр-Рияддын панорамасыПадыша Салман, номинал26-декабрь 2016-жыл152x152px152x152px20152×70зайтун сымал жашылПадыша СалманG20 мүчө өлкөлөрүнүн картасы4-октябрь 2020-жыл50155×70жашылАсканын куполу мечити; падыша СалманИерусалимдеги Аль-Акса мечити26-декабрь 2016-жыл160x160px160x160px100160×72кызылМасжид ан-Набави мечитинин жашыл куполу; падыша СалманМасжид ан-Набави мечити200160×74бозПадыша Абдул-АзизПравительственное здание Каср аль-Хукм, Эр-РиядПадыша Абдул-Азиз, номинал25-апрель  2021-жыл500166×74көгүшКааба; падыша Абдул-АзизАль-Харам мечити, Меке26-декабрь 2016-жыл

 Валюта курсунун режими 
Сауд Арабиясы улуттук валютасынын курсун кармап туруу үчүн Валюталык кеңеш режимин колдонот жана риялдын курсу АКШ долларына 3,75:1 курсу менен байланганInternational Monetary Fund. Saudi Arabia: 2011 Article IV Consultation—Staff Report; Public Information Notice on the Executive Board Discussion. Банктардагы алмашуу курстары расмий курстан бир аз гана айырмаланат: сатып алуу 3,74 жана сатуу болжол менен 3,77. 2007-жылдын сентябрында өлкө өз валютасынын курсун АКШ долларына байлоодон баш тартуу ниетин жарыялаганГазета.ru. Откажемся от доллара: Саудовская Аравия угрожает США. Кийинчерээк бул пландары ишке ашкан эмесLenta. Саудовская Аравия отказалась обваливать доллар.

 Булактар 

 Тышкы шилтемелер 

 مهام البنك المركزي السعودي