Чымбай (шаар)

Чымбай (, ) — шаары, Каракалпакстандагы Чымбай районунун акимий борбору (Өзбекстан).

 Тарыхы 
Чымбай 17-кылымда балыкчылардын жана малчылардын чеби катары курулган. 1976-77-жылдары каракалпак археологдору казуу иштеринин жүрүшүндө 7-8-кылымдарга таандык буюмдар табылган.

Тарыхый булактарда шаар алгач Шахтемир деп аталган. 1643-жылы Хива хандыгынын курамына кирген Арал деңизине чеп курулган. Чымбай деңиз жээгиндеги райондордун борбору болгон.

1740-жылы лейтенант Гладышев Шахтемирге келип, кийин мындай деп айткан: «Бул шаардагы үйлөр чоподон курулган, тегереги чуңкур менен курчалган, жанында көл бар, калк сууну кудуктан ичишет, шаардын айланасында жалгыз өскөн көчөттөр бар. камыш, деңиз менен шаардын аралыгы 2 күн».

1741-жылы маркшейдер Муравин түзгөн картада да Шахтемир көрсөтүлгөн. 1890-жылы мектеп жана медициналык пункт ачылган.

20-кылымдын биринчи чейрегинде шаарда 80 дүкөн болгон, Чымбай соодагерлери Орунбордон кездеме жана башка товарларды алып келишкен; 1907-08-жылдары беде уруктары жана башка продукциялар Орусияга, АКШга, Германияга экспорттолгон.

Бул мезгилде Чымбайда пахта цехтери, май заводдору, булгаары заводдору курулган. 1913-жылы беде уругун кайра иштетуучу завод ишке киргизилген.

1916-жылы падышалык бийликтин жергиликтүү тургундарды пайдалануусуна каршы калк көтөрүлүшкө чыккан. 1919-жылы Чымбайда жаңы мектептер ачылган.

Чымбай 1927-жылы айыл, 1974-жылы шаар статусун алган. 1980-жылы темир жол курулган.

 Географиясы 
Республиканын борбору Нүкүс шаарынан 56 км алыстыкта ​​жайгашкан.

 Акбалы 

 Жылдык орточо температурасы +11,9С°.
 Жылдык орточо шамалдын ылдамдыгы 2,4 м/с.
 Абанын жылдык орточо нымдуулугу 57%.

 Калкы 
1991-жылга карата шаардын калкы 28 800 адамды түзгөн.

 Инфратүзүмү 
Шаарда пахта тазалоочу жана тамак-аш кайра иштетүүчү заводдор, Каракалпак айыл чарба илим-изилдөө институту, селекциялык станция, орто мектептер, кесиптик лицей, китепканалар, клуб бөлмөлөрү, маданият үйлөрү, студенттердин маданият сарайы, ооруканалар, төрөт үйлөрү жана башкалар жайгашкан. медициналык мекемелер.

 Белгилүү тургундар 

 Өмүрбек лаккы () — фольклордук юмордук каарман, каракалпак жана түштүк казак эпосунун бир бөлүгү, тамашалардын жана сатиралык аңгемелердин каарманы. Таптакыр. Кедейлердин коргоочусу.
 Кайым Зайыров () — кеңештик экономикалык, мамлекеттик жана саясий ишмер, медицина илимдеринин доктору, профессор, Өзбек ССРинин илимге эмгек сиңирген ишмери.

 Белгилери 

Категория:Каракалпакстан шаарлары