Беруний

Беруний (ошондой эле Бируни, ,  ), 1957- жылга чейин Шаббаз деп аталган, шаар ( 1962- жылдан), Каракалпакстандын Беруний районундагы (Өзбекстан) акимий борбору.

Байыркы Хорезмдин борборлорунун бириБартольд В. Работы по исторической географии. М., 2002, с.475. Бул шаарда белгилүү хорезм ойчул жана окумуштуу Абу Райхан аль-Бируни төрөлгөн.

 Тарыхы 
Ал ойчул Абу Райхан ал-Бируни тарабынан 10-кылымда өз маанисин жоготкон Хорезмдин борбору катары эскерилетБартольд В. Работы по исторической географии. М., 2002, с.475. Кетте, ал кезде Беруний шаары деп аталган, ал-Бируни 990-жылдары астрономиялык изилдөөлөрдү жүргүзгөн  .

1953- жылы Шаббаз шаарчаны түзүлүпВедомости Верховного Совета СССР. №3 (797), 1954 год., ал 1957-жылы ушул жерде төрөлгөн белгилүү окумуштуу аль-Бирунинин урматына аталып калганБеруний // O'zbekiston Milliy Ensiklopediyasi (узб.). — Toshkent, 2000. Архивировано 11 декабря 2019 года..

10-кылымдын аягындагы «Худуд ал-алам» (дүйнөнүн чек аралары) географиялык эмгегинин анонимдүү фарс автору мындай деп жазат: «Кет — Хорезмдин башкы шаары, Гуз Түркстандын дарбазасы, түрктөрдүн товарларын сактоочу жай, Түркстан, Мавераннахр жана Хазар чөлкөмү, соодагерлердин жолуккан жери... Шаардын байлыгы чоң. Ал жерден жаздык жабуу, төшөлгөн кийимдер, кагаз материалдар, кийиз, рухбин (сырдын бир түрү) экспорттолот»КАРАВАНЫ ИДУТ В КЯТ.

1962- жылы Беруний шаар макамын алганБеруний // O'zbekiston Milliy Ensiklopediyasi (узб.). — Toshkent, 2000. Архивировано 11 декабря 2019 года.. 1969-жылы 13-мартта Аму-Дарыядагы селдин кесепеттеринен улам шаардагы бир нече имараттарды суу каптап, жарактан чыккан, бирок кийинки жылдары баары калыбына келтирилген.

 Географиясы 
Беруний шаары Аму-Дарыянын жээгинин түндүгүндө Өзбекстандын Түркмөнстан менен чек арасына жакын жайгашкан. Ташкенден 943 км батыш тарапта жана Нүкүс шаарынан 147 км чыгыш тарапта жайгашкан.

 Акбалы 
Шаардын акбалы кескин континенттикБеруний // O'zbekiston Milliy Ensiklopediyasi (узб.). — Toshkent, 2000. Архивировано 11 декабря 2019 года.. Абсолюттук максималдуу температура Цельсий боюнча 44 градус (июль айында), абсолюттук минимуму -13 градус Цельсий (январь айында).

 Калкы 
1968-жылга карата Берунийде 18 000 адам, 1970 - 23 000, 2000 - 51 000Беруний // O'zbekiston Milliy Ensiklopediyasi (узб.). — Toshkent, 2000. Архивировано 11 декабря 2019 года., 2004 - 50 700, 2018 - 66 019 жашаган. 2020-жылга карата тургундардын саны 68 100 адамга чейин көбөйдү.

 Инфратүзүмү 
Берунийдеги уюмдар айыл чарба комплексин тейлеп, жер казуучу техниканы ремонттошот. Берунийдеги фирмалары менен компаниялары банк, телекоммуникация жана унаа кызматтарын көрсөтөт.

Беруний ишканалары жип, трикотаж жана трикотаж буюмдарын, жиптерди чыгарышат. Шаарда пахта тазалоочу завод жана бут кийим чыгаруучу завод бар. Берунийдеги окуу жайлары орто мектептер жана бала бакчаларБеруний // O'zbekiston Milliy Ensiklopediyasi (узб.). — Toshkent, 2000. Архивировано 11 декабря 2019 года.КАРАВАНЫ ИДУТ В КЯТ.

 Белгилери 

Категория:Каракалпакстан шаарлары