Тенетехара

Тенетехара (Tenetehára) — Бразилиядагы тупи-гуарани тилиTenetehara at Ethnologue (англисче). Социолингвистикалык жактан бул эки тил (кээде диалект):

ГуажажараGuajajara at Ethnologue (англисче) (Guajajára, Guazazzara, Tenetehar, Tenetehára) — Мараньян штатындагы Гражау, Зутиуа, Меарим жана Пиндар дарыяларынын аймактарындагы 81 кыштакта сүйлөшөт.

Тембе (Tembé, Tenetehara) — Мараньян штатындагы Гурупи дарыясынын жээгинде Алту-Туриасу резервациясында кеңири таралган.

Бул эки тил өз ара түшүнүктүү.

Фонетика жана фонология

Тилде 21 фонема бар: 14 үнсүз жана 7 үндүү. Үнсүз фонемалардын ар бири CV жана CVC муундарында баштапкы С катары кездешет, ал эми үндүү тыбыштардын ар бири төрт муундун өзөктөрү болуп саналат. /t k m n ŋ w z r/ классындагы ар кандай фонема сөздүн муун жана акыркы С абалында кездеше алат, ал эми /p k c ŋ 'h/ акыркы С абалында кездешпей, таралышында чектелген. Ошо сыяктуу эле, /ŋ ŋ/ сөздөрдө эч качан жергиликтүү мааниде кездешпейт деген мааниде бир аз чектелген таралууга ээ.

Синтаксис

Тилдеги сөздөрдүн тартиби: этиш-субъект-объект. Этиштердин өтмө, өтмө эмес жана статикалык этиштерге тиешелүү үч классы бар. Алардын ар биринде предметти белгилөө үчүн оозеки префикстердин өзүнүн топтому бар.

 Булактар 

 Тышкы шилтемелер 

 Тилдик метамаалыматтар