Качкынбай Осмоналиев

Качкынбай Осмоналиев (1929–1996) — кыргыз адабиятынын көрүнүктүү өкүлдөрүнүн бири, повесть, роман жана аңгемелери аркылуу XX кылымдагы коомдук-тарыхый өзгөрүүлөрдү, адам тагдырын жана улуттук турмушту терең чагылдырган жазуучу. 

 Өмүр баяны 
Качкынбай Жумгал районундагы Ак-Татыр айылында 1929-жылы 5 мартта туулган. 

1941-1945-жж. Чаек колхозунун фермасында эсепчи, ошол эле колхоздо бригадир болуп иштеген. 1953–1954-жж. КМУда окуп, үй-бүлөөлүк шартка байланыштуу окуусун уланта алган эмес. 1954-жылдан баштап «Кыргызстан пионери» гезитинин редакциясында, кийин «Ленинчил жаш» гезитинде Жалал-Абад облусу боюнча атайын кабарчы, “Жаш Ленинчи” жана “Чалкан” журналдарында иштеген. 

1962-жылы Москвадагы М.Горький атындагы адабият институтунун алдындагы Жогорку курсту бүтүргөндөн кийин Кыргызстан Жазуучулар союзунун Нарын облусу боюнча адабий кеңешчиси болуп иштеген. 1957–1959-жж. Эл акыны Алымкул Үсөнбаевдин адабий катчысы болгон.

Качкынбайдын биринчи аңгемелери 1956-жылы «Ала-Too» журналына басылып чыккан, ал эми биринчи китеби 1958-жылы «Азаптын тагы» деген ат менен басылып чыккан.

Ал 1959-жылдан СССР Жазуучулар союзунун мүчөсү болгон.

1993-жылы ал Кыргыз Республикасынын Эл жазуучусу сыйлыгы алганhttps://nagrada.srs.kg/site/person/7102.

1996-жылы дүйнөдөн кайткан.

 Чыгармачылык жолу 
Жазуучунун алгачкы аңгемелери 1956-жылы «Ала-Тоo» журналына жарыяланган. Ал эми биринчи китеби «Азаптын тагы» 1958-жылы басылып чыгып, окурмандардын көңүлүн бурган.

Осмоналиев социалисттик реализм доорунда чыгармачылык менен алектенген жазуучу катары коомдогу өзгөрүүлөрдү, эмгек адамдарынын жашоосун, согуштан кийинки кыйын кезеңди жана моралдык-адамдык баалуулуктарды кеңири сүрөттөгөн. Анын чыгармаларында турмуштук чындык, психологиялык тереңдик жана улуттук колорит айкалышып турат.

 Негизги темалары 
Качкынбай Осмоналиевдин чыгармаларында төмөнкү темалар өзөктүү орунду ээлейт:

 оор мезгилдеги адам тагдыры (согуштан кийинки жылдар, социалдык өзгөрүүлөр);
 эмгекчил адамдардын жашоосу — колхозчулар, мугалимдер, жөнөкөй айыл тургундары;
 адилеттик, намыс жана адамдык жоопкерчилик маселеси;
 тарых менен азыркы учурдун байланышы, муундардын уландысы;
 улуттук салт-санаа жана руханий мурас;
 табиятка, мекенге болгон сүйүү.

Жарык көргөн китептери

Кыргыз тилинде
Азаптын тагы: Повесть жана аңгемелер.  Ф.: Кыргызмамбас, 1958.  166 б.
Канат: Аңгемелер.  Ф.: Кыргызокуупедмамбас, 1960.  95 б.
Турмуш сабагы: Повесть.  Ф.: Кыргызмамбас, 1961.  144 б.
Бетке айтаар: Аңгемелер.  Ф.: Кыргызокуупедмамбас, 1962.  72 б.
Самар: Аңгемелер жана повесттер.  Ф.: Кыргызмамбас, 1963. 208 б.
Уйкусуз түн: Повесть, аңгемелер жана очерктер.  Ф.: Кыргызстан, 1966.  213 б.
Эзелки кек: Повесть жана аңгемелер.  Ф.: Кыргызстан, 1969.  200 б.
Сөз ээлери: Очерк, аңгемелер.  Ф.: Мектеп, 1970.  80 б
Күлүк: Аңгемелер. Ф.: Мектеп, 1973.  92 б.
Повесттер жана аңгемелер.  Ф.: Кыргызстан, 1976. 298 б.
Эзелки кек: Повесттер жана аңгемелер.  Ф.: Кыргызстан, 1979.  464 б.
Көчмөндөр кагылышы: Роман.  Ф.: Кыргызстан, 1982.  328 б.
Ыйык жер: Роман, повесть, аңгеме. – Ф.: Кыргызстан, 1985. 428 б.
Түн жамынган акын – Ф.: Кыргызстан, 1989. 

Орус тилинде
Пережитое: Повесть и рассказы.  Ф.: Киргизгосиздат, 1959. 
Рассвет: Сборник стихов.  Ф.: Кыргызстан, 1978. - с. 68 -130. 
Мой отец: Повести и рассказы.  Ф.: Кыргызстан, 1975. - 266 с.

 Адабияттагы орду жана мааниси 
Качкынбай Осмоналиев кыргыз прозасында социалдык-реалисттик багытты өнүктүргөн авторлордун бири болуп эсептелет. Ал өз чыгармаларында доордун көйгөйлөрүн көтөрүп, адамдык адеп-ахлак, эмгекчилдик, туруктуулук сыяктуу баалуулуктарды көркөм чагылдырган.

Жазуучунун каармандары — жөнөкөй адамдар. Алар аркылуу кыргыз коомунун руханий дүйнөсү, тарыхый өзгөрүүлөргө болгон мамилеси жана улуттук мүнөзү ачылып берилет. Осмоналиевдин чыгармалары кыргыз адабиятынын өнүгүшүнө салым кошуп, кийинки муундагы жазуучуларга таасир эткен.

 Булактар 
Категория:Арип боюнча инсандар
Категория:Арип боюнча жазуучулар
Категория:Кыргыз жазуучулары