Сомони

Сомони (таж. сомонӣ) – Тажикстандын акча бирдиги. ISO 4217 стандартына ылайык тамгалык коду – TJS, сандык коду – 972. Официалдуу символу – с, эмитент – Тажикстандын Улуттук банкы. Ал Исмаил Саманинин атына аталып коюлган. 1 сомони 100 дирамдан турат. 

 Тарых 
Тажикстандын жаңы улуттук акча бирдиги — сомони, 2000-жылдын 30-октябрынан тартып жүгүртүүгө киргизилгенhttps://web.archive.org/web/20070429222727/http://www.nbt.tj/en/?c=3&id=3 . Ага чейин Тажикистан рублу, (TJR) 1000 TJR = 1 TJS курсу менен иштетилген. 1995-жылы тажик рубли орус рублин (RUR) 100 RUR = 1 TJR курсунда алмаштырып, жүгүртүүгө киргизилгенhttps://www.six-group.com/dam/download/financial-information/data-center/iso-currrency/amendments/dl_currency_iso_amendment_84.pdf.  

 Монеталар 
Айланма тыйындар 2001-жылы биринчи жолу чыгарылып, 5, 10, 20, 25 жана 50 дирамдык номиналдарда жез капталган болоттон, ал эми SM 1, SM 3 жана SM 5 тыйындары никель капталган болоттон сокулган. Эки металлдан жасалган SM 3 жана SM 5 тыйындары 2003-жылы алгачкы жолу иштетүүгө чыгарылган. Сомони тыйындарынын бардыгынын арткы беттери жыл сайын өзгөртүлүп, ар кандай окуяларды эскерет. 2011-жылкы экинчи чыгарылыш 2012-жылдын июнь айында чыгарылып, 1, 2, 5, 10, 20 жана 50 дирамдарды, ошондой эле SM 1 тыйындарын камтыган. 2018-жылы сомони тыйындарынын үчүнчү сериясы SM 1, SM 3 жана SM 5 номиналдарында чыгарылган. 

 2001–2020-жылдардагы серия 
 Сүрөт Деноминация Материал Диаметри(мм) Калыңдыгы(мм) Салмагы(г) Гурт Чыккан жылдары 120px <big>5 дирам жез капталган болот 16,5 1,35 2 жылмакай 2001 2006 120px <big>10 дирам 17,5 1,4 2,4 2001 2006 120px <big>20 дирам 18,5 1,4 2,7 2001 2006 120px <big>25 дирам жез + цинк 19 1,4 2,76 чийилген 2001 2006 жез менен капталган болот 2,8 2006 120px <big>50 дирам жез+цинк 21 1,45 3,6 2001 2006 жез менен капталган болот 3,4 2006 120px <big>1 сомони нейзильбер 24 1,6 5,2 үзүлмө чийилген гурт 2001 60px60px 24,5 1,8 5,8 2018 120px <big>3 сомони 25,5 1,8 6,3 “СЕ СОМОНӢ” жазуусу бар жылма гурт 2001 60px60px 2018 120px <big>5 сомони 26,5 1,85 7 жылдызчалары бар үзүлмө чийилген гурт 2001 60px60px 2018
 Банкноттор 
1, 5, 20 жана 50 дирамдык, ошондой эле 1, 5, 10, 20, 50 жана 100 сомони банкноттор 1999-жылы Тажикстан президентинин № 415 указына ылыйык басылып чыгып, 2000-жылы жүгүртүүгө чыгарылган. 2010-жылы 3, 200 жана 500 сомони жаңы банкноттор чыгарылганhttps://web.archive.org/web/20141017023354/http://khovar.tj/rus/archive/24070-kupyury-dostoinstvom-v-3-200-i-500-somoni-budut-vypuscheny-v-oborot-v-rt.html.  2013-жылы 5, 10, 20, 50 жана 100 сомони купюралары жаңы басылышта кайрадан чыгарылган. Бул купюраларда жаңы коргоо элементи колдонулган: сериялык номердин акыркы үч саны кинеграммага лазер аркылуу түшүрүлүп, алар жылаңач көз менен да, кол менен кармаганда да сезиле турган рельефтик түзүлүшкө ээ. 2021-жылы Тажикстандын Улуттук банкы 100 сомонилик банкноттун жаңы үлгүсүн чыгарган — анда мурдагыдай Президенттик сарайдын ордуна Навруз сарайынын сүрөтү арт жагына жайгаштырылган.
 Сүрөт Деноминация Өлчөмдөрү(мм) Негизги түстөр Описание Чыккан жылдары Жүз тарабы Арт тарабы Жүз тарабы Арт тарабы 100px 100px <big>1 дирам 100×60 күрөң Садриддин Айни атындагы опера жана балет театрынын имараты  тоонун пейзажы 1999 100px 100px <big>5 дирам көк "Арбоб" маданият сарайы Чилучоршмадагы күмбөз 100px 100px <big>20 дирам жашыл Тажикстан Улуттук банкынын жыйындар залы тоо жол 100px 100px <big>50 дирам күлгүн Саманиддер мамлекетинин негиздөөчүсү
Абу Ибрахим Исмаил ибн Ахмад Самани (849-907) тоо өрөөнү 141px 141px <big>1 сомони 141×65 жашыл Акын, Тажикстандын коомдук-саясий ишмери
Мирзо Турсун-Заде (1911-1977) Тажикстан Улуттук банкынын имараты 1999 141px 141px <big>3 сомони күлгүн Тажикстандын баатыры, Тажикстандын мамлекеттик ишмери
Шириншо Шотемор (1899-1937) Тажикстан парламентинин имараты  2010 144px 144px <big>5 сомони 144×65 көк заманбап тажик адабиятынын негиздөөчүсү
Садриддин Айни (1878-1954) Пенжикент районундагы Абу Абдаллах Рудакинин күмбөзү  1999 147px 147px <big>10 сомони 147×65 кызгылт сары
күлгүн Тажик ойчул жана акын
Мир Сайид Али Хамадани (13141384) Мир Cаид Али Хамадонинин Куляб шаарындагы күмбөзү 1999 147px 147px2017201820212022 150px 150px <big>20 сомони 150×65 күрөң
көгүлтүр Персиялык философ жана дарыгер, Энциклопедиялык илимпоз

Абу Али Хусейн ибн Абдулла ибн Сина (Авиценна) (9801037) Гиссар чеби1999 150px 150px2017201820212022 153px 153px <big>50 сомони 153×65 көгүлтүр
сары  окумуштуу, Тажикстандын мамлекеттик ишмери
Боободжан Гафуров (1908-1977) Исфара районундагы "Сино" чайканасы1999 153px 153px2017201820212022 156px 156px <big>100 сомони 156×65 күрөң
көгүлтүрСаманиддер мамлекетинин негиздөөчүсү

Абу Ибрахим Исмаил ибн Ахмад Самани (849-907) Президенттик сарай1999 156px 156px201720212022 159px 159px <big>200 сомони 159×68 күрөңсарыкөгүлтүр Тажикстандын баатыры, Тажикстандын мамлекеттик ишмери
Нусратулло Махсум (1881-1937) Улуттук китепкананын имараты 2010 159px 159px201820212022 162px 162px <big>500 сомони 162×71 көксарытажик (перс) классикалык адабиятынын негиздөөчүсү

Абу Абдаллах Рудаки (858-941) Улут сарайы 2010 162px 162px201820212022+

 Булактар