Хэйлунцзян

Хэйлунцзян (кытайча (жөнөкөйлөштүрүлгөн): 黑龙江; кытай (салттуу): 黑龍江; пиньинь: Hēilóngjiāng) — Кытайдын түндүк-чыгышында жайгашкан провинция. "Хэйлунцзян" сөзүнүн баштапкы мааниси "Кара ажыдаар дарыясы"; бул Амур дарыясынын кытайча аты. Хэйлунцзян үчүн бир тамга аббревиатурасы 黑 (Hēi) болуп саналат. Аймактын манжур тилиндеги аты "Сахалиян ула" (манжур алфавити:  "Кара дарыя" дегенди билдирет), андан "Сахалин" аталышы келип чыккан. Ушундай эле маанидеги монгол тилинде аты Карамөрин.

Хэйлунцзян провинциясы түштүктө Гирин жана батышта Ички Монголия менен чектешет. Анын үстүнө түндүгү менен чыгышында Орусиянын чек арасы бар.

Амур дарыясы Кытай менен Орусиянын чек арасын түзөт. Хэйлунцзянда Кытайдын эң түндүк чекити (б.а. Амур дарыясынын боюндагы Мохэ префектурасы) жана анын эң чыгыш чекити (Амур менен Уссури дарыяларынын кошулуусу) да бар.

Административдик структура
Хэйлунцзян 12 префектуралык шаар (алардын бири субпровинциалдык шаар) жана 1 провинцияга, бардыгы болуп 13 префектура деңгээлиндеги бөлүмгө бөлүнөт.

 Карта № Кыргызча аталышы Кытайча аталышы Пиньинь Статус黑龙江省行政区划1Харбин哈尔滨市Hā'ěrbīn shìСубпровинциялуу шаар2Цицикар齐齐哈尔市Qíqíhā'ěr shìШаар округу3Муданьцзян牡丹江市Mǔdānjiāng shìШаар округу4Цзямусы佳木斯市Jiāmùsī shìШаар округу5Дацин大庆市Dàqìng shìШаар округу6Цзиси鸡西市Jīxī shìШаар округу7Шуанъяшань双鸭山市Shuāngyāshān shìШаар округу8Ичунь伊春市Yīchūn shìШаар округу9Цитайхэ七台河市Qītáihé shìШаар округу10Хэган鹤岗市Hègǎng shìШаар округу11Хэйхэ黑河市Hēihé shìШаар округу12Суйхуа绥化市Suíhuà shìШаар округу13Да-Хинган-Лин大兴安岭地区Dàxīng'ānlǐng dìqūОкруг

Калкы
2010-жылдагы Кытайдын Улуттук эл каттоосуна ылайык Хэйлунцзяндын жалпы калкы 38.313.991 киши.

 Этникалык курам

Хэйлунцзяндагы негизги этникалык топтор:

+ Хэйлунцзяндагы негизги этникалык топтор (2010) Этникалык топтор  Калкы Кытай   Корей   Монгол   Хуэй   Манжур   Даур   Сибо   Орохен   Нанай (Хезне)  

 Калктын динамикасы 
 1954-жыл — 12,76 млн кишиВеремейчик А. С. Демографическое развитие Северо-Восточного Китая (1949—2010 гг.) // Ойкумена. Регионоведческие исследования. — 2011. — № 4. — 47 — 48 б.
 1964-жыл — 20,13 млн киши
 1982-жыл — 32,67 млн киши
 1990-жыл — 35,21 млн киши
 2000-жыл — 36,89 млн киши
 2005-жыл — 38,20 млн киши
 2010-жыл — 38,33 млн киши
 2020-жылы — 31,85 млн киши.

Таблицадагы топтордон тышкары Хэйлунцзянда 1431 "кыргыз" этникасы да бар (кытайча: 柯尔克孜族; пиньинь: Kē'ěrkèzī zú). Бул Шинжаң-Уйгур автономиялуу районунан кийинки Кытайдагы эң көп "кыргыз" калкы. Бул кыргыздар негизинен Цицихардын Фуюй районунда жашашат, бирок Шинжаң кыргыздары сүйлөгөн кыпчак кыргыздарынан айырмаланып, бул фуюй кыргыздары сүйлөгөн "фуюй кыргыз тили" кыпчак тили эмес, хакас тилине көбүрөөк окшошJohanson 1998 , 83 б..

Булактар

Категория:Кытай