Йемен риалы

Йемен риалы () — 1990-жылы өлкө бириккенден бери жүгүртүүдөгү Йемендин акча бирдиги. Расмий түрдө 1 йемен риалы 100 филстен турат. Бирок йемен реалы валютасы кабыл алынган убактан бери филс номиналындагы бир дагы монета жүгүртүүгө чыгарылган эмес.

 Тарыхы 
Риал XVIII-XIX кылымдарда Йеменде мокко кофесин соодалоодо кеңири колдонулган Мария Терезиянын талери менен байланыштуу болгонThe Maria Theresa Thaler.

Йемендин экономикалык жана саясий өнүгүүсү мамлекеттин өзүнүн расмий валютасын бекитүүгө түрткү болгон. 1990-жылы Йемен Араб Республикасы менен Йемен Элдик Демократиялык Республикасы бириккенден кийин, өлкөнүн бүткүл аймагында Түндүк Йемендин риалы жана Түштүк Йемендин динары жүгүртүүдө калып, 1 риалдын наркы 26 динарга барабар катнашы менен теңдештирилген. 1993-жылы биринчи жаңы монеталар чыгарылган. 1996-жылы динар жүгүртүүдөн алынып, риал өлкөнүн жалгыз расмий валютасы болуп калган. Эски акчалар акырындык менен жаңыларына алмаштырылган.

Учурда 5, 10, 20 риалдык монеталар жана 50, 100, 200, 250, 500 жана 1000 риалдык банкноттор жүгүртүүдө. Йемен риалынын банкноттору Орусия Федерациясындагы «Гознак» ААК басылып чыгарылат.

Йемен риалынын бир АКШ долларына карата курсу 1990-жылдардын башындагы 12,01 риал деп белгиленген. 1990-жылдардын ортосунан тарта йемен риалы эркин конвертациялануучу валютага айланган. Натыйжасында, риалдын бир АКШ долларына болгон курсу 20 риалдан 215 риалга чейин төмөндөгөн, бирок бир нече жыл бою риалдын курсу туруктуу бойдон калган. 2010-жылдан тарта Йемендин Борбордук банкы бир нече жолу валюта курсун жөнгө салууга кийлигишүүгө аргасыз болгон, жыйынтыгында Йемендин алтын-валюта резервдеринин кыйла кыскарышына алып келген. 2013-жылдын аягына карата Экономикалык чалгындоо тобу резервдердин кийинки жылдары болжол менен 1,3 айлык импортко чейин азайышы мүмкүн деп болжолдогон, бирок колдоо максатында Сауд Арабиясы Йемендин Борбордук банкына 1 миллиард доллар которгону тууралуу маалымат барТАСС. Саудовская Аравия предоставила Йемену $368 млн экономической помощиZamin. Саудовская Аравия выделила Йемену новую экономическую помощь в размере 368 миллионов долларов.

2025-жылдын январь айында валюта курсу дагы бир жолу тарыхый төмөнкү чекке түшүп, Президенттик башкаруу кеңешинин көзөмөлү алдындагы аймактарда 1 АКШ долларынын наркы 2150 йемен риалына чейин жеткенTRADING ECONOMICS. Йемен риал. Ал эми хуситтердин көзөмөлүндөгү аймактарда йемен риалынын алмашуу курсу туруктуу бойдон калып, 1 АКШ долларынын курсу болжол менен 530 риалга барабар болгон.

 Монеталар 
Йемен бириккенде, Түндүк Йеменде 1, 5, 10, 25 жана 50 филс жана 1 риал номиналындагы монеталар чыгарылган. Бара-бара бардык филс номиналындагы монеталара жүгүртүүдөн чыгарылаган. 1993-жылы Йемендин Борбордук банкы 1 жана 5 риалдык жаңы монеталарын жүгүртүүгө киргизген. 1995-жылы 10 риал жана 2004-жылы 20 риал монеталары чыгарылган. 2024-жылы он жылга жакын убакыттан бери бийликтеги Йемендин хуситтери жетектеген өкмөт жаңы 100 риал номиналындагы монеталарды чыгарганын жарыялаганMiddle East Monitor. New Houthi-issued 100 riyal coin deepens economic divide in Yemen. 
Монеталар1 йемен риалы5 йемен риалы10 йемен риалы20 йемен риалы258x258px262x262px130x130px
130x130pxalt=|135x135px
135x135px

 Банкноттор 
Биригүү учурунда Йемендин Борбордук банкынын 1, 5, 10, 20, 50 жана 100 риал номиналындагы банкноттору жүгүртүүдө болгон. 1993-жылы 1 жана 5 риалдык банкноттор, 1995-жылы — 10 риалдык, 2004-жылы — 20 риалдык банкноттор монеталарга алмаштырылганNumisClub. Йемендин банкноттору.

1996-жылы жаңы номиналдагы 200 риалдык, 1997-жылы — 500 риалдык, 1998-жылы — 1000 риалдык банкноттор чыгарылган. Кийинки жылдары 500 жана 1000 риалдык банкноттор жаңы модификацияларда чыгарылган. 2009-жылдын 14-ноябрында 250 риал номиналындагы банкнот чыгарылганFox Notes. Каталог денежных знаков Йеменской республики (Catalogue of bank notes of the Republic of Yemen).

2017-жылы Йемендин Борбордук банкы коопсуздук элементтери өзгөртүлгөн 500 жана 1000 риалдык банкнотторду чыгарган. 2018-жылы Йемендин Борбордук банкы 200 риалдык банкнотту жүгүртүгө кайра киргизип, жаңы 100 риалдык үлгүдөгү банкнот чыгарган.

2016-жылы хуситтер көзөмөлдөгөн Йемендин түндүк борбору Санада Йемендин Борбордук банкынын буйругу менен 5000 риал номиналындагы банкноттор басылып чыккан. 2017-жылы хуситтер Йемендин Борбордук банкына таандык, 5000 риалдык банкноттор жүктөлгөн жүк ташуучу унааны барымтага алганы кабарланган, бирок расмий түрдө бул купюралар жүгүртүүгө чыгарылган эмес.

2025-жылдын 16-июлунда хуситтердин тобу көзөмөлдөгөн Сананын Борбордук банкы жаңы 200 риал номиналындагы банкнотту жүгүртүүгө киргизгенYemen Monitor. Western Embassies Condemn Houthi Issuance of New Currency, Call it “Illegal”Roundup. UN special envoy condemns Houthi currency issuanceYemen Online. Houthis Introduce New 200-Rial Banknote. Эл аралык деңгээлде таанылган Адендеги Борбордук банк жаңы банкноттун киргизилишин колдогон эмес.

 1990-2016-жж. банкноттор сериясы 
+1990-2016-жж. банкноттор сериясыСүрөтНоминалӨлчөмү
(мм)Басымдуу түсүСүрөттөөмөсүДатаАлдыңкы бетиАрткы бетиАлдыңкы бетиАрткы бетибасып чыгарылгынколдонуудан чыгарылган135px135px1130×70ЖашылАль-Бакирия мечитиАрабика кофесинин бадалы1990135px135px5130×70Ачык кызылЭски Санадагы имаратКалат Аль-Кахира чеби135px135px10135×70Көк жана караАль-Бакирия мечитиМариб тогоону1992135px135px20145×75Кара күрөңДионистин мрамордан жасалган айкелиАден булуңу жана кеме1995135px135px50150×75Зайтун сыяктуу жашылМаадкарибанын колодон жасалган айкелиХадрамауттагы Шибам шаары1993135px135px100150×75Кызгылт көкАдендеги байыркы суу түтүктөрүСана шаары135px135px200155×75ЖашылАлебастр айкелиЭль-Мукалла шаары1996135px135px250155×75Ачык сары жана көкАль-Салех мечитиЭль-Мукалла шаары200914-ноябрь, 2009135px135px500155×80Кызгылт көкБорбордук банктын имаратыБилкис пдашы айымдын Марибдеги тактысы1997135px135px500155×80КөкДар Аль-Хажар сарайыДар Аль-Хажар мечити2001135px135px155×80Көк2007135px135px1000157×85Жашыл жана сарыАль Катири султанынын сарайыБаб аль-Йаман дарбазасы1998, 2004, 2009Август 20105000155×85

 2017-2018-жж. банкноттор сериясы 
+2017-2018-жж. банкноттор сериясыСүрөтНоминалӨлчөмү
(мм)Басымдуу түсүСүрөттөөмөсүДатаАлдыңкы бетиАрткы бетиАлдыңкы бетиАрткы бетибасып чыгарылгынколдонуудан чыгарылган135px135px100150×70Кызгылт көкАжыдаардын каны аталыштагы чайыр алынган даракАйыл чарба багытындагы тектирлүү жерлер2018135px135px200150×70СарыЗабид чебиАль-Махра провинциясынын пейзажыАвгуст 2018135px135px500155×70КөкАль-Мухдар мечитиДар Аль-Хажар сарайы2017135px135px1000155×70ЖашылАль Катири султанынын сарайыБаб аль-Йаман дарбазасы

 Булактар 

 Тышкы шилтемелер 
 Numista. Yemen› North Yemen • Rial
 Йемендин борбордук банкы 

Категория:Жүгүртүүдөгү акчалар
Категория:Азия валютталары
Категория:Риал