Турсунбек Усенов

Турсунбек Бакешевич Усенов (27-июль 1950 — 3-июль 2024) — Советтик жана Кыргызстандык кинорежиссёр, сценарист жана актёр. Ал Кыргызстандын кино өнөрүнө олуттуу салым кошкон.

 Өмүр баяны 
Усенов 1950-жылы 27-июлда Кыргызстандын Ысык-Көл облусунун Түп айылында төрөлгөн. Ал Кыргыз мамлекеттик университетинин физика-математика факультетинде (1968) жана Фрунзе политехникалык институтунда (1969) окуган. 1988-жылы Москвадагы Бүткүл союздук мамлекеттик кинематография институтунда (ВГИК) режиссёрлук курстарын бүтүргөн.

2024-жылы 3-июлда Токмок шаарынын жанында болгон автокырсыктан кийин ооруканада каза болгон. Кырсык учурунда ал тасма тартууга бара жаткан. Усенов Бишкек шаарында көмүлгөн.

 Карьерасы 
Усенов өзүнүн кино карьерасын 1970-жылы "Кыргызфильм" студиясында реквизитор жардамчысы жана актёр катары баштаган. Анын алгачкы тажрыйбасы "Уркуя" ("Отко таазим эт") тасмасында болгон. Кийинчерээк ал режиссёрдун жардамчысы жана экинчи режиссёр катары иштеген.

Усенов өзүнүн режиссёрлук карьерасын 1991-жылы "Шайтан түнү" тасмасы менен баштаган. Бул тасма 1992-жылы Ашхабадда өткөн фестивалда Мыкты режиссура сыйлыгын жеңип алган. Ал карьерасы учурунда көптөгөн маанилүү кыргыз тасмаларын жараткан.

 Тасмаграфиясы 
+ Жылы  Тасма Режиссёр Актёр  Роль  Сценарист ДиректорЭскертмелер  1970Уркуя ("Отко таазим эт")   1972 Эски тегирмендин жанында²   2-режиссёр  1972 Шаркыратма²   2-режиссёр  1973 Сүйүүнүн жаңырыгы²   2-режиссёр  1974 Ак кеме ²   2-режиссёр  1975 Кара-Кийикке жол²   2-режиссёр  1976 Айсулуунун талаасы²   2-режиссёр  1977 Салима²   2-режиссёр  1977 Улан²   2-режиссёр  1978 Аманат ²   2-режиссёр  1979Айыл мозаикасы²   1980 Жазгы каникул²   2-режиссёр  1981 Жакшылык кылуучу²   2-режиссёр  1982 Карышкырдын капканы²   2-режиссёр  1982 Чоң өзгөрүү     1983 Жердеги иштер²   2-режиссёр  1984 Көгүлтүр тумар²   2-режиссёр  1985 Ар-намыс сааты²   2-режиссёр  1986 Жарышып чуркоо²   2-режиссёр  1987 Небере келди²   2-режиссёр  1988 Куугунтук²   2-режиссёр  1989 Токтогул²   2-режиссёр  1990 Таш туткун²   2-режиссёр  1991 Шайтан түнү    1992Өлүү чөлдүн ээси ²  2-режиссёрКазакфильм студиясы 1992 Гүл чамбарчак   Казакфильм студиясы 1993 Жамийла²  "Кыргызфильм" - "Ленфильм" - Германия 2001 Көтөрүлүү²   2-режиссёр  2002Ойлонгон скиф ²   2-режиссёр  2003 Манкурттун энесинин ыйы    2004 Юридикалык кеңеш    телесериал, 13 бөлүм 2005 Сыноо катары сүйүү²   2-режиссёр 4 бөлүмдүү 2005Түштүк деңиздердин ыры²   2-режиссёр  2006 Петрарканы окуу²   2-режиссёр  2007 Бакшы²   2-режиссёр"Казакфильм" студиясы 2007 Белгисиз маршрут ²   2-режиссёр  2008Бешик²   2-режиссёр  2009 Жарык жол²  2-режиссёр  2009 Өмүрдүн максаты  документалдык тасма 2010 Ак булуттун артында...²   2-режиссёр Мосфильм" студиясы 2010Алтын топурак²   2-режиссёр  2011 Биз 70 жаштабыз   документалдык тасма 2011 Шайке²   2-режиссёр"Казакфильм" студиясы 2011 Эне²   2-режиссёр 2011-2012 Курманжан Датка ²   2-режиссёр 2012 Театр окуясы ²   2-режиссёр 2012 Садок ²   2-режиссёр 2013 Үмүт     2013 Салам, Нью-Йорк ²   2-режиссёр  2013 Мен да ошол жерде болгом²   2-режиссёр  "Мосфильм" студиясы 2014 Көк жал ²   2-режиссёр  2014 Кыз досумдун баатыры    2014 Жуманын бешинчи күнү   2015 Атанын керээзи ²   2-режиссёр2015 Мунабия²   2-режиссёр2020 Шамбала    2023 Белек    

 Сыйлыктары жана наамдары 
2011-жылы Усенов кино өнөрүнө кошкон салымы үчүн Кыргыз Республикасынын Президентинин Ардак грамотасы менен сыйланган. Ал Кыргызстан Кинематографисттер союзунун жана КМШ Кинематографисттер союздарынын конфедерациясынын мүчөсү болгон.

 Жеке жашоосу 
Усенов Куляш Усенова менен үй-бүлөлүү болгон. Алардын Аида Акдоган жана Чингиз Усенов аттуу эки баласы бар.

 Булактар 

 Шилтемелер