Акри (штат)

Акри (порт. Acre) — Бразилиянын Түндүк аймагына кирген, өлкөнүн түндүк-батышындагы штат. Түндүктө Амазонас, чыгышта Рондония штаттары жана түштүк-батышта Боливия, Перу өлкөлөрү менен чектешет«Вокруг света» журналы. Административдик борбору — Риу-Бранку шаары. 

 Этимология 
Штаттын аталышы Пурус дарыясынын куймасы Акри дарыясынын атынан келип чыккан, ал индейлер тилинен «каймандардын дарыясы» дегенди билдиретrussobras.com сайтындагы Акри жөнүндө маалымат.

 Тарых 
Акри штатынын аймагы алгач Боливияга таандык болгон, бирок каучук безгеги (лихородка) маалында көптөгөн бразилиялыктар бул аймака кирип отурукташып калган. Азыркы Акри штатынын аймагы Боливия менен Бразилиянын ортосунда саясий талаш-тартыштарды жараткан. 

1900-жылы Бразилия Өкмөтү Акринин аймагы Боливиянын суверенитети алдында экенин тааныган, бирок аймакка жайгашып калган бразилиялыктар Боливия өкмөтүнө каршы чыгып, көз карандысыз Акри Республикасын жарыялашканАкринин тарыхы.

Бир катар аскердик чыр-чатактардан, кагылышуулардан кийин, 1903-жылдын 17-ноябрында түзүлгөн келишим боюнча Боливия бул аймакты 2 миллион фунтов стерлинггеБразилиянын тарыхы баалап, акчасын алгандан кийин Бразилияга өткөрүп берген жана Бразилиянын федералдык аймагына айланган. 

1962-жылы Акри штат макамын алганRio Branco.Acre — AC.Histórico.

Бүгүнкү күндө Акри Бразилиядагы калкы аз жана экономикасы начар штаттардын бири болуп саналат.

 География 

 Жайгашкан жери 
Штаттын бардык аймагы Амазонка бассейнинде жайгашкан. Перу менен чек арасынын батышында максималдуу бийиктиги 609 метрге жеткен Серра-ду-Дивизор (Контамана) тоолору жайгашкан.

Штаттын аймагынын болжол менен 45% индейлердин резервациялары жана корголууга алынган Серра-ду-Дивизор улуттук жаратылыш паркы ээлейтWWF Brasil.

 Дарыялар 
600px|left|thumb|Батыш Акри. Сера-ду-Дивизор улуттук жаратылыш паркы, Журуа дарыясы
Акринин негизги дарыяларына штаттын түндүк жана түндүк-чыгыш тарабына агып өткөн Амазонка дарыясына куйган Журуа жана Пурус (куймалары менен бирге) дарыялар эсептелет.

 Климат 
Акридеги климат экватордук. Абанын жылдык орточо температурасы +26 °C барабар. Жыл эки мезгилден турат, биринчиси -  жаанчыл, ысык жана нымдуу ноябрдан мартка чейин созулган, экинчиси азыраак жаанчыл, кургак келген апрелден октябрга чейин созулган - жай. Акриге жыл ичинде 1800дөн 2400 ммге чейин жаан жаайт, негизинен штаттын батыш бөлүгүндө жаанчыл деп эсептелет. 

 Калк 
Улуттук География жана статистика институтунун (IBGE) эл каттоонун негизинде чагылган маалыматтарга ылайык, штаттын калкынын саны - 830,018 адамАкри штатынын калкы.
+Калкынын саны830,018Шаардыктардын пайызы72,56%Айылдыктардын пайызы27,44%Эркектердин пайызы50,21%Аялдардын пайызы49,79%Калкынын жыштыгы (адам/км²)5,1Өлкөдөгү калкка болгон пайызы0,38%

 Экономика 
Акринин экономикасы жаратылыш ресурстарын өндүрүгө негизделген. Каучук дарактарынан латексти жыйноо жана ошондой эле жыгач товарларын, жыгачты мыйзамсыз алып сатуу да кездешет. 

Жергиликтүү калктын тиричилигинде аңчылык жана балык уулоо маанилүү орунду ээлейт. Мындан тышкары, штаттын калкы гевеи ширесин жана бразилия жаңгактарын чогултушат, ошондой эле жергиликтүү керектөө үчүн маниока, буурчак, кант камышын жана күрүч өстүрүшөтIBGE. Economia. 

Перу менен чектешкен аймагында алтын кендери бар.

Штат өз убагында жыгач аткезчилеринен жана мал багуу үчүн Амазонка токоюн өрттөгөн малчылардан катуу жабыркаган. Азыр Акри штаты айлана-чөйрөнү коргоо үчүн күрөшкөн жана бул чөйрөдө алгылыктуу иштерди алып барган штаттардын бири.

 Административдик-аймактык түзүлүшү 
Акри штаты эки мезоаймака бөлүнөт, Вали-ду-Акри (чыгыш) жана Вали-ду-Журуа (батыш), алар өз кезегинде бир катар микроаймактарды курамына камтыйт.
Муниципалитет
(кыргызча)Муниципалитет
(португалча)Аянты, км²МезоаймакМикроаймак180x80pxАкреландияAcrelândia1574,55Вали-ду-АкриРиу-Бранку280x80pxАсис-БразилAssis Brasil2875,915Вали-ду-АкриБразилея380x80pxБразилеяBrasileia4336,189Вали-ду-АкриБразилея480x80pxБужариBujari3467,681Вали-ду-АкриРиу-Бранку580x80pxКапишабаCapixaba (Acre)1713,412Вали-ду-АкриРиу-Бранку680x80pxКрузейру-ду-СулCruzeiro do Sul (Acre)7924,943Вали-ду-ЖуруаКрузейру-ду-Сул780x80pxЭпитасиуландияEpitaciolândia1659,131Вали-ду-АкриБразилея880x80pxФейжоFeijó (Acre)2 202,027Вали-ду-ЖуруаТарауака980x80pxЖорданJordão (Acre)5428,765Вали-ду-ЖуруаТарауака1080x80pxМануэл-УрбануManoel Urbano9386,961Вали-ду-АкриСена-Мадурейра1180x80pxМарешал-ТауматургуMarechal Thaumaturgo7743,828Вали-ду-ЖуруаКрузейру-ду-Сул1280x80pxМансиу-ЛимаMâncio Lima4672,321Вали-ду-ЖуруаКрузейру-ду-Сул1380x80pxПласиду-ди-КаструPlácido de Castro (Acre)2047,455Вали-ду-АкриРиу-Бранку1480x80pxПорту-АкриPorto Acre2984,643Вали-ду-АкриРиу-Бранку1580x80pxПорту-ВалтерPorto Walter6093,4Вали-ду-ЖуруаКрузейру-ду-Сул1680x80pxРиу-БранкуRio Branco9222,577Вали-ду-АкриРиу-Бранку1780x80pxРодригес-АлвесRodrigues Alves (Acre)3304,559Вали-ду-ЖуруаКрузейру-ду-Сул1880x80pxСанта-Роза-ду-ПурусSanta Rosa do Purus5981,137Вали-ду-АкриСена-Мадурейра1980x80pxСена-МадурейраSena Madureira25278,095Вали-ду-АкриСена-Мадурейра2080x80pxСенадор-ГиомардSenador Guiomard1837,294Вали-ду-АкриРиу-Бранку2180x80pxТарауакаTarauacá15553,43Вали-ду-ЖуруаТарауака2280x80pxШапуриXapuri5250,931Вали-ду-АкриБразилея

 Булактар 

 Тышкы шилтемелер 

 Расмий сайты

Категория:Бразилия штаттары