Бириккен Араб Эмирликтеринин дирхамы

БАЭ дирхамы (, ) же Бириккен Араб Эмирликтеринин дирхамы — Бириккен Араб Эмирликтеринин акча бирдиги. ISO 4217 стандарты боюнча тамга коду — AED, сандык коду — 784. Расмий белгиси — 14x14pxمصرف الإمارات العربية المتحدة المركز‎. The Guidelines for the National Currency Symbol “UAE Dirham”, эмитенти — Бириккен Араб Эмирликтеринин борбордук банкы. Бир дирхам 100 филстен турат.

 Тарыхы 
«Дирхам» аталышы гректердин δραχμή (drakhmé) сөзүнөн келип чыккан. Кылымдар бою соода-сатыкта валюта катары колдонулгандыктан, дирхам Осмон империясынын тушунда да өз маанисин жоготкон эмес.

1966-жылга чейин, азыркы Бириккен Араб Эмирликтеринин (БАЭ) курамына кирген бардык эмирликтерде индия рупийинин курсуна байланган Перс булуңунун рупийин (Gulf rupee) жүгүртүүдө болгон.

1966-жылы 6-июнда Индияда Перс булуңунун рупийинин курсун индия рупийине карата арзандатуу (девальвациялоо) жөнүндө чечим кабыл алган. Бул өзгөрүүгө макул болбогон жана Перс булуңунун рупийин колдонуп келген бир нече мамлекеттер өздөрүнүн же башка валюталарга өтүшкөнДеловые Эмираты. История эмиратского дирхама: старинная валюта молодой страны.

Келишимдик Омандын, Бириккен Араб Эмирликтеринин Абу-Даби эмирлигинен башка бардык эмирликтери Катар жана Дубай риалын кабыл алышкан. Бул риал девальвацияга чейинки Перс булуңунун рупийи менен бирдей наркта болгон. Перс булуңунун рупийинен Катар жана Дубай риалына өтүү мезгилинде, бул мамлекеттер кыска убакытка Сауд Арабиясынын риалын да колдонуп турушканВалюта ОАЭ: дирхам, история и какие деньги в Дубае и Абу-Даби.

Ал эми Абу-Даби бахрейн динарын колдонуп, курсун 10 Перс булуңунун рупийи 1 динарга барабар деп белгиленген.

1973-жылы БАЭ дирхамды өзүнүн расмий валютасы катары кабыл алган. Натыйжада, Абу-Даби Бахрейн динарынын ордуна БАЭ дирхамын (1 динар = 10 дирхам) колдоно баштаган. Ал эми калган эмирликтер Катар жана Дубай риалын дирхамга бирге-бир (1:1) катнашында алмаштырылганEBC Financial Group. Что такое валюта AED?.

 Дирхамдын символу 
2025-жылдын март айында БАЭнин Борбордук банкы дирхамдын валюталык белгисин жарыялады. Анын дизайны (БАЭнин желегинен окшоштурулуп жасалган) учтары ийилген эки горизонталдуу сызыктын латын D тамгасынын үстүнө түшүрүлү менен чагылдырылганGulf News. New symbol revealed for UAE dirham in physical, digital forms. Бул белгинин компьютердик шрифттерде колдонуу үчүн Unicode'до азырынча кодпойнту (коду) жок.

 Монеталар 
1973-жылы 1, 5, 10, 25 жана 50 филс, ошондой эле 1 дирхам номиналындагы монеталар жүгүртүүгө чыгарылган. 1, 5 жана 10 филс монеталары колодон, ал эми жогорку номиналдагы монеталар жез-никель эритмесинен (купроникелден) жасалган. Филс монеталарынын өлчөмү жана курамы ошол кездеги Катар жана Дубай дирхамынын монеталары менен бирдей болгон. 1995-жылы 5, 10, 50 филс жана 1 дирхам монеталарынын өлчөмдөрү кичирейтилген, ал эми жаңы 50 филс монетасы тең жактуу жети бурчтук (гептагоналдык) формасында болгон.

Монетанын наркы чыгыш-араб сандары менен, ал эми тексттери араб жана англис тилинде жазылган.

1, 5 жана 10 филс монеталары күнүмдүк жашоодо сейрек колдонулганына карабастан, негизинен коллекционерлер үчүн жана эстелик катары БАЭнин Борбордук банкы аларды чыгарууну улантууда.

1976-жылдан бери Бириккен Араб Эмирликтеринин Валюта башкармалыгы (азыркы Борбордук банкы) БАЭдеги ар кандай окуяларды жана башкаруучуларын даңазалаган бир нече эстелик монеталарын чыгарган.
Монеталар (1973)СүрөтНоминалДиаметр
(мм)Салмагы
(г)МатериалКыры  (гурт)АверсРеверсЧыгарылгын датасыАверсРеверсlink=https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A4%D0%B0%D0%B9%D0%BB:United_arab_emirates-1-fils-1989.jpg|100x100pxlink=https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A4%D0%B0%D0%B9%D0%BB:United_arab_emirates-1-fils-1989_(1).jpg|100x100px1 филс151,5КолоЖылмакайҮч курма пальмасы,
жазуу:
;
чыгарылган жылыНаминалы жана жазуу:
,
United Arab Emirates1973–2005Жез жалатылган болот2018link=https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A4%D0%B0%D0%B9%D0%BB:United_arab_emirates-5-fils-1973.jpg|100x100pxlink=https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A4%D0%B0%D0%B9%D0%BB:United_arab_emirates-5-fils-1973_(1).jpg|100x100px5 филс223,75КолоLethrinus nebulous балыгы, 
жазуу:
;
чыгарылган жылы1973–1989172,21996–2014Жез жалатылган болот2018link=https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A4%D0%B0%D0%B9%D0%BB:United_arab_emirates-10-fils-1973.jpg|100x100pxlink=https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A4%D0%B0%D0%B9%D0%BB:United_arab_emirates-10-fils-1973_(1).jpg|100x100px10 филс277,5КолоДау кайыгы, чыгарылган жылы1973–19891931996–2011Никель жалатылган болот201770x70px70x70px25 филс203,5Жез-никель эритмелериКесикчеАраб газели,
чыгарылган жылы1973–20113,48Никель жалатылган болот2014–а.у.50 филс256,5Жез-никель эритмелериҮч мунай мунарасы,
чыгарылган жылы1973–198975x75px75x75px214,4Жылмакай1995–20074,15Никель жалатылган болот2013–а.у.80x80px80x80px1 дирхам25,511,3Жез-никель эритмелериКесикчеДалла чайнеги, чыгарылган жылы1973–1989246,41995–20076,1Никель жалатылган болот2012–а.у.

 Банкноттор 
Учурда 5 дирхам, 10 дирхам, 20 дирхам, 50 дирхам, 100 дирхам, 200 дирхам, 500 дирхам жана 1000 дирхам номиналдарындагы банкноттор жүгүртүүдө.

Банкноттордун алдыңкы бетиндеги тексттер чыгыш-араб сандары менен араб тилинде жазылган, ал эми арткы бетиндеги тексттер араб сандары менен англис тилинде жазылган.

 Экинчи серия 
Экинчи серияСүрөтНоминалӨлчөмү  (мм)ТүсүСүрөттөөмөсүБасып 
чыгарылгын датасыКолдонуудан 
чыгарылган датасыАлдыңкы бетиАрткы бети5143x60КүрөңБорбордук базар, ШаржаТүндүк Эмирликтердин пейзажы, Шаржадагы Салем Аль Мутава мечити1982-жыл10147x62ЖашылКанжарферма чарбасы20149x63КөгүшКрик гольф жана яхта клубу, Дубайдау кайыгы1997-жыл50151x64Кызгылт көкОриксАль-Жахили чеби (Эль-Айн)1982-жыл100155x66КызылАль-Фахиди чеби, ДубайДубайдагы Дүйнөлүк соода борборунун имараты200157x67Кызгылт сарыШарият сотунун имараты,
Зайед шаардык спорт стадиону, Абу-ДабиБорбордук банктын имараты, Абу-Даби1989-жыл500159x68КөкИтелгиЖумейра мечити1983-жыл1000163x70Бирюза түстүүКаср аль-Хосн, Абу-ДабиАбу-Дабиге болгон көрүнүш1998-жыл

 Үчүнчү серия 
Үчүнчү серияСүрөтНоминалӨлчөмү  (мм)ТүсүСүрөттөөмөсүБасып 
чыгарылгын датасыКолдонуудан 
чыгарылган датасыАлдыңкы бетиАрткы бети5143x66КүрөңАжман чебиДайя чеби2022-жыл 26-апрель10147x66ЖашылШейх Зайеддин чоң мечити (Абу-Даби)Хор-Факкан амфитеатры (Шаржа)2022-жыл 21-апрель50151x66Кызгылт көкБАЭнин негиздөөчүлөрүШейх Зайед биримдик документине кол коюда, Этихад музейи (Дубай)2021-жыл 23-декабрь100155x66КызгылтУмм-эль-Кувейн улуттук чебиФужейранын порту2025-жыл 24-март500159x66КөгүшTerra Sustainability павилиону (Дубай)Келечек музейи, Эмирлик мунаралары, Бурж Халифа2023-жыл 30-ноябрь1000163x66Зайтун сыяктуу күрөңШейх Заиддин «Үмүт» иликтөөсүБарака АЭСи (Абу-Даби)2023-жыл 10-апрель

 Валюта алмаштыруу курсунун режими 

 Булактар 

 Тышкы шилтемелер 
 Бириккен Араб Эмирликтеринин борбордук банкы