Кимберли Креншоу

Кимберли Уильямс Креншоу (англ. Kimberlé Williams Crenshaw, 1959-жылы 5-майда туулган) — америкалык жарандык укук коргоочу жана Талса расасынын кыргынын андан ары изилдөө жана иликтөө үчүн критикалык раса теориясын объектив катары колдонгон алдыңкы окумуштуу. Ал UCLA Мыйзам мектебинин жана Колумбия Укук мектебинин профессору, ал жерде расалык жана гендердик маселелер боюнча адистешкен.

Креншоу кайчылаш же кесилишкен социалдык иденттүүлүктөрдүн, өзгөчө азчылыктардын иденттүүлүгүнүн эзүү, үстөмдүк же дискриминация системалары жана структуралары менен кандай байланышы бар экенин изилдөөчү кесилиштер (интерсекционалдык) теориясын киргизүү жана өнүктүрүү менен белгилүү . Анын иши андан ары кеңейип, кесилиш теориясына тиешелүү суб-категория болгон интерсекционалдык феминизмди камтыйт. Интерсекционалдык феминизм аялдардын этникалык, сексуалдык жана экономикалык тек-жайынан улам туш болгон кысым жана дискриминациянын бири-бирин кайталаган системаларын изилдейт . 

 Кыскача өмүр таржымалы 
Креншоу 1959-жылдын 5-майында Огайо штатынын Кантон шаарында ата-энеси Мариан жана Уолтер Кларенс Креншоу кичүүсүнүн үй-бүлөсүндө төрөлгөн. Креншоунун ата-энеси аны кичинекей кезинен эле "дүйнөдө ошол күнү байкаган" "кызыктуу нерселерди" талкуулоого үндөшкөн." Бул алгачкы машыгуулары кийинчерээк анын жашоосунда кесип тандоосунун негизи болуп калат.

Ал Кантон Маккинли орто мектебинде окуган. Ал 1981-жылы Корнелл Университетинен Race, gender scholar Crenshaw on campus Oct. 16-21мамлекеттик жана Африкалык изилдөөлөр боюнча бакалавр даражасын алган, ал жерде ал Калем менен Канжар жогорку сыйлыктар коомунун мүчөсү болгон . Ал 1984-жылы Гарвард Юридикалык Мектебинен юриспруденциянын доктору даражасын  алган . Ал эми 1985-жылы Висконсин университетинин юридикалык факультетинен Укук магистри даражасын алгын, ал жерде ал Уильям Х. Хасти Феллоу жана Висконсин штатынын Жогорку сотунун судьясы Ширли Абрахамсондун юристтик клерки болгон Ring, D. A. (2011). Crenshaw, Kimberlé Williams 1959–. In M. Mazurkiewicz (Ed.), Contemporary Black Biography (Vol. 88, pp. 30-32). Gale. . 

 Карьера 
Укук магистрин аяктагандан кийин Креншоу 1986-жылы Лос-Анжелестеги Калифорния университетинин укук факультетине кирген. Ал критикалык раса теориясы тармагынын негиздөөчүсү жана жарандык укуктар, расалык критикалык изилдөөлөр жана конституциялык укук боюнча лектор. Калифорния университетинде, Лос-Анжелес юридикалык мектебинде ал жарандык укуктар жана башка курстарда расалык изилдөөлөр жана конституциялык укук боюнча сабак берет . 1991 жана 1994-жылдары ал студенттерди тапшыруу менен жылдын профессору болуп шайланган. 1995-жылы Креншоу Колумбия Укук мектебинин толук профессору болуп дайындалган, ал жерде 2011-жылы түзүлгөн Intersectionality & Social Policy Studies борборунун негиздөөчүсү жана директору  . 

1991-жылы Креншоу АКШнын Сенатынын Жогорку сотунун судьясы Кларенс Томас үчүн ырастоо угууларында Анита Хиллдин өкүлү болгон юридикалык топко жардам берген.

1996-жылы Креншоу "структуралык теңсиздикти жоюу" жана "расалык адилеттүүлүктү, гендердик теңчиликти АКШда жана эл аралык деңгээлде бардык адам укуктарынын бөлүнбөстүгүн алга жылдыруу жана кеңейтүү" боюнча ой жүгүртүү борбору болгон Африкалык Америка Саясат Форумунун (AAPF) негиздөөчүсү жана аткаруучу директору болгон . Форумдун миссиясы теңсиздикти жана дискриминацияны чечүүдө илимий изилдөөлөр менен коомдук талкуунун ортосунда көпүрө куруу болуп саналат. 

2001-жылы, ал Бириккен Улуттар Уюмунун расизм боюнча Дүйнөлүк конференциясында расалык жана гендердик дискриминация боюнча жалпы макала жазган, WCAR Конференциясынын Декларациясына гендерди кошууга көмөктөшкөн, Улуттук Илим Фондунун аялдаргы карата зомбулукту изилдөө боюнча комитетинин мүчөсү болуп иштеген. 

Креншоу 1992-1995-жылдары Аспен институтунун ички стратегиялык тобу , Аялдардын медиа демилгесини  мүчөсү жана NPRдин Tavis Smiley Show программасынын үзгүлтүксүз комментатору . 

2020-жылы KU Leuvenдин ардактуу доктору наамын алган.

Креншоу бир нече китептерди жана макалаларды жазган жана жарыялоону улантууда . Креншоу 2025-жылдын декабрында "Жарыш жолу: бирдей мүмкүнчүлүктөрдүн мифи расалык адилеттикти кантип жеңет" (Лук Чарльз Харрис жана Джордж Липсиц менен бирге) кезектеги китебин чыгарат.
Тышкы видеолорlink=|alt=video icon|16x16px Кимберле Креншоу - On Intersectionality - негизги баяндама - WOW 2016: Southbank Center "Kimberlé Crenshaw - On Intersectionality - keynote - WOW 2016: Southbank Centre". Southbank Centre at YouTube. Archived from the original on June 10, 2016. Retrieved May 31, 2016.
 Булактар 

Категория:Туулгандар 1959-жылы