Актаудагы учак кырсыгы

Азербайжан аба жолдору авиакомпаниясынын 8243-рейси Баку шаарындагы Гейдар Алиев атындагы эл аралык аэропорттон Орусиянын Грозный шаарына жакын жайгашкан Кадыров Грозный эл аралык аэропортуна каттаган пландалган эл аралык жүргүнчү ташуучу каттам болчу. 2024-жылдын 25-декабрында Азербайжан аба жолдору авиакомпаниясынын Embraer 190AR учагы Грозныйга конуу учурунда Орусиянын абадан коргонуу ракетасы тарабынан катуу жабыркаган деп болжолдонууда. Учак башка аэропортко багыт алууга аракет кылган, бирок натыйжада Казакстандагы Актау эл аралык аэропортуна жакын жерде кулап түшкөн. Учакта 62 жүргүнчү жана 5 экипаж мүчөсү болгон. Жалпысынан 67 адамдын ичинен 38 адам каза болуп, алардын катарында эки учкуч жана бир учак бортундагы кызматкер болгон. 29 адам ар кандай жаракаттар менен аман калган.

Учуп чыккан соң болжол менен 40 мүнөт өткөндөн кийин, учак Орусиянын аба мейкиндигине кирип, Грозныйга жакындаганда, экипаж GPS навигациялык системаларынын иштебей калганын билдирген, бул сигналдардын тосулушуна байланыштуу болгон. Ошол эле учурда аэропортто туман болгондугу да маалымдалган. Учак көздөгөн жерине жакындап, учуу 81 мүнөттө уланып жатканда, жүргүнчүлөр жарылуу болгонун жана учакка сыныктар тийгенин айтышкан. Радиобайланышта учкучтар жарылууну куш менен кагылышууга байланыштырып, башка аэропортко багыт алууну суранышкан. Алар өзгөчө кырдаал протоколдорун ишке киргизип, транспондер аркылуу 7700 сигналы менен “SOS” белгисин берген жана учактын багытын Каспий деңизинин үстүнөн Актауга бурушкан.

Бирок кырсык болгон жердеги сүрөттөр учактын куйругунда тешиктер бар экенин көрсөткөн, бул куштун тийишине окшобогон, жер-аба ракетасынын тийгенине окшош зыян болгонун адистер белгилешкен. 26-декабрда Euronews Азербайжан өкмөтүнүн булактарына таянуу менен учак Орусиянын ракета соккусунан жабыркаганын, ал Грозный аэропортуна украиналык дрон чабуулунан коргонуу учурунда болгонун билдирген. Жарылуунун учкундары бир нече жүргүнчү менен экипаж мүчөлөрүн жарадар кылган.

27-декабрда The New York Times Азербайжан тергөөчүлөрү учак кырсыкка чейин Орусиянын “Панцирь-С1” абадан коргонуу системасы тарабынан жабыркаган деп ишенишкенин жазган.

28-декабрда Орусиянын президенти Владимир Путин Азербайжандын президенти Ильхам Алиевден Орусиянын аба мейкиндигинде учакка байланыштуу “трагедиялуу окуя” үчүн кечирим сураган. Ал учурда Грозныйга украиналык дрондор чабуул жасап жатканын жана Орусиянын абадан коргонуу күчтөрү бул чабуулдарды кайтарганын билдирген, бирок учак атылганын же Орусиянын жоопкерчилигин тастыктаган эмес.

29-декабрда президент Алиев Орусия учакты кокусунан атып алганын, кырсыкты жашырып жана “жашырууга” аракет кылып жатканын айтып, күнөөнү толук моюнга алуу, жооптууларды жазалоо жана курмандыктардын үй-бүлөлөрүнө компенсация төлөп берүү талаптарын койгон.

 Учак 
Учак 2013-жылы чыгарылган Embraer E190AR болуп, 4K-AZ65 номери менен катталган жана сериялык номери 19000630. Акыркы техникалык көзөмөл 2024-жылдын 18-октябрында өткөн„Latest full technical control of aircraft, crashed near Aktau, conducted in October of this year“  Apa.az. (25-декабрь, 2024-жыл). Текшерилген күнү: 25-декабрь, 2024-жыл.. Учак эки General Electric CF34-10E6 кыймылдаткычы менен иштейт жана Азербайжандын улуттук авиакомпаниясына таандык болгон „Azerbaijan Airlines“. Ошондой эле учак Азербайжандын расмий ташуучу транспорту катары кызмат кылып келген.

 Соңку маалыматтар 
Соңку маалыматтарга караганда кырсыктан борттогу 67 кишинин 38и каза болду, 29у аман калыпАктауда учак кырсыгы. Аман калгандардын арасында Кыргызстандын эки жараны бар.  24.kg (25-декабрь, 2024-жыл). Текшерилген күнү: 25-декабрь, 2024-жыл., ооруканага жеткирилгенКазакстандагы учак кырсыгы: 38 киши каза тапты, 29у ооруканада.  azattyk.org (25-декабрь, 2024-жыл). Текшерилген күнү: 25-декабрь, 2024-жыл..

Учак кырсыгынан улам 26-декабрь Азербайжанда аза күтүү күнү деп жарыяланганУчак кырсыгынан улам 26-декабрда Азербайжанда аза күтүү жарыяланды.  azattyk.org  (25-декабрь, 2024-жыл). Текшерилген күнү: 25-декабрь, 2024-жыл. .

 Кырсык 

Учак саат 7:55те (UTC+04:00) Баку эл аралык аэропортунан Грозный аэропортуна учуп чыкканKaminski-Morrow, David  „Over 30 survive Azerbaijan Embraer 190 crash in Kazakhstan: ministry“  Flight Global (25-декабрь, 2024-жыл). Текшерилген күнү: 25-декабрь, 2024-жыл.. Flightradar24 учуу көзөмөлдөө кызматынын маалыматы боюнча, белгисиз себептерден улам учак Грозныйдын жанынан учуп баратканда күчтүү GPS сигналы үзгүлтүккө учураган„Dozens killed as passenger plane crashes in Kazakhstan“  BBC. (25-декабрь, 2024-жыл). Текшерилген күнү: 25-декабрь, 2024-жыл.. Грозныйдагы коюу тумандан улам учак Дагестандын Махачкала шаарында жайгашкан Уйташ аэропортуна багыт алган„Azerbaijani airliner with 67 people onboard crashes in Kazakhstan leaving 32 survivors“  Associated Press (25-декабрь, 2024-жыл). Текшерилген күнү: 25-декабрь, 2024-жыл.. Учак жергиликтүү убакыт боюнча саат 8:40та (UTC 04:40) болжол менен 9144 метр (30 000 фут) бийиктикте радардан жоголуп, Казакстандын жээгине жакын жерде саат 10:07де (UTC 06:07) кайра пайда болгон„38 Killed After Azerbaijan Airlines Plane Crashes in Kazakhstan“  The Moscow Times. (25-декабрь, 2024-жыл). Текшерилген күнү: 25-декабрь, 2024-жыл..

 Реакция 
Президент Садыр Жапаров Азербайжандын президенти Илхам Алиевге азербайжандык жүргүнчү учагынын кыйрашына байланыштуу көңүл айтуу телеграммасын жолдогонСадыр Жапаров учак кырсыгына байланыштуу Илхам Алиевге көңүл айтты.  24.kg (25-декабрь, 2024-жыл). Текшерилген күнү: 25-декабрь, 2024-жыл..

 Булактар 

Категория:Кырсыктар
Категория:Авиакырсыктар
Категория:Азербайжан
Категория:Азербайжан авиациясы