Turkish Airlines

Turkish Airlines (; ) же мыйзамдуу түрдө Türk Hava Yolları Anonim Ortaklığı — Түркиянын улуттук авиакомпаниясы. Өлкөнүн желегин көтөрүп жүргөн бул компания Стамбул шаарында жайгашкан. Бүгүнкү күндө Түрк аба жолдорунун учуу тармагы Европа, Жакынкы Чыгыш, Ыраакы Чыгыш, Түндүк Африка, Борбордук Африка, Түштүк Африка, Түндүк жана Түштүк Америкага чейин жайылган. Авиакомпания дүйнөдөгү башка авиакомпанияларга салыштырмалуу бир эле аэропорттон көбүрөөк багыттарды тейлейт жана 131 өлкөгө уча турган эң кеңири маршруттук тармакка ээ. Авиакомпаниянын жүк бөлүмү (Карго) — Turkish Cargo 24 жүк ташуучу учактан турган парк менен 82 багытка жүк жеткирүүнү камсыздайт. Мындан тышкары, авиакомпания арзан баада кызмат көрсөткөн AJet (AnadoluJet) туунду компаниясына да ээ.

Авиакомпаниянын башкы кеңсеси Стамбулдагы Ататүрк аэропортунун Йешилкөй, Бакыркөй аймагында жайгашкан , ал эми негизги базасы Арнавуткөйдөгү Стамбул аэропорту болуп эсептелет. 

2008-жылдын 1-апрелинен тарта 20pxStar Alliance тармагынын мүчөсү.

 Тарыхы 
Turkish Airlines – Түркиянын улуттук авиакомпаниясы жана дүйнөдөгү эң ири авиакомпаниялардын бири. Анын тарыхы 1933-жылы башталган жана бүгүнкү күндө дүйнөнүн 130дан ашуун өлкөсүнө каттамдарды аткарган ири авиакомпания болуп эсептелет.

 Баштапкы мезгил 

 1933-жылы "Devlet Hava Yolları" (Мамлекеттик аба жолдор) аталышы менен негизделген.
 Алгач 30 кызматкер жана 5 учактан турган чакан флот менен иштей баштаган.
 1947-жылы биринчи эл аралык каттамды аткарган (Стамбул – Афина). Жана көп өтпөй Никосия, Бейрут жана Каир шаарлары авиакомпаниянын эл аралык каттамдарынын катарына кошулган.

 Өнүгүү жана эл аралык кеңейүү 

 1955-жылы компаниянын аталышы Türk Hava Yolları (Turkish Airlines) болуп өзгөргөн. Андан тышкары, компания IATA – Эл аралык аба транспорту ассоциациясынын мүчөлөрүнүн катарына кошулган.
 1973-жылы компаниянын флотуна биринчи европалык McDonnell Douglas DC-10 учагы кошулган.
 1980-жылдардын аягында Азия жана Африка багыттарына каттамдар ачылган.
 1983-жылдан баштап АКШга каттамдар башталган.

 Глобалдык авиакомпанияга айлануу 

 1990-жылы Boeing 737 жана Airbus A310 сыяктуу жаңы учактар флотко кошулган.
 1998-жылы компаниянын веб-сайты ишке кирген.

 21-кылым 

 2008-жылы Star Alliance мүчөсү болуп, глобалдык тармагын кеңейткен.
 2013-жылы Стамбулдагы жаңы аэропорт курула баштаган жана 2019-жылы толук ишке кирген.
 2023-жылы Turkish Airlines өзүнүн 90 жылдыгын белгиледи жана дүйнөнүн 130дан ашуун өлкөсүнө жана 350дөн ашуун шаарга каттам аткарууда.

 Turkish Airlines бүгүнкү күндө 

 Флоту: 480ден ашык учак (Boeing жана Airbus моделдери).
 Маршруттары: Дүйнөнүн эң көп өлкөсүнө учкан авиакомпания (130+ өлкө, 350+ шаар).
 Cыйлыктары: "Европанын мыкты авиакомпаниясы" (Skytrax) наамын бир нече жолу жеңген.

Turkish Airlines Түркиянын экономикасына чоң салым кошуп, дүйнөлүк авиация тармагында өз ордун бекемдеп келет.

 Багыттары 
2025-жылга карата Turkish Airlines 53 ички багытты кошкондо (299 эл аралык), 131 өлкөгө (жүк ташуу багыттарын эсепке алып), жалпы 352 пунктка уча турган кеңири маршруттук тармакка ээ.

2024-жылдын декабрында авиакомпания 131 өлкөгө үзгүлтүксүз каттамдарды аткарып, эң көп мамлекеттерди байланыштырган авиакомпания катары расмий түрдө Гиннесстин рекорддор китебине кирген.

Ошондой эле Turkish Airlines 2025-жылдын январь айында Дамаск шаарына болгон каттамдарын кайра жандандырды. Бул каттамдар алгач 1984-жылдын февралында ачылып, 2012-жылдын апрелинде токтотулган болчу.

 Код бөлүшүү келишимдери 
Turkish Airlines төмөнкү авиакомпаниялар менен код бөлүшөт:
 Aegean Airlines
 Air Albania
 Air Algérie
 Air Astana
 Air Canada
 Air China
 Air Europa
 Air India
 Air Moldova
 Air New Zealand
 Air Serbia
 Air Seychelles
 airBaltic
 All Nippon Airways
 Asiana Airlines
 Avianca
 Azerbaijan Airlines
 Azul Brazilian Airlines
 Bangkok Airways
 Batik Air Malaysia Belavia
 Copa Airlines
 Croatia Airlines
 Egyptair
 Ethiopian Airlines
 Etihad Airways
 EVA Air
 Finnair
 Garuda Indonesia
 Gol Linhas Aéreas Inteligentes
 Gulf Air
 Hawaiian Airlines
 Hong Kong Airlines
 Icelandair
 IndiGo
 ITA Airways
 JetBlue
 Kuwait Airways
 LOT Polish Airlines
 Lufthansa Luxair
 Malaysia Airlines
 MIAT Mongolian Airlines
 Middle East Airlines
 Oman Air
 Pakistan International Airlines
 Philippine Airlines
 Royal Air Maroc
 Royal Brunei Airlines
 Royal Jordanian
 RwandAir
 Singapore Airlines
 TAP Air Portugal
 TAROM
 Thai Airways International
 United Airlines
 Utair
 Uzbekistan Airways
 Vietnam Airlines

 Багыт аралык келишимдер 
Turkish Airlines төмөнкү авиакомпаниялар менен багыт аралык келишимдерге ээ:

 Austrian Airlines
 Drukair
 Emirates
 Loganair
 Swiss International Air Lines
 Virgin Atlantic

 Учактары 
2025-жылдын март айынын маалыматына ылайык, Turkish Airlines 481 учак менен кызмат көрсөтүүдө. Учурда авиакомпанияда жүргүнчүлөрдү да, жүктөрдү да кошкондо 492 учак бар.

Turkish Airlines 2025-жылдын сентябрь айына чейин өзүнүн учак флотун 500 бирдикке чейин кеңейтүүнү пландап, дүйнөлүк деңгээлдеги алдыңкы авиакомпаниялардын катарындагы позициясын андан ары бекемдөөгө умтулууда.

Ошондой эле авиакомпаниянын узак мөөнөттүү өнүгүү стратегиясы туруктуу өсүүнү карап, 2033-жылга чейин – өзүнүн 100 жылдык мааракесине карата – жалпы флоттогу учактардын санын 813ке жеткирүү максатын камтыйт.

Түрк аба жолдорунун учак флотундагы аба кемелери негизинен Түркиянын географиялык аймактарынын, облустарынын, дарыяларынын жана туристтик жайларынын аттары менен аталып келет. Бирок, ижарага алынган айрым учактарда мындай аталыштар көрсөтүлгөн эмес. 2010-жылдан тарта авиакомпания учактар үчүн бирдиктүү стилдеги сырткы жасалгалоону колдонуп келет: ак түстөгү учактын негизги корпусу, көк түстөгү жазуулар, корпусунун ортосунан куйругуна чейин созулган боз жоогазын сүрөтү жана компаниянын логотиби түшүрүлгөн кызыл түстөгү куйрук бөлүгү. Мындан тышкары, Түрк аба жолдору атайын боёгу бар бир нече Airbus учактарын жана Star Alliance эл аралык авиаальянсынын мүчөсү катары альянстын фирмалык сырткы көрүнүшү менен жабдылган учактарды да эксплуатациялайт.

 Сүрөт галереясы 

 Окуялар жана кырсыктар 
Turkish Airlines тарыхында жалпы 19 авиациялык кырсык катталып, алардын 15и адам өлүмүнө алып келген. Натыйжада, 68 экипаж мүчөсү, 835 жүргүнчү жана 35 жердеги адам каза болгон.

1959-жылдын 17-февралында TC-SEV номурлуу Vickers Viscount Type 793 учагы, Түркиянын премьер-министри Аднан Мендерес баштаган өкмөттүк делегацияны Лондон-Цюрих келишимдерине кол коюу үчүн Лондонго алып бараткан чартердик рейс, Лондон Гатвик аэропортуна жакындаганда коюу туман шартында кыйроого учураган. Кырсыктын кесепетинен 16 жүргүнчүнүн 9у жана 8 экипаж мүчөсүнүн 5өө каза болгон. Учактын арткы бөлүгүндө отурган Аднан Мендерес аман калган.
1961-жылдын 23-сентябрында Түрк аба жолдорунун 835-рейси, TC-TAY номурлуу Fokker F27-100 учагы, Анкара провинциясындагы Каранлыктепе аймагында Эсенбога аэропортуна жакындап келе жатып кыйроого учураган. Кырсыктын кесепетинен экипаждын төрт мүчөсү жана 25 жүргүнчүнүн 24ү каза болгон.
1962-жылдын 8-мартында TC-KOP номурлуу Fairchild F-27 учагы Адана Шакирпаша аэропортуна жакындап келе жатып, Торус тоолоруна кулап түшкөн. Кырсыктын натыйжасында экипаждын үч мүчөсү жана борттогу сегиз жүргүнчүнүн бардыгы каза болгон.
1964-жылдын 3-февралында TC-ETI номурлуу Douglas C-47 учагы ички жүк рейси менен Анкарадагы Эсенбога аэропортуна жакындап келе жатып, жерге кулап түшкөн. Кырсыктын кесепетинен борттогу экипаждын үч мүчөсү тең каза болгон.
1969-жылдын 2-февралында TC-SET номурлуу Vickers Viscount Type 794 учагы Эсенбога аэропортуна жакындап келе жатып кулап түшкөн. Кырсыктын кесепетинен жабыркагандар болгон эмес.
1974-жылдын 26-январында Түрк аба жолдорунун 301-рейси, TC-JAO номурлуу Fokker F28-1000 учагы, Измир Cumaovası аэропортунан көтөрүлгөндөн көп өтпөй, канаттардагы атмосфералык муздун топтолушунан улам кулап түшкөн. Учак бөлүнүп, өрт чыгып, натыйжада беш экипаж мүчөсүнүн төртөө жана 68 жүргүнчүнүн 62си каза болгон.
1974-жылдын 3-мартында Түрк аба жолдорунун 981-рейси, TC-JAV номурлуу McDonnell Douglas DC-10 учагы, жүк эшигинин конструкциялык кемчилигинен улам жардыруучу декомпрессияга учурап, Франциянын Оазе аймагындагы Эрменонвилл токоюна кулап түшкөн. Кырсыктын кесепетинен борттогу 335 жүргүнчү жана 11 экипаж мүчөсү тең каза болгон. Окуянын негизги себеби — учактагы жүк эшигинин бекитүү механизминдеги конструкциялык кемчилик, бул абада учуп баратканда эшиктин күтүүсүз ачылышына алып келген.
1975-жылдын 30-январында Түрк аба жолдорунун 345-рейси, TC-JAP номурлуу Fokker F28-1000 учагы, Стамбулдун Йешилкөй аэропортуна акыркы жолу жакындап келе жатып, Мармара деңизине кулап түшкөн. Кырсыктын кесепетинен борттогу төрт экипаж мүчөсү жана 38 жүргүнчүнүн бардыгы каза болгон.
1976-жылдын 19-сентябрында Түрк аба жолдорунун TC-JBH номурлуу Boeing 727-200 учагы, Стамбул Йешилкөй аэропортунан Анталия аэропортуна багыт алган рейс учурунда, пилоттун катасынан улам Анталиянын ордуна Испартага конууга аракет жасап, Каратепе тоолорунда бийик жерге урунган. Кырсыктын натыйжасында учактагы бардык сегиз экипаж мүчөсү жана 146 жүргүнчү каза болгон.
1979-жылдын 23-декабрында Түрк аба жолдорунун TC-JAT номурлуу Fokker F28-1000 учагы, Самсун-Чаршамба аэропортунан Эсенбога аэропортуна учуп бара жатып, Анкаранын Чубук аймагындагы Күйүмчүкөй айылындагы дөңсөөгө аэропорттон 32 км (20 миль) түндүк-чыгышта катуу турбуленттиктин шартында урунган. Кырсыктын кесепетинен борттогу төрт экипаж мүчөсүнүн үчөө жана 41 жүргүнчүнүн 38и каза болгон.
1983-жылдын 16-январында Түрк аба жолдорунун 158-рейси, TC-JBR номурлуу Boeing 727-200 учагы, Эсенбога аэропортуна катуу кар жааган шартта конууга аракет кылып, учуп-конуу тилкесине 50 метр (160 фут) жетпей жерге урунуп, талкаланып, андан соң өрттөнүп кеткен. Кырсыктын натыйжасында жети экипаж мүчөсү аман калган, бирок 60 жүргүнчүнүн 47си каза болгон.
1994-жылдын 29-декабрында Түрк аба жолдорунун 278-рейси, TC-JES номурлуу Boeing 737-400 учагы, Ван Ферит Мелен аэропортуна акыркы жолу жакындап келе жатып, кар бороонунда көзөмөлдү жоготуп, кулап түшкөн. Кырсыктын натыйжасында жети экипаж мүчөсүнүн бешөө жана 69 жүргүнчүнүн 52си каза болгон.
1999-жылдын 7-апрелинде Түрк аба жолдорунун 5904-рейси, TC-JEP номурлуу Boeing 737-400 учагы, Адана Шакирпаша аэропортунан учуп чыккандан көп өтпөй, Адананын Жейхан шаарына жакын жерде кулап түшкөн. Учакта жүргүнчүлөр болгон эмес, бирок экипаждын алты мүчөсү каза болгон.
2003-жылдын 8-январында Түрк аба жолдорунун 634-рейси, TC-THG номурлуу Avro RJ-100 учагы, Түркиянын Диярбакыр аэропортуна жакындап келе жатып кулап түшкөн. Кырсыктын натыйжасында борттогу 85 адамдын ичинен беш экипаж мүчөсү жана 70 жүргүнчү каза болгон.
2006-жылдын 3-октябрында Түрк аба жолдорунун 1476-рейси, Албаниянын Тирана шаарынан Стамбулга учуп бара жатып, Түркиянын жараны Хакан Экинчи тарабынан Грециянын аба мейкиндигинде барымтага алынган. Учак Италиянын Бриндизи шаарына аргасыз конууга мажбур болуп, конгондон кийин барымтачы өз эрки менен багынып берген .
2009-жылдын 25-февралында Түрк аба жолдорунун 1951-рейси, TC-JGE номурлуу Boeing 737-800 учагы, 128 жүргүнчү жана 7 экипаж мүчөсү менен Нидерландиянын Амстердам Схипхол аэропортуна акыркы жолу жакындап келе жатканда кулап түшкөн. Кырсыктын себеби бузулган радар бийиктик өлчөгүчүнүн кыймылдаткычтарды бош абалга келтирүүсү жана экипаждын туура реакция кыла албай калышы болгон, натыйжада учак башкаруусуз калып, кыйроого учураган. Борттогу 135 адамдын ичинен тогузу, анын ичинде үч учкуч каза болгон. Дагы 86 адам ар кандай жаракат алып, жергиликтүү ооруканаларга жеткирилген.
2015-жылдын 3-мартында Түрк аба жолдорунун 726-рейси, TC-JOC номурлуу Airbus A330-300 учагы, Непалдын Катманду шаарындагы Трибхуван эл аралык аэропортуна конуу учурунда учуу тилкесинен чыгып кеткен. Кырсыктын натыйжасында учактын мурунку шассиси сынып, фюзеляжы жана эки канаты олуттуу зыянга учураган. Борттогу 227 жүргүнчү жана 11 экипаж мүчөсүнүн бардыгы жеңил жаракат алган. Кийинчерээк учак жараксыз деп табылып, талкаланган.
2015-жылдын 25-апрелинде Түрк аба жолдорунун 1878-рейси, TC-JPE номурлуу Airbus A320-200 учагы, Стамбулдагы Ататүрк аэропортуна конуу учурунда кырсыкка учурап, катуу жабыркаган. Бактыга жараша, борттогу бардык жүргүнчүлөр жана экипаж мүчөлөрү жаракат алган эмес жана ийгиликтүү эвакуацияланган.
2017-жылдын 16-январында Түрк аба жолдоруна таандык Boeing 747-412F учагы Бишкектеги Манас эл аралык аэропортуна конууга аракет кылып жатып, турак жай конушуна кулап түшкөн. Кырсыктын кесепетинен экипаждын төрт мүчөсү жана жердеги 35 адам каза болгон. Бул окуяга жооп катары, Түрк аба жолдору Твиттерде учак да, экипаж да аларга таандык эмес экенин билдирип, кырсыкты "ACT Airlines кырсыгы" деп атаган. Ошентсе да, рейс Түрк аба жолдорунун рейс номуру менен аткарылып, IATA эрежелерине ылайык, расмий түрдө Түрк аба жолдорунун рейси болуп эсептелген.
2019-жылдын 21-ноябрында Түрк аба жолдоруна таандык 467-рейстик Boeing 737-800 учагы Украинанын Одесса эл аралык аэропортуна катуу кайчылаш шамал шартында конууга аракет кылып жатып, мурду кулап түшкөн. Борттогу бардык жүргүнчүлөр жана экипаж мүчөлөрү жабыркаган эмес жана авариялык слайддар аркылуу учактан коопсуз чыгып кетишкен. TC-JGZ учагы жараксыз деп табылып, 2020-жылы бөлүк-бөлүккө ажыратылып, урандыга айландырылган.

 Шилтемелер 
Мобильдик тиркемеси
Linkedin расмий баракчасы
Instagram расмий баракчасы
Facebook расмий баракчасы
TikTok расмий баракчасы
YouTube расмий баракчасы
X.com (twitter) расмий баракчасы

 Булактар 

Категория:Авиация
Категория:Түркия