Ханой

Ханой (, тьы-ном. 河內 — түз мааниси «эки дарыянын ортосунда жайгашкан шаар» же «дарыя курчаган жер»)  — Вьетнамдын борбору жана калкынын саны боюнча өлкөдөгү экинчи ири шаар. Өлкөнүн башкы саясий, билим берүү жана маданий борбору, ошондой эле маанилүүлүгү боюнча Хошиминден кийинки  экинчи өнөр жай борбору. 1902-жылдан 1945-жылга чейин — Француз Индо-кытайынын борбору, 1954-жылдан 1976-жылга чейин — Вьетнам Демократиялык Республикасынын (Түндүк Вьетнамдын) борбору болгон. Ханой шаары Хонгха дарыясынын жээгинде жайгашкан. Калкынын саны – 8.685.607 адам (2024)Hanoi population , Population Information. 31-январь 2024-ж.. Ханой 12 шаардык райондон, 1 шаар тибиндеги райондон жана 17 айылдык райондон турат.  

 Аталышы 
Ханой (вьетнамча: Hà Nội) деген аталыш эки сөздөн турат: hà – «дарыя», nội  –  «ичинде» же «ички» деген маанини билдирет. Ханой шаары эки, Хонгха (Кызыл дарыя) жана Толить, дарыяларынын ортосунда жайгашкан дегенди билдирет. 

 Айлана-чөйрөсү 
Ханой дүйнөдөгү абасы эң булганган шаарлардын катарына кирет. Жыл сайын бир нече күн абанын булганышы боюнча дүйнөдөгү эң начар көрсөткүчкө жетип, адамдын ден соолугуна коркунуч жараткан майда чаңдын деңгээли кооптуу чектерге чейин жететAir quality in Hanoi at worst level worldwide again, Voice of Vietnam. 21-март 2025-ж. . Мындан тышкары, шаар аркылуу агып өткөн дарыялар (Нюэ дарыясы, Тô Лич дарыясы, Ким Нгу дарыясы, Лы дарыясы жана Сэт дарыясы) жана көлдөр аябай булганган жана аларды калыбына келтирүү зарылHanoi rivers in dire need of revitalization from pollution Tuoi tre News. 25-декабрь 2024-ж.. 

 Дини 
Буддизм, даосизм жана конфуцийчилик (Вьетнамча “там зяо”) негизги диндер болуп көп жылдардан бери сакталып келет. Көпчүлүк адамдар өздөрүн буддист деп эсептешет, бирок алардын баары эле динди үзгүлтүксүз карманышпайт. 

 Калкы 
Ханой көптөгөн этникалык топтордон турган көп түрдүү калкка ээ. 2019-жылкы Вьетнамдын эл каттоосуна ылайык, шаарда 50дөн ашык этникалык топ жашайт. Алардын ичинен Вьет (Кинх) эли басымдуу көпчүлүктү түзүп, Ханой калкынын 98,66 пайызын түзөтGeneral Statistics Office of Vietnam (2020). Kết quả Toàn bộ Tổng điều tra dân số và nhà ở năm 2019 [Completed Results of the 2019 Viet Nam Population and Housing Census] (PDF). Statistical Publishing House (Vietnam). ISBN 978-604-75-1532-5. Archived from the original on 10 January 2021.. 

 Булактар