Түштүк Корея вону

Түштүк Корея вону () — Корея Республикасынын расмий акча бирдиги.  ISO 4217 стандарты боюнча тамга коду — KRW, сандык коду — 410. Расмий белгиси —  ₩ жана 원, эмитенти — Корея банкы. Бир вон 100 чондон турат.

1000, 2000, 5000, 10 000 жана 50 000 вон банкноттору жана 1, 5, 10, 50, 100, 500 вон монеталары жүгүртүүдө. 1 жана 5 вон монеталары сейрек кездешкендиктен, соода-сатыкта эсептөөлөр 10 вонго чейин тегеректелет.
 Тарыхы 
1945-жылы Экинчи дүйнөлүк согуштан кийин Корея Түштүк жана Түндүк болуп экиге бөлүнгөн. Ошол эле жылы жаңы акча бирдиги — вон киргизилгенBank of Korea. History and Mission.

Алгач корея вонунун курсу АКШ доллары байланып, валюта курсу 1 доллар 15 вонго барабар деп белигиленген. Бирок кийин бир катар девальвациялар болуп, алардын айрымдары Корей согушу менен байланыштуу болгон.

1951-жылга карата вондун курсу олуттуу арзандап, 1 доллардын наркы 6000 вонго жеткен. Бул көйгөйдү чечүү максатында 1953-жылы хван аталышындагы жаңы валюта  жүгүртүүгө киргизилип, жаңы валюта 1 хван = 100 вон катнашында алмаштырылган.

Вон кайрадан 1962-жылдын 9-июнунда жүгүртүүгө киргизилген. Ал кездеги акчаны алмаштыруу курсу 1 вон = 10 хван деп бекитилген. 1975-жылдын 22-мартында хван жүгүртүүдөн алынгандан кийин вон өлкөдөгү жалгыз расмий төлөм каражатына айланган. Ошондо ага ISO 4217 боюнча KRW коду ыйгарылган. 1962-жылы вон кайра киргизилген учурда анын курсу жасалма түрдө АКШ доллары менен 1 доллар = 125 вон катнашында белгиленген. 1962–1980-жылдар аралыгында бул курс бир нече жолу өзгөртүлгөн.

Ошол кезде 1/100 вонго барабар болгон «чон» (전, 錢) аттуу майда монеталар да жүгүртүүгө чыгарылган, бирок вон арзандап кеткендиктен  колдонулбай калган.

1980-жылдын 27-февралынан тартып валюта курсун эркин айлантууга өткөрүү боюнча иш-чаралар көрүлө баштаган. 1997-жылдын 24-декабрында Эл аралык валюта фонду менен келишимге кол коюлгандан кийин вон эркин айланган валютага айланган. Ошол эле жылы Азиядагы каржы кризисинин натыйжасында вондун наркы дээрлик эки эсе арзандаган.

2018-жылдын 11-декабрында Корея банкы 2018-жылы Пхёнчханда өткөн кышкы Олимпиада оюндарына арналган 2000 вондук эстелик банкнотту чыгарганын расмий жарыялаган. Анын арткы бетиндеги сүрөт вертикалдуу жайгаштырылган. Бул банкнота регулятордун тарыхындагы биринчи эстелик банкнот болуп саналат, анткени буга чейин эстелик түрүндө болгону монеталар гана чыгарылып келген.
 Монеталар 
1966-жылга чейин жүгүртүүдө 10 жана 50 хван монеталары гана болгон. Жаңы вон номиналындагы монеталар Корея банкы тарабынан 1966-жылдын 16-августунда чыгарылган. Алардын номиналдары 1, 5 жана 10 вон болгон. Бул монеталарда биринчи жолу корей календары эмес, биздин заман башталгандагы жылдар колдонулган. 10 жана 50 хвандык монеталар 1975-жылдын 22-мартында жүгүртүүдөн алынган.

1968-жылы 1 вон номиналындагы жезден жасалган монетанын өздүк наркы номиналынан жогору болуп кеткендиктен алюминий монеталарына алмаштырылган. Монета чыгаруунун өздүк наркын мындан ары да төмөндөтүү максатында 1970-жылы жез ордуна латундан жасалган жаңы 5 жана 10 вон монеталар чыгарылган. Ошол эле жылы жүгүртүүгө жез-никелден жасалган 100 вон монетасы, ал эми 1972-жылы — 50 вон монетасы киргизилгенKorea.net. A quick look at the modern history of Korea's currency.

1982-жылдын 12-июнунда инфляциянын өсүшү жана соода автоматтарынын кеңири колдонулушу менен байланыштуу 500 вон номиналындагы монета жүгүртүүгө чыгарылган. 1983-жылдын январында монеталык системаны стандартташтыруу максатында жаңы сериядагы монеталар чыгарылган — 1, 5, 10, 50 жана 100 вон. Алардын дизайны 500 вон монетасына окшош болгон, бирок мурунку монеталардын тематикасын сактап калган.
СүрөтНоминалДиаметр
(мм)Салмагы
(г)Калыңдыгы
(мм)МатериалСүрөттөөмөсүДатаАверсРеверсКыры  (гурт)АверсРеверсчегилгенжасалганалынган60x60px|60x60пкс60x60px|60x60пкс117,21,701,14латунь
60% жез, 40% цинкжылмакайСирия гибискусу, номинал,
банктын аталышыНоминал, банктын аталышы,
чегилген жылы1966-жыл 16-август1966, 19671980-жыл 1-декабрь60x60px|60x60пкс60x60px|60x60пкс0,731,54алюминий1968-жыл 26-август1968—1970, 1974—1982199260x60px|60x60пкс60x60px|60x60пкс1,2Сирия гибискусу, номинал1983-жыл 15-январь1983—1985, 1987—1991,
1995-ж. тартыпжүгүртүүдө60x60px60x60px520,43,901,48Коло
88% жез, 12% цинкжылмакайКобуксон, номинал,
банктын аталышыНоминал, банктын аталышы,
чегилген жылы1966-жыл 16-август1966199260x60px60x60px2,951,33латунь
65% жез, 35% цинк1970-жыл 16-июль1970—1972, 1978—1982199260x60px60x60pxКобуксон, номинал1983-жыл 15-январь1983, 1987—1991,
1995—1997, 1999-ж. тартыпжүгүртүүдө60x60px60x60px1022,94,221,45Коло
88% жез, 12% цинкжылмакайТаботхап, номинал, банктын аталышыНоминал, банктын аталышы,
чегилген жылы1966-жыл 16-август1966—1970жүгүртүүдө60x60px60x60px4,061,4латунь
65% жез, 35% цинк1970-жыл 16-июль1970—1975, 1977—198260x60px60x60px1,43Таботхап, номинал1983-жыл 15-январь1983, 1985—200960x60px60x60px18,01,221,2жез жалатылган алюминий,
48% жез, 52% алюминий2006-жыл 18-декабрь2006-ж. тартып60x60px60x60px5021,64,161,670% жез,
18% цинк, 12% никелькесикчеКүрүч гүлү, номиналНоминал, банктын аталышы,
чегилген жылы1972-жыл 1-декабрь1972—1974, 1977—1982жүгүртүүдө60x60px60x60px1,521983-жыл 15-январь1983—1985,
1987-ж. тартып60x60px60x60px10024,05,421,6Жез-никель эритмеси,
75% жез, 25% никелькесикчеЛи Сунсин, номинал,
банктын аталышыНоминал,
чегилген жылы1970-жыл 30-январь1970—1975, 1977—1982жүгүртүүдө60x60px60x60pxЛи Сунсин, номиналНоминал, банктын аталышы,
чегилген жылы1983-жыл 15-январь1983-ж. тартып60x60px60x60px50026,57,702Жез-никель эритмеси,
75% жез, 25% никелькесикчеТурна, номиналНоминал, банктын аталышы,
чегилген жылы1982-жыл 12-июнь1982—1984, 1987—1997,
1999-ж. тартыпжүгүртүүдө
 Банкноттор 
 1950—1953-жж. серия 
 1950—1953-жж. серия  Сүрөт  Номинал  Өлчөмү (мм)  Түсү Сүрөттөөмөсү  Басып чыгарылгын датасыКолдонуудан чыгарылган датасы Аверс  Реверс  Аверс  Реверс 158px 158px100 вон158×78күрөңКванхвамунНоминал1950-жыл 22-июль1953-жыл 17-февраль 145px 145px500 вон145×61көкЛи Сын МанСеулдагы Гонвон пагодасы1952-жыл 10-октябрь 171px 171px1000 вон171×78жашылНоминал1950-жыл 22-июль 145px 145px145×61көкСеулдагы Гонвон пагодасы1952-жыл 10-октябрь
 1962-ж. серия 
Thomas De La Rue сериясы (1962)СүрөтНоминал
(вон)Өлчөмү (мм)
(мм)ТүсүСүрөттөөмөсүБасып чыгарылгын датасыКолдонуудан чыгарылган датасыАверсРеверсЛицевая сторонаОборотная сторона94x94px94x94px194×50кызгылтКорея банкынын белгисиноминал1962-жыл 10-июнь1970-жыл 20-май94x94px94x94px5көк1969-жыл 1-май108x108px108x108px10108×54жашыл1962-жыл 1-сентябрь156x156px156x156px50156×66кызгыл сарыХэгымган аралышамана, номинал1970-жыл 20-май156x156px156x156px100жашылЭгемендүүлүк дарбазасы1969-жыл 14-февраль156x156px156x156px500бозСуннемун1967-жыл 3-февральСүрөттөрдүн масштабы — миллиметрине 1,0 пиксель.+
 1962—1969-жж. серия 
KOMSCO сериясы (1962—1969) СүрөтНоминалӨлчөмү (мм)
(мм)ТүсүСүрөттөөмөсүБасып чыгарылгын датасыКолдонуудан чыгарылган датасыАверсРеверсЛицевая сторонаОборотная сторона90x90px90x90px10 чонов90×50көк«Корея банкы» жазуусу жана номинал (корейче)«Корея банкы» жазуусу жана номинал (англисче)1962-жыл 1-декабрь1980-жыл 1 -декабрь90x90px90x90px50 чоновкүрөң140x140px140x140px10 вон140×63кызгылт көкЧхомсондэКобуксон1962-жыл 21-сентябрь1973-жыл 30-октябрь149x149px149x149px50 вон149×64жашыл
кызгыл сары
көкСеулдагы Гонвон пагодасысигналдык от, сирия гибискусу1969-жыл 21-март156x156px156x156px100 вон156×66жашылЭгемендүүлүк дарбазасыКёнбоккундагы Кёнхору павильону1962-жыл 1-ноябрь156x156px156x156pxСеджонКорея банкынын башкы имараты1965-жыл 14-август1980-жыл 1-декабрь165x165px165x165px500 вон165×73күрөңСуннемунКобуксон1966-жыл 16-август1975-жыл 10-майСүрөттөрдүн масштабы — миллиметрине 1,0 пиксель.+
 1972—1979-жж. серия 
1972—1973-жж. серия СүрөтНоминалӨлчөмү (мм)ТүсүСүрөттөөмөсүБасып чыгарылгын датасыКолдонуудан чыгарылган датасыСерия белгисиБасып чыгарылган жериАверсРеверсАверсРеверсСуу белгиси167x167px167x167px₩5000167 × 77 ммкүрөңЛи ИКорея банкынын башкы имараты1972-жыл 1-июль1980-жыл 1-декабрьI серия (가)Thomas de la Rue171x171px171x171px₩10 000171 × 81 ммкүрөңСеджон, сирия гибискусуКёнбоккундагы кынджонджон1973-жыл 12-июнь1981-жыл 10-ноябрьI серия (가)Жапония1972—1979-жж. серия 159x159px159x159px₩500159 × 69 ммжашыл и кызгылтЛи Сунсин, КобуксонГробница Ли Сунсинажок1973-жыл 1-сентябрь1993-жыл 12-майIII серия  (다)163x163px163x163px₩1000163 × 73 ммкызгылт көкЛи Хван, сирия гибискусуДосан конфуций мектеби1975-жыл 14-августI серия (가)Жапония167x167px167x167px₩5000167 × 77 ммкызгыл сарыЛи ИКаннындагы очжукхон1977-жыл 1-июнь1993-жыл 12-майII серия (나)Жапония171x171px171x171px₩10 000171 × 81 ммжашылСежон, суу саатыКёнбоккундагы Кёнхору павильону, сирия гибискусу1979-жыл 15-июнь1993-жыл 12-майII серия (나)Жапония
 1983—2002-жж. серия 
1983—2002-жж. серия СүрөтНоминалӨлчөмү (мм)ТүсүСүрөттөөмөсүБасып чыгарылгын датасыКолдонуудан чыгарылган датасыСерия белгисиМодификацияАверсРеверсАверсРеверсСуу белгиси151x151px151x151px₩1000151 × 76 ммкызгылт көкЛи ХванДосан конфуций мектебипортрет1983-жыл 11-июнь2016-жыл 1-июньII серия (나)156x156px156x156px₩5000156 × 76 ммкызгыл сарыЛи ИКаннындагы очжукхон1983-жыл 11-июньIII серия  (다)156x156px156x156px2002-жыл 12-июньIV серия  (라)Көрүүсү начар адамдар үчүн рельефтик белгилерде түстөр күчөтүлдү, металл тилкеси, автордун колу161x161px161x161px₩10 000161 × 76 ммжашылСежон, суу саатыКёнбоккундагы Кёнхору павильону1983-жыл 8-октябрьIII серия  (다)161x161px161x161px1994-жыл 20-январьIV серия  (라)Металл тилке, суу саатындагы микропринт, суу белгиси бар талаада муар оюсу, жашырылган рельефтүү сүрөт161x161px161x161pxпортрет, Корея Республикасынын желеги2000-жыл 19-июньV серия  (마)Көрүүсү начар адамдар үчүн рельефтик белгилерде түстөр күчөтүлдү, муар оюсу алынып салынды, Еврион топ жылдызы, автордун колу
 2006—2007-жж. серия 
2006—2007-жж. серияСүрөтНоминалӨлчөмү (мм)ТүсүСүрөттөөмөсүБасып чыгарылгын датасыСерия белгисиАверсРеверсАверсРеверсСуу белгиси136x136px136x136px₩1000көкЛи Хван, Сонгюнгван университетиндеги Мённюндан, өрүк гүлүЛи Хван негиздеген «Тосан» конфуций академиясынын сүрөтүпортрет, номинал2007-жыл 22-январьIII серия  (다)142x142px142x142px₩5000142 × 68 ммкызыл жана сарыЛи И, Каннындагы очжукхон, кара бамбукФилософ Ли Инин энеси Син Саимдандын эки сүрөтү2006-жыл 2-январьV серия (마)148x148px148x148px₩10 000148 × 68 ммжашылЗалкар Сежон, «Асманда учкан ажыдаар жөнүндө ода»,  «Ирвольопондо» сүрөтүXV кылымга таандык жылдыздуу асмандын глобусу, Бохен тоосундагы обсерваториянын телескобу, XV кылымга таандык асман картасы2007-жыл 22-январьVI серия (바)154x154px154x154px₩50 000154 × 68 ммкызгыл сары жана сарыСин Саимдан, «Жүзүм» жана «Чөп жана курт-кумурскалар» сүрөттөрү (автору Син Саимдан)«Айлуу түндөгү өрүктүн гүлдөшү» сүрөтү (автору О Мон Рён), «Бамбук» сүрөтү  (автору О Чжон)2009-жыл 23-июньI серия (가)
 2017-ж. серия 
Серия 2017 годаСүрөтНоминалӨлчөмү (мм)ТүсүСүрөттөөмөсүДатаОбозначение
серииАверсРеверсАверсРеверсСуу белгисиБасып чыгарылгын датасы140x140px143x143px₩2000140 × 75 ммбозКышкы спорттун жети түрү (биатлон, хоккей, керлинг, коньки тебүү, лыжа менен секирүү, чана спорту жана бобслей)СонхамэнходоПхёнчхан олимпиадалык стадион2017-жыл 11-декабрьI серия (가)
 Булактар 

 Тышкы шилтемелер 

 Түштүк Кореянын банкнотторунун галереясы
 Корея банкынын расмий сайты