Сьерра-Леоне

Сьерра-Леоне (, )Merriam-Webster. Географиялык аталыштар - Сьерра-Леоне, расмий түрдө Сьерра-Леоне Республикасы (, ) — Батыш Африкадагы, Атлантика океанынын жээгинде жайгашкан мамлекет.  

Гвинея жана Либерия мамлекеттери менен чектешет. 

Аянты — 71 740 км². Борбору — Фритаун шаары. 

 Этимологиясы 
Бул топоним XV кылымда пайда болгон. Жээктин атын. 1461-жылы португалиялык деңиз саякатчысы Перу ди Синтра бул жээкге «Серра-да-Лиоа» деген аталышты берген, кыргыз тилине которгондо «арстан кырка тоосу» деген маанини билдиретVSL TRAVEL. Сьерра-Леоне. 

Бурмаланган  «Сьерра-Леоне» () деген аталышы менен бул аймак испан карталарында пайда болгон. Бул аймактарда арстандар байырлабагына байланыштуу, кээ бир лингвисттер бул топоним деңиз толкундарынын же тоолордогу шамалдын арстанга окшош үндөрүнөн келип чыгышы мүмкүн деп божомолдошот. 1961-жылы өлкө «Сьерра-Леоне» аталышы менен көз карандысыздыгын жарыялаганИмпрессион. Сьерра-Леоне.

 Географиясы 
Сьерра-Леоне Батыш Африкада, Атлантика океанынын жээгинде жайгашкан мамлекет. Түндүк жана чыгыш тарабынан Гвинея менен, түштүк-батышынан Либерия менен чектешет. Өлкөнүн аймагы 71 740 чарчы километрди түзөт.

Өлкөнүн борбору жана эң ири шаары — Фритаун, ал Атлантика океанынын жээгинде, өлкөнүн батыш тарабында жайгашкан. Фритаун — өлкөнүн экономикалык, саясий жана маданий борбору болуп саналат. 

Сьерра-Леоненин рельефи ар түрдүү. Атлантика океанынын жээгине жакын аймактарда түздүктөр басымдуу. Өлкөнүн түндүк-чыгыш бөлүгүндө тоолуу аймактар жайгашкан, алардын эң бийик жери — Бинтимани тоосу, анын бийиктиги 1945 метрге жететБинтумани тоосу.

 Климаты 
Сьерра-Леонеде тропикалык муссондук климат орногон, жыл бою ысык жана нымдуу аба ырайы менен мүнөздүү. Өлкөнүн климатына Атлантика океанынын жакындыгы жана рельефтин түрдүүлүгү чоң таасир тийгизет. Жылдык орточо аба температурасы 25–28°C тегерегинде, жыл мезгилдери температуранын кескин өзгөрүшү менен айырмаланбайт. Бирок, нымдуулук деңгээли жыл бою жогору бойдон калатWorld climate guide. Сьерра-Леонедеги климат. 

Климаттык мезгилдер экиге бөлүнөт: жаанчыл жана кургакчыл мезгил. Жаанчыл мезгил май айынан октябрга чейин созулуп, эң көп жаан июль жана август айларында түшөт. Бул мезгилде өлкөдө катуу жамгырлар, кээде шамал жана бороон-чапкындар байкалат. Орточо жылдык жаан-чачындын көлөмү 2000ден 3000 миллиметрге чейин өзгөрүп, жээк аймактарында көбүрөөк, ички райондордо азыраак жаайт. Кургакчыл мезгил ноябрдан апрелге чейин уланат жана негизинен Сахара чөлүнөн соккон Харматтан шамалынын таасиринде болот. Бул шамал кыш айларында чаңдуу жана кургак аба алып келип, күндүз температура 30°C ашышы мүмкүн, ал эми түнкүсүн бир аз төмөндөйт. Кыш мезгилинде нымдуулук төмөндөп, аба көбүнчө кургак жана чаңдуу болотWeatherandclimate.co.uk. Сьерра-Леоненин климатыBlue Green Atlas. Сьерра-Леоненин климаты кандай?. 

Жээк тилкелеринде климат бир аз жумшагыраак, анткени океандан келген шамал абанын ысып кетишине жол бербейт. Ал эми өлкөнүн түндүк-чыгыш бөлүгүндө климат кургакчыл жана континенттик мүнөзгө ээ болуп, жаан-чачындын көлөмү азыраак болот. Тоолуу райондордо температура бир аз төмөн болуп, кечки жана түнкү убакыттарда салкын болушу мүмкүн. 

Климаттык шарттар айыл чарбасына чоң таасирин тийгизет, айрыкча дыйканчылык жана мал чарбачылыгында жаанчыл мезгилдеги нымдуулук деңгээли маанилүү роль ойнойт. Туруксуз жаан-чачын айыл чарба өндүрүшүнө жана жашоо шарттарына таасирин тийгизип, айрым жылдары кургакчылык же катуу жаан-чачын сугат тутумдарына жана түшүмгө зыян алып келиши мүмкүн.

 Булактар 

 Тышкы шилтемелер 

 Сьерра-Леоне Республикасынын тышкы иштер жана эл аралык кызматташтык министрлиги  
 Мамлекеттик расмий сайты

Категория:Сьерра-Леоне