София (ысым)

София (байыркы грек тилинде Σοφία — «даанышмандык») — грек тилинен келген аялдардын жеке ысымы. Бул ат Европа маданиятында белгилүү болгон эң байыркы ысымдардын бири болуп саналат жана дүйнөнүн көптөгөн тилдеринде ар кандай формаларда кездешет. Христиан салтында Софиянын ысмы Кудайдын акылмандыгын билдирген ыйык Софиянын образы менен байланышкан.

 Этимологиясы жана мааниси 
Бул ысым байыркы грек тилиндеги σοφία (sophía) деген сөздөн келип чыккан, ал «даанышмандык» дегенди билдирет. Байыркы философияда «σοφία» түшүнүгү теориялык жана практикалык акылмандыкты билдирген. Ошондой эле, бул термин диний жана метафизикалык мааниге ээ болгон жана көп учурда Кудайдын акылмандыгын түшүндүргөн.

 Тарыхый-маданий мааниси 
София ысмы христиан салтында кеңири таралган. Өзгөчө бул ысым ыйык София Римскаяга, башкача айтканда, Вера, Надежда жана Любовь деген үч кыздын энесине байланыштуу. Православ салтында анын элесине арналган күн 30-сентябрда белгиленет.

Бул ысым Византияда да кеңири колдонулган. Византия маданиятында «София» термини Кудайдын акылмандыгын билдирген жана дал ушул мааниде Айя-София (София собору) аталган. Бул дүйнөгө белгилүү архитектуралык эстелик VI кылымда, император Юстиниан башкарган доордо Константинополдо (азыркы Стамбул, Түркия) курулган.

 Ар түрдүү тилдердеги формалары 
София ысымынын көптөгөн варианттары бар:

 София, Софья — орусча;
 Sophia — латынча, англисче;
 Sophie — французча, немисче;
 Sofía — испанча;
 Sofia — италиянча, португалча, скандинав тилдеринде ж.б.;
 Zsófia — венгерче;
 Σοφία — грекче.

Орус тилиндеги кичирейтилген жана эркелеткен формалары: Соня, Софа, Сонечка, Софочка.

 Жайылуусу 
София ысмы дүйнөнүн көп өлкөлөрүндө кеңири таралган. XXI кылымда бул ысым Россияда, Украинада, Европанын жана Латын Америкасынын көптөгөн мамлекеттеринде эң популярдуу аял ысымдарынын катарында. Ал расмий документтерде да, күнүмдүк турмушта да көп колдонулат.

 Белгилүү адамдар 
Ошондой эле караңыз: София (маанилери), София (ыйык)
alt=Колумбиялык-америкалык актриса, телеберүүчү жана АКШдагы эң көп маяна алган актрисалардын бири. Эң белгилүү ролу — Modern Family сериалдагы каарман. Ошондой эле Griselda сериалында катышкан.|thumb|София Вергара|339x339px
София Вергара

Колумбиялык-америкалык актриса, телеберүүчү жана АКШдагы эң көп маяна алган актрисалардын бири. Эң белгилүү ролу — Modern Family сериалдагы каарман. Ошондой эле Griselda сериалында катышкан.