Орусия рубли

Рубль, ошондой эле орус рубли, Орусия Федерациясынын рубли, ОФ рубли () — Орусия Федерациясынын акча бирдиги. Орусия Федерациясынын аймагында резиденттер үчүн башка валюталарды колдонуу, трансакциянын суммасынан төрттөн үчүнө чейин же толук суммасына чейин айып пул менен жазаланатКоАП РФ Статья 15.25. Нарушение валютного законодательства Российской Федерации и актов органов валютного регулированияФедеральный закон от 10.12.2003 N 173-ФЗ.

Орусия рублинин тамгалык коду ISO 4217 стандарты боюнча — RUB, сандык коду — 643. 1998-жылдагы акча реформасына чейин RUR (810) коду колдонулганИзменение 6/2003 ОКВ | Страница 1 | Национальные стандарты. Бул сандык код (810) ISO 4217 стандартынан жана Орусиянын валюталардын жалпы классификаторунан чыгарылган, бирок банк эсептерин номерлөөдө колдонулуу улантуудаУказание Банка России от 16.12.2002 N 1222-У "О порядке нумерации лицевых счетов, открываемых на балансовых счетах N 40403 "Федеральный фонд обязательного медицинского страхования" и N 40404 "Территориальные фонды обязательного медицинского страхования".

Расмий символу — ₽ — 2013-жылдын 11-декабрында бекитилгенБанк России. Об утверждении графического обозначения рубля (символ рубля). Жаңы символ тексттерде жана акча белгилеринде кыскартылган түрдө жана котировкаларды жарыялоо учурунда да колдонулатВедомости. ЦБ выбрал графический символ рубля.

2025-жылы колдонууда төмөнкү монеталар жана банкноттор бар: регулярдуу монеталара — 1, 5, 10, 50 копейка, 1, 2, 5 жана 10 рубль; баалуу эмес металлдардан жасалган эстелик тыйындар — 1, 2, 5, 10, 25 жана 50 рубль; банкноттор — 5, 10, 50, 100, 200, 500, 1000, 2000 жана 5000 рубльБанк России. Наличное денежное обращение.

 Тарыхы 
Рубль сөзүнүн акча бирдиги катары документтерде биринчи жолу колдонуусу 1281—1299-жылдарга таандыкВячеслав Бирюков, Виктор Белоусов, Валентин Каширин, Анатолий Нестеров. Российские денежные реформыБольшая российская энциклопедия. Рубль. Учурдагы орусия рубли 1991-жылдын декабрында советтик рубль менен параллелдүү акча бирдик катары пайда болгон, ал эми советтик рубль 1993-жылдын сентябрына чейин расмий валюта катары колдонулган. 1961—1991-жылдары чыгарылган бардык советтик монеталар, ошондой эле 1961-жылга чейин чыгарылган 1, 2 жана 3 копейка монеталары расмий түрдө 1998-жылдын 31-декабрына чейин мыйзамдуу төлөм каражаты катары колдонулган. 1999—2002-жылдары советтик монеталарды орусия рублине 1000:1 катнашында алмаштырууга мүмкүнчүлүк берилгенЦЕНТРАЛЬНЫЙ БАНК РОССИЙСКОЙ ФЕДЕРАЦИИ. 15 декабря 1998 г. N 63-П. ПОЛОЖЕНИЕ О ПОРЯДКЕ ОБМЕНА ДЕНЕЖНОЙ НАЛИЧНОСТИ ФИЗИЧЕСКИМ ЛИЦАМ В СООТВЕТСТВИИ С УКАЗОМ ПРЕЗИДЕНТА РОССИЙСКОЙ ФЕДЕРАЦИИ ОТ 4 АВГУСТА 1997 ГОДА N 822 "ОБ ИЗМЕНЕНИИ НАРИЦАТЕЛЬНОЙ СТОИМОСТИ РОССИЙСКИХ ДЕНЕЖНЫХ ЗНАКОВ И МАСШТАБА ЦЕН".

2008-жылы Грузиядагы согуштан кийин Россия Абхазия жана Түштүк Осетия республикаларынын көз карандысыздыгын тааныган соң, аталган республикалардын бийликтери менен достук келишимдер түзүлүп, бул республикалардын аймагында төлөм каражаты катары орусия рубли колдонулганына байланыштуу, Орусия Федерациясы республикалардын каржы жана банкт системасын колдоо жана иштешин камсыз кылууга эффективдүү чараларды көрөрүн белгиленгенПрезидент РФ. Договор о дружбе, сотрудничестве и взаимной помощи между Российской Федерацией и Республикой АбхазияПрезидент РФ. Договор о дружбе, сотрудничестве и взаимной помощи между Российской Федерацией и Республикой Южная Осетия.

2014-жылы Крымдын аннексиясынан кийин орусия рубли жарым аралдын аймагында акча бирдиги катары колдонула баштаганВзгляд. Рубль стал единственной официальной валютой в Крыму и Севастополе. Донбасстагы согуштун башталышан кийин орусия рубли Донецк жана Луганск Эл Республикаларында да де-факто акча бирдиги катары колдонула баштаган. Аталган, таанылбаган республикалардын бийликтери орусия рублин расмий акча бирдик деп жарыялашкан жана 2022-жылы Орусия бул республикалардын көз карандысыздыгын тааныгандан кийин жана аларды аннексиялаганга чейин Орусия менен каржы системасын колдоо боюнча келишимдерди түзүшкөнРоссийская газета. Госдума ратифицировала договоры с ДНР и ЛНР о дружбе и сотрудничестве.

Bloomberg агенттигинин маалыматы боюнча, 2013-жылдын майынан 2014-жылдын майына чейин SWIFT системасында банктардын арасындагы акча алмашууда орусия рублинин үлүшү 0,35 % түзгөн (бир жыл мурун 0,62 % болгон). Ошол эле мезгилде АКШ долларунун үлүшү — 42%, евро — 32%, юань — 1,47%. Жалпысынан, банктар аралык акча алмашууда орусия рубли дүйнөдөгү бардык валюталардын ичинен 18-орунду ээлегенBloomberg. Putin’s Land Grab Undermines Global Ambition for Ruble.

2022-жылдын 1-майынан тартып орусия рубли украина гривнясы менен биргеликте Херсон облусунда колдонулсаBisiness Insider. The Kremlin orders a Russian-occupied city in Ukraine to start using rubles, state media saysThe Times. Russians use rouble as a weapon in Kherson, 25-майдан тартып Запорожье облусунда да колдонуулуп баштаганMeduza. «Новые власти» Запорожской области заявили о введении рубля и стремлении войти в состав РФ. Об этом же говорили в Херсонской области.

 Эл аралык макамы 
Орусия рублинин интернационалдашуусуна өбөлгө түзгөн факторлор бар (мисалы, экономиканын көлөмү жана экспорттун масштабы), бирок аны чектеген жагдайлар да бар (мисалы, чийки затка болгон көз карандылык жана санкциялардын таасири). Рубль резервдик валюта катары сапаты жактан окшош башка валюталар менен, мисалы, кытай юаны менен атаандаша алат. Рублдин эл аралык эсептешүүлөрдөгү үлүшүн көбөйтүү үчүн туруктуу экономикалык өсүшкө жана экономикасын диверсификациялоого багытталган саясат жүргүзүү, экономикалык саясаттын сапатын жогорулатуу жана каржы рынокторун өнүктүрүү зарылForbes. Денежная сила. Когда рубль станет мировой резервной валютой.

Британдык The Economist редакциясынын пикири боюнча, рублди дүйнөлүк резервдик валюта катары колдонуу идеясы күлкү жарататThe Economist. Hell is other people’s currencies. Bank of America маалыматы боюнча, 2025-жылы орусия рубли 40% өсүш көрсөтүп, дүйнөдөгү эң динамикалуу валюта болуп калганBBC. Russia's economy is down but not out.

 Банкноттор 
1992-жылдагы серияСүрөтМүнөздөмөТүшүндүрмөДатаАлдыңкы бетАрткы бетНоминал
(рубль)Размеры
(мм)ӨлчөмАлдыңкы бетАрткы бетСуу белгисикиргизилгенчыгарылган145x145px145x145px5000145 × 70кочкул көк
көгүлтүрзнаменитые здания МосквыМосква кремлинин мунаралары; Чоң Москворецк көпүрөсү; Котельний суу жээгиндеги үй5-бурч жылдыздар
50x50px|центр14-июль 199226-июль 1993 — 3-август 1993145x145px145x145px10 000күрөң
кызгылтМосква кремлинин сенат мунарасы, Сенаттын имаратындагы Орусиянын мамлекеттик туусуМосква кремлинин Спасск мунарасы, Сенат мунарасы, Николай мунарасы жана Бурч Арсенал мунарасыМосква кремлинин сенат мунарасы, Сенаттын имаратындагы Орусиянын мамлекеттик туусу29-декабрь 1992Сүрөттөрдүн масштабы — миллиметрине 1,0 пиксел.
1993-жылдагы серияСүрөтМүнөздөмөТүшүндүрмөДатаАлдыңкы бетАрткы бетНоминал
(рубль)Размеры
(мм)ӨлчөмАлдыңкы бетАрткы бетСуу белгисикиргизилгенчыгарылган130x130px130x130px100130 × 57көгүлтүр
кызгылтМосква кремлинин сенат мунарасы; Сенаттын имаратындагы Орусиянын мамлекеттик туусуМосква кремлинин Спасск, Царь, Набат жана Константин-Елена мунаралары5-бурч жылдыздар жана толкун сымал сызыктар
50x50px|центр26-январь 19931-январь 1999— 31-декабрь 2002130x130px130x130px200кызгылтМосква кремлинин Троицк жана Кутафья мунаралары130x130px130x130px500жашылКремлдин 14-корпусу; Москва кремлинин Спасск мунарасы152x152px152x152px1000152 × 67жашыл
күрөңМосква кремлинин Спасск мунарасы; Василий Блаженный храмы5-бурч жылдыздар
50x50px|центр152x152px152x152px5000кызыл
кызгылт көкМосква кремлинин мунаралары; Чоң Москворецк көпүрөсү; Котельний суу жээгиндеги үйМосква кремлинин сенат мунарасы, Сенаттын имаратындагы Орусиянын мамлекеттик туусу152x152px152x152px10 000жашыл
көгүлтүрМосква Кремлинин Спасск, Сенат, Николай жана Бурч Арсенал мунаралары12-март 1993152x152px152x152px50 000ачык сары кызгылтМосква Кремлинин  Николай жана Бурч Арсенал мунаралары20-май 19931993-жылдагы серия (1994-жылдагы модификациясы)152x152px152x152px5000152 × 67кызыл
кызгылт көкМосква кремлинин сенат мунарасы; Сенаттын имаратындагы Орусиянын мамлекеттик туусуМосква кремлинин мунаралары; Чоң Москворецк көпүрөсү; Котельний суу жээгиндеги үйМосква кремлинин сенат мунарасы, Сенаттын имаратындагы Орусиянын мамлекеттик туусу19-сентябрь 19941-январь 1999 — 31-декабрь 2002152x152px152x152px10 000жашыл
көгүлтүрМосква Кремлинин Спасск, Сенат, Николай жана Бурч Арсенал мунаралары152x152px152x152px50 000ачык сары кызгылтМосква Кремлинин  Николай жана Бурч Арсенал мунаралары14-июль 1994Сүрөттөрдүн масштабы — миллиметрине 1,0 пиксел.
1995-жылдагы серияСүрөтМүнөздөмөТүшүндүрмөДатаАлдыңкы бетАрткы бетНоминал
(рубль)Размеры
(мм)ӨлчөмШаарАлдыңкы бетАрткы бетСуу белгисикиргизилгенчыгарылган137x137px137x137px1000137 × 61күрөңВладивостокВладивостоктогу Золотой Рог булуңунда деңиз порту; ростралдык мамыча, үстүндө «Манжур» парустуу кемесиРудная булуңу жана Два Брата аскасы«1000»; ростралдык мамыча жана парусту кеме29-сентябрь 19951-январь 1999 — 31-декабрь 2002137x137px137x137px5000кочкул жашылВеликий НовШаарСофия соборунун фонундагы «Тысячелетие России» эстелигиНовгород кремлинин чеп дубалы«5000»; 31-октябрь 1995150x150px150x150px10 000150 × 65зайтун түстүү жашылКрасноярскЕнисей аркылуу өткөн коммуналдык көпүрө; Параскева Пятница кичинекей чиркөөсүКрасноярск ГЭСи«10000»; Параскева Пятница кичинекей чиркөөсү29-июль 1995150x150px150x150px50 000көгүлтүрСанкт-Петербургростралдык мамычанын түбүндөгү скульптура; Петропавловск чебиростралдык мамыча; 
Биржа имараты«50000»; Петропавлов собору150x150px150x150px100 000кызыл күрөңМоскваБольшой театрындагы квадригаБольшой театрынын фасады«100000»; Большой театры30-май 1995150x150px150x150px500 000кызгылт көкАрхангельскПетр I эстелиги; Архангельск портундагы парус кемесиСоловецк монастыры«500000»; 
Петр I17-март 1997Сүрөттөрдүн масштабы — миллиметрине 1,0 пиксел.
1997-жылдагы серияСүрөтМүнөздөмөТүшүндүрмөКиргизилген датасыАлдыңкы бетАрткы бетНоминал
(рубль)Размеры
(мм)ӨлчөмШаарАлдыңкы бетАрткы бетСуу белгиси137x137px137x137px5137 × 61жашылВеликий НовгородСофия соборунун фонундагы «Тысячелетие России» эстелигиНовгород кремлинин чеп дубалы«5»
София собору1-январь 1998-ж.
25-июль 2022—2025-ж.150x150px150x150px10150 × 65кочкул жашыл жана
кочкул күрөңКрасноярскЕнисей аркылуу өткөн коммуналдык көпүрө; Параскева Пятница кичинекей чиркөөсүКрасноярск ГЭСи«10»
Параскева Пятница кичинекей чиркөөсү1-январь 1998-ж.150x150px150x150px1-январь 2001-ж.150x150px150x150px16-август 2004-ж.
25-июль 2022—2025-ж.150x150px150x150px50150 × 65көгүлтүрСанкт-Петербургростралдык мамычанын түбүндөгү скульптура; Петропавловск чебиростралдык мамыча;
Биржа имараты«50»
Петропавловск собору1-январь 1998-ж.150x150px150x150px1-январь 2001-ж.150x150px150x150px16-август 2004-ж.150x150px150x150px100150 × 65коричнево-жашылМоскваБольшой театрындагы квадригаБольшой театрынын фасады«100»
Большой театры1-январь 1998-ж.150x150px150x150px1-январь 2001-ж.150x150px150x150px16-август 2004-ж.150x150px150x150px500150 × 65фиолетово-көкАрхангельскПетр I эстелиги; Архангельск портундагы парус кемесиСоловецк монастыры«500»
Петра I портрети1-январь 1998-ж.150x150px150x150px1-январь 2001-ж.150x150px150x150px16-август 2004-ж.150x150px150x150px6-сентябрь 2011-ж.157x157px157x157px1000157 × 69көк
жашылЯрославльЯрослав Мудруйдын эстелиги жана Спасс монастрынын фонундагы Казанская Богоматери кичинекей чиркөөсүИоанна Предтечи чиркөөсү«1000»
Ярослав Мудруйдын портрети1-январь 2001-ж.157x157px157x157px16-август 2004-ж.157x157px157x157px10-август 2010-ж.157x157px157x157px5000157 × 69кызыл күрөңХабаровскАмурдун фонундагы Муравьёв-Амурскийдин эстелигиАмур аркылуу өткөн көпүрө«5000»
Муравьёв-Амурскийдин портрети31-июль 2006-ж.157x157px157x157px6-сентябрь 2011-ж.Сүрөттөрдүн масштабы — миллиметрине 1,0 пиксел.
2017—2025-жылдардагы серияСүрөтМүнөздөмөТүшүндүрмөДатыАлдыңкы бетАрткы бетНоминал
(рубль)Размеры
(мм)ӨлчөмШаар (Алдыңкы бет)Федералдык округАлдыңкы бетАрткы бетСуу белгисикиргизилгенПечати10150×65НовосибирскСибирь2028202850Санкт-ПетербургТүндүк-Батыш20282028150x150px150x150px100зайтун түстүү жашыл
оранжевыйМоскваБорбордукКремлдин Спасск мунарасы;
Воробьевы горыдагы ММУ имараты; Зарядье паркы; Шухов телемунарасы; Останкино телемунарасыРжев мемориалы, Куликов талаасы«100»
Кремлдин Спасск мунарасы30-июнь 20222022150x150px150x150px200жашылСевастопольТүштүкЧөккөн кемелердин урматына орнотулган эстелик; Граф пристанынын пропилейлериХерсонес Таврический«200»
Чөккөн кемелердин урматына орнотулган эстелик12-октябрь 20172017500ПятигорскТүндүк Кавказ20282028157x157px157x157px1000157×69бирюза түстүүНижний НовгородВолгаНижний Новгород кремлинин Николь мунарасы, Нижний Новгород жарменкеси,  «Нижний Новгород» стадионуСюймбике мунарасы жана татар элинин жана Татарстан Республикасынын мамлекеттүүлүгүнүн тарыхы музейи, Волга, Уфадагы археология жана этнография музейи«1000», Нижний Новгород кремлинин Николь мунарасыЧыгаруу жокко чыгарылды2023көк
сарыНижний Новгород жарменкеси, Мамлекеттик банктын имараты«Метеор» теплоходы, Нижний Новгород кремли«1000»2025 экинчи жарымы2025157x157px157x157px2000көкВладивостокЫраакы ЧыгышРусский мост көпүрөсү; Владивостоктогу Ыраакы Чыгыш федералдык университетинин имаратыАмур облусундагы «Восточный» космодрому«2000»
Русский мост көпүрөсү12-октябрь 20172017157x157px157x157px5000кызылЕкатеринбургУралЕкатеринбургдагы «Европа-Азия» стеласы, Екатеринбург-Сити, Севастьянов үйү, Байланыш үйү, Спорттун оюн түрлөрүнүн сарайы, Исеть мейманканасы, Екатеринбург цирки, Высоцкий көп кабаттуу үйүЧелябинсктеги «Сказ об Урале» эстелиги, Салехарддагы «66 параллель» стеласы, металлургиялык заводдогу куюу сузгусу, мунай секиси«5000»
Байланыш үйү16-октябрь 20232023Сүрөттөрдүн масштабы — миллиметрине 1,0 пиксел.+

 Эстелик банкноттор 
Орусиянын эстелик банкнотторуСүрөтМүнөздөмөТүшүндүрмөКолдонуудан чыгарылган күнАлдыңкы бетАрткы бетНоминал
(рубль)Өлчөм
(мм)ТүсАлдыңкы бетАрткы бет150x150px151x151px100150 × 65көкСноубордчу, Сочи шаарындагы жээк кластерине кирген олимпиадалык объекттерСочи шаарындагы «Фишт» олимпиадалык стадиону, зымырык куш30-октябрь 2013-жыл153x153px149x149pxзайтун түстүү жашыл, күрөңСевастополь булуңундагы чөккөн кемелердин урматына орнотулган эстелик, Айвазовский И. К. «Севастополь рейдиндеги орус эскадрасы» аттуу сүрөтү«Ласточкино гнездо» декоративдүү чеби23-декабрь 2015-жыл151x151px151x151pxкөк, жашыл, бозКолуна футбол тобун кармагана бала, топко секирип жаткан дарбазачы Лев ЯшинФутбол тобу түрүндө берилген жер шарынын стилизацияланган сүрөтү, анда Россия Федерациясынын аймагы түстөр менен белгиленген, футбол күйөрмандары.22-май 2018-жылСүрөттөрдүн масштабы — миллиметрине 1,0 пиксел.
 Булактар 

 Тышкы шилтемелер 

Категория:Акча бирдиги