Мамуралиева Фатима

Фатима Мамуралиева (1924-жылы 20-майда туулган, Ысык-Көл облусунун Түп району, Талды-Суу айылы) – Кыргызстандагы биринчи аял кинорежиссер. Кыргызстандан ВГИКтин алгачкы бүтүрүүчүсү.

 Кыскача өмүр баяны 
Фатима Мамуралиева 1924-жылы 20-майда Ысык-Көл облусунун Түп районундагы Талды-Суу айылында дыйкандын үй-бүлөсүндө туулган. 1941-жылы Фрунзе шаарындагы орто мектептердин бирин бүтүрүп, A. В. Луначарский атындагы ГИТИСтин кыргыз тобуна тапшырган. 1946-жылы Фрунзе кинохроника студиясында М.Слуцкийдин “Советская Киргизия” тасмасын тартуучу топко режиссёрдун жардамчысы болуп ишке орношкон.

 ВГИКтеги окуусу 
1947-жылы сентябрда Бүткүл Союздук мамлекеттик кинематография институтунун (ВГИК) режиссёрлук факультетине өтүп, кинорежиссёр, сценарист, драматург, актёр жана педагог Игорь Савченконун устаканасында билим ала баштаган. 1953-жылы Фатима Мамуралиева Москвадагы окуусун ийгиликтүү аяктаган. Окуп жүргөндө “Үчүнчү сокку” (“Мосфильм”) даректүү-сахналуу аскердик-киноэпопеялык тасмасында режиссёрдун жардамчысы болуп иштеген.
ВГИКти аяктагандан кийин Ф.Мамуралиева Фрунзе киностудиясында хроника режиссёру катары толук кандуу иштей баштаган. Мындан тышкары “Советская Киргизия” киножурналын чыгарууга катышкан. 1956-жылы Ф.Мамуралиева В.Валованын сценарийи боюнча “Ак жол” (1956) аттуу биринчи даректүү киноочеркин жаратат. Тасмада Кемин районунун алдыңкы механиги Исмаил Матказиев, анын өмүрү жана эмгек жолу жөнүндө кеңири баяндалат. 1963-жылдан тарта ал көркөм тасмаларды орус тилинен кыргызчага дубляждоо менен алектене баштаган. Ф.Мамуралиева 17 жылдын ичинде “Дама с собачкой”, “Родная кровь”, “Воскресение”, “Отец солдата”, “Ленин в Польше”, “Верность матери”, “Поднятая целина”, “Журналист”, “Доживем до понедельника”, “Бег иноходца”, “Комиссары”, “Конец Любавиных” өңдүү ондогон тасмаларды кыргызчага дубляждаганМамуралиева Фатима //https://www.open.kg/about-kyrgyzstan/famous-personalities/cinematographers-of-soviet-kirghizia/33231-mamuralieva-fatima.html.

 1950-жылдары Советтик Кыргызстандын даректүү киносу 
1950-жылдардын орто ченинде Кыргызстандын даректүү киносунда бурулуш учур болгон. Студияга атайын билим алган жөндөмдүү жаштар келген эле. Ал маалда кыргыз даректүү тасмаларында режиссерлор А.Токарев, И.Кокеев, Ф.Мамуралиева, Л.Турусбекова, үн оператору Т.Океев (келечектеги режиссер), операторлор К.Кыдыралиев, М.Туратбеков жана башкалар иштеп жатышканКиностудиянын тарыхынан. http://kirgizfilm.ru/index.php/2009-12-11-08-44-24/44-2009-12-07-13-49-41.
Сынчылардын жана кеңири аудиториянын көңүлүн бурган тасмаларды тарткан биринчи дипломдуу режиссерлор аялдар болгондугу көңүл жибитет.

 “Ак жол” киноочерки 
“АК ЖОЛ” 1-бөлүк, ак/кара, обч/э, к/очерк
Сценарийди жазгандар — В. Валова, Ф. Мамуралиева
Режиссёру — Ф. Мамуралиева
Оператору — И Герштейн
Директору — А. Ибраимов
Фрунзе обл. Беловодск МТСинин жергиликтүү механиги И. Матказиев, анын МТСтин инженери катары иши тууралуу тасмаТ. Океев атындагы “КЫРГЫЗФИЛЬМ” улуттук киностудиясынын 1941-2010-жылдардагы тасмаларынын аннотацияланган каталогу. Бишкек, 2010-ж. — 284 бет. ISBN 978-9967-26-087-0.

 Шилтемелер 
Владимир Михайлов. Кыргыз киносунун каармандары// Литературный Кыргызстан, 2020-жыл, №3. – 198-б.// http://literatura.kg/uploads/lk_3_2020.pdf
// http://www.kirgizfilm.ru/pablik/katalog.pdf Жооптуу редактору: Вавилкина Наталья.
“Кыргыз кереметинин” сүрөттөрү кошулган журнал жарык көрдү// https://www.vb.kg/doc/392310_vyshel_v_svet_jyrnal_c_fotogalereey_kyrgyzskogo_chyda.html

Категория:Кыргыз киносу
Категория:Кыргызстандын айымдары
Категория:Режиссерлор