Само (эл)

Само (самого, сан, ниниси;  өз аты — сану) — Батыш Африкадагы эл. Мали жана Буркина-Фасо өлкөлөрүндө жашайтЧисленность населения стран мира: данные на 2023 год.Жалпы саны 1990 жылдардын аягында 319 миң адам түзгөн,  анын ичинде 240 миң Буркина-Фасодо.Само элинин курамына Буркина-Фасодогу матья, сембла, само-гуан жана Малидеги дууни джо
субэтникалык топтор кирет.

 Тил 
Само тили Нигер-конго макроүй-бүлөсүнүн манде уясына кирет.

 Дин 
Көпчүлүк жергиликтүү салттуу ишенимдерди карманышат (түшүм жана жаратылыштын күчтөрүнүн культу).Калгандары мусулмандар (сүннөттөр).

 Чарбалык иштер 
Негизги кесиптери — бул кол менен иштетилген жер чарба (сорго, таруу-фонио, күрүч, пахта, жер жаңгак, батат, буурчак өсүмдүктөр),  малчылык (ири жана майда мүйүздү мал, үй канаттуулар) жана  сезондук аңчылык.

 Кол өнөрчүлүк 
Темир устачылык, карапачылык, токуу.

 Тамак-аш 
Карите майы жана ачуу соустар менен өсүмдүк тамак.

 Кийим 
Салттуу аялдардын кийими —  жаркыраган, тигилбеген юбка, эркектер үчүн европалык кийимдер басымдуулук кылат.

 Турак жай 
Калктуу конуштар компакттуу же чачыранды.
Турак жай тик бурчтуу, чатыры жалпак же тегерек, конус түрүндөгү чатыры чөптөн жана пальма жалбырактарынан турат. Мунара сымал кампалардын топтору мүнөздүү. Конуштары бир нече кире бериши бар бийик дубалдар менен курчалган.
Дарбазалар ушунчалык кичинекей жана жапыз болгондуктан, адамдар кире бериште энкейүүгө аргасыз болушкан. Үйлөрдүн бир нече кире бериши бар.

 Коом 
Салттуу үй-бүлө чоң жана патриархалдуу. Нике патрилокалдык. Тууган эсеп патрилинейлик.

 Маданият 
Само элинин маданияты сенуфо, бобо жана башка мандинго элдеринин маданияттарынын элементтерин бириктирет.

Салттуу музыкалык аспаптардын бири ышкырык. Алар топ-топ болуп ойнолчу. Ышкырык маанилүү музыкалык жана ритуалдык роль ойногон.Бул ышкырык сойлоп жүрүүчүлөрдүн терисине оролгон абстрактуу адам фигурасы болгон.

Ата-бабалар культуна байланыштуу ырым-жырымдарды коштоп, чоордун жана барабандын коштоосунда беткапчан бийлер жана ырлар кеңири тараган.

 Тарых 
Само элинин этногенези байыркы Мали мамлекетинин доорундагы мандинголордун кеңейиши (13-16 кылымдар) жана алардын сенуфо жана бобо автохтондук калкы менен аралашуусу менен байланышкан.

 Колдонулган адабияттар 

Broks G.E. 1989. Ecological Perspectives on Mande Population Movements, Commercial Networks, and Settlement Patterns from the Atlantic Wet Phase to the Present. History in Africa. Vol. 16. P. 23 — 40.

Klein M.A. 2001. The Slave Trade and Decentralized Societies. The Journal of African History. Vol. 42. No. 1. P. 49 — 65.

Libin L. 1977—1978. Musical Instruments in the Metropolitan Museum. The Metropolitan Museum of Art Bulletin, New Series. Vol. 35. No. 3. P. 2 — 48
 Булактар 

 Тышкы шилтемелер 

Категория:Африка этностору

Категория:Манде элдери