Бегалиев Сувакун Иманакунович

Эркин энциклопедия – Википедия материалынан.

Бегалиев Сувакун Иманакунович (1945-2011) - илим, билим жаатындагы көптөгөн эмгектердин автору. Белгилүү публицист, жарандык активист.   Документалдык жана көркөм кино-тасмалардын тарыхий консультанты (ХХ к.ж. – башы, ортосу).

Улуту: Кыргыз 

“Мемориал-Акыйкат” коомунун активисти.

 Өмүр баяны 

 Кыргыз Республикасынын Ысык-Көл областынын Түп районундагы Балбай айылында (мурда Сары-Булак аталган) 1945 жылы 20 декабрда мамлекеттик кызматкердин үй бүлөсүндө туулган.
 Кыргыздардын Бугу уруусунун Белек тукумунан.
 Атасы – Белек хандын; энеси бий, манаптардын урпактарынан.
 Белоруссия республикасынын Брест шаарында (Брест крепосту) Советтик Армиянын катарында болгон.
 Бишкек шаарынын шайлоо клубунун мүчөсү 
 Кыргыз Республикасынын Жогорку кенешинин депутаттыгына талапкер. 
 Ысык-Көл областынын Түп районунан Жогорку кенештин депутаты Жекшеев Жыпардын ишенимдүү өкүлү, коомдук жардамчы, кенешчи.
 Кыргызстандагы демократиялык биринчи толкундун, (КДК) кыймылынын белсемдүү катышуучусу.
 2011 жылы 14 сентябрда Бишкек шаарындагы Улуттук онкология борборунун жандандыруу бөлүмүндө кайтыш болгон.

 Үй бүлөсү 
Атасы – Бегалиев Иманакун (1921-1996 ж. / Сары-Булак айылы) узак мезгил көп улуттуу (кыргыз, орус, казак, болгар, татар, карачай ж.б.) Фрунзе айылында башкы эсепчи болуп эмгектенген.

Энеси – Кайпекова Сокеш (1924-2014 ж. / Күрмөнтү айылы) Фрунзе айылында мектепте биология мугалими болгон.

Аялы – Кудуева Гульсара Аскаровна (1951 ж. / Кочкор айылы, Нарын областы) убагында жетекчи кызматтарда, Бишкек шаарындагы илим, билим берүү тармагында эмгектенген. Кыргыз республикасынын билим беруу отличниги, Эмгектин ардагери наамынын ээси, эс алууда.

Кызы – Бегалиева Асель Сувакуновна (1977 ж. / Бишкек ш.) тарых илимдердин доктору, профессор.
 Билими 

 1969-1975 жж. - Москва мамлекеттик тарых – архив институту 
 1979-1983 жж. - СССР илимдер академиясынын, СССР тарых институтунун Ленинграддагы бөлүмүнүн аспиранты (күндүзгү)
 1985 ж. - тарых илимдеринин кандидаты  Ленинград (Санкт-Петербург). Диссертациянын темасы: "1917-1920 ж. советтик жумушчу – дыйкан кыргыз милициясынын жаралышы жана өнүгүү аракети тарыхы".
 Политолог – Кесипкөйлүктү жогорулатуу жана кошумча билим / КазНУ Аль-Фараби атында / Алматы, 1992 ж.
 Доцент / Бишкек, 1993 ж.

Бегалиев Сувакун Иманакунович –  Советтер союзунда, эгемендүү Кыргызстанда тарыхчылардан биринчилерден болуп кыргыздын, Кыргызстандын “актай барактары” – болгон - 1916 жылдагы “Үркүн” маселесин, тарыхын / Кыргызстандагы саясий репрессия жана депортация, басмачы кыймылы жана жарандык согуш ж.б. / коомчулукка ар-тараптуу талкууга көтөрүп чыккан.

 1971-2011 жылдар аралыгындагы эмгек жолу: 

 Москва – ГУВД 107 бөлүм, милиционер.
 Кыргыз Республикасынын борбордук мамлекеттик архиви – илимий кызматкер, улук археограф, бөлүм башчы.
 Кыргыз Республикасынын Илимдер Академиясынын тарых институтунда илимий кызматкер.
 Кыргыз Мамлекеттик Медицина институтунда кафедра башчы.
 МВД КРнын (Академия МВД), Бишкек жогорку мектебинде кафедра начальнигинин орун басары, начальниги, милициянын подполковниги.
 И. Арабаев университетинде (институт восточных языков и культур) кафедра башчы.
 Республиканын илим, билим Министирлигинде аттестация жана лицензия бөлүмүндө башкы адис.
 Кыргыз Республикасынын ЖК төрагасынын пресс катчысы.
 Орто Азиядагы эл аралык Кызыл Ай комитетинин кенешчиси.
 Кыргыз Республикасынын жогорку окуу жайларында доцент, и.о. профессор, профессор: Медицина институту, И. Арабаев университети,
 Кыргыз-Кувейт университети, Кыргыз-Орус билим академиясы (КРАО), Кыргыз-Орус Славян университети (КРСУ).
 Илимий эмгектеринин тизмеги: 
 Эмгектери орус тилинде жазылгандыктан кыргыз тилине которулбай берилди.

1. Бегалиев С. И. Басмачество — новый взгляд. Кыргызы и Кыргызстан: опыт нового исторического осмысления. Бишкек, 1994.

2. Бегалиев С. И. и др. Архивные документы свидетельствуют: депортированные народы в Кыргызстане. Бишкек, 1995.

3. Бегалиев С. И., Асаналиев Т. А. и др. История милиции Кыргызстана (1917—1928 гг.). Бишкек, 1996.

4. Бегалиев С. И., Айдаркул К. и др. История Кыргызстана. Учебное пособие для поступающих в высшие учебные заведения Кыргызской Республики. Бишкек, 1996.

5. Бегалиев С. И., Плоских В. М., Курманов З. К. Абдыкерим Сыдыков — национальный лидер. Бишкек,1999.

6. Бегалиев С. И. Депортированные народы в Кыргызстане (1943—1944 годы). Вестник МУК. Научно-информационный журнал. Международный университет Кыргызстана. Бишкек, 2000. № 3(11).

7. Бегалиев С. И., Садабаева Д. Ю. Архивные документы как источники по истории депортированных народов в Кыргызстане (1943—1956). Вестник МУК. Научно-информационный журнал. Международный университет Кыргызстана. Бишкек, 2000. № 3(11).

8. Бегалиев С. И., Ройтер А. Д. и др. Через гуманизм — к миру. Учебное пособие к курсу «Человек и общество». Международный Комитет Красного Креста. Бишкек, 2002.

9. Бегалиев С. И. Совместные Кыргызско-Германские предприятия и проекты в Кыргызстане. (Рецензия на диссертацию Уланбека Акматбаева «Кыргызстан — Германия: Проблемы становления и развития межгосударственных отношений»).

10. Бегалиев С. И. Прием и расселение депортированных народов по областям Киргизской ССР (1943—1944 гг.). «Билим жана тарбия» Научно-педагогический журнал Восточного Университета имени М. Кашгари-Барскани. Бишкек, 2004. № 3.

11. Бегалиев С. И. Немцы в Кыргызстане: репрессии и переселение в 30-50 гг. ХХ в. «Билим жана тарбия». Научно-педагогический журнал Восточного Университета имени М. Кашгари-Барскани. Бишкек, 2007. № 2.

12. Бегалиев С. И., Сулайманов Ж. И. Депортированные народы Кавказа в Кыргызстане. Размышления на «рельсах судьбы». Бишкек, 2012.

13. Курманов З. К., Бегалиев С. И., Самсонов В. Д. Постановления сессий ЦИК Киргизии (1927—1937 гг.) Сб. док.. — Фрунзе: Кыргызстан, 1986. — 326 с. — 1000 экз.

14. Курманов З., Бегалиев С. Под знаменем Великого Октября. — Фрунзе: Знание, 1987. — 45 с. — 300 экз.

15. Курманов З., Бегалиев С. Очерк истории колхоза им. И.Кочкорбаева. — Фрунзе,1990. — 86 с. — 500 экз.

16. Курманов З. К., Бегалиев С. И., Семенов В. Д. и соавт. Тридцать седьмой год в Киргизии (Возвращенные имена). — Фрунзе: Кыргызстан, 1991. — 253 с. — 1000 экз.

17. Курманов З. К., Плоских В. М., Джунушалиев Дж. Дж., Бегалиев С. И. и соавт. Кыргызы и Кыргызстан: опыт нового исторического осмысления. — Бишкек: Илим, 1994. — 1000 экз. — ISBN 5-8355-0764-X.