Стефания Туркевич-Лукиянович

Стефания Туркевич-Лукиянович (25 август 1898-жылы, Львов, Австрия-Венгрия падышалыгы ― 8 апрель 1977-жылы Кембридж, Улуу Британия)-украиналык композитор, пианист жана музыка таануучу, Украинанын биринчи аял композитору катары таанылган. 

 Балалык 
Стефаниянын чоң атасы (Лев Туркевич) жана анын атасы (Иван Туркевич) дин кызматчылары болушкан. Анын апасы София Кормошив (Кормошів) пианист болгон жана Карол Микули жана Вилем Курц менен бирге окуган, ошондой эле жаш Соломия Крушельницканы коштоп жүргөн.Павлишин, Степанія Стефанівна. Перша українська композиторка: Стефанія Туркевич-Лісовська-Лукіянович, БаК, Lviv 2004.   Бүтүндөй үй -бүлө музыкалуу болчу жана бардыгы аспапта ойношчу. Стефания фортепианодо, арфада жана гармонияда ойногон. Кийинчерээк композитор балалыгын жана музыкага болгон сүйүүсүн эстеди:

 Изилдөөлөр 
Стефания музыкалык окуусун Василий Барвинскийден баштаган. 1914-191 -жылдары ал Венада Вилем Курц менен пианист болуп окуган. Биринчи дүйнөлүк согуштан кийин, ал Львов университетинде Адольф Чибински менен бирге окуган жана Львов консерваториясында анын музыка теориясы боюнча лекциясына катышкан.

1919 -жылы ал өзүнүн биринчи музыкалык чыгармасын жазган - Литургия (Литургию), ал Львовдогу Георгий соборунда бир нече жолу аткарылган.

1921 -жылы Гуидо Адлер менен Вена университетинде жана Жозеф Маркс менен Вена музыкалык жана аткаруучулук искусство университетинде билим алып, аны 1923 -жылы мугалим диплому менен аяктаган.

1925 -жылы Роберт Лисовскийге үйлөнүп, аны менен бирге Берлинге барып, 1927 -жылдан 1930 -жылга чейин жашап, Арнольд Шоенберг жана Франц Шрекер менен бирге окуган.  Бул мезгилде, 1927 -жылы, кызы Зоя (Зоя) төрөлгөн.

1930 -жылы Чехословакиянын Прага шаарына барып, Чарльз университетинде Зденек Нежедлы менен, Прага консерваториясында Отакар Кин менен бирге окуган. Ал ошондой эле музыкалык академияда Витзслав Новак менен композицияны окуган. 1933 -жылы күздө ал фортепианодо сабак берип, Прага консерваториясында концертмейстер болуп калган. 1934 -жылы орус операларында украин фольклору темасында докторлук диссертациясын жактаган.  Ал 1934 -жылы Прагадагы Украинанын Эркин Университетинен музыка таануу илимдеринин докторлугун алган. Ал Галисиядан (ошол кезде Польшанын бир бөлүгү болгон) илимдин кандидаты болгон биринчи аял болуп калды.

Львовго кайтып келип, 1934 -жылдан Экинчи Дүйнөлүк Согуштун башталышына чейин Львов консерваториясында музыкалык теория жана фортепиано боюнча мугалим болуп иштеп, украин профессионал музыканттар союзунун мүчөсү болгон.

 Экинчи Дүйнөлүк Согуш 
1939-жылы күзүндө, Батыш Украинаны СССР басып алгандан кийин, Стефания Львов опера театрында тарбиячы жана концертмейстер болуп иштеген, 1940 -жылдан 1941 -жылга чейин Львов консерваториясында доцент болгон. Консерватория жабылгандан кийин, немис баскынчылыгы менен ал Мамлекеттик музыкалык мектепте сабак берүүнү уланткан. 1944 -жылдын жазында ал Львовдон Венага кеткен.  Совет бийлигинен качып, 1946 -жылы Австриянын түштүгүнө, ал жактан Италияга көчүп кеткен, ал жерде экинчи күйөөсү Нартсыз Лукьянович британиялык командирликте дарыгер болгон.

 Улуу Британия 
1946 -жылдын күзүндө Стефания Улуу Британияга көчүп келип, Брайтон (1947–1951), Лондон (1951–1952), Барроу Гурни (Бристолго жакын) (1952–1962), Белфастта (Түндүк Ирландия) (1962–1973) жашаган  жана Кембридж (1973 -жылдан).

1940-жылдардын аягында ал композиторлукка кайтып келген. Мезгил -мезгили менен ал кайрадан пианист болуп ойноду, тактап айтканда 1957 -жылы Англиянын украин коомчулугунда бир катар концерттерде, 1959 -жылы Бристолдогу фортепиано музыкасынын концертинде. Ал Британия композиторлор жана музыканттар коомунун мүчөсү болгон (1972-жылга чейин болгон).

Анын "Оксана жүрөгү" операсы 1970-жылы Виннипегде (Канада) эжеси Ирена Түркевиц-Мартинчинин көркөм жетекчилиги астында Centennial концерт залында коюлган.

Стефания 1970-жылдарга чейин жазууну уланткан. Стефания Туркевич 1977 -жылы 8 -апрелде Англиянын Кембридж шаарында каза болгон.

 Композициялар 

 Симфониялык чыгармалар 

 Симфония № 1 ― 1937-жылы
 Симфония № 2 (а) ―1952-жылы
 Симфония № 2 (б) ― 1952-жылы
 Симфониетта ― 1956-жылы
 Үч симфониялык эскиз ― 1975-жылы
 «Ла Вита» симфониялык поэмасы
 Мейкиндик симфониясы ― 1972-жылы
 Кош кылдуу оркестр үчүн сюита
 Кош кылдуу оркестр үчүн фантастика

 Балеттер 

 Колдору соолуп калган кыз – Bristol, 1957
 Шуру
 Жаз - (Балдар балети)1934-жылы
 Мавка (a) – "Токой нимфасы" – 1964-жылы
 Мавка (b) – "Токой нимфасы" – 1964-жылы
 Scarecrow – 1976-жылы

 Опера 

 Мавка (бүтө элек)

 Балдардын опералары 

 Падыша Ох же Оксана жүрөгү – 1960
 Жаш шайтан
 Жашылча аянты (1969)

 Хор чыгармалары 

 Литургия ― 1919-жылы
 Забур Шептицкийге (Псалом Шептицькому)
 Согуштун алдында
 Триптих
 Бешик ыры (Аа, мышык жок) ― 1946-жылы

 Камералык-аспаптык чыгармалар 

 Скрипка жана фортепиано үчүн соната1935
 (a) Кыл квартети
 (b) Кыл квартети
 Скрипка, виола жана виолончель үчүн трио
 Фортепиано квинтети
 Флейта, кларнет, фагот үчүн трио

 Фортепиано чыгармалары 

 Украинанын темасындагы вариациялар 1932
 Фантазия: украин темаларындагы фортепиано үчүн сюита 1940
 Импромпту 1962
 Гротеск 1964
 Тоо сюитасы  1966 – 1968
 Балдар үчүн даана цикли 1936 – 1946
 Украиналык ырлар жана шедривка
 Жакшы кабарлар
 Арлекин менен бирге Иса пайгамбардын туулган күнү 1971

 Ар кандай 

 Жүрөк - Оркестр менен жеке үн
 Лорелей - Баяндоочу, Гармония жана Фортепиано 1919 - Лесия Украинканын сөзү
 Май – 1912
 Элдик ырлардын темалары
 Эгемендүүлүк аянты - фортепианонун чыгармасы
 Үн жана кылдар үчүн Лемки ыры

 Булактарга шилтемелер