Фрэнк Герберт

Фра́нклин Па́трик Ге́рберт-младший (англ. Franklin Patrick Herbert, Jr.; 8 октябрь 1920 жыл, Такома, штат Вашингтон, АКШ — 11 февраль 1986 жыл, Мэдисон, Висконсин, АКШ) - америкалык жазуучу-фантаст, "Дюна хроникалары" циклинин автору катары таанымал, өзгөчө бул циклдеги биринчи Дюна чыгармасы аркылуу.

 Биография 
Фрэнк Герберт 8 октябрь 1920 жылы Вашингтон штатынын Такома шаарында төрөлгөн, Сиэтлде Вашингтон университетин аяктаган. Жаш кезинен баштап жазуучу болгусу келген. 1938 жылы мектепти бүтүп, 1939 жылы өзүнүн жашын калп айтып «Глендейл стар» газетасына жумушка кирген.
Профессионалдуу жазуучу болоордон мурда, ар кайсы газеталарда редактор жана репортёр болуп иштеген, 

Экинчи дүйнөлүк согуш учурунда флотто фотограф болгон, бирок 6 айлык кызматтан кийин комиссияланган. 1942 жылы Флора Паркинсонго үйлөнгөн, бирок 1945 жылы ажырашкан, ортодо Пенни деген кызы төрөлгөн. 1946 жылы Вашингтон университетине тапшырып, ал жерден Беверли Энн Стюартка жолуккан. Ал курстагы Герберттен сырткары аңгемелери жарыяланган жалгыз адам болгон. 1946 жылы алар үйлөнүшкөн, 1947 жылы биринчи баласы, а 1951 жылы - экинчиси төрөлгөн.

Биринчи илимий фантастика жанрдагы чыгармасы - «Бир нерсени издеп атасыңбы?» () аттуу чыгармасы. Ал Startling Stories журналында жарыяланган (1952).

1950 жылдары ондогон аңгемелерди жана «Дөө деңизде» (, 1955) романыны жарыялаган. Бул роман кийин «Кысымда» () деген аталыш менен да жарыяланган. Бирок кеңири таанымалдуулукту 1963 жылы «Analog» журналына  жарыялаган «Дюна дүйнөсү» романы аркылуу атактуулукка жеткен. Ал «Дюна» романын биринчи бөлүгү болгон. Кийинчерээк бул журналды «Дюна пайгамбары»  («The Prophet of Dune») аталышта уландысы жарыяланган. 1965 жылы бул эки бөлүк толук бир романга бириктилип, өзүнчө аталыш менен чыккан. Чыгарма дүйнөлүк таанууга арзып, фантастикалык адабияттага престиждүү премияларга татыган, «Небьюла» жана «Хьюго премияларына»

Роман ылдам эле XX кылымдын эң популярдуу фантастикалык романдардын бири болгонго жетишкен. Кийинки жылдары Геберттин калеми менен кумдуу планета жөнүндө окуянын уландысы чыгат: «Дюна Мессиясы» (, 1969), «Дюна балдары» (, 1976), «Дюна Кудай-императору» (, 1981), «Дюна еретиктери» (, 1984) жана «Дюна Капитулу» (, 1985). Дюна жөнүндөгү сагада, алыскы келечекте жана беш миң жылга уланган окуяда, көптөгөн суроолор көтөрүлөт, адамзаттын эволюция учурундагы тирүү калуучу, экология маселелери, диний аракеттер, саясат жана бийлик. Дүйнөнү көптөгөн алдыңкылары бул циклди илимий фантастиканын классикасы деп, бул жанрдын кеңири «ачык» жана «толук» өкүлү деп белгилешет. Фрэнк Герберттин уулу Брайан Герберт
атасынын Дюна ааламынын романдар сериясын уланткан.

Фрэнк Герберт дагы башка чыгармаларды жазган, алардын арасынан белгилей кетчү, «Дөө деңизде» (, 1956), «Жашыл мээ» (, 1966), «Багыт — боштук» (, 1966), «Гейзенберг көзү» (, 1966), «Асмандын жаратуучулары» (, 1968), «Сантароги барьери» (, 1968), «Хеллсторм уюгу» (, 1973), «Жылдыз камчы астанда» дилогиясы(, 1970) жана «Досади эксперименти» (, 1977).

2003 жылы Брайан Герберт атасы Фрэнк Герберттин биографиясын камтыган - «Дюна кыялкечи» () китебин чыгарган. Бул китепти Брайан көптөгөн жылдардан бери Герберттер үй-бүлөсүнүн олуттуу окуяларын журналга жазып жүрүүдөн башталган. Кийинчерээк бул жазмалар атасынан чоң биографиясына айланган.

 Библиография 
 Жыл Аталышы  Нукура аталышы 1952  Бир нерсеге суранып атасыңарбы?  Looking for Something? 1954  Операциялык синдром  Operation Syndrome 1954  Жоолгон иттер  The Gone Dogs 1954    Pack Rat Planet 1955  Келемиштер жарышы Rat Race 1955  Оккупациялык күчтөр  Occupation Force 1956    The Nothing 1956  Кысымда [ = «Дөө деңизде» / «XXI кылымдын Субмаринасы»]  Under Pressure [= «Dragon in the Sea» / «21st Century Sub»] 1958  Эски адашкан үй  Old Rambling House 1958    You Take the High Road 1958    A Matter of Traces 1959    Missing Link 1959    Operation Haystack 1960    Haiku 1961    Egg and Ashes 1961  Чектөөсүз  A-W-F Unlimited 1961    Mating Call 1961    Try to Remember 1962    Mindfield! 1964    The Mary Celeste Move 1964    The Tactful Saboteur 1965  Дюна  Dune 1965  Баардыктын комитети Committee of the Whole 1965  G M Эффекти  The G M Effect 1966  Багыт — боштук[="Түш же өң?"]  Destination: Void [="Do I Wake or Dream?"] 1966  Жашыл мээ  The Green Brain 1966    The Primitives 1966    Escape Felicity 1966  Гейзенберг көзү  Heisenberg’s Eyes 1966  Китеп боюнча  By the Book 1967    The Featherbedders 1967  Асман жаратуучулары  The Heaven Makers 1968  Сантароги барьери  The Santaroga Barrier 1970  Дюна Мессиясы  Dune Messiah 1970  Жылдыз камчы алдында  Whipping Star 1970    Seed Stock 1970    Murder Will In 1972  Жандарды кармоочу  Soul Catcher 1972  Кудайды жараткандар [="Кудайды жараткандар"]  The Godmakers [="The Priests of Psi"] 1973  Хэллстром уюгу  Hellstrom’s Hive [= «Project 40»] 1976  Дюна Балдары  Children of Dune 1977  Досади эксперименти  The Dosadi Experiment 1978    Come to the Party 1979  Иса менен инцидент[="Пандора жашиги"] (Билл Рэнсом менен)  The Jesus Incident 1979    Song of a Sentient Flute 1980  Түз түшүү  Direct Descent 1981  Дюна Кудай-императору  God Emperor of Dune 1982  Ак Чума  The White Plague 1983  Лазар эффекти (Билл Рэнсом менен)  The Lazarus Effect 1984  Дюна Еретиктери  Heretics of Dune 1985  Дюна Капитулу  Chapter House: Dune 1986  Эки дүйнөнүн адамы (Брайан Герберт менен)  Man of Two Worlds 1988  Көтөрүлүү фактору (Билл Рэнсом менен)  The Ascension Factor

 Адабият премияларынын лауреаты 
 Nebula — 1965 «Дюна» романы үчүн;
 Hugo — 1966 «Дюна» романы үчүн;
 Seiun — 1974 «Дюна» романы үчүн;
 Apollo — 1978 «Хэллстром уюгу» романы үчүн;

«Дюна» «Небьюла» премиясына татыган биринчи роман болгон.
Фрэнк Герберттин өзү дагы премиянын жеңүүчүлөрүн аныктаган калыстар курамында болгон. Бул 1975 жана 1976 (Nebula) жылдары, жана 1986 (Hubbard) жылы болгон.

 Локус премиясы 
 1975 «Бардык замандын эң мыкты илимий-фантастикалык чыгармасы» категориясында 1-орун («Дюна» романы үчүн);
 1977 «Бардык замандын эң мыкты илимий-фантастикалык чыгармасы» категориясында 4-орун («Дюна Балдары» романы үчүн);
 1977 «Бардык замандын эң мыкты илимий-фантастикалык чыгармасы» категориясында 19-орун;
 1978 «Бардык замандын эң мыкты илимий-фантастикалык чыгармасы» категориясында 7-орун («Досадиялык эксперимент» романы үчүн);
 1982 «Бардык замандын эң мыкты илимий-фантастикалык чыгармасы» категориясында 6-орун («Дюны Кудай-императору» романы үчүн);
 1982 «Мыкты антология» «„Небьюланын“ 15 жеңүүчүсү» антологиясы үчүн) категориясында 26-орун;
 1983 «Мыкты илимий-фантастикалык роман» (Ак чума» романы үчүн) категориясында 19-орун;
 1985 «Мыкты илимий-фантастикалык роман» («Дюна Эретиктери» романы үчүн) категориясында 19-орун;
 1986 «Мыкты илимий-фантастикалык роман» («Дюна Капитулу» романы үчүн) категориясында 17-орун;
 1986 «Мыкты жыйнак» («Eye» жыйнагы үчүн) категориясында 20-орун;
 1988 «Мыкты фантастикалык эмес чыгарма» («The Maker of Dune: Insights of a Maker of Science Fiction» эссеси үчүн) категориясында 13-орун;
 1988 «Бардык замандын мыкты илимий-фантастикалык жазуучусу» категориясында 13-орун;
 1998 «Бардык замандын мыкты илимий-фантастикалык жазуучусу» категориясында 3-орун;
 1999 «Бардык замандын мыкты илимий-фантастикалык жазуучусу» категориясында 9-орун;

 Эскертмелер 

 Шилтемелер
 Official website for Brian Herbert and Kevin Anderson
 Frank Herbert SF Hall of Fame induction (Kevin Anderson report with his speech)

 1984 interview with L. A. Reader: part 1, 2, 3

Категория:АКШ жазуучулары
Категория:Илимий фантастика
Категория:Туулгандар 1920-жылы
Категория:Өлгөндөр 1986-жылы