Валютанын ийкемдүү курсу

Валютанын ийкемдүү курсу - Ийкемдүү валюта курстарынын учурунда алмашуу курсу валюта рыногундагы тең салмактуу абал катары орнотулат.

Өлкөгө товарлардын жана кызмат көрсөтүүлөрдүн көбөйүшү чет өлкөлүк валютага суроо-талапты көбөйтүп, чет өлкөлүктөр үчүн улуттук валютанын сунушун калыптандырат. Өлкөдөн товарлардын жана кызмат көрсөтүүлөрдүн экспортун көбөйтүү чет өлкөлөрдө улуттук валютага суроо-талапты күчөтөт жана өлкөдө чет өлкөлүк валютанын сунушун калыптандырат. Валюта рыногунда суроо-талап менен сунуштун катышынын өзгөрүшү валюта курсунун өзгөрүшүнө алып келет. Курстун, б.а., чет өлкөлүк валютанын ата мекендик бирдиктердеги баасынын жогорулашы жергиликтүү валютага карата чет өлкөлүк валютанын кымбатташы деп аталат.

Курстун төмөндөшү - баанын түшүшү чет өлкөлүк валютанын кымбатташы же түшүшү төмөнкүдөй факторлордун эсебинен болот:
 а) Акча массасынын динамикасы. Ошентип, акча сунушунун чет өлкөдө азайышы же акча сунушунун ошол өлкөдө жогорулашы чет өлкөлүк валютанын ата мекендик бирдиктерде кымбатташына алып келет.
 в) Реалдуу УДПнын динамикасы. Реалдуу УДПнын чет өлкөдө көбөйүшү же реалдуу УДПнын ошол өлкөдө азайышы да чет өлкөлүк валютанын кымбатташына алып барат. * c) Рыноктук проценттик ставкалардын деңгээли. Проценттик ставкалардын өлкөдө төмөндөшү же проценттик ставкалардын чет өлкөдө көбөйүшү чет өлкөлүк валютанын кымбатташына жардам берет.
 d) Инфляциялык күтүүлөрдүн даражасы. Өлкөдө инфляциялык күтүүлөрдүн даражасынын жогорулашы же алардын чет өлкөдө азайышы чет өлкөлүк валютанын баасынын өсүшүнө алып келет.
 e) Өлкөнүн соода балансынын өзгөрүүлөрү.

Импорттун көбөйүшү же экспорттун азайышы өлкөнүн соода балансын төмөндөтөт жана чет өлкөлүк валютанын кымбатташына алып келет. Тең салмактуу реалдуу валюталык курска фискал саясаты таасирин тийгизет Алсак, өлкөдөгү экспансионисттик салык-бюджет саясаты тең салмактуу реалдуу валюталык курстун жогорулашына алып келет. Чет өлкөдөгү ушундай эле саясат бул маанини төмөндөтөт. Валюталык курстардын альтернативалык варианттарын пайдаланууну талдоо, өнөр жайы өнүккөн өлкөлөрдүн көпчүлүгү токтобогон же ийкемдүү валюталык курстардын системасын пайдаланууну артык эсептеше тургандыгын көрсөтөт. Кандайдыр бир валютага карата (АКШнын доллары, Франциянын франкы) мамиле жасоо боюнча бекем валюталык курсу болгон өлкөлөрдүн үлүшү төмөндөйт.

Контролдукка алынуучу токтобой турган курсу болгон (б.а., өлкөнүн өкмөтү белгилеген, андан соң өкмөт тарабынан жарым жартылай жөнгө салына турган курсу болгон) көз карандысыз токтоп калбаган валюталарды көбүрөөк пайдалануу, негизинен, тышкы рыноктордо атаандаштыкка жарактуулугун начарлатып салбас үчүн валютанын тынымсыз арзандап турушун зарылдыкка айландырган инфляциянын тездетилген темптеринен келип чыккан.

Бирок каттоо да, ийкемдүү валюталык курстар да иш менен толук камсыз болууну жана баалардын туруктуулугун камсыз кылуу үчүн жетиштүү артыкчылыкка ээ болбойт. Токтолбогон же катталган алмашуу курсунун учурунда тигил же бул фискалдык же монетардык саясаттын натыйжалуулугу же натыйжасыздыгы өзүнчө маселе болуп эсептелет

 Колдонулган адабияттар 
Мусакожоев Ш.М. ж.б. Экономика: Жогорку окуу жайлары үчүн окуу китеби. Оңд. толукт. 2-бас./ Ш.М. Мусакожоев, Б.Ч. Ишенов, Б.Ш. Мусакожоева. - Б.: «Турар». 2011. - 528 б. ISBN 978-9967-15-095-9
Категория:Экономика