Беттик акустикалык толкундар

Беттик акустикалык толкундар – катуу нерсенин эркин бети же нерсе менен чөйрөнүн чеги боюнча таралуучу жана чектен алыстаган сайын басаңдоочу серпилгич толкундар. 

Беттик акустикалык толкундардын вертикаль жана горизонталь поляризацияланган эки тиби бар.
Эң жөнөкөй жана иш жүзүндө көп кездешүүчү вертикалдуу поляризацияланган беттик акустикалык толкундар Релей толкундары деп аталат. Релей толкундары вакуумда же суюлтулган газда катуу нерсенин чеги боюнча таралат. Анын фазалык ылдамдыгы мында сt - тегиз туурасынан кеткен толкундун фазалык ылдамдыгы. Релей толкундарынан башка да катуу жарым мейкиндиктин чеги боюнча таралуучу толкундар (Лев толкундары) бар. Булар таза туурасынан кеткен толкундар. Алардын фазалык ылдамдыгы катмардагы жана жарым мейкиндиктеги туурасынан кеткен толкундардын ылдамдыктарынын ортосундагы чекте жатат. Лев толкуну чачырап таралат. Кристаллдардын чегинде Беттик акустикалык толкундардын бардык типтери болот жана изотроптук катуу нерселердеги толкундарда бөлүкчөлөрдүн кыймылы татаалдайт. Пъезоэлектр касиеттүү кристаллдардын кээ бир тегиздиктеринде Лев толкундары Релей толкундарына окшош. Ал электр - үн толкундары деп аталат. Кристаллдардын айрым үлгүлөрүндө эркин чегараны бойлото кристаллдын тереңине кадимки Релей толкуну менен бир катар энергияны нурлантуучу басаңдоочу толкун таралат. Суюктуктун эркин бетинде серпилгич беттик акустикалык толкундар болбойт. Ультра жана гиперүндүү диапазондогу беттик акустикалык толкундар техникада кеңири пайдаланылат.

 Колдонулган адабияттар 
 Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору.  Физика. Энциклопедиялык окуу куралы. 2004 Бишкек.  ISBN 9967-14-010-0
Категория:Физика