Майкельсон тажрыйбасы

Майкельсон тажрыйбасы –1881-ж. А.А.Майкельсондун Жердин кыймылынын жарыктын ылдамдыгына тийгизген таасирин өлчөө максатындагы тажрыйбасы. 

19-кылымдын аягында физиктер жарык кайсы бир универсал дүйнөнүн чөйрөдө – эфирде таралышы деп эсептешкен. Ушуну менен бир катар кубулуштар (жарык абберациясы. Физо тажрыйбасы) эфир кыймылсыз же нерселердин кыймылында аларды ээрчийт деген жыйынтыкка алып келген. Кыймылсыз эфирдин божомолу боюнча Жердин эфирди тешип өткөн кыймылында “эфир шамалы” байкалат жана жарыктын ылдамдыгы жарык нуру менен Жердин кыймылына көзкаранды. Майкельсондун интерферометринин бир ийини Жердин кыймылынын багыты б-ча, экинчиси ага перпендикуляр болгон ийинден турат. Эгер эфир кыймылсыз болсо, анда приборду 90° ка бурганда нурлар белгисин өзгөртүп интерференциялык сүрөттөлүш жылышат. Бирок интерференциялык сүрөт жылышкан эмес, б. а. Майкельсон тажрыйбасысы терс натыйжаны көрсөткөн. 1885–87-ж. Майкельсон жана Э.У.Морли бул тажрыйбаны өтө тактыкта кайталап көрүшүп терс натыйжа алышкан. 1964-ж. АКШнын физиктери Майкельсон тажрыйбасын лазерлер менен жүргүзүшүп мурунку эле жыйынтыкка келишкен. Натыйжада салыштырмалуулук теориясында жарык ылдамдыгы бардык инерциялык системада бирдей деген постулат кабыл алынган.

Колдонулган адабияттар
 Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору.  Физика. Энциклопедиялык окуу куралы. 2004 Бишкек.  ISBN 9967-14-010-0
Категория:Физика