Элементтердин кларкы

Элементтердин кларкы - ири геохимиялык системада (Жерде, жер кыртышында, литосферада, атмосферада, гидросферада, биосферада жана космосто) химиялык элементтердин таралышынын орточо чен бирдиги.

Ал сандык (%, г/г, г/г менен өлчөнөт) жана атомдук (атомдордун санынын проценти менен өлчөнөт) кларк деп ажыратылат. Ар түрдүү тоо тектердин 16 км тереңдикке чейинки жайгашуусу эсепке алынып, жалпы жер кыртышынын химиялык курамы 1-жолу америкалык окумуштуу Ф. У. Кларк (1889) тарабынан эсептелген. Кийин анын эсептеп, процентке айландырган сандарынын жыйынтыгын A. Е. Ферсман бир нече жолу тактап, аны кларк чени же кларк деп 1923-ж. атаган. Азыркы кездеги түшүнүк боюнча жер кыртышы деп аталган Мохоровичич чегинен жогору жайгашкан тоо тектердеги химиялык элементтердин орточо өлчөмүн А. П. Виноградов (1949, 1956, 1962), америкалык окумуштуу С. Р. Тейлор (1964), немец окумуштуусу К. Г. Ведеполь (1967) эсептеп чыгарышкан. Элементтердин кларкы тоо тектердеги химиялык элементтердин кондентрациясынын эталону катары колдонулат. Too тектердеги элементтердин өлчөмү Элементтердин кларкынан жогору болсо, ошол жерден керектүү кенди издөөгө болот.

Колдонулган адабияттар
«Кыргызстан». Улуттук энциклопедия: 7-том / Башкы ред. Ү. А. Асанов. К 97. Б.: «Кыргыз энциклопедиясы» башкы редакциясы, 2015. - 832 б., илл. ISBN 978-9967-14-125-4
Категория:Химия