Плазмалар диагностикасы

Плазмалар диагностикасы – иондолгон газдын параметрлерин аныктоочу ыкмалардын жыйнагы. 

Аныкталуучу плазманын параметрлерине тыгыздык (n), электрондук (Те) жана иондуу (Тi) температура, нурлануу күчү, электр жана магнит талаасы ж. б. кирет. «Температура» түшүнүгү демейде шарттуу пайдаланылат, анткени лабораториялык жана космостук плазманын энергиясы боюнча бөлүкчөлөрдүн бөлүштүрүлүшү максвеллдики боюнча сейрек болот. Мындай учурда сөз кинетикалык температура жөнүндө айтылат.

Плазмалар диагностикасынын методу активдүү жана пассивдүү методдорго бөлүнөт. Пассивдүү метод изилдөөчү объектиге таасир кылбайт. Ага спектроскопиялык метод, о. эле кеңири диапазондо электр-магниттик толкунду сүрөткө тартуу жана өлчөө методу кирет. Активдүү методдо плазма түздөн-түз өлчөө процессине катышат, ал анын абалын бурмалашы мүмкүн. Плазмалар диагностикасынын активдүү методдорунун ичинен кеңири таралгандары: электр жана магнит зонддору менен плазманы зонддоо, өтө жогорку жыштыктуу нурлануу, заряддалган жана бейтарап бөлүкчөлөрдүн агымы. Спектроскопиялык Плазмалар диагностикасы космостук жана лабораториялык плазмаларды изил-дөөнүн маанилүү методдорунун бири. Ар бир спектроскопиялык метод плазманын параметрлеринин өтө чектелген аймагына жарактуу. Плазманын нурлануусунун үзгүлтүксүз спектринин анализи электрондордун температурасы Тe жана концентрациясы ne ни аныктоого мүмкүндүк берет. Байкалуучу спектр сызыгынын эни жана формасы газдын температурасы (Доплер эффектиси) ж-дө., заряддалган бөлүкчөлөрдүн тыгыздыгы (Штарк эффектиси) ж-дө, магнит талаасы (Зееман эффектиси жана Фарадей эффектиси) жөнүндө маалымат берет. Спектроскопиялыктан башка лазердик, пассивдүү корпускулалуу, фотографиялоочу Плазмалар диагностикасы кеңири колдонулат.

Колдонулган адабияттар
 Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору.  Физика. Энциклопедиялык окуу куралы. 2004 Бишкек.  ISBN 9967-14-010-0
Категория:Физика