Күкүрт рудалары

Күкүрт рудалары  - курамында экономикалык жактан казып алууга арзырлык өлчөмдө таза күкүрт же анын бирикмелери бар минералдык заттардын табигый чогундусу.

Жаратылышта таза күкүрттүн топтолушу негизинен чөкмө тоо тектер менен байланыштуу. Күкүрт аларда битум, гипс, кальцит, целестин ж. б. менен бирге кезигет. Күкүрт негизинен калыбына келүү процессинде бактериялардын таасиринен сульфаттардан адегенде күкүрттүү суутек, андан кийин кычкылтектүү чөйрөдө алардын кычкылдануусунан келип чыгат. Жанар тоонун атылышынан да пайда болот. Ошондой эле күкүрттүү металлдар жана күкүрт кислотасынын туздары түрүндө кеңири тараган. Күкүрттүн өнөр жайлык маанидеги кендерин казын алууда алдыңкы орунду таза күкүрттүн кабаттары, андан кийин сульфид рудалары жана өнөр жай газдары ээлейт.

Таза күкүрт кендери негизги 4 генезистик типке бөлүнөт:
 1) жанар тоо атылышынан пайда болгон күкүрт кабаты;
 2) минералдуу муздак булактардын чөкмөлөрү;
 3) чокмо тектер менен байланыштуу биохимиялык чокмо;
 4) кычкылдануу зонасында сульфиддердин ажыроосу менен байланыштуу рудалар.
Булардан чөкмө жана жанар-тоо кендеринин өнөр жайлык мааниси чоң.

Күкүрт рудалары составындагы күкүрттүн өлчөмүнө карай жарды (рудада 5 -  10%), орточо (10 - 25%), бай (25%дан көп) болуп бөлүнөт. Күкүрт рудаларынын минерал курамы ар түрдүү. Руданы түзүүчү негизги минералдар: күкүрт, кальцит, доломит, гипс, ангидрит, целестин, кварц, халцедон, опал, чополуу минералдар, битум, пирит ж. б. сульфиддер, темирдин суулуу кычкылы. Минерал-литологиялык курамы боюнча аки таш тектүү, кальцит-доломиттүү, чополуу, мергелдүү, кумдуктуу, гипстүү, опалдуу, күкүрттүү кварцит Күкүрт рудаларыболуп бөлүнөт.

Кыргызстанда Ачы-Таш кени сыяктуу бир нече күкүрт кени бар.

Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1978. Том 3. Ирик - Лактар. -640 б.
Категория:Рудалар