Рентген нурлануусу

Рентген нурлануусу – (рентген нуру) – толкун узундугу 10-4–10-3Е(10-12–10-5см) болгон электр-магниттик иондоштургуч нурлануу.

1895-ж. В.К.Рентген ачкан. Толкун узундугу λ<2Е болгон Рентген нурлануусу катуу, λ>2Е болгону жумшак деп аталат. Рентген нурлануусунун кыйла кеңири тараган булагы – рентген түтүгү, мында электр талаасы тездеткен электрондор металл анодду бомбалайт. Рентген нурлануусу бутаны жогорку энергиялуу иондор менен бомбалоодон да алынышы мүмкүн. Айрым радиоактивдүү изотоптор да Рентген нурлануусунун булагы боло алат. Жумшак Рентген нурлануусунун булагы синхротрондор жана электрондорду топтогучтар. Рентген нурлануусунун табигый булактары – Күн ж. б. космос объектилери. Рентген нурлануусунун спектрлери үзгүлтүксүз жана сызыктуу болушу мүмкүн. Тез электрондор катуу затта тормоздолгон учурда (үзгүлтүксүз спектр жана электрондор атомдун сырткы электрондук кабыкчасынан ичкисине өткөн учурда (сызыктуу спектр)) Рентген нурлануусу пайда болот. Рентген нурлануусу зат менен өз ара аракеттешкенде фотоэффект байкалышы мүмкүн. Реликт нурлануусу металл эмес кристаллдарга таасир эткенде кристалл торчонун деффектиси пайда болот. Рентген нурлануусундагы нерсенин сүрөттөлүшү атайын рентген фотоплёнкасында алынат. Чоң интенсивдүүлүктөгү рентген нурлануусу иондоштургуч камеранын, орто жана кичине интенсивдүүлүктөгү Рентген нурлануусу сцинтилляциялык эсептегич (λ<3Е), пропорциялуу эсептегич (0,5 λ <5Е), жарым өткөргүчтүү детекторлордун (λ<120Е) жардамы менен катталат. Рентген нурлануусу медицинада (рентген-диагностика, рентген-терапия), дефектоскопияда, рентген структуралык анализде, рентген топографиясында, рентген микроскопиясында, рентген спектроскопиясында, рентген спектр анализинде, рентген астрономиясында колдонулат.

Колдонулган адабияттар
 Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору.  Физика. Энциклопедиялык окуу куралы. 2004 Бишкек.  ISBN 9967-14-010-0
Category:Физика