Жарыктын айкалышкан чачырооосу

Жарыктын айкалышкан чачырооосу - заттын термелүү жыштыгын өзгөртүп жарыкты чачыратышы. 

Эгер жарык булагы сызыктуу спектр чыгарса, анда Жарыктын айкалышкан чачырооосусунун спектринде кошумча сызыктар пайда болот. Алардын саны жана жайланышы заттын мол. түзүлүшунө байланыштуу. 

Жарыктын айкалышкан чачырооосун сов. физиктер Г. Л айсберг, Л. Мандельштам жана индиялык физиктер Ч. Раман, К. Кришнан бир убакта (1928) ачышкан. 

Жарыктын айкалышкан чачырооосундагы баштапкы жарьш агымынын өзгөрүшү чачыратуучу заттын молекулаларынын башкача термелүү жана айлануу деңгээлдерге өтушүн шарттайт. Чачыраган нурдун спектринде пайда болгон жаңы сызыктар түшүүчү жарыктын жана чачыратуучу зат молекулаларынын термелүү, айлануу жыштыгынын айкалыштарынан тургандыктан, алар Жарыктын айкалышкан чачырооосу деп аталып калган.

Жарыктын айкалышкан чачырооосун байкоо үчүн интенсивдүү жарык нурун изилденүүчү объектиге багытташ керек. Көп учурда жарьш булагы болуп сымап лампасы, ал эми 1960-жылдан лазер нуру колдонулат. Чачыраган жарык спектрографка багытталып, анда Жарыктын айкалышкан чачырооосу катталат. Заттардын мол. структурасын, химиялык аралашмадагы бирикмелердин составын аныктоодо Жарыктын айкалышкан чачырооосу методу колдонулат.

 Колдонулган адабияттар 
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаев. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1977. Том 2. В - Иридий. -672 б.
Категория:Физика