Өлчөм эффекттери

Өлчөм эффекттери – изилденүүчү үлгүнүн өлчөмдөрү заряддарды алып жүрүүчүлөрдүн эркин жүрүү жолунун узундугу, де Бройль толкун узундугу, диффузия узундугу ж. б. у. с. мүнөздүү узундуктар менен шартталган катуу заттарда байкалуучу кубулуш. 

Классикалык жана кванттык Өлчөм эффекттери бири биринен айырмаланат. Өлчөм эффекттери нин классикалык теориясында d калыңдыгын электрондун эркин жүрүү жолунун   узундугуна салыштырарлык жука металл жана жарым өткөргүч плёнканын, зымдын статикалык электр өткөрүм-дүүлүгүнүн мүнөзү каралат.

d азайганда салыштырма каршылык ρ монотондуу өсөт, бул электрондун чачыроосуна байланыштуу, ρ чачыроонун күзгүлүк же диффузиялуу болушуна өтө көзкаранды. Сырткы күчтүү магнит талаасында d электрондордун орбитасынын өлчөмүнө жакын болгондо Өлчөм эффекттери пайда болот, анткени талаанын чыңалышынын өзгөрүшүнө жараша орбита үлгүгө сыят же сыйбайт. Ушул эффекттер жогорку жыштыкта да болот. Кванттык Өлчөм эффекттери плёнканын калыңдыгы же зымдын диаметри электрондун де Бройль толкун узундугуна λ жакын болгондо байкалат. Өлчөм эффекттери электрондун квазиимпульсун кванттоого байланыштуу, натыйжада электрон спектринин энергиялык зонасы майда зоналарга ажырайт. Кванттык Өлчөм эффекттери салыштырма каршылык ρ го ж. б. мүнөздөмөлөргө, үлгүнүн калыңдыгына d көзкаранды болот.

Колдонулган адабияттар
 Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору.  Физика. Энциклопедиялык окуу куралы. 2004 Бишкек.  ISBN 9967-14-010-0
Категория:Физика