Кристаллдуу эсептегич

Кристаллдуу эсептегич – иондоштуруучу нурланууну каттоочу курал. 

Кристаллдуу эсептегич иондоштуруучу нурлануунун таасири менен диэлектрик кристаллдарда байкалган электр өткөрүмдүүлүктүн пайда болушуна негизделген. Кристаллдуу эсептегич карама-каршы гранына электроддор коюлган моно-кристалл (адатта алмаз же кадмийдин сульфиди) түрүндө болот. Иштөө принциби иондоштуруу камерасына окшош. Заряддалган майда бөлүкчөлөр кристалл аркылуу өтүп жатып, анда иондоштурууну пайда кылат. Пайда болгон зарядды алып жүрүүчүлөр – өткөрүмдүүлүк электрондору жана көңдөйчөлөр – электр талаасынын аракети астында электроддорду көздөй жылышат да, Кристаллдуу эсептегичтин чынжырында кыска мөөнөттөгү токтун импульсун пайда кылышат. Пайда болгон импульс күчөтүлгөндөн кийин эсептеп-каттоочу курал же амплитудалык талдагыч менен катталып алынат. Импульс-тун амплитудасы кристаллдагы майда бөлүкчө бөлүп чыгарган энергияга пропорциялаш. Жетишпеген жагы – диэлектриктердин уюлданышуусу. Зарядды алып жүрүүчүлөрдүн бир бөлүгү электроддорду көздөй жылганда, кристалл-дык торчолордун жетишпегендиктери аркылуу кармалат. Натыйжада, ички электр талаасы пайда болот. Жетишпегендиктердин саны ички талаа кристалл-ды нурланткан сайын өсөт жана тышкы аракет эткен талааны начарлатат. Бул импульстун амплитудасынын кичирейишине жана эсептөөнүн токтошуна алып келет (бул кемчиликти жоюш үчүн кристаллды ысытуу, жарыктантуу ж. б. колдонулат). 

Колдонулган адабияттар
 Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору.  Физика. Энциклопедиялык окуу куралы. 2004 Бишкек.  ISBN 9967-14-010-0
Категория:Физика