Чен менен салыштыруу

Чен менен салыштыруу – өлчөнүүчү чоңдук менен ченден көчүрүлгөн чоңдук салыштырылган ченөө ыкмаларынын жалпы аталышы.

Чен менен салыштырууга төмөнкүлөр кирет: 1) карама-каршы коюу ыкмасы, мында салыштыруучу куралга (компараторго) бир эле убакытта өлчөнүүчү жана ченден көчүрүлгөн эки чоңдук таасир этет. Мис., тең ийиндүү таразанын бир табагына коюлган тараза таштары менен салыштырып массаны өлчөө; 2) дифференциал (жигин ажыратуу) ыкмасында компараторго чоңдуктардын айырмасы аракет этет (мис., интерферометрде чендердин учтарынын узундуктары салыштырылат); 3) нөл ыкмасында жыйынтыктоочу эффект нөлгө чейин жеткирилет. Мис., турактуу токтун көпүрөчөсү аркылуу каршылыкты өлчөөдө токторду теңөө; 4) орун алмаштыруу ыкмасы, мында өлчөнүүчү чоңдук чен көчүрмөсү менен алмаштырылат. Мис., таразага тартууда өлчөнүүчү нерсени жана тараза таштарын таразанын бир эле табагына кезеги менен коюу; 5) дал келтирүү ыкмасында чоңдуктардын арасындагы айырма шкалалардагы белгилер же сигналдар дал келгенде ченелет. Бул ыкма нониус же стробоскоп менен ишке ашырылат. Чен менен салыштырууну чендердин жардамы менен кайра көчүрүүгө мүмкүн б-н чоңдуктар үчүн колдонууга болот. Чен менен салыштыруу аркылуу ~0,01% жана андан жогору тактыкта электр өлчөөлөрүн жүргүзүүгө, о. эле ~0,001% жана андан жогору тактыкта таразага тартууга болот.

Колдонулган адабияттар
 Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору.  Физика. Энциклопедиялык окуу куралы. 2004 Бишкек.  ISBN 9967-14-010-0
Категория:Физика