Мёссбауэр спектроскопиясы

Мёссбауэр спектроскопиясы деп Мёссбауэр эффектисинин негизинде ядро менен анын айланасындагы электр жана магнит талааларынын өз ара аракеттешүүсүнүн изилдөө ыкмасы аталат. 

Мындай өз ара аракет ядро энергиясынын деңгээлин ажыратат. Ал Мёсс-бауэр сызыктарын ажыратууга жана алардын жылышуусуна алып келет. Бул өз ара аркеттер аз энергияга ээ (Е≤10-4эВ), бирок Мёссбауэр сызыктары кичине табигый тууралыкка ээ болгондуктан ал сызыктардын өтө ичке структурасы оңой байкалат. Аны байкоодо Доплер эффектиси колдонулат. γ-нурунун булагы жутуп алган нерсеге карата ϑ ылдамдыгы менен кыймылдаганда γ-кванттык энергиясы Δε=ε0ϑ/е чоңдугуна өзгөрөт, мында ε0 − ядронун γ-өтүшүндөгү энергиясы, с − жарыктын вакуумдагы ылдамдыгы. Өтө кичине ылдамдык (с = =0,1−1,1 см/сек) табигый тууралыкка барабар болгон сызыктын жылышына (δ) алып келет. Бул өзгөрүү Мёссбауэр спектрометрин жасоого негиз берген. Аны менен γ-кванттарынын резонанстык жутулуусунун γ-нурун чыгаруучу булактын ылдамдыгына (ϑ) болгон көзкарандылыгы өлчөнөт. Мындай көзкарандылыктар Мёссбауэр спектроскопиясын түзөт, анткени ал жылыштар (δ) аркылуу катуу заттардын атомдорунун өз ара байланышы мөнөздөлөт. Кээде ал жылышкан сызыктар эки же андан көп санда пайда болот. Алар аркылуу катуу заттардагы атомдордун (иондордун) электрондук конфигурациясы изилденет жана ядролордун касиеттери, катуу заттардын химиялык анализи жүргүзүлөт. Булардан башка атомдордун диффузиясы, спиндин релаксациясы, фазалык өтүүдөгү кубулуштар ж. б. колдонулат.

Колдонулган адабияттар
 Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору.  Физика. Энциклопедиялык окуу куралы. 2004 Бишкек.  ISBN 9967-14-010-0
Категория:Физика