Жумушчу табы

Жумушчу жана социалисттик кыймыл.

Жумушчулардын социалдык укуктар үчүн күрөшүнүн башталышы. Кол эмгегинен машиналык, фабрикалык-заводдук өндүрүшкө өтүү өндүрүш каражаттарынан ээлерине көз каранды болгон жумушчулардын абалын ого бетер оорлотту. Өнөр жай ишканаларында бир күндүк жумушч убактысы 14-16 саатка созулуп, эмгек акысы төмөн болгон. Аялдарды, балдарды иштетишкен, акы аз төлөшкөн. 

Өнөр жай төңкөрүшү башталгандан тартып Англиядагы жумушчулардын арасында нааразылык башталган: техниканы талкалоо, фабриканы өрттөө. Биринчи Нед Лудд  станокту талкалагандыктан кыймыл луддизм аталган. Парламент өлүм жазасы мыйзам кабыл алып, 40 лудчуну өлтүргөн.

1831-ж. Францияда лион көтөрүлүшү жеңилсе деле 1834-ж. кайра чыгышкан жана армия баскан. 

Германияда Силезиялык токуучулардын 1844-ж. көтөрүлүшү Батыш Европада 1848-49-жж. революцияларга алып келген. Ырдап отурган жумушчуну камактан чыгарбай,  жумушчулардын айлыгын көтөрбөй койгондуктан, алар кожоюндун үйүн, кеңсесин, кампаларын өрттөшөт. Көтөрүлүш жайылып, аны армия басат жана 150 адамды камашат. 

Жумушчулар ойлонуп партия - Улуттук чартисттик ассоциация түзүп, эркектерге шайлоо укугун талап кылып, 1847-ж. 10 сааттык жумуш мыйзамынын кабыл алышына, айрым категориялардын айлык акысын көбөйткөн. 

- азыркы коомдун негизги таптарынын бири, жумушчу табы (пролетариат) өндүрүш каражаттарынан ажыраган, өз жумушчу күчүн сатуу менен күн көргөн жана капиталдын эзүүсүндө болгон жалданма жумушчулар.

Жумушчу табынын жалпы калктын ичиндеги салыштырма салмагы үй-бүлөлөрүн кошуп алганда 1913-ж. 14,6%тен, 1959-ж. 49,5%ке чейин өскөн. СССРде жумушчулардын саны 1981-ж. 80 млн. болуп, өлкөдөгү бардык иштеген калктын 2/3 бөлүгүн, б. а. эмгекчилердин көпчүлүгүн түздү. Жумушчулардын 75% орто (толук же толук эмес) жана жогорку билимдүү болушкан.

 Колдонулган адабияттар 
Мусакожоев Ш.М. ж.б. Экономика: Жогорку окуу жайлары үчүн окуу китеби. Оңд. толукт. 2-бас./ Ш.М. Мусакожоев, Б.Ч. Ишенов, Б.Ш. Мусакожоева. - Б.: «Турар». 2011. - 528 б. ISBN 978-9967-15-095-9
Категория:Экономика