Иондоо потенциалы

Иондоо потенциалы – дүү-лүкпөгөн атомду (молекуланы) электрондук согуу жолу менен иондоого жеткиликтүү энергияга электрон ээ болгон тездетүүчү электр талаасынын потенциалдар айырмасынын эң кичине мааниси (Ui). 

Иондоо потенциалы  чоңдугу боюнча атомду иондоо энергиясынын (eUi) электрон зарядына (е) болгон катышына барабар. Атомду иондоо үчүн электрондун тездетилген энергиясы (eUi) иондоо энергиясынан (eUi) кем болбошу зарыл: eU>>eUi. Иондоо энергиясы электронду атомдон жулуп алуу жумушуна барабар. И. п. электрондун атом (молекула) менен байланышын мүнөздөөчү физикалык чоңдук. И. п. вольт (В) менен өлчөнөт жана иондоо энергиясына (эВ) барабар.

Бейтарап атом менен начар байланышкан эң тышкы электронду жулуп алууга зарыл болгон Иондоо потенциалын биринчи Иондоо потенциалы дейт. Эгерде электрдик бейтарап атомдон эки электрон алынып кетсе, анда ага туура келген потенциалды экинчи Иондоо потенциалы дейт ж. б. Биринчи И. п-нын сан мааниси Менделеевдин элементтеринин мезгилдик таблицасындагы заттын катар номуруна (Z) көзкаранды. Бир мезгилдин чегинде Z өссө, Ui чоңоёт, ал эми топтун ичинде Z өссө, Ui төмөндөйт. Цезий атому эң кичине Иондоо потенциалына (3,89В) ээ, ал эми гелий атому эң чоң Иондоо потенциалына (24,58В) ээ. Молекулалардын биринчи Иондоо потенциалы 5В тон 15В ко чейинки маанилерге ээ. Атомдун иондоо даражасы өскөн сайын Иондоо потенциалы да жогорулайт. Мис., литий атомунун биринчи Иондоо потенциалы 5,390В болсо, экинчи Иондоо потенциалы 75,619В ко барабар. Иондоо потенциалынын сан мааниси экспериментте атомдорду электрондук согуу, фотоиондоо жана спектрдик изилдөө жолдору менен аныкталат.

 Колдонулган адабияттар 
 Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору.  Физика. Энциклопедиялык окуу куралы. 2004 Бишкек.  ISBN 9967-14-010-0
Категория:Физика