Экономикалык кызматташтык уюму

Экономикалык кызматташтык уюму (ЭКО). 1992-жылдан бери Кыргызстан экономикалык кызматташтык уюмунун (ЭКО) мүчөсү болуп саналат.

Бул уюмга кирген өлкөлөр менен Кыргыз Республикасынын 1997-жылдагы товар жүгүртүүсү республиканын бардык товар жүгүртүүсүнүн 38%ин  түздү. Негизги үлүш (33%) Түркмөнстанга, Азербайжанга, Казакстанга, Өзбекстанга, Тажикстанга жана 5% - Афганистанга, Иранга, Пакистанга, Туркияга туура келди. 1997-ж. Кыргыз Республикасынын ушул мамлекеттер менен товар жүгүртүүсү 1995-жылга салыштырганда 16%ке өскөн жана АКШнын 506,6 млн долларын түзгөн.

ЭКОго кирген алыскы чет өлкөлөрдөн Туркия жана Иран менен эң тыгыз кызматташтык ишке ашырылып жатат. 1997-ж. Туркия менен товар жүгүртүү 1995жылга салыштырганда 24,5%ке көбөйдү жана АКШнын 517 млн долларына жетти. Бул мамлекеттин салыштырмалуу салмагы республиканын жалпы товар жүгүртүшүндө 1994-жылдагы 2,9%тен 1997-жылдагы 9,69%ке чейин өзгөрүлдү. Кыргызстандын жалпы товар жүгүртүшүндөгү Иран-Ислам Республикасынын үлүшү анчалык эмес (2,23%), ошондой болсо да бул республика менен соода балансы көбөйүүдө, алсак, 1995-жылга салыштырганда ал дээрлик 2 эсеге өскөн. Ирандагы саясий жана экономикалык жагдайдын бөтөнчөлүгү Кыргызстандын бул мамлекет менен соода-экономикалык мамилелеринин чөйрөсүндө эске алынууга тийиш. Ирандын рыногун маркетингдик изилдөөлөр бул өлкөгө ата мекендик экспорттун багыт алышын аныктоого тийиш. Иранга электротехникалык жана машина жасоо продукциясы, дары-дармектер жана дарылык препараттар, тамак-аш жана айыл чарба азык-түлүгү, б.а., бул мамлекеттин калкы дефицитин башынан өткөрүп жаткандар экспорттолушу мүмкүн.

Экономикалык кызматташтык уюму менен кызматташтыкты талдоо ЭКОнун маданиятты, илимди, билим берүүнү ж.у.с. кошкондо, көп тараптуу кызматташтыктын иш жүзүндө бардык чөйрөсүн камтуу аракети региондун артыкчылыктуу экономикалык түзүлүшүнө багытталган күч-аракеттердин натыйжалуулугун төмөндөтөт. Ошентип, уюмдун түзүлүшүнүн негиздерин жана принциптерин кайра карап чыгуу жана анын кызматташтыктын ачык-айкын чөйрөлөрүнө топтоштуруу зарыл. ЭКОнун бүткүл дүйнөдө өсүп бараткан кадыр-баркын эске алып, Кыргызстан республиканын экономикасы үчүн соода-экономика мамилелерин, туризмди өнүктүрүү, биргелешкен чакан жана орто ишканаларды түзүү жагынан артыкчылыктуу долбоорлорго катышуу максатында бул уюмда өтө жигердүү позицияны ээлеши зарыл. 

Колдонулган адабияттар
Мусакожоев Ш.М. ж.б. Экономика: Жогорку окуу жайлары үчүн окуу китеби. Оңд. толукт. 2-бас./ Ш.М. Мусакожоев, Б.Ч. Ишенов, Б.Ш. Мусакожоева. - Б.: «Турар». 2011. - 528 б. ISBN 978-9967-15-095-9
Категория:Экономика