Физикалык талаалар

Физикалык талаалар – материянын жашоосунун өзгөчө формасы; азыркы учурдагы маалыматтар боюнча жаратылышта 4 фундаменталдык талаа бар. 

Алар: гравитациялык, электр-маг-ниттик, ядролук жана начар аракеттешүү талаалары. Булардын ичинен гравитациялык талаа гана экспериментте байкала элек. Талаа түшүнүгүн XIX к-да М.Фарадей киргизген. Талаа көзкарашы боюнча материалдык бөлүкчө, өзүнүн айланасындагы мейкиндиктин ар бир чекитинде өзгөчө абалды – күч талаасын түзөт. Материалдык бөлүкчөлөр бири бирине ушул күч талаасы менен аракет этишет. Алгачкы учурда талааны (электр жана магнит) механикалык көзкараш менен түшүндүрүшкөн. Бул көзкараш боюнча нерселер арасындагы аракеттешүү, биринен экинчисине дүйнөлүк өзгөчө чөйрө – эфирдин серпилгичтүү чыңалуулары аркылуу берилет. Атайын коюлган тажрыйбалар (к. Майкельсон тажрыйбасы, Физо тажрыйбасы) жана алардын негизинде түзүлгөн салыштырмалуулук теориясы эфирдин жок экендигин көрсөттү. Азыркы учурда Физикалык талаалар материянын өзгөчө формасы катары эсептелет. Физикалык талаалар өз булагынан тышкары да эркин, мис., электр-магниттик толкундар түрүндө жашай алат. Ф. т-дын бири бирине айланышын жаза турган бирдиктүү теория түзүлө элек. Электр-магниттик талаанын классикалык теориясын XIX к. 60-ж.ж. Ж.Максвелл түзгөн. Квант теориясы боюнча Физикалык талаалардын ар бирине туура келген бөлүкчөлөр болот. Электр-магниттик талаага – фотондор, ядролукка – пиондор, гравитациялыкка – гравитондор, начар аракеттешүүгө – бозондор туура келет.

Колдонулган адабияттар
 Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору.  Физика. Энциклопедиялык окуу куралы. 2004 Бишкек.  ISBN 9967-14-010-0
Категория:Физика