Дүйшөева Бурулкан

Дүйшөева Бурулкан Шырдакчы, чырмакчы. 1938-ж. Чүй районундагы Он-Бир-Жылга айылында төрөлгөн.

Орто билимдүү. Фрунзе шаарындагы нан заводунда жумушчу болуп иштеген. Кийин Сүрөтчүлөр союзунун көркөм фондусуна кирип чыгармачыЛыгын улаган. Анын жыйырмадай көркөм буюмдары мамлекеттик жана этнографиялык музейлерге экспонатталган. Ага Кыргыз ССР Сүрөтчүлөр союзунун көркөм фондусунун көркөм совети «сүрөтчү-чебер» деген наам ыйгарган. Бурулкандын көрүнүктүү уздардын сабында тургандыгы анын көрсөтмөлөргө койгон жана чет өлкөлөргө жөнөткөн ар кыл көркөм буюмдары аркылуу байкалат. Уз жетимишинчи жылдардан тартып чыгармачылыкта уздануунун кан жолуна түшкөн. Көркөм фоңдунун өнөрканасында уникалдуулукка эгедер атайын өкмөттүк тапшырмаларды арбын кармаган. Бурулкандын жекече изденүү менен жасаган буюмдары бөлмө ичтерин жасалгалоого оңтойлошот. Мындай буюмдар өзүнүн чакандыгы, белек-бечкек катары урунууга, үйдүн көркүн ачууга, музейлерге экспонаттап, көргөзмөлөргө коюга өзүнө ылайыктуу орун тапкандыгы менен купулга толот. Ал уздуктун үч түрүн: ала кийиз уютууну, шырдак жасоону, чий чырмакты кармайт. Анын «Жоогазын» жана «Чолпон» аттуу ала кийиздериндеги өндү ачып, ич ара жупташтыруусу уздун кол жеткис ийгилиги. Ал боёксуз эле жүндүн өзүнүн нукура бөтөнчөлүгүн уздукта колдонот. Буюмдун жердигинин нукура болушу көркөм кол өнөрчүлүктүн элдик салтын аныктайт. Ал үлгүсүнүн өңүн жердиктин өзүнөн издейт. Kapa, боз, кызыл, күрөң, көк койдун кыркылган жүнү боёктук милдет аткарат. Ошондуктан, Бурулдун чий, кийиз, курак буюмдарынын негизги жердигин нукура жүндүн өз өңү менен териси түзөт. Уз өз оюнда асырап жүргөн көркөмдүктү жердикке дароо түшүрө алышы - анын даана элдик чеберчилиги. Бурулкандын апасы Сайра учурунда терме соккон, чыгдан чырмаган. Ал да боёкту буюмдун жердигинен, жаратылыштын өзүнөн издеген. Ал Шамшы ашуусундагы Кызыл-Жардын кочкул кызыл катуу топурагын боёк катары да, коруштоодо ачык таш катары да колдонот. Эрменге туз кошуп кайнатып, сары суусун дакиге чыпкалап, муну да боёк коруштоого колдонгон. Мында жүндүн корушун иритпей, кийиз таасын кирет. Уздун буюмдарына түшкөн көркөм оюм-көчөттөрдүн өңү өтө эле алачакмактанбай коңур басмырт сезилет. Көп боёкторду ич ара сиңирип, сүрөтчүнүн кыл калеминен жаралган жаратылыштын бир кооз көрүнүшүн элестетет. Ал көркөм буюмдарына ак, боз, күрөң, кара өңдү өзгөчө колдонот. Катышкан көргөзмөлөрү, кароо-сынактары жана алган сыйлыктары 1982-ж. СССРдин 60 жылдыгына карата «Көркөм кол өнөрчүлөрдүн республикалык I кароо-сынагы». Кийиз буюмдары үчүн Кыргызстан КП БКнын жана Кыргыз ССР Министрлер Советинин Ардак грамотасы; 1977-ж. Улуу Октябрь социалисттик революциясынын 60 жылдыгына карата «Кыргыз ССР Сүрөтчүлөр союзунун элдик чеберлеринин кароо-сынагы». Ала кийиз буюмдары үчүн Ардак грамота; 1977-ж. Прикладниктердин Москвада өткөн Бүткүл союздук көргөзмөсү. Кийиз буюмдары үчүн СССР Көркөм фондусунун Вашкармасынын Президиумунун диплому.

 Колдонулган адабияттар 
Акматалиев A. Кыргыздын уз-усталары: Антология/Башкы ред. А. Карыпкулов; сүрөтчүлөрү Д. Чочунбаева, Г. В. Половникова. — Б.: КЭнин Башкы редакциясы, 1997, — 240 б.
ISBN 5-89750-080-0
Категория:Инсандар