Жумабекова Коён

Жумабекова Коён Оймочу. 1910-ж. Кемин районундагы Саз-Булак айылында төрөлгөн.

Алты жашында 1916-ж. Үркүндө эл менен кошо Кытайга барып келген. Энеси Бачки Багыш кызы бир айыл элдин ишин кылган уз болгондуктан өрмөк куруп, терме согууну, топу тиккенди (ак топу) үйрөнгөн. Кайын энеси Токтосундун да узчулук өрнөгүн алган. Кол өнөрчүлүктүн оймочулук, өрмөкчүлүк, саймачылык, түймөчүлүк жаатын түгөл кармаган. Термеде элүүдөн жуп жип, эки жарым метр, З0дан кош жиптен «кыял» оюмун элестеткен таар согот. Анда кадимки кийизге түшүрүүчү «жолборс тырмак оюмун» көркөм көчөт кылып берүү үчүн ал 18 жуп жипти күзүктөйт. Бул жаңы терменин чети түгөйлүү 8 жиптен турат. Өрмөктө «чычкан изи» менен «бычак учу» четтик көчөтү алмаштырылат. Сайма саюучу, өрмөк согуучу, терме терүүчү кыз-келиндерге уз үлгү берет. Коён кийиз буюмдарын да кармайт. Шырдак менен ала кийизге ал «кыял оюмун», «бадам оюмун», «кош мүйүз оюмун» бири-бири менен тирештирип, учтарын бычактантып берет. Уз өз себин өзү камдаган. Мындай жөрөлгө кыз берген менен кыз алган жердин салттуулугун жана нарктуулугун айкындаган. Адептүүлүк жана эстетикалык накыл берген. Уз «дуруя саймасын» арбын кармаган. Бул - басма сайманын бир түрү. Анын айырмасы кездеме же башка жердик бетине эки бетине тең кеште болуп түшөт. Коёндун элдик оюм аркылуу бүткөн шырдактарында «кош мүйүз оюму» же «кочкор мүйүз оюму» чалкасынын «карга тырмак оюму» болуп көрүнөт. Ал жалпы алганда «көөкөр оюмун» элестетет. Мына ушул төрт оюм биригип келип үзүл-кесилсиз жалпы оюм менен берилген бир табакчаны түзөт. «Кочкор мүйүз оюмунун» башынан «карга тырмак оюму» биригип, төртөө бир табакчаны жаратат. Уз сайма буюмдарын боз үй менен там үйдүн жасалгалык-колдонмолук табиятына тең кошкондой өзүнчө түр, чыгармачылык үн, чеберчилик жүз бергендей кармаган. Ортолук көчөттөргө, четтик көчөттөргө «суу» жүргүзгөн. Ал «суу» имериле аккан күмүш өзөндү элестетет. Түшкөн көркөм көчөттөр өйүз-бүйүз конгон кыргыз айылын, катар-катар тигилген боз үйлөрдү, кой короону, керме желени, чатырап турган кең жайлоону баамдатып турат.

 Колдонулган адабияттар 
Акматалиев A. Кыргыздын уз-усталары: Антология/Башкы ред. А. Карыпкулов; сүрөтчүлөрү Д. Чочунбаева, Г. В. Половникова. — Б.: КЭнин Башкы редакциясы, 1997, — 240 б.
ISBN 5-89750-080-0
Категория:Инсандар