Согуш куну

Согуш куну -  Согуштан кийин жеңилген тараптын жеңген өлкөлөргө төлөй турган акчалай куну.

Бул кун материалдык жактан маанилүү болгондуктан жана согушта кыйраган имараттарды кайра ордуна келтирүү үчүн колдонулган бул термин «кун» деп аталбастан «оңдоп-түзөтүү бересеси» деп аталат. Бул тармактагы эң маанилүү иш-чаралар I жана II Дүйнөлүк согуштан кийин жүргүзүлгөн. Өзгөчө Германия I Дүйнөлүк согуштан кийин «оңдоп-түзөтүү бересеси» делген акчалай кунду жеңген өлкөлөргө төлөөгө мажбур болгон. Бул кун алгач 56 миллиард доллар болуп, кийинчерээк 33 миллиард долларга ылдыйлатылган. Узак жылдар бою эл аралык түшүнбөстүктөрдү жараткан бул кун көптөгөн проблемалардын чыгуусуна себепкер болгон.

Маселен, ушул кундун айынан Франция, Италия жана Бельгия мамлекеттери Германияга караштуу Рур аймагын басып алган, Германия бюджетинин оор абалда калышы менен немис валютасы - марка күчүн жоготкон, банктар карызга баткан, көптөгөн эл аралык конференциялар менен пландар (Давес жана Янг пландары) болуп, ушул карыздын төлөнүп-төлөнбөөсүн талкууга алган жана немис калкынын дүйнөлүк элдерге болгон кыжырлануусун жана кегин ойготкон. Акырында бул кундун бираз бөлүгү төлөнүп, калганы 1932-жылы биротоло жоюлган. II Дүйнөлүк согуштун аягында болсо мурдагыдай жеңген тарап Германиядан «оңдоп-түзөтүү бересесине» акча талап кылбастан, товар жана керектүү каражаттарды талап кылган. Ал гана эмес англистер, француздар жана орустар көпкө күтпөстөн Германиянын бир топ заводдорун бузуп алып кетишкен. Германия Израилге фашисттик мезгилде жана согуш учурунда каза болгон жөттөр үчүн 1,2 миллиард марка төлөгөн. Жогорудагы мисалдардан байкалгандай, согуш бедели (куну) белгилүү өлчөмдө болбойт. Акча, товар жана материалдык каражаттардан сырткары кээде жерлер да согуш куну катары берилиши мүмкүн.

Колдонулган адабияттар
Эл аралык мамилелер сөздүгү/ Түз. Аббас Караагачлы; котор. Топчугүл Нармаматова, -Б.:КТМУ, 2008.- б. ISBN 978-9967-24-921-9
Категория:Саясат
Категория:Экономика