Садыбакасова Ажар

Садыбакасова Ажар Саймачы, оймочу. 1919-ж. Кочкор районундагы Кара-Күңгөй айылында төрөлгөн.

Бала бакчада, соода тармагында эмгектенген. Анын шырдактарынан элдик оюмдардын өзүнчө бир тутумдашкан туюнтмалуу мазмуну байкалат. Шырдак четине «кыял оюмун» түшүрөт, «аламычын» жана «кочкор мүйүз оюмунун» башка түрүн («козу кочкор мүйүз оюмун») келтирет. «Табак оюму» «тогуз төбөлөнүп», өзү ийрек-ийрек болуп келип, төрт мүйүздүн баштары тийишет. Ал мүйүздүн учтары чагаракталат. Төрт мүйүздүн төбөсү биригет. Шырдак бетине «жагалмай канат оюмун» берүү мүнөздүү. Ал шырдактын «ыскыт» учтарын чагармактатып коёт. Көбүнчө жабык баш үчүн жаралган көркөм оюмдарды пайдаланат. Анда «жалпы оюмдун» шарттуу бөлүктөрү бар. Уз «аламыч» жана «ыскытты» ак-карадан эшип да берет. Аларды жип менен имере тигип бириктирет. Ажар кийизди ойдогудай уютат. Андыктан боёкту жакшы кабыл алат. Кийизи манаттай, ноотудай өтө сыйда, бышык көрүнөт. Ага оюм да сулуу түшүп, «ыскыт» «чычкан изиндей» болуп көрүнөт. Аз буюм жасап, көркөмдүгүнө көбүрөөк көңүл бурат. Жасаган кийиз буюмдары бири бирине окшошпойт. Ал даана саймачы дагы. Анын кызыл кыжымынын ортолугуна кара жердикке сайылган туш кийизи буюмдун нукура нускасын түзгөн. Анын четинде кызыл, көк, сары өңдөр өз ара айкалышкан гүлдүн, чөптүн, дүйүм жалбырактардын кереметтүү элестери бар. Сайманын ак-кызылдан берилген көркөм көчөттөрүнүн араларын бөлүп, өзүнчө түр түшүрүү салтын да жакшы сактаган. Туш кийизинин ортолук көчөттөрү жыш берилген. Алар кандайдыр бир «куш канат оюму» өңдөнүп, түрдүн ичинен түр, кооздуктун ичинен кооздук уланып, туунду катары элес тартуулайт. Мында уз кызыл-сары, күрөң, жашыл, ак, айгор саймачылыкта бүтүндөй пайдаланылуучу боёкторду ич ара ширетип, кереметтенте берет. Аларды кудум данакерлегендей жупташтырат. Андан кийин ал көркөм көчөттөрдү ачыш үчүн «ит куйрук оюму» сыяктуу «суу» жиберип, «жарым бадам оюму» кызыл жип менен торчолонуп, анын араларына кайрадан актан «суу» чуркатылат. Саймачынын буюмдагы ошончо өңдөрдүн ичинен кызыл түстүн жүзүн ача жана ага берки өңдөрдү багынта билгендиги жогору бааланат. Бул уздук уникалдуулукка эгедер. Сейрек жаралган бул сайма буюму бир гана көргөзмөлөргө коюга шартташканы аркылуу баасы да, баркы да барган сайын артууда. Уз кийим-кечек тигүүдө элдик үлгүлөрдү сактайт. Аны андан ары өнүктүрөт. Мында жердикти колдо иштетүүгө көңүл коёт. Кулундун, музоонун, козунун, улактын жана аң терилерин ашатуу, бордоо жана ийлөө ыкмалары аркылуу бут кийим, сырт кийим, баш кийим жасоонун талаптагыдай нускаларын кармайт. Анын тиккен тебетейлеринин түрлөрү да кароо-сынактарга катышып, көргөзмөлөргө коюлуп, байгелерге татууда. Ал баш кийимдери эркектин куту болуп жарашыктуу, так жана таза көрүнөт. Эмгеги түстүү баттамада.

Катышкан көргөзмөлөрү, кароо-сынактары жана алган сыйлыктары 1984-ж. Кыргыз ССРинин жана Кыргызстан партиясынын 60 жылдыгына карата «Элдик чеберлердин көркөм буюмдарынын республикалык II кароо-сынагы». Туш кийизи үчүн Обкомдун жана Облаткомдун I даражадагы диплому, Кыргызстан КП БКнын жана Кыргыз ССР Министрлер Советинин диплому; 1987-ж. Улуу Октябрь Социалисттик революциясынын 70 жылдыгына карата «Элдик чеберлердин республикалык кароо-сынагы». Элдик кийим-кечектери үчүн «Кыял» элдик көркөм кол өнөрчүлүк Бирикмесинин Ардак грамотасы.

Колдонулган адабияттар
Акматалиев A. Кыргыздын уз-усталары: Антология/Башкы ред. А. Карыпкулов; сүрөтчүлөрү Д. Чочунбаева, Г. В. Половникова. — Б.: КЭнин Башкы редакциясы, 1997, — 240 б.
ISBN 5-89750-080-0
Категория:Инсандар