Бөрүбаева Токуш

Бөрүбаева Токуш Оймочу. 1918-ж. Талас районундагы кушчулардын айылы Көпүрө-Базарда төрөлгөн.

1937-жылга чейин Кетмен-Төбөдө болушкан. Таластагы № 113-жылкы заводунда малчылыкта, талаачылыкта эмгектенген. Узчулукта апасы Кенженин нускасын алган. 1990-жылдан Кыргызстан Эл чеберлер союзунун мүчөсү. Токуш кийим-кечектерди бычып тигет. Тери ашатуу, өңдөө, ышкын түпкө боёо, кийиз өтүк уюгуу, түймө түйүү, таар согуу сыяктуу жердигин колдон даярдап кармалган буюм-тайымдарды жасоо түйшүктөрүн аркалайт. Кийин боз үй көтөрүү демилгесинде анын ички сырткы жасалгаларын кооздоо ышкысы артылат. Ал өрмөк үстүндө терме чалат. Ага 18 жуп жип аркылуу «жолборс тырмак оюмун» көчөт кылып берет. Тегирич үчүн 60 жуп жип түгөйлүү «үч тырмак» болуп түшөт. Ал эми 53 жуп жипке ал «эки тырмак» түшүрөг. Мында деле термеде ортолук көчөтү көк-кызылдан, четине карадан кийин «тоок көз», «чычкан изи» аламыч болуп көрүнөт. Токуш уздун оймочулугу шырдак буюмдарында билинет. Ал кийизди катуу уютат да, буюмдун четтик оюмуна (бир үйү үчүн) «жагалмай канат оюмунун» алдынан «кочкор мүйүз оюму» чыгат. Мында кара-актан «ит куйрук оюму» аламыч катары такай түшөт. Башында «карга тырмак оюму» бар «мүйүз оюмун», андан соң «кочкор мүйүз оюмун» (оир үйдү түзүп), төрт табакчадан буюмду жалпы оюм аркылуу берет. Же анын шырдактары менен апа кийиздеринин четтик (жээк) оюмдарында «куш оюмунун» алдынан «карга тырмак оюму» чыгып, «ортолук оюмда» (борбордук оюм) үч табакчада бир үйү «карга тырмак оюму» менен «кочкор мүйүз оюму» беттей оюлуп, ичи-сыртындагы көркөмдүк бирдей билинет. Мындай кооздуктардан кайра кооздук жаралат. Уз жекече кылдаттыгын аркалал, беш боз үй көтөргөн. Анын бири ичи-сырты талаптагыдай жасалгаланып, жердеши, кыргыз эл жазуучусу Чыңгыз Айтматовдун 60 жылдык торколуу тоюна уздук белек катары берилген. Ак өргөөнүн сыртында баш-аяккы кылдыроочу (таластыктар аны «төтөгө» дешет. Түндүк Кыргызстандын көпчүлүк жеринде кылдырооч деп уук учтукту айтышат), жабык башы, тегиричи «кыял оюм-көчөттөн» турат. Боолоруна «жолборс тырмак оюму», тизгичине «тумарча оюму» (бычак учу) терилген. Ак өргөөсүнө үч шырдак, үч ала кийиз, төрт төшөк төшөп, кереге көздөрүн кур калтырбай илме сайма аркылуу сарысапталган көркөм сайма баштыктарды илип, төрт туш кийиз тартып жасалгалаган. Катышкан көргөзмөлөрү, кароо-сынактары жана алган сыйлыктары 1982-ж. СССРдин 60 жылдыгына карата «Көркөм кол өнөрчүлөрдүн республикалык II кароо-сынагы». Боз үй жасалгалап келгендиги үчүн ЭЧЖРКнүн Биринчи даражадагы диплому; 1984-ж. Кыргыз ССРинин жана Кыргызстан Компартиясынын 60 жылдыгына карата «Элдик чеберлердин көркөм буюмдарынын республикалык II кароо-сынагы». Боз үй жасалгалап келгендиги үчүн ЭЧЖРКнүн Биринчи даражадагы диплому; 1989-ж. Элдик чеберлер союзун уюштуруу курултайына карата уюштурулган «Элдик чеберлердин республикалык көргөзмөсү». Боз үйдүн ички-сырткы жасалгалары үчүн ЭЧЖРКнүн диплому, медалы; 1990-ж. Кыргызстан Эл чеберлер союзунун уюштуруу көргөзмөсү. Кийиз буюмдары коюлган.

 Колдонулган адабияттар 
Акматалиев A. Кыргыздын уз-усталары: Антология/Башкы ред. А. Карыпкулов; сүрөтчүлөрү Д. Чочунбаева, Г. В. Половникова. — Б.: КЭнин Башкы редакциясы, 1997, — 240 б.
ISBN 5-89750-080-0
Категория:Инсандар