Жумалиева Асылкүл

Жумалиева Асылкүл Уз. 1933-ж. Талас районундагы Сасык-Булак айылында төрөлгөн.

Орто билимдүү. Чарбанын ар кандай жумуштарында иштеген. Адегенде саймачы катары таанылып, илме (шибеге) сайма аркылуу аянттуу туш кийиздерди жасаган. Анда Асылкүл күлгүн көгүш боёкторду бөтөнчө сыйкырдуулук менен алдыга алып чыгып, башка түстөрдү ага багындыра билген. Андай буюм-тайымдарга түшкөн кооздук кара-жаттары данакерлешкен күмүш буюмдарындай ширелишип, уздун үлгү кармоочу айлакердигин билдирет. Асылкүл кийиз буюмдарын эки түрдө кармаган. Эндей кийиз бетине ыскыт басуу уздугу бар. Мында кадимки элдик буюмдарды пайдаланат. Буюм четине «жээк оюму» катары ал «жагалмай канат оюму» менен «мүйүз оюмдарын» шарттуу алат. Ар бир үлгүсүн эки табакчадан берет да, анда төрт «мүйүз оюму» чагаракташып, төрт «карга тырмак оюму» аркылуу биригет. Ошондо четине «бычак учу» «аламыч» катары берилет да, эки оюмдун жарымына «колтук оюму» катары кийиз бетине түшөт. Шырдактарындагы «жээк оюмдары» ачык, так, төп берилип, ортолук оюмдарындагы табакчаларга үндөшөт. Көк-кызыл өңдө «кочкор мүйүз оюмунун» башында «карга тырмак оюму» шайкештелет. Ал сегиз табактан турган түр шырдактарды жараткан. Ар бир «куш канат оюмунун» башынан «ачкыч оюмун» (бул та ластыктарга мүнөздүү) чыгарган. Мында ортолук «мүйүз оюму» үстөмдүк кылат да, «колтук оюмуна» «куш канат оюмунун» башынан «карга тырмак оюмун» чыгарат. Борбордук оюмдун жарымын «колтук оюму» кылыш уздун негизги ыкмаларынан. Ал шырдактарын 2,7x1,7 см аянтта чакандата жасап, төрт-беш көркөм оюмдарды ич ара жупташтырат. Асылкүл «кош мүйүз оюмуна» «карга тырмак оюмун», «куш оюмун», «бармак боочу оюмун» (ал кээде «жарым кыял» болуп көрүнөт) бири-бири менен беттештирүүгө чебер. Асылкүл чаян түйүш жасайт. Ал үчүн жипти ыскыттай чыйратып, бир нече каттайт. Анан жасалуучу буюмдун болжолуна ченеп, кесип алат да сыртынан жиптер менен түрлөнтүп оройт. Андан кийин анын «илгичи» жасалат. Болжолдуу алганда ууктун учуна илингидей кылып, ал көзөнөкчө жип аркылуу бекитилет. Анын аягына чаян түйүштү берүү үчүн эшилип алынган үч жип бири биринен арчындалып өткөзүлөт да, аягына узундугу нукумдай, сөөмдөй «топ чачык» жасалат. Демек, алдынан эки айрыкча (бутча) «топ чачыктан» көрүнүп тургандай ар биринин жогорудагыдай түйүшү чыгат. Андан соң түйүлгөн үч жип үч илингичи аркылуу кайрадан биригип, чаян түйүшү менен «топ чачысы» пайда болот. Мунун ар бир айрыгынан дагы үч бутчасын төрт чаян түйүшү жана эки илмесинин этеги да топ чачы аркылуу бүтөт. Асылкүлдүн кыздары - Токтобүбү менен Уулкелсин уздукту кичинелеринен сарысапташууда. Катышкан көргөзмөлөрү, кароо-сынактары жана алган сыйлыктары 1978-ж. Фрунзе шаарынын 100 жылдыгына карата «Элдик чеберлердин республикалык кароо-сынагы». Туш кийизи жана «Чаян түйүшү» үчүн Кыргыз ССР Жергиликтүү өнөр жай министрлигинин Ардак грамотасы; 1987-ж. Улуу Октябрь Социалисттик революциясынын 70 жылдыгына карата «Чеберлердин областтык жана республикалык кароо-сынагы». Кийиз, түймө буюмдары үчүн Обкомдун жана Облаткомдун, Кыргыз ССР Маданият министрлигинин Ардак грамоталары.

 Колдонулган адабияттар 
Акматалиев A. Кыргыздын уз-усталары: Антология/Башкы ред. А. Карыпкулов; сүрөтчүлөрү Д. Чочунбаева, Г. В. Половникова. — Б.: КЭнин Башкы редакциясы, 1997, — 240 б.
ISBN 5-89750-080-0
Категория:Инсандар