Экономиканы мамлекеттик жөнгө салуу

Экономиканы мамлекеттик жөнгө салуу — мамлекеттин иш-аракеттеринде маселелерди максатка ылайык коюуну, тагыраак айтканда натыйжалуу принциптерин, коомдун социалдык-экономикалык өнүгүшүнүн туруктуулугун ишке ашырууну туюнтат. 

Бул принциптерди ишке ашыруу дайыма өзгөрүлүп, жаңыланып туруучу технологиялык негизде товарлардын жана тейлөөлөрдүн улам көбөйүүчү санын өндүрүүдө шарт түзүүнү көздөйт. Чектелген өндүрүштүк (экономикалык) ресурстарды иштетүүдө чыгымдарды кыйла азайтуу дүйнөлүк базарда өз позицияларын бекемдөө, каалагандардын бардыгына жана ишке жарактууларга жумушчу орундарын түзүүгө умтулат.

Экономиканы мамлекеттик жөнгө салууда базар механизми маанилүү орунду ээлейт. Базар мамилелери экономиканы олуттуу жогорулатып, бирок бир кыйла төмөндөп
кетүүлөр күчөп, кризистердин болушу күтүлөт да, тиешелүү өлкө же регионду бир топ артка сүрүп жибериши мүмкүн. Ошондуктан, мамлекет базар мамилелерин божомолдоо жана программалоо механизмин иштеп чыкканга аракет жасоосу табигый көрүнүш. Себеби базардагы олку-солкулуктар экономиканы начарлатып жиберүүчү нукка алып келбеши керек. Экономиканы мамлекеттик жөнгө салуу турууда анын аткарган функцияларынын өтө олуттуу мааниси бар. Алардын олуттууларына төмөнкүлөр кирет: экономиканын укуктук негиздерин иштеп чыгуу жана бекитүү; макроэкономикалык өнүгүүнүн приоритеттерин аныктоо, б.а. бүгүнкү күндө улуттун кызыкчылыгы үчүн эмне маанилүү; кайсыл жана канча ресурстарды талап кылат, алар канчалык убакытта натыйжасын берет; жасалган иш-аракеттер кандай нуктагы социалдык, экологиялык, дүйнелүк чарбалык натыйжаларды бериши мүмкүн. 

Макроэкономикалык милдеттерди аныктоо мамлекеттин негизги максаты болуп саналат. Базар мамилелери ишканалардын жана фирмалардын иш-аракеттерин жөнгө салып, ал эми мамлекет болсо, анын өзүнүн мыйзамдарына таянып, базардын функцияланышын жөнгө салат. Бул болсо, мамлекеттин ишканалардын жана базардын иш-аракеттерине минимум кийлигишүүсүн билдирет. Анткени, мамлекет ыксыз терс көрүнүштөр белгиленген максаттардан олуттуу четтеген учурларда кийлигишет. 

Мындай кийлигишүү Экономиканы мамлекеттик жөнгө салуу механизми аркылуу гана ишке ашат. Бул мамлекеттик жөнгө салуу механизми мамлекеттин артыкчылыгына гана эмес, ошону менен бирге ишкана жана фирмалардын кызыкчылыктарына да жооп бериш керек.

Колдонулган адабияттар
Адам укуктары, демократия, бийлик. Энциклопедиялык сөздүк. – Б.: 2015. -496 б. ISBN 978-9967-27-790-8
Категория:Адам укуктары
Категория:Экономика