Муратаалы уулу Камердин

Муратаалы уулу Камердин (1904-1988) Ат жабдыктарынын чебери. Жумгал районундагы Чаек айылында төрөлгөн.

16 жашынан айыл чарба артелинде иштеген. Камердин ээр чапкан, аны каптап, кара булгаары менен тыштаган. Анын жекече ыкмасы төмөнкүчө: теректи кыйып келээри менен чаап, аны соляркага салган. Ал жыгачтын сары суусун, шорун жана чайырын өзүнө тартып алат. Солярка ойдогудай сиңгенден кийин жыгач өтө какшып кургап, урунганда кажыбайт. Чебер ээр кашын өзүнчө чаап чыгарып, аны «Уй туяк», «Шалпык кулак», «Төө таман» өңдүүлөргө бөлүп узанган. Бул устанын кармаган ээринин кашын «Көөкөр каш» деп айта алабыз. Анткени, каштын эки уурту кадимки көөкөрдүн бурчундай, мындайча айтканда ийиндүү болуп, же ийиндүү кишидей имериле көрүнүп турат. Уста ээрдин чарасынын астын «актырга» деп атайт. «Тыйын эңмей», «эр эңиш», «улак тартыш» өңдүү элдик оюндарда согончок мына ушул жерге чап илине түшөт. Ошондуктан, уста атайын улут оюндары үчүн ээр чапкан. Анын көчүк басаар чарасы жайыгыраак келет да, актыргасы кенен болот. Ээрдин моюну жапыс болсо, бир моюндай көрүнүп калат. Ал эми кашы узунураак, өзүнүн ченемине келип суйкайыңкы болуп турса, аргымак аттын же туурда таранып отурган кыраан куштун моюнун элестетет. Ээрдин эки капталындагы үзөңгү илээр жерин дөңүрөөк чыгарат. Ал аттын эки далысынын чуңкурчаларына кынаптала кирип, аттын бөйрөгү жоорубайт. Ээрдин аяк-башы аты жок менен карышталып, чыканак аркылуу өлчөнөт. Ал «чыканак чен» деп аталат. Ээрдин чаты (арткы актасы) туура карыш болсо, аттын белин баспайт. Ээрдин алдыңкы сээри (алдыңкы актасы) сөөм болушу максатка ылайыкташат. Ээрдин үстүңкү эки капталы устанын өлчөмү менен туура эки карыш болот. Камердин уй терисинен чылгый капталган ээрине нымы али кете электе наар түшүрүү үчүн тегерек тиш-тиш аспапты колдонот. Ал кооз көрүнөт, түшкөн наары эч качан кетпейт. Уста өтүк ултаруу өнөрүн да мыкты өздөштүргөн. Устанын шахирттери Сулайманкулов Кубатбек, ушул райондогу Көк-Ой айылында жашоочу Арзыгулов Рашитбек, уулу Күлчоро Мураталиев уста өнөрүн талаптагыдай улантышууда. Устанын байбичеси Балбаева Мистекан да мыкты чеберлердин катарында, кыздары Насикат менен Камийгат эне-ата өнөрүн улоодо. Эмгеги баттамада.

Колдонулган адабияттар
Акматалиев A. Кыргыздын уз-усталары: Антология/Башкы ред. А. Карыпкулов; сүрөтчүлөрү Д. Чочунбаева, Г. В. Половникова. — Б.: КЭнин Башкы редакциясы, 1997, — 240 б.
ISBN 5-89750-080-0
Категория:Инсандар