Мамбетов Асанакун

Мамбетов Асанакун Зергер. 1931-ж. Нарын районунун Дөбөлү айылында төрөлгөн.

Колхоздо темир устачылыкта узанган. Тайчик уулу Көпөстүн нускасын алган. 1947-жылдан кыз-келиндердин зер буюмдарын кармоодо. «Кыял» көркөм кол өнөрчүлүк Бирикмесинин үйдөн иштөөчү чебери. Жасаган буюмдары дүкөндөргө чыгууда. Зергер күмүштү ийип, чоёт. Ага зооткер түшүрөт. Ал бурага казандын кара көөсүн аралаштырып, отко коюп, чала кызарган чакта жылмакай калагы аркылуу күмүш бетине сүртүүнү өздөштүрөт. Кемер курду «чегелөөнү», ошондой эле «сиркелетүүнү» жүзөгө ашырат. Мында ал эски ыкмаларды пайдаланат. Анын үлгүлөрү Айтмамбет уста жараткан жана тараткан үйрөнчүктөр мектебинен анча бөлүнүп чыга албайт. Асанакундун чоң атасы Найманбайдын устачылыгы көпчүлүккө дайын. Нарын дарыясынын эски көпүрөсү «Найманбайдын көпүрөсү» деп аталат. Мурунку календарга Найманбайдын көпүрөсүнүн сүрөтү түшкөн. Ал Эки-Нарындын куймасына да көпүрө салган. Анын көмүркөйү жана устакерчилик өнөрү уулу Мукашта калат. Асанакун уста ат жабдыктарын көбүнчө кайып кармайт. Ал кара булгаарыга ак кайышты беттеп, шибеге аркылуу кайып тигет. Буга жез чаап, шөкөттөйт. Ал шөкөттөргө «чагарак», «сүзмө», «купа», «тогоо», «солоңдор», «жүрөкчө», «кошунду» өңдүүлөр кирет да, жүгөндүн, көмөлдүрүктүн, басмайылдын, куюшкандын кооз топчулары болуп калат. Жезди эритүүнүн, кара темирди ширетүүнүн касиеттерин уста таасын билет. Асанакундун башка усталардан өзгөчөлөнгөн көрүгү «асма көрүк» деп аталат. Көмүркөйүндөгү ар түрдүү курал-аспаптары тигил же бул шөкөттөрдү жасоого шартташкан. Кийинки кезде көмүркөй күтүү, көмүр өчүрүү, күйгүзүү жөрөлгөлөрү чанда усталарга гана таандьк көрүнүш. Ат жабдыктарын ал куйма ыкмасы аркылуу жүзөгө ашырат.  Зергердин байбичеси Лбакирова Зыябүбү устанын шакирти катары кызмат өтөйт. Ал эми уулу Байыш ата өнөрүн ишенимдүү улап, устакерчиликтин мектебинен ойдогудай өтүүдө. Уста үй-бүлөсү менен «Кыял» көркөм кол өнөрчүлүк Бирикмесинин үйдөн узануучу чеберлери болуп эсептелишет. Нарын шаарында жашашат.

Катышкан көргөзмөлөрү, кароо-сынактары жана алган сыйлыктары 1982-ж. СССРдин 60 жылдыгына карата «Элдик көркөм кол өнөрчүлөрдүн республикалык I кароо-сынагы». Ат жабдыктары үчүн Обкомдун жана Облаткомдун Ардак грамотасы; 1982 ж. Кыргыз ССРинин жана Кыргызстан Компартиясынын 60 жылдыгына карата «Элдик чеберлердин көркөм буюмдарынын республикалык II кароо-сынагы». Ат жабдыктары жана зер буюмдары үчүн Обкомдун жана Облаткомдун Ардак грамотасы; 1987 ж. Улуу Октябрь Социалисттик революциясынын 70 жылдыгына карата «Элдик чеберлердин республикалык кароо-сынагы». «Кыял» элдик көркөм кол өнөрчүлүк Бирикмесинин диплому.

Колдонулган адабияттар
Акматалиев A. Кыргыздын уз-усталары: Антология/Башкы ред. А. Карыпкулов; сүрөтчүлөрү Д. Чочунбаева, Г. В. Половникова. — Б.: КЭнин Башкы редакциясы, 1997, — 240 б.
ISBN 5-89750-080-0
Категория:Инсандар