Элдик архитектура,сүрөт жана жасалга

Элдик архитектура, сүрөт жана жасалга - колдонмо өнөрү - жыгач архитектурасын, турак жай, тиричилик буюмдарын, карапа, идиш-аяк, кийим-кече, кездеме, таар, оймочулук (өрмөкчүлүк) ж. б-ны камтыйт.

Элдик өнөрдүн бул түрү материалдык өндүрүшкө кирип, анда эстетикалык, тиричиликтик милдет, образдуу ой жүгүртүү жана техникалык ойлоп табуучулук эриш-аркак жүрөт. Эл чыгармачылыгынын жалпы элементи - байыртан тараган орнамент. Искусствонун башка түрлөрүнө караганда Эл чыгармачылыгынын көркөм стили орчундуу өзгөрүүгөанча учурабайт. Тек гана эволюция учурунда жаңы мотивдер пайда болот. Эл чыгармачылыгында жасалчу, тартылчу нерсе модель же сүрөт түрүндө жаралбастан, устаттын сезиминде турат да, анын ыкмалары шакирттерге өтөт. Чыгыш өлкөлөрүндө бардык жасалга-колдонмо өнөр терең элдик көнүмүшкө айланып, андагы өнүккөн Эл чыгармачылыгы төбөлдөрдүн өнөрүнөн анча айырмаланган эмес. Ал эми кытай,япон, иңди сыяктуу элдерде карапайым элдик сүрөт өнөрү күчтүүлүк кылган.

17-к. - 19-кылымдын башы - Эл чыгармачылыгы гүлдөгөн учур. Анткени анын өнүгүшүнө мурда белгисиз материал жана шайман (курал), жаңы тех. мүмкүн-чүлүктөр, эл чеберлеринин ан-сезиминин (билим) кеңейиши өбөлгө түздү.
19-кылымдын ортосунан жасалга-колдонмо өнөрү жогору бааланып, анын эстетикалык дөөлөттөрү профессионал искусствого да таасир эткен. Ошол кезде айрыкча модерн стили үстөмдүк кылган. Азыр Эл чыгармачылыгы негизинен жасалга жана сувенир мүнөздө, ошондуктан ал өнүгүп жаткан өлкөлөрдүн экономикасында маанилүү роль ойнойт. Көп өлкөлөрдө (биринчи кезекте КМШ өлкөлөрүндө) элдик өнөрдү, анын көркөмдүк өзгөчөлүгүн сактоо, кароо жана көргөзмөлөр аркылуу элдик чеберлерди сыйлоо жагы колго алынып, кесипчилик окуу жайлар кадрларды даярдоодо. Музейлерде, илим изилдөө институттарда Эл чыгармачылыгы изилденип, элдик үлгү салттар жыйналууда.

Колдонулган адабияттар
 Алагушов, Балбай. Кыргыз музыкасы: Энциклопедиялык окуу куралы / Башкы редактору Үсөн Асанов. – Бишкек: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2004. – 400 бет. -ISBN 9967-14-016-X.

Категория:Музыка