Орозаалы уулу Ысмайыл

Орозаалы уулу Ысмайыл Жыгаччы. 1917-ж. Жети-Өгүз районундагы Кичи-Жаргылчак айылында төрөлгөн.

Атасы кош тегирмен жүргүзгөн уста болгон. Ысмайыл Бишкектен курулуш боюнча курсту бүтүрүп, жыгаччылыктын сырын түшүнгөн. Бозумбай, Усуп өңдүү эски усталардын нускасын алган. Ысмайыл боз үйдүн сөөгүн жергиликтүү эле карагайдын бутагы жок түп жагынан ичке рейка тилип, аны ийге салып, жонуп жасайт. Башка усталардан анын буюм жасоо ыкмалары айырмаланат. Үч темир чапчакты курап аштап, аны кемегеге орнотуп, үстүнөн ооз чыгарып, туш тарабын цементтейт. Алдында от жаккычы бар. Чапчакка суу куюп, кырк градуска ысытат. Уук-кереге болуучу жыгачты ага шыкай салат. Аны эт бышымча (эки сааттай) кайнатат. Мында жердиктин маңызы, чайыры чыгып, тарамыштай чыйралып, ийленип бышат. Аны андан ары иштетүү оңой. Ийилгич болуп калган жыгач өз-өз дүкөнүнө коюлат. Устанын  «уук матагыч», «кереге матагыч», «түндүк-чамгарак ийгич» деген ар биринин өз өзүнчө дүкөнү бар. Уста согуш учурунда жана согуштан кийин арабанын дөңгөлөгүнүн жыгачын ийип жасоо үчүн ушундай ыкманы колдонгон. Уста ийри-муйру жыгачты кызуу кезинде темир тесине салып түзөтөт. Андай дүкөндөн кийин жыгач жарылбай, он күнчө күнөскө как кургатылат. Устанын тарткысы (көлдө «кобул» деп аташат) жыгачты жылмалайт, быдыр жана түр түшүрөт. Керегенин талын бириктирүүдө көктүн ордуна шифер мыгын колдонот. Эки жагына эбелек салып, бөрк чыгарат. Кереге тор көз жака жел көз болуп экиге бөлүнөт. Анын жел көзүнүн бир тал менен экинчи талынын аралыгы 20 см. Ал эми тор көзүнүкү 16 см. Ысмайылдын жасаган тор көз керегесиники 18 следен ашып-кемибейт. Өтө катуу шамалда анын боз үйүнүн эч жери ийрейип-кыйрайбай өз огунда туруп, эки метр аралыкка жылып кете алат. Ысмайыл түндүк да жасайт. Абалы жаа түспөлүндө цемент куюп, жыгачты аны айланта иет. Ал жарым айда кургайт. Түндүктүн жарым үлүшү үч метр болот. Түндүктүк талдын ичке башы 8-10 схге барабар. Анда эки жарым үлүш жаа болот. Андагы эки жаанын биригишинде бир метрдей жыгачтын учу эки жаанын катталышы үчүн пайдаланылат. Ошондо эки биригиштин ортосу он см болот. Баарын эсептегенде 30 см ичинен биригет. Сүрөтү түстүү баттамада.

Колдонулган адабияттар
Акматалиев A. Кыргыздын уз-усталары: Антология/Башкы ред. А. Карыпкулов; сүрөтчүлөрү Д. Чочунбаева, Г. В. Половникова. — Б.: КЭнин Башкы редакциясы, 1997, — 240 б.
ISBN 5-89750-080-0
Категория:Инсандар