Көпөева Рыскан

Көпөева Рыскан Уз. 1939-ж. Ат-Башы районундагы Ак-Талаа айылында төрөлгөн.

Он төрт баланы тарбиялап өстүргөн баатыр эне. Өмүрдөшү Көпөев Азиз менен авторлукта ак өргөө көтөрүп, анын уздук жасалгаларын бир колдон чыгарат. Мында чырмакчылык (канат чий, чыгдан чий, эшик чий), өрмөкчүлүк (тегирич, боз үйдүн боо-чуулары, үзүк боо, туурдук боо, жел боо, жабык баш боо, кереге чалгыч, уук тизгич, саканак чалгыч), түймөчүлүк (тор чачык, топ чачык, кылыч байлоо), саймачылык (туш кийиз, күзгү кап, текче, кайчы кап) өңдүүлөр Рыскандын аруу колуна таандык. Чебер мында элдик саштуу өнөрдү улантууга, ага өзүнүн жүзүн берүүгө, көчөттөрдү кайрадан жаңыртып кармоого назар таштайт. Белдемчи, кемсел, кементай, чыптама өңдүүлөрдү бычып-тигип, аларга көркөм көчөт келтирет. Рыскан өмүрдөшү Азиз уста экөөлөп жасаган жана жасалгалаган ак өргөө Москва шаарында ЭЧЖБСКүндө да тигилген. Ичине идиш-аяк, тамак-аш коюлуучу чыгдан боз үйдүн эпчи жаккы бөлүгүндө болот. Ага уз чакмак оюм салат. Ал урунтуктуу болсун үчүн уз аяк-башына 10-15 смче кездеме менен каптап, өйдө жагындагы жердикке жарашыктуу сайма көчөтүн түшүрөт. Ага мончоктолгон топ чачык тагат. Чыгданга «мүйүз оюмун» берет. Чыгдан чийдин аягын кара жүн менен чырмап, ийректейт. Эгер көчөттөрүнүн «ала мончогу» сары болсо, анда кызыл, көк өңдөр буюм бетине үстөмдүк кылат. Мында да четтери «бадам оюму», «мүйүз оюму» өңдөнөт. Буюмдун ортолугу табакчаланып, анын ичине келтириле турган көчөттөрү жарым ийректелет. Табакча-табакча болуп түшкөн көчөттөрдүн четтери шарттуу түрдө башка ылайыктуу көчөттөр менен бутактанат. Табакчанын төрт тарабын «ала мончоктойт». Рыскан өрмөктө Ат-Башы, Нарын уздарына таандык көчөттөрдү түшүрүүдө. «Чымын канат көчөтү», «Омуртка көчөтү», «Мүйүз оюмдары» анын таар буюмдарынын табакчаларын түзөт. «Ийрек», «Жарым ийрек» түрлөрүн уз эни тайкы боо-чууларга пайдаланат. Ал эми жабык башта жалпы оюм шарттуу көрүнүп, андан «ак этек» чыгат. Ал ак-кызылдан турат. Такта оюм катары берилген шырдактар уздун эски буюмдарды дал өзүндөй пайдалана билүүсүн баамдатат. Сүрөтү, боз үйү түстүү баттамада. Катышкан көргөзмөлөрү, кароо-сынактары жана алган сыйлыктары  1974-ж. Кыргыз ССРинин жана Кыргызстан Компартиясынын 50 жылдыгына карата боз үйлөрдүн ат майдандагы көргөзмөсү; 1982-ж. СССРдин 60 жылдыгына карата «Элдик кол өнөрчүлөрдүн республикалык I кароо-сынагы». Боз үйдүн ички-сырткы жасалгасы үчүн ЭЧЖРКнүн I даражадагы диплому; 1984-ж. Кыргыз ССРинин жана Кыргызстан Компартиясынын 60 жылдыгына карата «Элдик чеберлердин көркөм буюмдарынын республикалык II кароо-сынагы». Боз үйдүн ички сырткы жасалгалары үчүн ЭЧЖРКнүн I даражадагы диплому; 1990-ж. Киевдеги фольклорчулардын эл аралык II фестивалы. Боз үй тигип барганы үчүн лауреаттык медаль.

Колдонулган адабияттар
Акматалиев A. Кыргыздын уз-усталары: Антология/Башкы ред. А. Карыпкулов; сүрөтчүлөрү Д. Чочунбаева, Г. В. Половникова. — Б.: КЭнин Башкы редакциясы, 1997, — 240 б.
ISBN 5-89750-080-0
Категория:Инсандар