Муканова Кашымкан Самат кызы

Муканова Кашымкан Самат кызы Саймачы. 1949-ж. Тоң районундагы Ак-Сай айылында төрөлгөн.

Орто билимдүү. Бишкектеги физприбор заводунда радио аппаратын жөндөөчү болуп иштеген. 1986-жылдан «Кыял» элдик көркөм кол өнөрчүлүк Бирикмесинин үйдөн уздануучу чебери. Ага Кыргыз ССР Жергиликтүү өнөр жай министрлиги «II сынаптагы чебер-сүрөтчү» деген наам ыйгарган. 1990-жылдан Кыргызстан Эл чеберлер союзунун мүчөсү. Кашымкан саймачы катары «илме сайманы» (шибеге сайма) мыкты өздөштүргөн. Ал мурун сайма үлгүлөрү үчүн көбүнчө шырдак  оюмдарын көркөм көчөт ордуна пайдаланса, кийин ал алкактан чыгып, көчөт каражаттарын ич ара кыйыштырып, прикладник-сүрөтчүлөрдүн нугунда ропорт түзүү касиеттерине айрыкча назар таштайт. Чөптөрдөн, гүлдөрдөн пайда болгон элестерди символикалык түрдө көрсөтүүгө аракеттенет. Кара боз, күрөң, кызыл жүндү ийирип, кара жердикке түшүргөн кооз көчөттөрү анын уздук үнүн айкындай алат. Уз ар бир буюмуна ат коюп, атына карата затын сайма өнөрү аркылуу түшүндүрөт. Анын «Эңилчек», «Мандалак», «Бугу - Эне» өңдүү эмгектери буюм эле эмес өзүнчө изденүүнүн натыйжасы болуп эсептелет. Уз өз колунан жердик жаратат да, кара кочкул, кызыл кочкул, боз өңдөрдү кенен пайдаланат. Көпчүлүк үлгүлөрү элдик оюмдардын элементтери менен даана айкалышат. Мында бир табакчадан «карга тырмак көчөтүн», ичи-сыртына чыккан «тумарча көчөтүн», «жүрөкчө көчөтүн» келтирип, жээк көчөттөрүн «ит куйрук оюму» өңдөнтүп берет да, көркөм оюмдан жаралган сайма көчөттөрүн эндүү алып, оюм-көчөттөрүндөгү чыгармачыл касиеттер төптөшүп турат. Ал оймочу катарында да бааланат. Уз көбүнчө туштук, туш кийиз, шырдак, аяк кап, көлдөлөң өңдүү буюмдарды арбын кармайт.

Катышкан көргөзмөлөрү, кароо-сынактары жана алган сыйлыктары 1987 ж. Улуу Октябрь Социалисттик революциясынын 70 жылдыгына карата «Элдик чеберлердин республикалык көргөзмөсү». Сайма туштугу жана көлдөлөңү үчүн ЭЧЖРКнүн диплому, Кыргызстан Сүрөтчүлөр союзунун Ардак грамотасы; 1989-ж. Кыргызстан Сүрөтчүлөр союзунун «Уз-усталардын топтук көргөзмөсү». Туштук, текче, сайма буюмдары үчүн III даражадагы диплом; 1989 ж. «Кыял» элдик көркөм кол өнөрчүлүк Бирикмесинин 20 жылдыгына карата «Элдик чеберлердин республикалык кароо-сынагы». Кийиз жана сайма буюмдары үчүн Кыргыз ССР Жергиликтүү өнөр жай министрлигинин Ардак грамотасы; 1990 ж. «Кыргызстан Эл чеберлер союзунун уюштуруу көргөзмөсү». Сайма буюмдары менен катышкан; «Кыял» элдик көркөм кол өнөрчүлүк Бирикмесинин Канадада, Анголада, Кытайда, Исландияда, Малайзияда, Суданда, Италияда, Грецияда, Турцияда, Иракта, Конгодо, Тунисте ж. б. эл аралык жайма базарларда, көргөзмөлөрдө уздун сайма иштери көрсөтүлгөн.

Колдонулган адабияттар
Акматалиев A. Кыргыздын уз-усталары: Антология/Башкы ред. А. Карыпкулов; сүрөтчүлөрү Д. Чочунбаева, Г. В. Половникова. — Б.: КЭнин Башкы редакциясы, 1997, — 240 б.
ISBN 5-89750-080-0
Категория:Инсандар