Канташ уулу Капар

Канташ уулу Капар (1898-1985) Зергер. Кочкор районунун Кара-Күңгөй айылында төрөлгөн.

Аталаш Санташ, Балташ усталардын нускасын алган. Чоң атасы Оттук таштан берки устачылыктын улуу жолун ыйык тутуп, мурас катары уланткан. Ага Балташ жана Шамшидин устанын таасири бөтөнчө тийген. Тянь-Шандын № 53 жылкы заводунда устакана уюштуруп, анда кырк жыл узанган. «Капардын макиси», «Капардын үзөңгүсү», «Капар кадаган идиш» өңдүү сөздөр кеңири тараган. Капар курч темирден бүргү жасап, ак бараңга алты сай чыгарган уста. Ат жабдыктарынын бардык түрүнө узанган. Ага күмүш, жез, мис, калайды пайдаланган. Зергерчиликте узануунун эң кылдат ыкмасы - буюмду «сиркелетүү» менен көркөмдөөнүн чеберчилигин мыкты билген. Сиркелетүү, таруулатуу, чыбырчыктатуу, жүгөрүлөтүү, коноктотуу - элдик зергерчиликтеги эң эски ькмалардын бири. Жыгач көмүрдүн бетин кестик менен этиет жонуп, тегиз жалпактап, үшкүлүү шибегеси менен (учу тоголок) көмүрдүн бетин сыйда оюп, аны кыдырата койгон. Күмүш зымды үшкүгө ченеп кесип, аны көмүрдүн ошол чуңкурчаларына чымчуур менен салып, көмүрдүн үстүнө ошондой жалпак көмүрдү капкактаган. Ошол тапта эриген күмүштүн өңү жашыл түскө өзгөргөн чакта үстүндөгү көмүрдү шилеп жалпак темирдин үстүнө төккөндө топтоголок «кызыл таруулар» мөлт-мөлт эте түшкөн. Күмүштөн «сирке», «таруу» пайда болгон. Уста данакерди чөйчөккө чылаган. Куткундап чыгарган билериктин оюмуна ошол майда күмүштү данакерге малып, тизип чыгып, аны көмүрдүн табына койгон. Күмүш күйүп кетпегидей тутанган чокту жез түтүкчөсү менен үйлөгөн. Күмүшкө аралашкан данакер жалтырап эрип, ал чыбырчыктаган «таруудай күмүштү» чап кармаган. Кыз-келиндердин зер буюмдарына (билерик, сөйкө, шакек, желбирөөч, оймок, топчу) узанган. Зергер буюмду «тогуз төбөлөгөн». Күмүшкө акак, айнек, асыл таш чөгөргөн. Акакты, айнекти, зумуратты, инжини буюмга чөгөрүүдө эки ыкманы пайдаланган. Биринчиси, күмүш билериктин үстүн оюп, кызыл жалын болуп эриген айнекти ага куюну колдонгон. Күмүштөн ага «жатак» кылып алып, күмүш менен данакерди аралаштырат да, билерик үстүнө коюп, каухар, жакут, акак таштардан шуру жасап, сөйкө, билерик, чач учтук, чолпу, күбөк, желбирөөч, шакек өңдүүлөрдүн беттерин жалтылдатып кооздогон. 

Беков Көчөрбай, Сыдыкбеков Шайып, Эсенбаев Торсон, Абдыбеков Сыдык өңдүү усталар Капардын шекиттери.

 Колдонулган адабияттар 
Акматалиев A. Кыргыздын уз-усталары: Антология/Башкы ред. А. Карыпкулов; сүрөтчүлөрү Д. Чочунбаева, Г. В. Половникова. — Б.: КЭнин Башкы редакциясы, 1997, — 240 б.
ISBN 5-89750-080-0
Категория:Инсандар