Асанбекова Калыйча Балбай кызы

Асанбекова Калыйча Балбай кызы Оймочу жана бычмачы. 1924-ж. Жумгал районундагы Чаек айылында төрөлгөн.

Улуу Ата Мекендик согуш жылдарыңда бала бакчада башчы, мектепте мугалим, райоңдук элге билим берүү бөлүмүңдө инспектор болуп иштеген. Баатыр эне, Кыргыз Республикасынын Эл агартуу отличниги, эмгек ардагери. 1990-жылдан Кыргызстан Эл чеберлер союзунун мүчөсү. Уз кийиз буюмдарына жекече оюмдун булагын «бадам оюмунан» алат. Оюм бак дарактардын жалбырактарын элестетет. Буюмдун «четтик оюмуна» (шырдак, ала кийиз, жабык баш, аяк кап, уук учкук, кереге учтук өңдүүлөргө эки «аламычтын» ортосуна түшүрүлгөн эни тайкы көркөм оюм) «бадам оюму», үч бурчтук (колтук оюм) оюмдарына араа тиштен «аламыч» орун алат. Ортолук оюмду уз кайрадан «бадам оюмдан» тандайт. Ал эндүү болуп, адатта, жалпы оюмда (туташ оюмда) берилет. Бул кийизди каттай ою аркылуу жаралат да, ага «табак оюм», «салбай оюм», «бадам оюм», «ит куйрук оюму», «бычак учу оюму», «сынар мүйүз», «кочкор мүйүз» сыяктуу оюмдар мүнөздөлөт. Оюмдун бардык түрлөрүнүн элементтери ортолук оюмдун да, четтик оюмдун да бай каражаттары боло алышат. Натыйжада, ортолук оюм, жалпы оюм (туташ оюм) оймочунун уздук касиетин аныктайт. Уздун ала кийиздерине күрөң, мала сары, көгүш, кара өңдөр түшөт. Мында көбүнчө «кочкор мүйүз оюмунун» төбөсүнөн «карга тырмак» чыгат. Буюмдун ортолугу кадимки табакча сымалданат. Ичинен шырдак оюмдарынын элементтери дал өзүндөй түшөт. Ага мүйүз оюмдары мүнөздүү. Мында узу огомду уюлдантып, чагарактатып, үсүл-кесилсиз берет. Уздун ала кийизишш кооздугу - оюму майда-майда түшүп, бардык өңдөр ич ара жуурулушат, ортодон бир өң чыгат. Жабык башка «табакча оюмун» жарым кыялданта берүүгө куштар. Анда табакча-табакчалардын араларын «бадам оюму» бириктирип, көк-кызыл менен беттештирет. Жалаң «мүйүз оюмдарын көркөм каражат кылып, шырдак кармоодо анын «аламычын» жупташтыруу менен буюмха кооздук ыроолойт. Уз айрым учурда «мүйүз оюмдарынын» ортолорун сары-көк түстө тиш-тиш да көрсөтө алат. Анда төрт «кочкор мүйүз оюму» табакчаны түзүп, алардын четтери «араа тиш» (бычак учу), «жарым чыгармак» аркылуу курчалат. Мында «табак оюму» оюмдун бир нече элементтеринин туундусу болуп көрүнөт. Катышкан көргөзмөлөрү жана алган сыйлыктары 1990 ж. Кыргызстан Эл чеберлер союзунун уюштуруу көргөзмөсү. Шырдактары жана оюм туш кийиздери коюлган.

 Колдонулган адабияттар 
Акматалиев A. Кыргыздын уз-усталары: Антология/Башкы ред. А. Карыпкулов; сүрөтчүлөрү Д. Чочунбаева, Г. В. Половникова. — Б.: КЭнин Башкы редакциясы, 1997, — 240 б.
ISBN 5-89750-080-0
Категория:Инсандар