Апышов Рыспай

Апышов Рыспай Ат жабдыктарынын чебери. 1938-ж. Талас районундагы Арал айылында төрөлгөн.

Орто билимдүү. Колхоздо жыгач уста болуп иштеген. 1976-жылдан «Кыял» элдик көркөм кол өнөрчүлүк Бирикмесинин үйдөн узануучу чебери. Ага өнөркана «Жогорку сынактагы чебер-сүрөтчү» деген наам берген. 1990-жылдан Кыргызстан Эл чеберлер союзунун мүчөсү. Рыспай зер буюмдарды (оймок, шакек, сөйкө, билерик), ат жабдыктарын кармайт. Темир жана жыгач беттерине элдик оюм-чийимдердин көпчүлүк түрлөрүн түшүрөт. Анын буюмдары дайыма дүкөн, ларёк, жайма базарларга чыгууда. Ат жабдыктарын өрүмчүлүк жана кайышчылык ыкмалары аркылуу аткарат. Анын шөкөттөрүнө «сыя төгүү» ыкмасы колдонулат. Ал өрүмчү дагы. Камчы өрүмүнө 36 тал тилет. Көк канчалык ичке болсо өрүмү ошончолук сыйда түшөт. Чебер жыйырма көктүн ар бир үч талын бир тал аркылуу бастырып өрө алат. Эгер тилинген көк жоон болсо, ал үч талды экиден бастырып өрөт. Тал ичке жана көп болсо муну үчтөн бастырып өрүүгө да чебер. Рыспай «жон өрүмүң» такай кармайт. Он эки тал кайыш менен өрсө көмөлдүрүктүн, куюшкандын, жүгөндүн «жому» (жону) экиден, он талдан өрсө жону бир бирден түшөт. Өрүмчү ат жабдыктарына кайышты бир метр 30 см кылып тилсе, өргөндө 90 смге кыскарат. Камчыдагы 70 см көк өрүмүнүн түшкүнү 40 смге барабар. Өрүмдө чебер көктүн узун туурасын так өлчөп тилет. Өрүлгөн жана кайылган ат жабдыктарын сынпостоодо зергер дат чалбасты арбын колдонот. Ал кесип алган шөкөттөрдү өзүнүн калыбына коюп сомдойт. Рыспайдын камчылары белек катары чет өлкө лөргө чейин жөнөтүлөт. Зергер өзүнчө үйрөнчүктөрдүн мектебин түзүүдө. Жубайы - Жамал, уулдары - Муратбек, Муктарбек, айылдашы Жалпыэтеков Манасбек өңдүүлөр өз бетинче узанышууда. Сүрөтү түстүү баттамада. Катышкан көргөзмөлөрү, кароо-сынактары жана алган сыйлыктары 1976-ж. «Уста жана уздардын республикалык кароо-сынагы». Өрүм ат жабдыктары үчүн Кыргыз ССР Жергиликтүү өнөр жай министрлигинин Биринчи сыйлыгы, Ардак грамотасы; 1976-ж. Фрунзе шаарынын 100 жылдыгына карата «Элдик кол өнөрчүлөрдүн республикалык кароо-сынагы». Кайык ат жабдыктары үчүн Кыргыз ССР жергиликтүү өнөр жай министрлигинин Ардак грамотасы; 1977-ж. Элдик колдонмо өнөрүнүн Москвадагы Бүткүл союздук көргөзмөсү». Ат жабдыктары, комуз, темир комуз, кемер куру үчүн СССР Маданият министрлигинин, СССР Сүрөтчүлөр Академиясынын, СССР Сүрөтчүлөр союзунун Диплому; 1982-ж. СССРдин 60 жылдыгына карата «Элдик көркөм кол өнөрчүлөрдүн республикалык кароо-сынагы». Төр алабаканы үчүн Кыргызстан КП БКнын жана Кыргыз ССР Министрлер Советинин Экинчи даражадагы диплому; 1983 ж. СССРдин Эл чарбасын өркүндөтүүдөгү жетишкендиктери үчүн СССРдин ЭЧЖКнын Башкы комитетинин коло медалы; 1984 ж. Кыргыз ССРинин жана Кыргызстан Компартиясынын 60 жылдыгына карата «Элдик чеберлердин көркөм буюмдарынын республикалык кароо-сынагы». Кайык, өрүм ат жабдыктары үчүн Обкомдун жана Облаткомдун Биринчи даражадагы диплому; Кыргызстан КП БКнын жана Кыргыз ССР Министрлер Советинин Ардак грамотасы; 1987-ж. Улуу Октябрдын 70 жылдыгына карата «Элдик чеберлердин республикалык кароо сынагы». Ат жабдыктары үчүн Кыргыз ССР Маданият министрлигинин Ардак грамотасы; 1989-ж. «Элдик чеберлердин республикалык союзун уюштуруу курултайына карата ЭЧЖК көргөзмөсү». Кыргыз ССРинин ЭЧЖКнүн III даражадагы диплому, медалы; 1990 ж. «Кыргызстан Эл чеберлер союзунун уюштуруу көргөзмөсү». Ат жабдыктары жана зер буюмдары коюлган.

 Колдонулган адабияттар 
Акматалиев A. Кыргыздын уз-усталары: Антология/Башкы ред. А. Карыпкулов; сүрөтчүлөрү Д. Чочунбаева, Г. В. Половникова. — Б.: КЭнин Башкы редакциясы, 1997, — 240 б.
ISBN 5-89750-080-0
Категория:Инсандар