Бегалиев Орозбек

Бегалиев Орозбек Зергер. 1939-ж. Аламүдүн районундагы Орто-Алыш айылында төрөлгөн.

Чабандын жардамчысы, заводдо формалоочу болуп иштеген. 1970-ж. Свердлов өрт өчүргүч окуу жайын бүтүрүп, Владивосток шаарында өрт өчүргүч командасында кароолдун начальниги, кийин Бишкектеги № 4 өрт өчүрүүчү командасында ага инспектор болгон. 1975-жылдан «Кыял» элдик көркөм өнөрканасында узанат. Кыргыз ССР Жергиликтүү өнөр жай министрлигинен I сынактагы чебер-сүрөтчү деген наам алган. 1990-жылдан Кыргызстан Эл чеберлер союзунун мүчөсү. Зергер жалтырак металлдардан зер жасалгаларды - сөйкө, шакек, билерик, төөнөгүч, оймок, желбирөөч, бой тумар, эр кемери өңдүүлөрдү кармайт да, газ көөрүгүн басып, күжү күйгүзүп, аларга айнек акак, эман жана башкаларды колдонуу менен «тогуз төбөлөө», «күмүш зымдарды созуу», «эдгүү», «тордоо», «чыйратуу» жана «оюм-чийим түшүрүү» ыкмаларын пайдаланат. «Себет (сыя) түшүрүүдө» зергер көбүнчө күмүш кабыл алуучу жана заводдук химиялык боёкторду пайдаланат. Анын жараткан нускалары дүкөндөргө сатууга түшөт, чет өлкөлөргө экспонатталат. Төөнөгүчтү күмүш зымдан жөнөкөй эшип, чыйрак чыйратып, дөшүгө салып балка менен жалпактайт. Анын эки түрү бар. Төөнөгүчтүн ортосуна ар түрдүү асыл таш, айнек, пластмасса сымал жалтырак заттар коюлат. Ошол таштардын аймагына (тегерегине) курчалуучу күмүш зымды белгилүү жукалыкка чейин келтирет. Ага элдик көркөм оюм түшүрүү үчүн күмүш зымдарды атайын отко жашытат. Анан кертип-кертип бөлүп алып, тегерек ооз кыпчууру аркылуу ордуна коёт. Ошентип, төөнөгүчтүн бардык бөлүктөрү даяр болгондон кийин алардын ар бири кайрадан ак данакер аркылуу күмүш менен ширетилип, чөгөрүлгөн айнектин тегерегине «сиркелетүү» (таруулатуу) ыкмасы колдонулат. Ал күмүштү эшүү ыкмасындай эле күмүштү кертүү-ийүү аркылуу да төөнөгүч жасайт. Мындай асем буюм каармоодо зергер мельхиорду да пайдаланат. Анда чыйратылган зымды кайрадан эшип туруп көз салгандай кылат. Ал өзүнчө түспөлдө жүрөкчө болуп ширетилет да, анан айнек таш чөгөрүлөт. Жүрөкчөнүн үч жагы «сиркеленет». Чөгөрүү - күмүшкө асыл ташты жатак алдыруу. Оймок, шакек жасоодо зергер уютулган таза күмүштү көөрүгү менен аяр эритет. Эритүү - күмүштү күйгүзбөй, тапка этиет кармоо. Күмүш эритүүдө жалын табын этиеттейт. Ал жашык  күмүштү балка менен оңой эле чабат. Жукартып ийип, сомдоп, шакек түзбөлүн алып, андан соң атайын чийим шибегеси менен оюм түшүрөт да «сылоо ыкмасын» берет. Зергердин шакеги бир миллиметр эки жаадан турат. Буга чыйратылган зымдан хөркөмдүк түшүрүп, анын ачык калган ортолору чыбырчыктата «тарууланат». Ал «сокмо шакек» деп аталат. Ошентип, анын шакеги «чапкыпоо», «сыя төгүү», «таруулатуу» ыкмалары аркылуу бүтөт. Билерик жасоодо Орозбек айнек чөгөрүүнүн эки ыкмасын колдонот. Мында күмүштү билерик формасыңа келтирип ортосун оюп, ага айнекти жатак алдырат. Экинчиден, айнекти жатак кылып, күмүш менен данакерди аралаштыра билерик үстүнө ширетип таштайт. Таш, айнек жана чайыр өңдүүлөрдү салуунун ордуна көбүнчө күмүш бетине себет төгөт. «Сыя төгүү» (себеттөө) - күмүшкө «зооткер» түшүрүү. 

Катышкан көргөзмөлөрү, кароо-сынактары жана алган сыйлыктары 1982-ж. СССРдин түзүлгөндүгүнүн 60 жылдыгына карата «Элдик кол өнөрчүлөрдүн республикалык кароо-сынагы». Кыз-келиндердин зер жасалгаларынын бир бүтүмү үчүн Кыргызстан КП БКнын жана Кыргыз ССР Министрлер Советинин Ардак грамотасы; 1987-ж. Улуу Октябрь Социалисттик революциясынын 70 жылдыгына карата «Элдик чеберлердин республикалык кароо сынагы». Зер буюмдардын өзүнчө бир бүтүмү үчүн Кыргыз ССР Жергиликтүү өнөр жай министрлигинин Ардак грамотасы; 1989  ж. «Кыял» элдик кол өнөрчүлүк Бирикмесинин 20 жылдыгына карата «Элдик чеберлердин республикалык кароо-сынагы». Зер нускаларынын бүтүндөй бир түрү үчүн Кыргыз ССР Жергиликтүү өнөр жай министрлигинин Ардак грамотасы; 1990  ж. Кыргызстан Эл чеберлер союзунун уюштуруу көргөзмөсү. Зер буюмдары коюлган.

 Колдонулган адабияттар 
Акматалиев A. Кыргыздын уз-усталары: Антология/Башкы ред. А. Карыпкулов; сүрөтчүлөрү Д. Чочунбаева, Г. В. Половникова. — Б.: КЭнин Башкы редакциясы, 1997, — 240 б.
ISBN 5-89750-080-0
Категория:Инсандар