Өзгөрмө жана туруктуу чоңдуктар

Өзгөрмө жана туруктуу чоңдуктар - каралуучу маселеде түрдүү маанилерди алуучу (өзгөрмө) же бир мааниси сакталуучу (туруктуу) чоңдуктар Өзгөрмө жана туруктуу чоңдуктардын ортосундагы айырма салыштырмалуу: кээ бир маселеде туруктуу чоңдук, башкасында өзгөрмө болушу мүмкүн. Туруктуу чондук көбүнчө a=const (константа) деп белгиленет да, өзгөрүүсүз, бир калыптагы абалды тушүндүрөт. 17-кылымга чейин математикада негизинен туруктуу чоңдуктар пайдаланылган. Бирок айрым аракет, кубулуш, кыймыл, башкача айтканда өзгөрмө процесстерге байланыштуу маселелерди так чыгарууда туруктуу чоңдуктардын жетишсиздиги жаңы методдорду издөөгө түрткү берди. Ушундан математикага өзгөрмө чоңдук түшүнүгү киргизилип, ал чоңдуктардын касиеттерин үйрөнүү процессинде дифференциалдык жана интегралдык эсептөөлөр келип чыккан. Бул илимдин өнүгүшүнө зор бурулуш болуп эсептелет. Өзгөрмө чоңдуктарга негизделген матем. методдору Р. Декарт, И. Нъютон, Г. Лейбнии, тарабынан иштелип чыккан. Кийин математикада жалаң гана чоңдуктар өзгөрмө деп каралбастан, башка ар түрдүү объектилер да өзгөрмө деп карала баштады. Мунун негизинде 19-кылымдын 2-жарымында жана 20-кылымда математиканын жаңы тармактары: көптүктөр теориясы, топология жана математикалык логика пайда болду.
Категория:Математика 
Колдонулган адабияттар
 “Кыргызстан” улуттук энциклопедиясы: 5-том. Башкы редактору Асанов Ү. А., Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2014. илл. ISBN 978 9967-14-111 -7