Голубев Александр Федорович

Голубев Александр Федорович (1832-1866), орус армиясынын Генералдык штабынын капитаны, чалгынчы, топограф, изилдөөчү. Заилий (Или аймагы) аймагын, Ысык-Көлдү жана Ала-Көлдү изилдеген илимпоз аскер адамы. А.Ф.Голубев 1832-ж. Нижний Новгороддо туулган. 1852-ж. Жол байланышы институтун аяктап, андан соң НАГШдана билим алат. Оболу, аскер кызматын Батыш Сибирь аскердик округунда өтөгөн. 1859-1862 жж. Орус армиясынын Генералдык штабынын жана ИРГОнун атайын тапшырмасы менен Заилий, азыркы Кыргызстандын түндүк аймактарын, Чыгыш Түркстанды изилдеген экспедицияга жетекчилик кылган. Бул экспедициянын учурунда 16 астрономиялык пункт жана Заилий аймагы, Ысык-Көл, Ала-Көл изилденген. А.Ф.Голубев Ысык-Көлдү жана Кулжа аймагын астрономиялык жактан изилдеген эң алгачкы европалык изилдөөчү болгон. Экспедициянын жыйынтыктары боюнча географиялык багыттагы илимий макалаларын ИРГОнун “Записки”, “Вестник ИРГО” деген журналдарына жарыялаган. ИРГОнун чыныгы мүчөсү болуп кабыл алынган. Өз мезгилинде ысык көлдүк кыргыз урууларынын арасында болуу менен бирге, кыргыздардын каада-салттары, материалдык маданияты боюнча бир катар маалыматтарды кагаз бетине түшүргөн. Какон хандыгы тарабынан кыргыздардан жыйналчу салыктарн жана алардын түрлөрү боюнча маалымат берген. Эл арасынан «Кырк кыз» тууралуу уламыштын бир вариантын жазып калтырган. А.П.Голубев Ысык Көлдүн пайда болушу жөнүндөгү эки уламышты эл оозунан жазып алган. Ал оң канат кыргыз уруулары чыгыш тарапта, ал эми сол канат кыргыздар батыш тарапта жайгашканына көңүл буруп, алар Енисейден журт которуп келген эмес деген божомол айткан. Бул маалыматтар анын бир катар билдирүүлөрүндө чагылдырылган. А.П.Голубев 34 жаш курагында Сорентодо күтүлбөгөн жерден дүйнөдөн кайткан.

 Эмгектери 
 Краткий отчет об Иссык-кульской экспедиции // ВИРГО. – 1860. – Ч. XXVIII. – С. 183–198; 
 О среднегодичной температуре и состоянии барометра в укреплении Верном // Ошол эле жерде – Ч. XXX. – С. 115–120; 
 Извлечение из отчета, представленного в Военно-топографическое депо о результатах астрономических и физических наблюдений в Семиреченском и Заилийском краях, произведенных в 1859 г. Генерального штаба капитаном А. Голубевым // ЗИРГО. – 1861. – Кн. 2. – С. 59–104; .
 Заилийский край // Ошол эле жерде. – Кн. 3. – С. 77–130; 
 Заметка об астрономическом положении братьев Шлагинтвейт в Средней Азии // Ошол эле жерде. – Кн. 4; 
 Термометрические наблюдения в г. Кульдже, в Западном Китае // ЗИРГО. – 1864. – Кн. 1; 
 Озеро Ала-куль // ЗИРГО. – 1867. – Т. I. – С. 349–361; A Brief Sketch of the Results of the Issyk-kul Expedition // JRGS. – 1861. – Vol. XXXI.

 Адабияттар жана булактар 
 Отчет о действиях ИРГО за 1866 г. – СПб., 1867. – С. 5–7; 
 Мушкетов. Туркестан. – С. 172-173; ЭС. – 17-й полутом. – С. 112; 
 Маслова. Обзор русских путешествий. – Ч. II. – С. 36–38. 

 Колдонулган адабияттар 
О. Каратаев​ Орто Азия чөлкөмүн жана түрк дүйнөсүн изилдеген окумуштуулар. –Бишкек, 2015

Категория:Инсандар Категория:Чалгынчы