Тиш буроолуу кыймыл бергич

Тиш буроолуу кыймыл бергич, тиштүү (червяктуу) кыймыл өткөргүч – тиштүү дөңгөлөктөрдөн (рейкадан) турган валдардын ортосундагы айланма кыймылды берүүчү жана айлануу жыштыгын өзгөртүүчү механизм. Тиш буроолуу кыймыл бергич параллель октуу – цилиндр түрүндө жана кесилишкен октуу – конус түрүндө, кайчылаш октуу – тиш бурамалуу болуп бөлүнөт. Тиш буроолуу кыймыл бергичтин айрым учуру – тиштүү рейкалуу кыймыл өткөргүч. Анын айлануу кыймылы алга жылуу кыймылына же тескерисинче өзгөртүлөт. Тиш буроолуу кыймыл бергичтин сырткы бетиндеги тиштери менен илинишме көбүрөөк түрү ички бетиндеги тиштери менен илинишме түрү колдонулат. Иштөө шартына жараша тик бурчтуу, кыйгач бурчтуу жана тегерек тиштүү дөңгөлөктөр жасалат. Машиналарда жана механизмдерде берүү саны туруктуу кыймыл бергичтер колдонулат. Тиш буроолуу кыймыл бергич – механикалык кыймыл өткөргүчтүн абдан рационалдуу жана көп тараган түрү. Тиштердин илинишүү түрү боюнча цилиндрлик, конустук, червяктуу, винттүү, гипоиддүү ж. б. болуп айырмаланат. Ал жөнөкөй бир баскычтуу кыймыл өткөргүчтөн баштап, татаал дифференциал механизмдерде, редукторлордо толгоо моменттерин өзгөртүү үчүн колдонулат.
Категория:Терминдер жана түшүнүктөр
Колдонулган адабияттар
 “Кыргызстан” улуттук энциклопедиясы: 6-том. Башкы редактору Асанов Ү. А. К 97. Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2014. 816 бет, илл. ISBN 978 9967-14-117 -9