Теңир-Тоонун негизги жаракасы

Теңир-Тоонун негизги жаракасы – геологиялык түзүлүшү жана палеозой заманындагы өнүгүү тарыхы боюнча бири биринен кескин айырмаланган эки чоң аймакты – Түндүк Теңир-Тоо менен Ортонку Теңир-Тоону даана ажыратып турган эң терең тектоникалык жарака. 1933-ж. В. А. Николаев алгач белгилеп, Теңир-Тоонун геологиялык түзүлүшүндөгү эң маанилүү структуралык жик экенин аныктагандыктан «Николаев жиги» деп аталат. Жарака батыштан чыгышты карай Казакстандын Чоң Кара-Тоосунун түндүк этегинен башталып, Талас Ала-Тоосу, Көк-Ирим, Соң-Көл, Арчалы, Кум- Төр, Сары-Чат, Сары-Жаз өрөөндөрү менен өтөт. Ал бири бирине жанаша жаткан көптөгөн жарыш жаракалардын тилкесинен турат. Тилкедеги тоо тектер өтө бүктөлүшкө, кээде метаморфизмге жана метасоматизмге дуушарланган. Аны бойлоп көптөгөн гранит интрузиялары жатат. Жарака бөлүп турган аймактар соңку протерозой заманынан тартып палеозойдун аягына чейин ар түрдүү багыттагы тектоникалык кыймылда болгондуктан курамы жана түзүлүшү боюнча кескин айырмаланып турат. Жараканын Теңир-Тоонун геологиялык өнүгүшүндө мааниси чоң. Аны бойлой көптөгөн түрдүү кендер жайгашкан. Көптөгөн кен таш кендеринин генезиси жарака менен байланыштуу.
Категория:Геология
Колдонулган адабияттар
 “Кыргызстан” улуттук энциклопедиясы: 6-том. Башкы редактору Асанов Ү. А. К 97. Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2014. 816 бет, илл. ISBN 978 9967-14-117 -9