Профессиялык уюмдар

Профессиялык уюмдар, кесиптик уюмдар – азыркы коомдогу түрдүү социалдык жана кесиптик коллективдердин, топтордун социалдык-экономикалык, корпоративдик кызыкчылыктарын чагылдырган бирикмелер менен союздар. Профессиялык уюмдар алгач капитализм доорунда (Батыш Европа өлкөлөрүндө жана АКШда 18-кылымдын аягында, өз ара көмөктөшүүчү коом катары) пайда болгон: Англияда чартизм кыймылы (1844), Францияда Лион көтөрүлүшү (1831–34). Кийин ишкерлердин жалпы улуттук уюму катары АКШда 1895-жылы Өнөр жайчылардын улуттук ассоциациясы, Англияда 1916-жылы Британдык өнөр жайчылардын федерациясы ж. б. түзүлгөн. Профессиялык союздар – массалык уюм. Алар өндүрүштүн түркүн тармагында кызмат кылган жамааттын иш үстүндөгү жана маданий чөйрөдөгү жалпы кызыкчылыгын коргоо маселелери боюнча байланышкан жеке жана мамлекеттик сектордун жалданма жумушчуларын бириктирет. Алардын социалдык-экономикалык абалына тийиштүү маселелерди чечүүгө, коллективдүү келишимдин аткарылышын көзөмөлдөөгө катышуусун талап кылышат. Мамлекетке жана ишкерлерге басым жасоонун салтка айланган төмөнкүдөй формалары бар: сүйлөшүүлөр, коллективдүү келишимдер, түрдүү формадагы иш таштоолор. Азыр ИТРдин таасири менен эмгектин мүнөзү жана маңызы өзгөрүп, улуттук-кесиптик уюмдардын ролу төмөндөөдө. Ошентсе да бул уюмдар саясий функцияларын социалдык-саясий кризистер шартында партиялар менен тыгыз байланышта жүзөгө ашырат. Азыркы мезгилде ишкердиги улуттук алкактан чыккан ишкерлер уюмдарына: Соода палаталары, АКШ өнөр жайчыларынын улуттук ассоциациясы, Британия өнөр жайынын конфедерациясы, Франция ишкерлеринин улуттук кеңеши, Германдык жумуш берүүчүлөр союзунун федералдык бирикмеси, Герман банктарынын федералдык союзу ж. б. кирет. Кыргызстан 2007-жылдан Эл аралык профсоюз конференциясынын (ЭПК) ассоциялашкан мүчөсү болуп саналат. 
Категория: Терминдер жана түшүнүктөр
Колдонулган адабияттар
 “Кыргызстан” улуттук энциклопедиясы: 6-том. Башкы редактору Асанов Ү. А. К 97. Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2014. 816 бет, илл. ISBN 978 9967-14-117 -9