Кыргыз мамлекеттик академиялык эл аспаптар оркестри

Кыргыз мамлекеттик академиялык эл аспаптар оркестри - К. Орозов атындагы музыкалык коллектив. 1936-жылы Кыргыз мамлекеттик филармониясында Кыргыз эл аспаптар оркестри деген ат менен уюшулган. 1961-жылы К. Орозовдун ысмы берилген. Кыргыз Республикасынын искусствосуна эмгек сиңирген коллектив. Оркестр добуштарынын угумдуулугу жакшыртылган, мүмкүнчүлүгү кеңейтилген кыл кыяк-прима, кыл кыяк-альт, кыл кыяк-бас жана кыл кыяк-контрабас, комуз-прима, комуз-секунда, комуз-альт, комуз-бас жана добулбастан турат, оркестрге, ошондой эле гобой, флейта, фагот, англиялык рожок, бас-кларнет, флейта-пикколо жана төрт кылдуу домбра-тенор, биринчи, экинчи партиядагы домбра-прима ж. б. аспаптар коштолуп ойнолот. Оркестрдеги кыргыз эл аспаптары (комуз, кыл кыяк) биринчи жолу 1935-, 1938—40-, 1952—53-жылдары жакшыртылган. Оркестрде темир комуз да пайдаланылат. Оркестрдин уюштуруучусу жана алгачкы көркөм жетекчиси, башкы дирижёру (1936—49) композитор П. Ф. Шубин, туңгуч аткаруучулары Муратаалы, Карамолдо, Чалагыз, Молдобасан, Калык, Ыбырай, Осмонкул, Атай, Муса сыяктуу залкар комузчулар болгон. Алар чыгармаларды нотанын жардамысыз (угуу менен) ойношкон. Оркестрдин биринчи көрсөтмө-сыноо концерти 1936-жылы 18-майда Фрунзеде комузчулар Карамолдо, Молдобасан, ырчылар Абдылас, Муса, А. Боталиев, А. Куттубаеванын жана музыкалык драма театрынын хорунун катышуусу менен өткөн. Концертте Атайдын «Эсимде», Муратаалынын «Ботой», Абдыластын «Кызыл атчандар» ж. б. ыр-күүлөр аткарылган. Оркестр 1939-, 1958-жылы кыргыз искусствосунун Москвада өткөн он күндүктөрүнө, Орто Азия республикаларынын жана Казакстандын биринчи (Фрунзе, 1942), экинчи Ташкент (1943) музыкалык он күндүктөрүнө катышкан. 1940-жылдарда С. Медетов, К. Молдобасанов, Н. Давлесов өңдүү таланттуу жаштар менен толукталган. Оркестрде ар кайсы жылдарда Ш. Шеркулов, Б. Кулболдиев, Б. Эгинчиев, А. Эшмамбетов, М. Козубекова, Т. Карымшаков, К. Үкүбаев, Б. Жандаров, А. Асакеев, Ч. Исабаев, Ж. Кыпчаков, Р. Мадварова, К. Кадыралиев, С. Токтакунова ж. б. белгилүү музыканттар ойногон. Оркестрдин коштоосунда С. Кийизбаева, С. Бекмуратова, А. Мырзабаев, С. Токтоналиев, Г. Валиулина, С. Суранчиева, Г. Момушева, 3. Шакеева, кийинки жылдары А. Ибраев, У. Полотов, Э. Мойдунов, Д. Жалгасынова ж. б. ырчылар ырдаган, азыр К. Турапов, М. Дүйшөкеева, Т. Исабекова, Б. Байкелова, Т. Черикчиева, Г. Байзакова, Ч. Төрөбеков, С. Балтаева ж. б. ырдашат. Курамындагы аткаруучулар (60) негизинен музыкалык окуу жайларын жана Б. Бейшеналиева атындагы КМИИни бүтүргөн. Оркестр кыргыз композиторлорунун ыр-күүлөрүн, ошондой эле дүйнөлүк классиктердин чыгармаларын аткарат. 1967-жылы оркестрдин коллективи профессионал коллективдердин бүткүл союздук кароосунун лауреаты деген наамды жеңип алган. Турция, Кытай, КМШ өлкөлөрүндө ж. б. гастролдо болгон. Оркестрдин башкы дирижёрлору: Ш. Орозов, А. Аманбаев, Ф. Назаров, Ш. Аралбаев, Б. Феферман, Н. Давлесов, А. Жумакматов, Э. Жумабаев, С. Жумалиев, Т. Томотоев, Б. Тилегенов, 2005-жылдан С. Акматалиев. 
Категория:Маданият
Колдонулган адабияттар
 “Кыргызстан” улуттук энциклопедиясы: 4-том. Башкы редактору Асанов Ү. А. К 97. Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2012. 832 бет, илл. ISBN 978 9967-14-104 -9