Кит кармоо чарбачылыгы

Кит кармоо чарбачылыгы — океан, деңиздерде кит (финвал, кашалот ж. б.) уулаган балык уулоо тармагы. Киттин майы тамак-ашка, самынга, териси жеңил өнөр жай тармагына пайдаланылып, этинен консерва, белоктуу концентрат ж. б., боорунан витамин, дары-дармек жасалат. Кашалоттун амбрасы менен спермацети парфюмерия өнөр жайында керектелет. Кит кармоо чарбачылыгы Түндүк Муз океанында 17-кылымда гренландия китин (узундугу 20 м, салмагы 100 тонна) аң уулоодон башталган. 1904-жылы Антарктика сууларында кит уулоо башталып, кармалуучу киттердин саны 1910-жылы 12 миң баш, 1962-жылы 66 миң башка жеткен. 1967ж. Антарктика сууларында совет жана япон кит уулоочу кемелери 24 миң кит (негизинен кашалот, финвал, сейвал) кармаган. Мындай ишаракет Дүйнөлүк океанда киттердин айрым түрүнүн кескин кыскарышына алып келген. Мисалы, кит уулоого чейин көк киттердин саны 30 миң (азыр болжолдуу 1,6 миң), финвал — 100 миң (7 миң), өркөчтүү (бүкүр) кит — 80 миң (1,5 миң) ж. б. Ошондуктан эл аралык кит уулоо комиссиясы айрым кит түрлөрүн: көк китти (1965), финвалды (1976), сейвалды (1978), кашалотту (1980) ж. б. уулоого тыюу салган. 1970-жылдан болгону кидик жаян киттерди (саны болжолдуу 60 миңдей) уулоо гана уланууда. Кызыл китепке гренландия кити (болжолдуу саны 3000ге жакын), өркөчтүү (бүкүр) кит, финвал, көк кит, сейвал кирген. 1972-жылдан кит кармоого эл аралык көзөмөл белгиленген. 
Категория:Терминдер жана түшүнүктөр
 Колдонулган адабияттар 
 “Кыргызстан” улуттук энциклопедиясы: 4-том. Башкы редактору Асанов Ү. А. К 97. Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2012. 832 бет, илл. ISBN 978 9967-14-104 -9