Гессен

Ге́ссен ( []) — Германия Жери. Борбору - Висбаден.

 Географиясы 

 Географиялык жайгашуусу 
Гессен Жери Германиянын чок ортосунда жайгашып, Түндүк Рейн-Вестфалия (чек арасынынын узундугу — 269 330 метр), Төмөнкү Саксония (167 013 метр), Тюрингия (269 647 метр), Бавария (261 881 метра), Баден-Вюртемберг (176 540 метра), Рейнланд-Пфальц (266 325 метр) Жерлери менен чектешет. Чек арасынын жалпы узундугу — 1410,736 километр.

 Шаарлары 
Гессендин ири шаарлары (калкынын азайышы боюнча): Франкфурт, Висбаден, Кассель, Дармштадт, Майндагы Оффенбах, Ханау, Марбург, Вецлар, Гиссен, Фульда ж.б. Дагы караңыз: Гессен шаарлары.

 Дарыялары 
 Рейн
 Майн
 Неккар
 Везер
 Верра
 Лан
 Фульда
 Эдер
 Димель
 Линсфербах
 Нидда
 Швальм
 Кинциг
 Дилль
 Азельбах

 Тарыхы 

Гессен аталышы (латинчасы Hassia) байыркы германдардын Хаттар уруусунун атынан келип чыккан.

 Саясаты 
Мыйзам чыгаруу органы - Гессен Ландтагы (Hessischer Landtag), эл шайлайт. Аткаруучу органы - Гессен Жерлеринин Өкмөтү (Hessische Landesregierung), Гессендин Премьер-Министринен (Hessischer Ministerpräsident) жана гессендин министрелирнен турат, Гессен Ландтагы тарабынан шайланат. Конституциялык көзөмөл органы - Гессен Жеринин Адилеттүүлүк соту (Staatsgerichtshof des Landes Hessen), жогорку сот инстанциясы - Франкфурта-на-Майне жергиликтүү сотунун жогорку соту (Oberlandesgericht Frankfurt am Main), административдик юстициянын жогорку соттук инстанциясы - Гессен административдик аджилеттүүлүк соту (Hessischer Verwaltungsgerichtshof).

 Премьер-Министрлери 
 1945—1946: Карл Гейлер (Karl Geiler)
 1946—1950: Христиан Шток (Christian Stock, СДПГ)
 1950—1969: Георг Август Зинн (Georg August Zinn, СДПГ)
 1969—1976: Альберт Освальд (Albert Osswald, СДПГ)
 1976—1987: Хольгер Бёрнер (Holger Börner, СДПГ)
 1987—1991: Вальтер Вальман (Walter Wallmann, ХДС)
 1991—1999: Ханс Айхель (Hans Eichel, СДПГ)
 1999—2010: Роланд Кох (Roland Koch, ХДС)
 с 2010: Фолькер Буфье (Volker Bouffier, ХДС)

 Административдик бөлүнүшү 
1981-ж. бери Гессен үч административдик аймакка бөлүнгөн: (): Дармштадт, Гиссен жана Кассель. Административдиык аймактарга өз кезегинде 21 район (), 426 коом () жана беш өз алдынча шаар (()) кирет, ири шаарлар жергиликтүү аймактарга бөлүнөт ().

 Гессендин райондору 
Дармштадт административдик аймагы:
 Бергштрассе (Bergstraße HP)
 Дармштадт-Дибург (Darmstadt-Dieburg DA)
 Гросс-Герау (Groß-Gerau GG)
 Верхний Таунус (Hochtaunuskreis HG)
 Майн-Кинциг (Main-Kinzig-Kreis HU)
 Майн-Таунус (Main-Taunus-Kreis MTK)
 Оденвальд (район) (Odenwaldkreis ERB)
 Оффенбах (район) (Offenbach OF)
 Райнгау-Таунус (Rheingau-Taunus-Kreis RÜD)
 Веттерау (Wetteraukreis FB)
Гиссен административдик аймагы:
 Гиссен (Gießen GI)
 Лан-Дилль (Lahn-Dill-Kreis LDK)
 Лимбург-Вейльбург (Limburg-Weilburg LM)
 Марбург-Биденкопф (Marburg-Biedenkopf MR)
 Фогельсберг (Vogelsbergkreis VB)
Кассель административдик аймагы:
 Фульда (Fulda FD)
 Херсфельд-Ротенбург (район) (Hersfeld-Rotenburg HEF)
 Кассель (район) (Kassel KS)
 Швальм-Эдер (Schwalm-Eder-Kreis HR)
 Верра-Майснер (район) (Werra-Meißner-Kreis ESW)
 Вальдек-Франкенберг (Waldeck-Frankenberg KB)

 Өз алдынча шаарлар 
 Дармштадт (Darmstadt DA)
 Майндагы Франкфурт (Frankfurt am Main F)
 Кассель (Kassel KS)
 Майндагы Оффенбах (Offenbach am Main OF)
 Висбаден (Wiesbaden WI)
(кашаада автомашинелердин номурлары көрсөтүлгөн)

 Университети бар шаарлар 
 Висбаден
 Дармштадт
 Гиссен
 Кассель
 Марбург-на-Лане
 Франкфурт-на-Майне
 Фульда

 30 миңден ашык тургундары бар шаарлар 2009-ж. 31 декабрындагы абалы боюнчаStatistik-Hessen.de: Startseite  Франкфурт 671,9 Драйайх 40,3 Висбаден 277,5 Бенсхайм 39,6 Кассель 194,8 Хофхайм 38,3 Дармштадт 143,3 Майнталь 37,8 Оффенбах 118,8 Ной-Изенбург 35,7 Ханау 88,4 Ланген 35,4 Марбург 80,1 Мёрфельден-Вальдорф 33,9 Гисен 76,1 Лимбург 33,4 Фульда 64,2 Дитценбах 33,2 Рюссельсхайм 59,8 Фирнхайм 32,6 Бад-Хомбург 51,9 Бад-Фильбель 31,6 Вецлар 51,5 Лампертхайм 31,2 Оберурзель 43,4 Бад-Наухайм 31,1 Родгау 43,1   

 Региондору 
 Bergstraße
 Hessisches Hinterland
 Knüll
 Niederhessen
 Oberhessen
 Odenwald
 Osthessen
 Rheingau
 Rhön
 Ried
 Taunus
 Vogelsberg
 Untermain
 Waldeck
 Wetterau
 Eschwege

Категория:Германия