Кыргыз Республикасынын ордендери жана медалдары

Кыргыз Республикасынын ордендери жана медалдары — Кыргыз Республикасында демократиялык коомду, элдердин биримдигин коргоого жана чыңдоого, өлкөнүн экономикалык, интеллектуалдык жана рухий потенциалын арттырууга кошкон салымы, ошондой эле мамлекеттин жана элдин алдында коомдук, гуманитардык, кайрымдуулук ж. б. иштердеги сиңирген эмгеги үчүн берилүүчү сыйлыктар. Аны Кыргыз Республикасынын Конституциясына ылайык Кыргыз Республикасынын Президенти тапшырат. Кыргыз Республикасынын мамлекеттик сыйлыктары менен Кыргыз Республикасына сиңирген эмгеги үчүн чет өлкөлүк жарандар жана жарандыгы жок адамдар да сыйлана алышат. Мамлекеттик сыйлыктарга татыктуу болгон адамдар Кыргыз Республикасынын мыйзамдарында каралган тартипте жеңилдиктерден жана артыкчылардан пайдаланышат. Мурда СССРдин ордендери жана медалдары менен сыйланган Кыргыз Республикасынын жарандарынын, СССР жана Кыргыз ССРинин ардак наамдарына ээ болгондордун статусу, бардык тиешелүү укуктары жана жеңилдиктери сакталган жана Советтер Союзунун Баатыры жана Социалисттик эмгектин Баатыры ардак наамдары Кыргыз Республикасынын жогорку артыкчылык даражалары менен кайрадан идентификацияланган. Мамлекеттик сыйлыктар боюнча атайын комиссия иштейт. Белгилери, орден китепчелери жана күбөлүктөрүнүн үлгүлөрү, ошондой эле сыйлыкка көрсөтүү, тапшыруу, тагынуу, каттоо жана сактоо тартиптери Кыргыз Республикасынын Баатыры — эң жогорку артыкчылык даражасы мамлекет менен эл алдындагы өзгөчө жеке сиңирген эмгеги, Кыргыз Республикасынын эркиндигин жана көз каранды эместигин коргоодо өзгөчө көрсөткөнү үчүн жарандарга Кыргыз Республикасынын Президенти тарабынан бир гана жолу ыйгарылат. Кыргыз Республикасынын Баатыры эң жогорку артыкчылык даражасына татыктуу болгон адамга Ак Шумкар өзгөчө белгиси тапшырылат. Ак Шумкар өзгөчө белгиси сол төшкө Кыргыз Республикасынын ордендери менен медалдарынын үстү жагына тагылат. Манас ордени менен мамлекеттик жана демократиялык коомду, элдин биримдигин коргоого жана чыңдоого, өлкөнүн экономикалык, руханий жана интеллектуалдык потенциалын арттырууга кошкон салымы үчүн берилет. Ордендин үч даражасы бар. Сыйлоо III даражасын берүүдөн башталат. Өзгөчө учурларда Президент жарандарды түз эле I даражасы менен сыйлай алат. Орден сол төшкө Кыргыз Республикасынын ордендери менен медалдарынан мурда тагылат. Данакер ордени тынчтыкты, элдер ортосундагы достукту жана кызматташтыкты чыңдоого, улуттар аралык ынтымакты сактоо боюнча үзүрлүү иштеген, илимди өнүктүрүүгө, улуттук маданияттарды жакындатууга салым кошкон жарандарга ыйгарылат. Манас орденинен кийин сол төшкө тагылат. Баатыр эне ордени менен жети жана андан ашык бала төрөгөн жана тарбиялап өстүргөн же балдары Кыргыз Республикасынын Баатыры эң жогорку артыкчылык даражасына татыктуу болгон энелер сыйланат. Орден сол төшкө Кыргыз Республикасынын медалдарынан мурда тагылат. Эрдик медалы адамдарды сактап калууда, коомдук тартипти сактоодо, кылмыштуулукка каршы күрөшүүдө, бөөдө кырсыктардан, өрт, апаат ж. б. өзгөчө кырдаалдарда, ошондой эле өмүргө коркунуч коштолгон шартта аскердик, кызматтык жана жарандык парзын аткарууда каармандык жана чечкиндүү иш-аракет көрсөткөн жарандар сыйланат. Сол төшкө Кыргыз Республикасынын ордендеринен кийин тагылат. Даңк медалы менен мамлекеттик кызматтагы, өндүрүштүк, илимий-техникалык, чыгармачыл, тарбиялык, коомдук жана кайрымдуулук ишиндеги олуттуу жетишкендиктери үчүн жарандар сыйланат. Сол төшкө Эрдик медалынан кийин тагылат. Күжүрмөн кызмат өтөгөндүгү үчүн медалы Кыргыз Республикасынын Коргоо министрлигинин, Улуттук гвардиясынын аскер кызматчылары, Кыргыз Республикасынын Улуттук коопсуздук кеңешинин, ИИМдин, Өзгөчө кырдаалдар жана жарандык коргонуу министрлигинин, Мамлекеттик коргоо кызматынын, аскер прокуратурасынын жана аскер сотторунун кызматчылары жана аттестацияланган кызматкерлери кызмат милдеттерин ак ниет аткаргандыктары, күжүрмөн жана саясий даярдыктагы мыкты көрсөткүчтөрү үчүн сыйланат. 2 даражасы бар: I даражасы 20 жыл жана андан ашык, II даражасы 15 жыл жана андан ашык мезгил кынтыксыз аскер кызматын өтөгөндүгү үчүн Кыргыз Республикасынын эгемендүүлүк күнүнө карата ыйгарылат. Сол төшкө Даңк медалынан кийин тагылат. 
Категория:Тарых
Колдонулган адабияттар
 “Кыргызстан” улуттук энциклопедиясы: 4-том. Башкы редактору Асанов Ү. А. К 97. Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2012. 832 бет, илл. ISBN 978 9967-14-104 -9