Борбордук Теңир-Тоо

эсе көп. Июлдун орточо темпрасы 4-11°С, январдыкы -13°... -17°С. Кар аз жаагандыктан, кышкы жайыт катары пайдаланууга ыңгайлуу. Борбордук Теңир-Тоо азыркы кездеги муз каптоонун ири аймагы, андагы мөңгүнүн аянты 2608 км2 (Сарыжаздын алабынын аянтынын 24%ин ээлейт). Бул жерде Теңир-Тоодогу эң ири Түштүк Эңилчек мөңгүсү жайгашкан, анын узундугу 59 км, аянты 613 км2. Мөңгүлүү жерлери: Кантеңир тоо тоому, Акшыйрак тоо массиви жана Тескей Ала-Тоонун түштүк капталы. Кар чеги 4000 м ден жогору (4200-4450 мге чейин) жатат. Борбордук Теңир-Тоо суу тармактарына бай, алар республикадагы эң ири дарыялардын бири Сарыжаздын алабына кирет. Суусунун молдугу (140 мъ/сек) боюнча ал республикада 2-орунда (Нарындан кийин). Дарыялары мөңгү-кар жана кар-мөңгү сууларынан куралат. Борбордук Теңир-Тоонун ландшафты Аксай Жогорку Нарын провинциясынын ландшафтына караганда ар түрдүүрөөк. Бийиктик алкактуулук структурасы даана байкалат. Төмөндөн жогору карай чөл, кургак талаа, талаа, токой, шалбаалуу талаа, субальп, альп, тундра, гляциалдыкнивалдык ландшафт алкактарына ажырайт. Тоолуу күрөң чөл топурактуу тектирлерди, конус шилендилерин жана тоо капталдарынын төмөнкү бөлүктөрүн (2000-3000 м) шыбак, баялыштуу чөл ээлейт. Борбордук Азия тибиндеги талаа (бетеге-птилагростистүү) жана кургак талаа (дан өсүмдүк-шыбактуу, дан өсүмдүктүү) көп кездешет. Токой-шалбаалуу талаа тилкеси 2700-3200 м бийикте жайгашкан, бирок аймак боюнча анча көп таралган эмес. Токойдо ийне жалбырактуулардан шренк карагайы, жазы жалбырактуулардан кайың (сейрек) өсөт. Аймактын кургакчылыгына байланыштуу, андагы карагайлуу токой ксерофиттик мүнөздө. Талаа, шалбаалуу талаа, субальп, альп ландшафттары малга жайыт катары пайдаланылат. Кенге жана суу ресурстарына бай. Борбордук Теңир-Тоо Көөлү Акшыйрак, Сарыжаз физика-географиялык округдарына бөлүнөт.

 Колдонулган адабияттар 
 “Кыргызстан” улуттук энциклопедиясы: 2-том. Башкы редактору Асанов Ү. А. К 97. Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2007. 808 бет, илл. ISBN 978 9967-14-055-4

Категория:Кыргызстандын географиясы‎
Категория:Теңир-Тоо