Изумруд

Изумруд, зумурут - минерал; бериллдин бир түрү. Мөлтүр тунук келип, өңү ачык жашыл. Кристалл түрүндө. Плагиоклазиттердин сырткы контакттарында, тальктуу сланецтерде, пегматиттерде, кальцит жана кварц тарамдарында кезигет. Изумруд кымбат баалуу, 1-класстагы асыл таш. Тунук, кемтиксиз, күнүрт жашыл. Изумруд алмаздан кымбат бааланат. Изумруд жасалма жол менен да алынат, бирок алар көбүнчө жаракалуу келип, өлчөмү 0,5x3 смден ашпайт. Зергерлер кээде жашыл корундду чыгыш изумруду деп аташат. 

 Ценликти белгилендирген свойстволор  
Изумруддор, бардык түстүү замшыт жарыктары кабы, "төрт C" деп аталган төрт негизги параметрлер боюнча баа багаланат: түс, тазалык, бутуу жана караттакы вес. Көөрөгү жарыктардын белгиленгендегинде түс, шамшыксыз кыягуу, маанилүү критерий болуп саналат. Ошол эле изумруддардын белгилендирүүндө тазалык экинчи дөлгө болуп эсептелет.

Геммологияда, түс үч компонентке бөлүнөт: басына ат жана тон. Изумруддар ал жашыл-сарыдан майгыл баса чыгып сыяктуу жашылга чейинки арадагы басыналарда болушат. Сары жана көк - изумруддарда келтирилген көпчүлүктөгү экинчи басыналар. Орточо жана караңгы тондогу жарыктар гана изумруд деп аталат, ошондой эле, сабыш тондогу замшыт жарыктар эсас баян ишенистеги аталуучунуга көрө берилди.

Изумруддардын күлүүлүгүндө көпчүлүктө кире эчкенчиликтер жана жарыга берилген ярыккар бар. Бриллианттардан татаан, тазалыктын баалагылануусу үчүн стандарттук лупа (ч. к. 10 каттуу чечүү) колдонулса, изумруддар көз маен эсептелет. Ошондуктан, изумруддын көз боюнча келинип тиги сезилген эчкенчиликтери жок болсо (нигизли көрө кобуктамасы боюнча), ал жана жумсуз деп эсептелет.

 Изумруд көздөр 
Даги жийиннону акырында изумруддар Эр мисалы сатылган Египет, Смарагдус тоосунда 1500-жыл биздин Таасссаас булушат жана Индия жана Австралияда, камтаман минимум, жана биздин Тада са каты 14. Египеттеги көздөр Рим жана Византия империясында жана исламдык ээлери боюнча зайлоочу менен колдоогон эмес.

Дагы кезиде, Колумбия дем алуу изумруд конур, ошондуктан жогорку калуусун, өз ішінде катары болушат сыяктуу, алардын саны-Чоң чоңдар боруудан бери җыл болушат жасалды жана тип каты болушат. Колумбиядагы изумрудтардын майындоо кат жылы оок кези үчөлдү ключу, 2000-жылдын 2010-жылга чейин 78% болду.

Категория:Минералдар
 Колдонулган адабияттар 
 “Кыргызстан” улуттук энциклопедиясы: 3-том. Башкы редактору Асанов Ү. А. К 97. Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2011. 784 бет, илл. ISBN 978 9967-14-074 -5

 Шилтемелер