Колпаковский мандалагы

Гүлү жалгыз, көркөмдүү жана 4 см узундукта, гүл коргонунда ийилип турат. Гүл желекчелери сары түстө, уч жагы учтуу. Сырткы желекчелери созулма-ромбик сымал формада болуп, каптал жактары жашыл-көгүлтүр түскө боёлгон. Аталыктары сары, гүл коргонунан кыскараак, ал эми аталык жипчелери жылаңач, түксүз, жогору жагы ичкерип кетет. Сабагында туурасы 1,5 смге жеткен, четтери толкун сымал үч көгүлтүр жалбырак орун алган.

 Биологиялык өзгөчөлүктөрү 
Колпаковский мандалагы апрель-май айларында гүлдөйт жана уругу аркылуу көбөйөт. Бул өсүмдүк өсүү шартына анча талап койбойт жана башка өсүмдүктөргө ылайыксыз таштак жерлерде жакшы өсүп-өнөт.

 Таралуу аймактары 
Колпаковский мандалагы Түндүк Тянь-Шандын (Казакстан жана Кыргызстан) жана Батыш Кытайдын аймагында кездешет. Кыргызстанда бул өсүмдүк негизинен Ысык-Көл аймагында өсөт.

 Өсүү шарттары 
Бул түр тоо этектериндеги түздүктөрдө жана орточо бийиктиктеги тоолук аймактарда, майда шагыл аралашкан таштуу топуракта өсөт.

 Кызыктуу фактылар жана коргоо макамы 
Колпаковский мандалагынын ареалы акыркы жылдары кескин кыскарып, жаратылышта саны азайып барат. Ага негизги чектөөчү фактор катары эл жашаган кыштактарда гүлүн жыйноо жана дың жерлерди өздөштүрүү, айдоо иштери эсептелет. Бул өсүмдүк Орто Азия менен Казакстандын ботаника бактарында интродукцияланган жана селекциялык иштер үчүн баалуу өсүмдүк катары саналат. Жаратылышта Tulipa ostrowskiana менен оңой аргындашып, декоративдүү формаларды жаратат.

 Коргоо аракеттери 
Бул түр 1985-жылы Кыргыз ССРинин Кызыл китебине киргизилген. Коргоо максатында түр жыш өскөн аймактарда ботаникалык заказниктерди түзүү, гүлүн жыйноого жана пияз түбүн казууга, урук байлагыча мал жаюуга тыюу салуу сунушталат.

 Статусу 
Колпаковский мандалагы – Түндүк Тянь-Шандын саны азайып бара жаткан эндемик түрү болуп саналат. VU (таңсык) категориясында. Бул өсүмдүк эрте гүлдөп, кооз гүлү менен айырмаланат жана декоративдүү баалуулукка ээ.

 Колдонулган адабияттар 
 Кыргыз Республикасынын Кызыл китеби 2-басылышы – Бишкек: 2006. – 544 б. – ISBN 9967-23-367-2

Категория:Өсүмдүктөр‎
Категория:Кыргыз Республикасынын Кызыл китеби