Фетхуллах Гүлен

Өмүр баяны 

1941Туулган жылы
М. Фетхуллах Гүлен, 1941-жылы 27-апрельде, Эрзурум облусунун Хасанкале районуна караштуу Коружук айылында төрөлгөн.

1945 Куран Үйрөнүү
4 жашында апасынан Куран окууну үйрөнүп кыска мөөнөттүн ичинде Куранды толук окуп чыкты.

1946  Мектепке баштады

1949  Мектеп күндөрү жана жарым калган орто билим
Атасы 1949-жылы Алвар айылына имам болуп жиберилип үй-бүлөсү менен көчүп кеткенине байланыштуу мектепти таштаганга аргасыз болот бирок заочный болуп орто билимин алат.

1951 Куранды толугу менен жаттоо(хафыздык) иштери
Атасы Рамиз молдодон арапча үйрөндү жана төрт жашында окуй баштаган куранды 1951-жылы 10 жашында толугу менен жаттап, хафыздыгыны толуктады.

1952 Хасанкале Күндөрү
Хасанкале'де жашаган молдо Хажы Сыткыдан кыраат(тажвид) үйрөндү.

1954 Сади Эфендиден Арапча сабактарын ала баштады
Фетхуллах Гүлен, Эрзурумдагы Куршунлу мечитинин мадресесинде Алвар Имамынын (Азирети Мухаммед Лүтфи) небереси Саади Эфендиден сабак ала баштаган.

1954 1954 жылы 10 январда  чоң ене жана чоң атасы дүйнөдөн кайтты.

1954 жылы январда  чоң энеси Мунисе айым жана чоң атасы Шамил бир саат  аралыгында дүйнөдөн кайтты.

1955            Эрзурумдагы Окуучулук Күндөрү
Куршунлу Мечитинин Медресесинден чыгып Кемхан Мечитинин жанындагы медреседе 6 ай окуду. Ал жерден да чыгып Ташмесжидке барды. Таштанды абалындагы Ахмедийе Мечитинде  өзүнүн мүмкүнчүлүгү менен бир бөлмө даярдап Зиннур деген досу менен ошол жерге жайгашты. Бул жерде Осман Бекташ Хожадан сабак ала баштады. Эдирнеге кеткенге чейин жалгыз ушул жерде жашады.

Алгачкы Баяныны 14 жашында айтты
1955-жылы 14 жашта жана  Эрзурумдагы медреселерде окуучу болгонуна карабай Коружук жана Алвар айылдарынын мечиттеринде баян айта баштаган.

12.03.1956   Китептерин окуп мугалимим деп эсептеген мугалими Азирети Алварлы (Мухаммед Лутфи Эфенди) дүйнөдөн кайтты.
1868- жылы туулган Мухаммед Лутфи 1956 жылы 88жашында дүйнөдөн кайтты.

1959            Эрзурумдан Эдирнеге барды
Эрзурумдан Эдирнеге барды. Эдирнеде имам Хүсейин Топтун жардамы аркылуу кең чөйрөлүү болуп, кирген сынактарынын баарынан өттү. Бирок аскердик кызматын өтөй элек болгондугу үчүн  6-август  1959- жылы расмий түрдө Үчшерефели Мечитинин жардамчы имамы болуп  дайындалды. Эки жарым жыл Үчшерефели Мечитинин  бир терезесинде жашады.

29.03.1960   Үйлөнүү маселесинин  чечими
Эдирнеде жашаган жылдарынын башында тууганы болгон Хүсейин Топ Хожа аркылуу бир үйлөнүү маселеси сунушталды. Бирок сунуш жана талап кыз тараптан болгондуктан кабыл кылалбады. Бул окуя 1960-жылы Рамазан майрамында өткөн.

10.11.1961   Аскерге барды
Анкара шаарында  аскердик кызматка баштады.

1963            Аскерден Кийинки Күндөр

1963- жылдын Март айында аскердик кызматын толуктады. Аскерден кийин туулган жери Эрзурумга барып бир канча убак үй-бүлөсүнүн жанында жашады. Ушул убактарда Мевлана жөнүндө бир конференсия берди. Комүнизм менен Күрөш Фондунун курулушунда болду.

1964            Кайрадан Эдирнеге баруу
Аскерден кийин  1 жылга жакын Эрзурумда жашады. Андан кийин кайрадан Эдирнеге кайтты. 4-июль 1964- жылы  Дарүл Хадис мечитинин Куран Курсунда мугалим жана мечитте имам болуп иштей  баштады.Азыр Профессор болгон Суат Йылдырым ал убактар  Эдирне муфтиси эле. Экөө бир үйдө бирге жашады.Дарулхадис мечитинин имам бөлмөсүндө сабактарга башташты.

31.07.1965   Эдирнеден Кыркларели шаарына жөнөтүлдү
Эдирнеде 1 жыл жашады. Кыркларели шаарына жиберилүүсүн суранды. 1965-жылы 31-июльда Кыркларели шаарынын борбордук мүфтиятына жөнөтүлдү.

18.02.1968   Биринчи Жолу Ажыга Баруу
Измир шаарындагы Кестанепазары Куран Курсунда мугалим болуп жүргөндө Диний иштер Башкармалыгындан  Лүтфү Доган телефон чалып Диний Кызматкер статусунда ажыга жиберилип жатканын айтты. Ошол жылы биринчи жолу ажыга барды.

1971            12-Март Аскердик Кыймыл болгонго чейин Кестанепазарындан кетти.

1971-жылы 12-Март окуясындан мурун Кестанепазары Куран Курсундагы ишинден кеткен.

03.05.1971   Түрдүү жалаалар менен Көзөмөлгө алынды

29.06.1974   Маниса шаарына жиберилди
2жыл 4 ай Эдремит шаарында иштеди. Андан кийин Маниса шаарына жөнөтүлдү.

20.09.1974   Атасы Рамиз Эфенди дүйнөдөн кайтты
Рамазан айынын үчүнчү күнүндө, атасы Рамиз Эфенди дүйнөдөн кайтты.

1975            Конференсиялар бере Баштады

1975-жылы “Куран жана Илим”, “Дарвинизм”, “Алтын Урпак”, “Коомдук Адилет” жана “Пайгамбарлык” аттуу конференсиялар бере баштады.1976-жылы да уланган бул конференсияларга байланыштуу Измир шаарындан тышкары Анкара, Чорум, Малатия, Диярбакыр, Коня, Анталия, Айдын облустарында да болуп өттү.

28.09.1976  Манисадан Измир шаарынын Борнова микрорайонуна жиберилди.
2жыл, 3 ай Манисада иштеп, андан кийин Борновага жиберилди. Бул жерде 1980-жылдын 12-Сентябрьында болгон аскери окуяга чейин иштеди.

1977            Башка өлкөлөрдөгү Конференсиялары

1977-жылы Германияга барып, бирканча жерлериндеде түрдүү маектер жана конференсиялар берди.

26.08.1977   Истанбулдагы Биринчи Баяны
Истанбул шаарындагы Йени Жами мечитинде биринчи ваазыны берди. Баянынын темасы «Мусулмандын биринчиден болуп өзүнө жана эгосуна чеки дүзен берүүсү» эле.

1979            Сызынты Журналында макала жаза баштады

05.09.1980   Борновада акыркы Баяныны берди жана Тургут Өзал менен жолугушту.
12- Сентябрь 1980 аскердик кыймылдан бир апта мурун 5-Сентябрь жума күнү акыркы баянына чыкты. Баянынан кийин ошол убактагы президент Тургут Өзал менен мечиттин имам бөлмөсүндө жолугушту.

12.09.1980        Аскер Өкмөттү Кулатты
12- Сентябрь 1980 аскердик кыймылдан артынан ишини кылууга мүмкүнчүлүк тапкан жок.

20.03.1981   Мүфтияттагы ишини таштады
12- Сентябрь 1980 аскердик кыймылдын артынан өзгөчө кырдаал жарыяланып, оорлошкон шарттардын натыйжасында ишинден өз калоосу менен кетти.

06.04.1986   Бүйүк Чамлыжа Мечитинде 6 жылдан кийин Баян берди

01.07.1988   Йени Үмит Журналында Макалалар жаза баштады

21.09.1991   Эбеди Рисалет Семпозиумунда бир конферанс берди

05.05.1992   Америкада президент Тургут Өзалды зыярат кылды

18.04.1993   Президент Тургут Өзалдын өлгөнүнө байланыштуу газеталарда көңүл айтуу жарыялады.

28.06.1993   Апасы Рефиа Гүлен дүйнөдөн кайтты

29.06.1994   Журналисттер жана Жазуучулар Фондунун ачылыш аземинде болду

Фетхуллах Гүлен, Журналисттер жана Жазуучулар Фондунун ачылыш аземине катышуу үчүн Дедеман мейманканасында болду

30.11.1994   Премиер министр Тансу Чиллерди зыярат кылды
Зыярат Премиер министр Тансу Чиллердин түрдүү блоктор менен жолугушуу долбоорунун негизинде болду.

06.12.1994   Премиер министр Тансу Чиллер менен кылган жолугушуусу жөнүндө пресс билдирүү жарыялады.
Фетхуллах Гүлендин Адвокаты Фети Үн, Премиер министр Тансу Чиллер менен болгон жолугушуусуна коомчулукта айтылган түрдүү ушак-кептерге пресс билдирүү жарыялады.

11.02.1995   Полат Ренeсанc мейманканасында Журналисттер жана Жазуучулар Фондунун иптарына катышты

02.08.1995   Туркия мамлекетинин парламент башчысы Хүсаметтин Жиндорукту зыярат кылды
Фетхуллах Гүлен, парламент башчысы Хүсаметтин Жиндорукту парламенттеги бөлмөсүндө зыярат кылды.

14.09.1995   Ден соолугуна байланыштуу жүрөгүнө Анжийо кылдырды.
Фетхуллах Гүлен узун убактан бери өзүнү тынчсыздандырган жүрөк орууларынын себебини такташ үчүн Американ орууканасында жүрөгүнө анжийо жасатты.

19.10.1995   Голландиялык бир Телевизор каналына репортаж берди.
Бул репортажда жашоосу, көз-карашы, кылган иштери, Ислам жана лаиклик темалары боюнча суралган суроолорго жооп берди.

1995           Диалог сыйлыктарынын берилүү аземине катышты.
Журналисттер жана Жазуучулар Фонду тарабынан уйуштурулган 1995 Диалог Сыйлыктары, Чыраган Сарайында белгиленген аземде өз ээлерине берилди.

04.04.1996   Патрик Бартхоломеос менен Жолугушту
Акыркы жылдарда жалпы коомдук Диалог темасына эң көп көңүл бурган Фетхуллах Гүлен жана Фенер Рум Патриги Бартхоломеос жылуу чөйрөдө жолугушуп, Туркияда мусулман жана мусулман эмес элдер арасында Диалогту баштатты.

30.09.1996   Журналисттер жана Жазуучулар Фондунун 3-жылында ' Кең келечегибиз үчүн бирдикте' аттуу жыйынында сүйлөдү.
Журналисттер жана Жазуучулар Фонду уюштурган жыйынга көптөгөн адамдар катышты.

08.11.1996   Фатих Университетинин Ачылыш Аземине Катышты
Истанбулдун Бейликдүзү районунда курулган Фатих Университети 08-Ноябрь 1996'да Президент  Сүлейман Демирел тарабынан ачылды. Ачылышка Алпарслан Түркеш, Рыза Акчалы жана көптөгөн саясатчы, билим адамдары жана ишадамдары катышты. Фетхуллах Гүлен бардык коноктор жана Президент менен жакын маанайда болду.

04.03.1997   Американ Орууканасында Медициналык Контролдон өттү
Фетхуллах Гүлен, Американ Орууканасында Медосмотрдан өттү.Анын ден-соолугун текшерген кардийолгия доктору Др. Фүсун Дегирменжиоглу, ден сооулугунун жакшы болгонун бирок, дем алышы керектигин айткан. Гүлен болсо өзүнү жакшы эле сезип жатканын бирок акыркы сөздү докторлордун айтаарын билдирген.

11.06.1997   Ден-Соолугуна байланыштуу Амеркиага кетти
Көптөн бери өзүнү кыйнап жүргөн жүрөгүнүн кысылуусуна байланыштуу Америкага кетти Охио штатында жүрөгүнө анжийо жасатты.

09.02.1998   Ватиканда 2-Папа Джон Паул менен жолугушту
Ватиканда диндер аралык Диалог үчүн Католиктердин лидери 2-Папа Джон Паул менен 30 мүнөт чамасында бир жолугушуу өткөрдү.

18.02.1998   Папа Жолугушуусу жөнүндө пресс билдирүү өткөрдү.
Фетхуллах Гүлендин диндер аралык Диалогтун бекемделиши жана толеранттуулук үчүн 2-Папа менен жолугушуусуна коомдо түрдүү сын-пикирлер жана ушак сөздөр айтыла башталганына байланыштуу пресс билдирүү өткөрдү.

19.02.1998   Дүйнө Чиркөөлөр  Биримдигинен Гүленге Тынчтык/Достук зыяраты кылынды.
Палестинада согуштун добушу көтөрүлүп жатканда, Ортонку чыгыш өлкөлөрүндө (Арап өлкөлөрү жана Туркия) Тынчтык орношу үчүн Бүткүл Дүйнөлүк Чиркөөлөр Биримдиги (ЖМЕП) үч кишилик бир делегация менен Гүленге тынчтык үчүн деп зыярат жасашты.

25.02.1998   Хахамбашы Елияху Бакхси Дорон менен Жолугушту
Фетхуллах Гүлен, Журналисттер жана Жазуучулар Фондунда Израилдин Сефарат Хахамбашы Елияху Бакхси Дорон менен жолугушту.

19.03.1998   Түрк Дүйнөсүнө Кылган Салымдары үчүн ‘Түрк 2000дер Фондундан’ сыйлык алды.
Түрк 2000дерФонду Түрк дүйнөсүнө өз салымдарын кошкон 20 кишиге сыйлык берди. Сыйлык алгандардын арасында Фетхуллах Гүлен да бар эле.

06.05.1998   Орус ОРТ Телевизоруна Репортаж берди.
Бул репортажда Түрк-Орус элдеринин мамилелери, Фетхуллах Гүлендин жашоосу жана ойлору деген темаларда маек курулду.

21.03.1999   Ден-Соолугуна байланыштуу Лечение үчүн Амеркиага барды
Фетхуллах Гүлен 21-Март Базар күнү мурун орууканадан берилген чакырууга макул болуп Америкага кетти.

12.09.2001   Америкадагы 11-Сентябрь 2001 жылдагы терористтик атакага байланыштуу билдирүү жарыялады.
08/09/2004   Орусиянын Түндүк Осетя чөлкөмүндө бир мектепке жасалган терористтик атакада өлгөндөрдүн кайгысын тең бөлүшкөндүгү жөнүндө прессада көңүл айтуу жарыялады.

29.08.2007   Фетхуллах Гүлен Туркияда 11-Президент болуп шайланган Абдуллах Гүлгө куттуктоо жиберди.

01.08.2008   Форейн Полиси Журналына Репортаж берди
Фетхуллах Гүлен, дүйнөгө таанымал мамлекеттер арасы кызматташтык журналы Форейн Полисиге  репортаж берди. Журналдын суроолоруна жооп берип жатканда өмүрүндө эч саясий максатынын болбогонун жана мындан кийин да болбой тургандыгын айтты.

01.03.2009   Диалог Аврася Журналынын 2009-жылдын жазгы санында репортажы жарыяланды
Фетхуллах Гүлен, Орус интелигенттеринин 'Гүлен Кыймылы, Мектептер, 'Диалог Аракеттери, 'Модерн Ислам Түшүнүгү жана Проблемалары, ' Мусулман элдери менен Батыш элдеринин ортосундагы Түшүнбөстүктөр’, 'Орус Маданияты’, 'Орусия менен Туркиянын көп тараптуу мамилелери' жана 'Орусияга келейин деген ойуңуз барбы'  деген суроолоруна жооп берди.