Кокцидиялар

Кокцидиялар (лат. Coccidia) — жалгыз клеткалуу мите жандыктардын бир түркүмү.

Облигаттуу клетканын ичиндеги паразиттар катары, алар жандык клетканын ичинде жашап, көбөйүшү керек. Кокцидий-паразиттер өмүрлөрүн жаныбарлардын ичегисинде өткөрүшөт жана апикомплексалуу жөнөкөйлөрдүн эң чоң тобун түзүшөт.

Бул паразиттер менен жуккан учурлар кокцидиоз деп белгилүү. Кокцидийлер бардык сүт эмүүчүлөргө, айрым канаттууларга, балыктарга, сойлоочуларга жана амфибияларга жуга алат.

 Кокцидиоз 
 Таралышы 
Жукту мүмкүн жаныбарлар туураса, өз заңында ооцист деп аталган спорлорду тарката. Ооцисттер жетилип, споруляция деп аталат. Бир жандык ошол жерде калган заңдын үстүнөн өткөндөн кийин, ал айыл чарба булгаганда жутат. Чычкандар баъзыда спорлорду жутуп алып, жуктурулуп калат. Андан кийин башка жандык чычканды жесе, кокцидиозго чалдыгат.

Кокцидийдин кээ бир түрлөрү адамдарга жугат, токсоплазма жана криптоспоридийлерди кошкондо.

 Инфекция 
Ички кожоюнда спороцист ачылып, сегиз спорозоит бөлүнүп чыгат. Ар бири ичегинин клеткасында орун таап, көбөйүү процессин баштайт. Бул тукумдар мерозоит деп аталат. Клетка мерозоиттерге толгондо, жарылып, ар бир мерозоит ичегинин башка клеткасында орун таап, циклди улантат.

 Инфекциянын симптомдору 
Инфекциянын өнүгүшүнө миллиондогон ичегинин клеткаларына жугушу мүмкүн. Алардын жарылуы кан болуп өтө турган суюк диарели жаратууда. Бул жаш же кичи үй жаныбарларынын суусуздануусуна жана өлүмүнө алып келиши мүмкүн. Кокцидиоздо белгилер негизинен тамак сиңирүү системасында байкалат, анын ичинде диарея, сезгенүү, ичтин оорушу же ичегинин бузулушу, кусуу жана азыктануунун бузулушу.

 Диагностика жана дарылоо 
Кокцидиозду ооцисттердин заңда бар экендиги менен диагностикалоого болот. Ооруунун алгачкы стадияларында ооцисттер абдан аз бөлүнүшү мүмкүн, жана тесттин терс жыйынтыгы оорууну четке какпайт.

Кокцидиозду көп учурда кокцидиостатиктер менен дарылоого болот, алар кокцидийлердин көбөйүшүн токтотуучу дары-дармектердин тобу. Иттер жана мышыктар үчүн эң көп колдонулган кокцидиостатиктердин бири сульфаниламид антибиотиктери болуп саналат.

 Колдонулган адабияттар 
 А. А. Алдашев. Биология терминдеринин жана айбанат аттарынын орусча-кыргызча сөздүгү. - Бишкек, 1998. ISBN 9967-11-027-9
 Шилтемелер 

Категория:Биология 
Категория:Биология терминдеринин жана айбанат аттарынын орусча-кыргызча сөздүгүнүн негизиндеги макалалар