Мазмун жана форма –

Мазмун жана форма – көркөм искусстводо өз ара шартталган, тыгыз байланыштагы категориялар. Анын биринчиси мазмун – көркөм искусство чыгармасында эмне берилгендигин жана чагылдырылгандыгын, ал эми экинчиси форма анын баары кандай каражаттар менен жетишилгенин көрсөтөт. Көрү­нүктүү жана аныктоочу роль мазмунга таандык турмуштун тигил же бул кубулушун сүрөтчү аң-сезимдүү жана эстетикалык жактан түшүнгөн соң, анын жалпы көз карашында, чыгармачылык менен иштөө процессинде көркөм искусство мазмунуна айланат. Чыгарманын мазмуну түздөн-түз сүрөтчүнүн идеясы менен анын объекттин биримдигине айланат. Мазмундун мүнөзүнө көз каранды. В. И. Лениндин аныктамасы боюнча «Форма мазмундуу. Мазмундун формасы бар». Мазмунга форма дал келишпей, эч убакта көркөм искусство боло албайт: көркөм форма эч качан мазмунга кош көңүл, андан сырткары боло албайт. Форманын көз каранды эместиги, анын мазмундан биринчилиги тууралуу туура эмес ой жүгүртүү, көркөм образды начарлатып, көркөм искусствонун бузулушуна алып келет жана ындыны өчкөн формалисттик агымдарга шарт түзөт. Мазмунга баш ийүү менен форма анда болуп жаткан өзгөрүүлөргө механикалык түрдө баш ийген, анын пассивдүү функциясы болуп кала бербейт. Форма активдүүлүккө ээ жана мазмунду толук ишенимдүү ачып берүүгө кызмат кылат, бирок ошол эле учурда аны кечеңдетип, мазмунду кабыл алуучулардын аң-сезимине болгон таасирин азайтышы мүмкүн, ошондуктан сүрөтчү бүт энергиясын, чеберчилигин мазмун кандай форма талап кылса, ошол форманы берүүгө жумшашы керек. Көркөм сүрөт искусствосунда көркөм форма категорияларына сюжеттин конкреттүү кайра иштелип чыгышы, композиция, типаж, сүрөт, полотнонун түстүк түзүлүшү (живописте), материалдын пластикалык кайра иштетилиши (скульпторлук) жана көлөм, мейкиндиктин, жарык шаңынын бөлүштүрүлүшү жана башкалар (түс, колорит, моделдөө, жарык шаңы жана башкалар) кирет. Форманын бул элементтеринин ар бири маанилүү, мазмундуу болуп эсептелет жана мазмунду туура, толук, ачык айкын, таасирдүү ачып көрсөтүүгө багытталган. Көркөм чеберчилик деген түшүнүктүн өзү абстракттуу техникалык ыкма менен чектелбейт, бул түшүнүк биринчи кезекте көркөм форманын бардык элементтери мазмунга кызмат кыларын айгинелейт.

 Колдонулган адабияттар 
Кыргыз сүрөт искусствосу: Энциклопедиялык окуу куралы/Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору. -Б.:, 2004
Категория:Кыргыз сүрөт исскуствосу