Өсүмдүктөр материалдары гидролизи

Өсүмдүктөр материалдары гидролизи — катализаторлордун катышуусунда өсүмдүк тканындагы полисахариддер суу менен өз ара кошулуу процесси. Өсүмдүк ткандарында 75% чейин сууда эрибеген полисахариддер (целлюлоза, гемицеллюлоза) болот. Дан эгиндерин майдалап туруп суу буусун синиртип, пайда болгон суюк илээшкек камырга угутту кошууда, угуттун амилоза ферменти таасири аркылуу полисахарид-крахмал гидролиз-дешип, мальтозага айланат:

n n

(С6Н|0O5)n+ - Н2O - (C12H22O11).

2 2

Андан ары ферменттер таасири менен мальтозанын гидролиздешүүсүнөн глю-коза алынат:

С12Н22О11+Н2О ® 2С6Р12О6

Аны ачытуудан этил спирти

С6H12О6 ® 2С6Н5ОН+2СО2 

пайда болот. Бир т буудай же жүгө-рүдөн 320 л таза этил спирти алынат. Ал эми 1 т картошка же кант кызылчасы гидролизденгенде, 85л спирт өндүрүлөт. Майдаланган жыгач таарындысына 0,3-0,5% күкүрт кислотасын кошкондо цел-люлоза жана гемилцеллкшоза гидролизденип, кантка (глюкоза) айланат.

(С6H10О5)n+nH2O ® n С6H12О6

Алынган кант ачытууга жиберилет. Ачытуу мезгилинде биохим. процесс жүрүп, этил спирти пайда болот:

С6H12О6 ® 2C2H5OH+2CO2

Бир т. жыгачтан 150-180 л этил спиртин, 4-7 кг фурфуролду жана башка заттар алууга болот. Ушундай эле ыкма менен а. ч. өсүм-дүкттөр калдыгын, кагаз өндүрүүчү заводдор калдыгына гидролиздешти-рүүдөн этил спирти жана башка заттар пайда болот.

 Колдонулган адабияттар 
 Химия: Энциклопедиялык окуу куралы/Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2004. - 422 б. ISBN 9967-14-021-6
Категория: Химия