Уксус ангидриди

Уксус ангидриди, уксус киcлотасынын ангидриди, (СН3СО)2О, мол. масс. 102,09, кескин жыттуу, түссүз суюктук; эфирде, бензолдо жана башка орг. эриткичтерде эрийт, кайноо t 139,5°С, тыгызд. 1,082 г/см3 (20°С). У. а. ар кандай бирикмелерди ацетилдөөдө колдонулат: аминдер менен амиддер, спирттер менен эфирлер, меркаптан м-нтиоэфирлер, натрий сульфиди менен тиоуксус к-тасын пайда кылат. Суу менен кошуп ысытууда гидролиз реакциясына кирет да, уксус к-тасын пайда кылат. Суутек хлориди же фосген менен кошуп 70-80°С ысытуудан хлордуу ацетилге айланат. Калий ацетатынын катышуусунда ароматтык альдегиддерге кошуудан b-арилакрил к-тасы алынат. (Перкин реакциясы). ВF3, катышуусунда ацетон жана башка кетондор менен ацетилдөө реакциясына кирет (дикетондор алуунун ынгайлуу ыкмасы);

BF3

(СН3СО)2O + СН3-С-СН3 --®

||

O

®СН3-СО-СН2-СО-СН3

У. а. карбон кислоталарынын жогорку өкүлдөрүн алардын ангидридине айландырат:

(СН3СО)2О + 2RСООН (RСО)2О + + 2СН3СООН

У. а. лабораторияда натрий ацетаты хлордуу ацетил менен аракеттенишүүсунөн же уксус к-тасына сууну бөлүп чыгаруучу реагентти таасир этүү менен алса болот. Ө. ж. уксус альдегидин кобальт жана жез ацетатынын таасири астында оксид менен окистендирүүдөн, уксус к-тасынын кетен менен аракеттенишинен ошондой эле этилен диацетатты ажыратуудан алынат. У. а. түрдүү химиялык бирикмелер синтездөөдө ошондой эле ацетилцеллюлоза, пластмасса, кино- жана сүрөтпленка, жасалма була, ароматтык бирикмелер, дары-дармек алууда кеңири колдонулат.

 Колдонулган адабияттар 
 Химия: Энциклопедиялык окуу куралы/Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2004. - 422 б. ISBN 9967-14-021-6
Категория: Химия