Түз-Ашуу конгломерат кени

Түз-Ашуу конгломерат кени  Чүй облусунун Жайыл  районунда, Кара-Балта шаарынан 60 км түштүк тарапта, Кыргыз Ала-Тоосунун түштүк капталында. Кен аймагын девон мезгилинде пайда болгон гравелит, конгломерат, ордовик мезгилинин гранит жана порфирит тектери түзөт. Пайдалуу катмар конгломераттан турат. Калыңдыгы ондогон мге жетет. Курамында жумуруланган боз түстөгү граниттин майда жана кесек шагылдары (250 ммге чейин), жашыл түстөгү сланецтешкен тектердин сыныктары бар. Булар майда түзүлүштөгү полимиктүү материал менен камдашкан. Цементтин өңү боз, жашыл, кызгылтым түстө. Таш жакшы сайкалданып, өтө кооз көрүнөт. Физикалык-механикалык жана кооздук касиети боюнча жылмалангандан кийин имараттын сырткы жана ички дубалдарын кооздоп каптоого болот. Болжол запасы бир нече млн м3. Кен аймагында бор жана палеоген-неоген мезгилдеринин чөкмө тектери кеңири таралган. Алар тектоникалык бүктөлүүлөргө дуушарланып, антиклиналдык түзүлүштү пайда кылган. Газ менен нефть антиклиналдык түзүлүштүн оң жана сол канаттарындагы бор менен палеогендин кумдук, чопо, алевролит тектеринде топтолгон. Газ 3711–3727 м тереңдикте жаткан бор мезгилинин жана 3641–3650 м тереңдиктеги палеогендин кумдук катмарынан табылган. Нефть палеогендин 3882–3888 м тереңдиктеги катмарынан чыгат. Газдын суткалык чыгымы 49–160 миң м3, нефтиники 110 м3. Газдын курамында 81,06–93,88% метан, 0,7– 30,9% этан, пропан жана жогорку сапаттагы газдар 0,59–0,68%; нефтиде көмүр кычкыл газы 0,13–0,95%, азот жана сейрек кездешүүчү газдар 1,04–8,34%.

 Колдонулган адабияттар 
 Кыргызстандын кен байлыгы: Энциклопедиялык окуу куралы/Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору. Бишкек – 2004, ISBN 9967-14-009-7
Категория: Кыргызстандын кен байлыктары