Тиоэфирлер

Тиоэфирлер – (диалкил же диарилсульфиддер), RSR¢ – жөнөкөй эфирлер күкүрттүү аналогу. Т.түссүз эфир, жыттуу суюктук, сууда эрибейт, орг. эриткичтерде эрийт. Симметриялык алифаттык Т. кээде күкүрттүү алкилдер деп аталат. Аларды алкилгалогенид же алкилсульфатка Na2S жана башка сульфидди таасир этүүдөн алынат:

2RX+Na2S®R2S+2NaХ

Т. оор металлдар (Pb,Cd) меркаптидин термикалык ажыратуудан алынат: tо

(СН3S)2Pb ¾® (СН3)2 S+ PbS

Т. жаратылышта кеңири таралган: мисалы, кээ бир нефтилер курамында (4-5%), ошондой эле маанилүү жаратылыш заттары: метионин, биотин, лантионин сульфиддик күкүрттү кармап жүрөт. Т. химиялык касиеттери күкүрт атомунун жуп электронуна негизделген. Т. оор металлдар (Pt, Pb,Hg) туздары менен кошулуп кристаллдык заттар пайда кылат. Т. менен алкил галогенид жана алкилсульфаттар оңой кошулуп, туздарды берет. Жумшак шартта Br2 же I2 менен кошулуп, кристаллдык зат алынат, бул реакция Т. сандык аныктоодо колдонулат:

R2S + 4Br2 +4Н2О® R2SO4+ 8НВr

Т. окистенүүгө каршы зат жана стабилизатор катары күйүүчү отундарга кошулат. Кээ бир туундулары дары- дармек, боёчу зат, детергент, эриткичтер катары пайдаланылат. Айрым галоген туундулары физиологиялык активдүүлүк касиетке ээ, мисалы, иприт.

 Колдонулган адабияттар 
 Химия: Энциклопедиялык окуу куралы/Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2004. - 422 б. ISBN 9967-14-021-6
Категория: Химия