Сейрек металлдар жана сейрек жер элементтери

Кыргызстандын аймагы 1960-жылдарга чейин сейрек металлдарга жарды деп эсептелип келген. Бирок, ургалдуу жана пландуу жүргүзүлгөн геологиялык жумуштардын натыйжасында алар аймакта арбын экендиги аныкталган.

 Бериллий. Кыргызстанда бериллий рудалануусунун бар экендиги Тажик-Памир экспедициясынын Түркстан кырка тоосунда жүргүзүлгөн геологиялык изилдөөлөрүнөн белгилүү болгон. 1932-ж. бул жерде сейрек металлдуу пегматиттерде берилийдин Кыркбулак, Карасуу-Каравшин ж. б. кендери табылган. Толугу менен окуу...

 Висмут. Кыргызстандын аймагында висмуттун 200дөй кен-кенчелери табылган. Алар көбүнчө полиметалл, алтын, күмүш, мышьяк, вольфрам, калай, кобальт, молибден жана сурьма менен бирге кезигет. Толугу менен окуу...

Кыргызстанда сейрек жер элементтери айрым кендерде 1930-жылдан белгилүү болгону менен аны казып алуу кийин гана жүргүзүлгөн. 1956–59-жылдары сейрек металлдардын Куттусай-2 кени чалгындалып, 1995-жылга чейин казып алынган. Сейрек жер элементтеринин кенчелери Тескей Алатоонун борбордук бөлүгүндөгү Кызыломпол тоосунда, Кыргыз Алатоосунда, Көлүкөк, Көкөмерен, Бешташ, Бооралбас сууларынын алаптарында кездешет. Бир кыйла көбүрөөк Актүз-Борду рудалуу районунда бар. Жалпысынан алганда сейрек металлдуу минералдашуу метаморфизм катмарларында кездешет.

 Тантал жана ниобий. Кыргызстандын аймагында тантал-ниобий рудалары бар экендиги жөнүндөгү алгачкы маалымат 1931–37-жылдары Тажик-Памир экспедициясынын Түркстан кырка тоосундагы пегматит кендеринде геологиялык изилдөөлөрдү жүргүзүүнүн натыйжасында алынган. Толугу менен окуу...

 Стронций. Кыргызстанда стронцийдин негизинен стратиформ жолу менен пайда болгон кенчелери белгилүү. Стронций (негизинен целестиндүү) кенчелери бор-палеогендин кызыл түстөгү кумдук-чопо катмарларында топтолгон. Толугу менен окуу.. 

 Колдонулган адабияттар 
 Кыргызстандын кен байлыгы: Энциклопедиялык окуу куралы/Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору. Бишкек – 2004, ISBN 9967-14-009-7
Категория: Кыргызстандын кен байлыктары