Түтүн пайда кылуучу заттар

Түтүн пайда кылуучу заттар – аба чөйрөсүнө чыгарганда туруктуу түтүн же туман пайда кылуучу заттар. Т.п.к.з. түтүн пайда кылуу боюнча бир нече топко бөлүнөт. 1. Кадимки шартта буулануу менен түтүндү пайда кылуу. Мисалы, кургак алюминий хлориди абада бууланат. Буу түрүндөгү АLCl абадагы суу буусун синирип алуу менен түтүндү пайда кылат. Түтөө учурунда суутек хлориди жана алюминий оксиди пайда болот. 2. Абадагы суу буусу менен биригип, түтүндү пайда кылуу. Мисалы, күкүрт ангидриди абадагы нымдуулукту сиңирип алып буу түрүндөгү күкүрт к-тасына айланат. Буу түрүндөгү к-та абада муздап, туман түрүндөгү к-тага айланат. 3. Заттар түздөн түз же абадагы оксид менен кошулушунан түтүн пайда болот. Мисалы, ак фосфор абада тез эле буулануу менен окистенип, муздаганда түтүн пайда болот. Мисалы, катуу түрүндөгү ак фосфорду аба чөйрөсүнө чыгарганда тез эле буулануу менен окистенип, муздаган учурунда түтүн пайда болот. 4. Кээ бир затты ысытып бууга айлантканда же ажыратканда түтүн пайда болот ( аммоний хлориди, гекасахлорэтан, нафталин ж.б.). 5. Отундар толук же чала күйүүсүнөн түтүндүн ар кандай түрү пайда болот. Түтүн, туман пайда кылуучу заттар согуш учурунда душмандан жашырынууда же сигнал берүүдө колдонулган.

 Колдонулган адабияттар 
 Химия: Энциклопедиялык окуу куралы/Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2004. - 422 б. ISBN 9967-14-021-6
Категория: Химия