Малеин

Малеин жана фумар кислоталары – цис- жана транс этилен-1,2-дикарбон к-талары. I жана II ф-лар:

НС–СООН Н–С–СООН

    ½½                                                                  ½½

НС–СООН НООС–С–H

I II

Mол. масс. 116,07; түссүз кристаллдар Жарыкта 200оС жогорку темп-рада ысытканда же болбосо хим. реагенттер таасиринде малеин к-тасы фумар к-тасына изомерленет. М. жана Ф. к-талары акак к-тасына чейин оңой калыбына келишет, пероксиддер менен окистенгенде тиешелүү рацематтык шарап к-тасына же мезошарап к-тасына алып келет; озон менен глиоксил жана козукулак к-тасына чейин ажыраган озонидди пайда кылат. Спирттер менен аракеттенгенде моно- жана диэфирлерди пайда кылат. М. жана Ф. к. эфирлери тиешелүү малеинаттар жана фумараттар деп аталат. Фумараттар гомополимерлешүүсү жана сополимерлешүүсү малеинаттарга караганда жеңил жүрөт. Ө. ж-да малеин к-тасы бензол буу фазада каталитикалык окистенүүсүнөн о. эле кротон альдегидин окистендирүүдөн алынат. Фумар к-тасы көптөгөн өсүмдүктөр курамында (мис., козукарындарда) болот. Малеин к-тасы шарап жана алма к-таларын, полимердик материалды, алкиддик чайырлар алууда колдонулат. Фумар к-тасы фталь ангидридинин ордуна полиэфир чайырларын, синтетикалык майлоочу майлар, алууда пластификатор катары, тамак-аш ө. ж.-нда лимон жана жүзүм к-таларынын ордуна колдонулат.

 Колдонулган адабияттар 
 Химия: Энциклопедиялык окуу куралы/Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2004. - 422 б. ISBN 9967-14-021-6
Категория: Химия