Козукулак кислотасы

Козукулак кислотасы, НООС-СООН – эки негиздүү каныккан карбон к-талардын эң жөнөкөй өкүлү. Түссүз кристаллдар; мол. массасы 90,036; балкып эрүү t 189,5оС; 100 г сууда эригичтиги: 10 г (20оС) жана 120 г (100оС); 100 г абс. спиртте: 24 г (15оС), 100 г эфирде 1,3 г (15оС) эрийт; бензолдо, хлороформдо, бензинде эрибейт. Суу менен Н2С2О4×2Н2О курамында гидратты (балкып эрүү t 101,5оC) пайда кылат. К. к. – күчтүү орг. кислота К125 =3,6×10-2 ; ал эки катар гидро жана орто туздар – оксалаттар пайда кылат. К. к. Са, Тh туздары сууда эришпейт. К. к. гидро оксалаттар менен болгон молекулалык бирикмелери белгилүү, мис., КНС 2О4×Н2С2О4×2Н2О. К. к. туздары көп сандаган өсүмдүктөр курамында кездешет. Айрыкча козукулакта жана ышкында көп болот. К. к. - күчтүү калыбына келтиргич. Кычкыл жана орто эфирлер, амиддер жана башка туундулар пайда кылат. Конц. H2SO4 таасиринде К. К. ажырайт: 

H2SO4 

(COOH)2 ———® H2O + CO + CO2

Кумурска к-cынын туздарын 360оС жогорку темп-рада ысытканда К. к-танын туздары алынат. 

>360оC 

2НCOONa —–® NaCOO-COONa + H2 Ө. ж.-да К. к-сын көмүртек кош оксиди менен суутектен алышат:

2СО2+Н2 ® НООС-СООН 

К. к. жана анын туздары металлдар беттерин жылмалоодо, чыт кездемесин чыгарууда жана боёодо, булгаары өндүрүүдө, аналитикалык химияда Ca, Th, Pt ж.б. металлды чөктүрүү үчүн, перманганатометрия жана алкалиметрия титрдик аныктоодо колдонулат.

 Колдонулган адабияттар 
 Химия: Энциклопедиялык окуу куралы/Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2004. - 422 б. ISBN 9967-14-021-6
Категория: Химия