Эмчектеш тууган

Эмчектеш тууган — башка уруунун өкүлүн асырап алууда колдонулуучу ырым, урууга жаңы кабыл алынган баланы, аны багып алуучу эмчегин эмизүү аркылуу аны өз балдары менен тең укукта, өз баласы катары эсептейт.

Изилдөөлөргө караганда Э. т. болуу коомдун баштапкы баскычтарынын биринде аскердик демократия шарттарында пайда болгон. Кандайдыр бир себептерден өз журтунан, ата-энесинен, туугандарынан ажырап калган адам башка уруунун өкүлдөрү менен туугандык байланышты түзүүгө аракеттенет. Дүйнөнүн элдеринде туугандашуунун ар кандай жолдору, инициациялары болуп келген. Түрк-моңгол элдеринде, алардын ичинде кыргыздарда да туугандашуунун таралган түрү эмчек эмүү болуп эсептелген. Бул процесс "Манас" эпосунун Алмамбетке байланыштуу эпизоддо таасын көрсөтүлгөн:

Оң эмчегин алганы,

Оозуна Манас алганы,

Сол эмчегин алганы,

Алмамбет ээлеп калганы (Сагымбай Орозбаков, 2. 337).

Бул ырым көпчүлүк элдин алдында өткөн. Эмчекти эмгенден кийин чоочун адам жаңы коллективдин курамына толук укуктуу мүчө катары кирген. "Манас" эпосунда "Энеден экөө болдум деп, Эр Манас айтып мындай кеп" деген ыр сабы буга далил. Мындан кийин Манас элине сүйүнчүлөп, Алмамбеттин урматына той берет.

Э. т. ата-эненин өз балдары кандай мамиле кылса ошондой мамиле кылган. Ата-эне да ага өз балдарындай мамиле кылып үйлөнтүп-жайлантып, энчи бөлүп, бүлөнүн толук мүчөсү катары карашкан.

 Колдонулган адабияттар 
"Манас" энциклопедиясы/Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору. Бишкек: Кыргыз энциклопедиясынын Башкы редакциясы, - 1995. 1-т. - 440 б. ISBN -5-89750-013-4
Категория:Манас эпосу