Радиациялык химия

Радиациялык химия —  иондоочу нурлануунун таасири астында заттардагы химимялык  процесстерди изилдөөчү хим-нын тармагы. Иондоочу касиетке гамма, рентген, ультра кызгылт көк нурлар жана элементардык бөлүкчөлөр ылдамдатылган агымы, радиоактивдүү бөлүкчөлөр ээ. Р. х. процесе өтүш үчүн нурлануунун энергиясы атом жана мол-р иондоо потенциалынан чон, болушу зарыл. Нурлануулар химимялык  процесстерди козгоо касиети радиоак-тивдүүлүк ачылгандан кийин (1896-ж., А. Беккерель) белгилүү болгон. Бирок Р. х. илим катары 20-к. 40-ж. ядро реактору курулгандан кийин калыптанган. «Р. х.» терминин 1945-ж. М. Бертан киргизген. Ядро отунун бөлүп алуу, ядролук калдыктарды кайра иштетүү, радиацияга (нурлантууга) туруктуу материалды жаратуу жана башка Р. х. алгачкы милдети болгон. Р. х. андан аркы өнүгүүсү иондоочу нурлантуунун таасири астында ар кандай органикалык  жана органикалык  эмес системалар физ.-хим. касиеттеринин өзгөрүшүп, Р. х. реакциялар негизги закон ченемдүүлүктөрүн изилдөөгө багытталган. Р. х. жардамы менен биологиялык системанын нурланууга болгон сезгичтиги,  нуклеин кислоталары  нурлануудан бузулуу механизми, нурлануудан (радиациядан) сактап калуучу химимялык  бирикмелер талдоонун илимий негизи аныкталган жана көптөгөн жаңы материалдар (мисалы, полимерлер түрлөрү) иштетилген. Азыркы Р. х. — ядролук физ., химимялык  ө. ж., энергетика, космостук изилдөө, мед. биологиялык менен байланышкан.  

 Колдонулган адабияттар 
 Химия: Энциклопедиялык окуу куралы/Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2004. - 422 б. ISBN 9967-14-021-6
Категория: Химия