Нуклеофилдүү жана электрофилдүү реагенттер

Нуклеофилдүү жана электрофилдүү реагенттер —  жаңы бай-ланышты пайда кылуу же мурдагы байланышты үзүү мүнөзү боюнча айырмаланган органикалык  реакциядагы реагенттер 2 тиби. Нуклеофиддүү реагенттерге, реакция учурунда өзүлөрүнүн электронун берген же башка атомдун ядролору менен тең бөлүшкөн реагенттер кирет. Аларга бөлүнбөгөн электрону бар бар-дык аниондор жана бирикмелер  (аминдер, спирттер, меркаптандар, фосфиттер, фосфиндер, сульфиддер жана башка) кирет. Негиздүүлүгүнө жараша нуклеофилдүүлүгү жогрулайт, мисалы, С2Н5О > С6Н5О > С6Н3ОН. Өзүнө электронду кабыл алган же жа-рым-жартылай кабыл алган реагенттер электрофилдүү реагенттер деп аталат. Аларга бардык катиондор жана электрон-дук конфигурациясын туруктуу абалга жеткирүүгө умтулган, мисалы, апротондук к-талар (ВF3, FеС13, А1С13 жана башка) кирет. Системанын энергиясы канчалык чоң болсо, б. а. система канчалык туруксуз болсо, ошончолук нуклеофилдүү же элек-трофилдүү реакцияга жөндөмдүүлүгү чон болот. Орг. бирикмеде нуклеофилдүүлүк же электрофилдүүлүк борборлор өтө даана (так) байкалат. Мисалы, альдегидд карбонил тобу — көмүртекте электро-филдүү борбору, ал эми кычкылтекте — нуклеофиддүү борбор болот. Мол-нын нуклеофилдүү же электрофилдүү реакцияга жөндөмдүүлүгү процесс шартына көз каранды.

 Колдонулган адабияттар 
 Химия: Энциклопедиялык окуу куралы/Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2004. - 422 б. ISBN 9967-14-021-6
Категория: Химия