Радиоактивациялык анализ

Радиоактивациялык анализ – изилденүүчү заттын элементтик курамын ар түрдүү ядролук реакциялардын жардамы менен аныктоо методу. Изилденүүчү зат алдын ала ядролук бөлүкчө же күчтүү g-нур менен нурландырылат. Ядролук реакция натыйжасында активдүүлүгү боюнча сан жагынан аныкталуучу жана изилденүүчү үлгүдөгү тигил же бул элементтин баштапкы изотопторун эсептөөгө мүмкүнчүлүк берүүчү радиоактивдүү изотоптор пайда болот. Элемент жаратылыш курамы белгилүү болгондуктан, бир эле белгилүү изотоп аркылуу зат курамын аныктоого болот. Радиоактивдүү изотоптор пайда болуу ыкмасы боюнча Р. а. – эки вариантка бөлүнөт: радиохим. жана спектрометриялык. Радиохим.-лык вариантта үлгүнү нурландырат жана ажыроо ийри сызыгы же башка методдор менен бөлүнгөн изотоп тазалык даражасын аныктайт. Ушундай эле ыкма эталондук үлгүнү даярдап элемент сандык мааниси аныкталат. Анализ спектрометриялык вариантында нурландыргандан кийин үлгүнүн g-нурлануусунун спектрин ченейт да үлгү менен бир учурда нурландырылган эталондук зат спектри менен салыштырат. Бул g -нурлануунун энергиясы жана жарым ажыроо мезгили боюнча изотопторду идентификациялоого мүмкүнчүлүк берет. Бул вариант үлгүнү нурландыргандан кийин химимялык  ажыратуусуз эле үлгүнү анализдөөгө мүмкүнчүлүк берет. Р.а. жетишкен жагы: эң жогорку деңгээлдеги сезгичтүүлүгү, кээ бир элементтер үлгүнү ажыратуусуз эле аныктоого мүмкүнчүлүк бергендиги, хим-лык реактивдер тазалыгына жогорку талаптын жоктугу, микро-, субмикроконцентрациядагы элементтер аныктоосу жана экспресстүүлүгү. Жетишээрлик кубаттулуктагы ядролук нурландырууда үлгүнүн ажыроосу (бузулуусу), деструкцияга учурашы Р. а. кемчилигин билдирет. Колдонуу тармагы: Р.а. колдонуу тармагы өтө  кеңири. Алар: жарым өткөргүчтүк техникада колдонулуучу өтө жогорку тазалыктагы заттар анализи, плазма, жаныбарлар жана өсүмдүктөр тканындагы, кан курамындагы микроэлементтер аныктоодо; криминалдык медицинада эң кичине сандагы үлгүдөн мышьякты (As), сымапты (Hg) жана башка кээ бир элементтерди аныктоодо колдонулат.

 Колдонулган адабияттар 
 Химия: Энциклопедиялык окуу куралы/Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2004. - 422 б. ISBN 9967-14-021-6
Категория: Химия