Таш көмүрдү жер алдында газга айландыруу

Таш көмүрдү жер алдында газга айландыруу – кысылган абанын же анын кычкылтек менен аралашмасы таасири аркылуу көмүр катмарын түздөн түз жер алдында газга айландыруучу физ.-хим. процесс. Бул процессти ишке ашыруунун бир методу таш көмүрдү майдалабай туруп, үстүңкү бетине абаны үйлөтүү. Бул метод боюнча жер үстүнөн көмүр жаткан катмарга чейин бургулоо менен эки скважина киргизилет. Скважиналар аралыгы 15-20 м түзөт. Скважинанын бирөө аркылуу аба үйлөтүлүп киргизилет. Көмүр үстүңкү бети ысыганда көмүртек менен кычкылтек термохим. реакцияга киришет. Көмүртек окистенүүсү экзотермиялык реакция болгондуктан, аз гана ысытууну талап кылат. Андан ары темп-ра 900-10000 Сге чейин жылуулук эффектиси таасири менен жогорулайт. Көмүр чала күйүшүнөн көмүртек кычкылы менен азот аралашмасынан турган күйүүчү генератор газы пайда болот. Экинчи түтүк аркылуу генератор газы (аба газы) сордурулуп жердин үстүнө чыгарылат. Алынган газ химимялык  сырье катары аммиакты синтездөө жана углеводду алууда колдонулат. Бирок бул метод көп чыгымды талап кылгандыктан сейрек колдонулат. 

 Колдонулган адабияттар 
 Химия: Энциклопедиялык окуу куралы/Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2004. - 422 б. ISBN 9967-14-021-6
Категория: Химия